Źródło: http://www.imc.pcz.czest.pl/imtits/pliki_MiSP/C-01.pdf
WPROWADZENIE
Warto
ści błędów narzędzi pomiarowych bardzo rzadko są znane dokładnie. Producenci aparatury
podaj
ą jedynie wartości graniczne błędów podstawowych i dodatkowych, gwarantując tym samym, że
przy zachowaniu okre
ślonych warunków użytkowania danego narzędzia pomiarowego popełniane nim
b
łędy nie przekroczą określonych wartości. Błędy podstawowe przyrządów pomiarowych, wzorców
miar i przetworników pomiarowych określają niedokładność wykonanego nimi pomiaru w warunkach
odniesienia. Warunki odniesienia stanowi
odpowiedni, znormalizowany, zbiór określonych wartości
wielko
ści wpływających. Parametrem metrologicznym charakteryzującym przyrząd pomiarowy jest
b
łąd podstawowy. Błędy podstawowe wielu przyrządów pomiarowych podawane są w postaci
odpowiedniego wska
źnika klasy dokładności.
ANALOGOWE PRZYRZ
ĄDY WSKAZUJĄCE O DZIAŁANIU BEZPOŚREDNIM
W przypadku analogowych przyrz
ądów wskazówkowych, klasa charakteryzuje wartość
graniczn
ą błędu wskazań wyrażoną w procentach wartości umownej. Wartością umowną
mo
że być górna granica zakresu pomiarowego, wartość wskazana, długość podziałki, obszar
pomiarowy. Informacje o rodzaju warto
ści umownej podawane są na przyrządzie w formie
odpowiedniego symbolu. Dla wi
ększości przyrządów pomiarowych wartością umowną jest górna
granica zakresu pomiarowego.
W normie PN-92/E-06501/01 jako warunki odniesienia dla analogowych przyrz
ądów
wskazuj
ących określono m.in. następujące tolerancje dla wielkości wpływających, takich jak:
• temperatura otoczenia 23°± 1° dla przyrządów o wskaźniku klasy <=0,3;
23°± 2° dla przyrządów o wskaźniku klasy <=0,5;
• wilgotność względna 40÷60%;
• pozycja pracy oznaczona( pozioma lub pionowa) ± 1°;
• zewnętrzne pole magnetyczne: całkowity brak
• zewnętrzne pole elektryczne: całkowity brak.
Niezachowanie warto
ści wpływających w, określonych przez warunki odniesienia, granicach
powoduje powstawanie b
łędów dodatkowych. Normy definiują dla każdej z możliwych wielkości
wp
ływających granice nominalnego zakresu użytkowania i dopuszczalny błąd dodatkowy,
wyra
żony w procentach wskaźnika klasy. Przykładowo dla temperatury otoczenia w przedziale
zmian: temperatura odniesienia
±10° dopuszczalny błąd dodatkowy dla przyrządów analogowych
wynosi 100% wska
źnika klasy. Producent musi zatem tak skonstruować przyrząd, aby tych
wartości nie przekroczyć.
Przyk
ład 1: Woltomierz kl.1 i zakresie pomiarowym Uz=10V w żadnym punkcie skali nie powinien
mierzy
ć z błędem większym niż graniczna wartość:
o ile tylko warunki pracy b
ędą zgodne z warunkami odniesienia ( np. temperatura otoczenia nie
przekroczy zakresu (23±2)°C.
Graniczny b
łąd względny pomiaru napięcia U, wyraża zależność:
i zale
ży od wykorzystania zakresu pomiarowego.
Przykład
2
:
Je
śli w czasie pomiaru woltomierz z przykładu 1 wskaże 5,00 V to wartość ta obarczona będzie błędem
granicznym wzgl
ędnym równym ±2%, a wiec 2 razy większym niż wskaźnik klasy.
Pomiar jest tym dok
ładniejszy im wartość mierzona jest bliższa zakresowi przyrządu. Przyrządy
wielozakresowe maj
ą podziałkę opisaną w działkach od 0 do a
max
i wynik surowy (ten odczytany z
przyrz
ądu) musi być podany z uwzględnieniem pełnych możliwości rozdzielczości podziałki i ludzkiego
oka.
