Sprawozdanie z badań fizjologicznych
Temat:
Ocena wydolności fizycznej z wykorzystaniem wartości maksymalnego
pochłaniania tlenu /VO2max/,metodą pośrednią wg Astranda i metodą
wg Margarii.
Wstęp:
Wykorzystywane przez nas doświadczenie jest jednym z kilku etapów fizjologicznej
oceny wydolności fizycznej, którą określa się jako zdolność do cięŜkiej lub
długotrwałej pracy bez głębszych zmian w środowisku wewnętrznym ustroju,
współdecydujących o rozwoju zmęczenia. tzw. ogólna wydolność fizyczna zaleŜy
od energetyki wysiłku (wykorzystanie metabolizmu tlenowego i beztlenowego jako
ź
ródła energii do pracy oraz wielkości rezerw energetycznych),koordynacji
nerwowo – mięśniowej i właściwości kurczliwych komórek mięśniowych,
termoregulacji oraz czynników psychologicznych (motywacja, subiektywna
tolerancja zmian wywołanych zmęczeniem).
Z chwilą rozpoczęcia wysiłku fizycznego nasila się czynność układów
współdziałających w pokrywaniu zapotrzebowania tlenowego ustroju. Następuje
wzrost wentylacji płuc, objętości wyrzutowej serca, zwiększenie ilości krwi krąŜącej
itp. Od szybkości uzyskania odpowiedniego zapotrzebowania w tlen i uzyskania
stanu równowagi funkcjonalnej zaleŜy udział procesów tlenowych w wyzwalaniu
energii do pracy. Im wyŜsza sprawność tych funkcji, tym na wyŜszym poziomie
moŜe stabilizować się równowaga między zapotrzebowaniem na tlen a jego
dostarczeniem do tkanek. I tak w energetycznym zabezpieczeniu długotrwałych
wysiłków decydować będzie zasób rezerw węglowodanowych i tłuszczowych oraz
sprawność ich mobilizacji i szybkości włączenia procesów oksydacyjnych. Wobec
tego ilość tlenu jaką narządy zaopatrzenia tlenowego danego osobnika mogą w
jednostce czasu dostarczyć tkankom, jaką tkanki zdolne są wykorzystać – decyduje
o intensywności pracy oraz czasie jej trwania. Stąd teŜ miarą wydolności fizycznej
jest maksymalne pochłanianie tlenu przez ustrój podczas maks. wysiłku tzw. pułap
tlenowy.
Pomiar wydolności fizycznej metodą bezpośrednią jest trudny i dość złoŜony, nie
zawsze moŜna zmotywować badanego do maksymalnego wysiłku. Dlatego w
badaniach wykorzystujemy metody pośrednie, oparte na przewidywaniu VO2max
na podstawie aktualnego zuŜycia tlenu oraz częstości skurczów serca podczas pracy
submaksymalnej. Wykorzystywana jest zaleŜność jaka występuje podczas pracy
submaksymalnej między stanem wydolności a przebiegiem funkcji fizjologicznych
(tętno, wentylacja płuc, zuŜycie tlenu).
Cel:
Celem ćwiczeni jest określenie wydolności fizycznej badanych osób na podstawie
pomiaru maksymalnego zuŜycia tlenu.
Materiał badawczy:
Pomiary przeprowadzono na 5 kobietach w wieku 21 lat, o średniej masie ciała
58 kg i wysokości ciała 170 cm. Badane są studentkami AWF uczestniczącymi w
zajęciach sportowych w ramach obowiązkowych zajęć programowych uczelni, w
tym jedna uprawiająca sport wyczynowo.
OZNACZANIE MAKSYMALNEGO ZUśYCIA TLENU
METODĄ MARGARII
Osoba badana wykonuje ćwiczenie polegające na wchodzeniu na stopień o wys.
40 cm. Wykonujemy dwa wysiłki:
1 próba:15 wejść / min
2 próba:25 wejść / min
Intensywność wysiłku będzie tu określona częstością wejścia na stopień. Pomiar
tętna z okresu równowagi funkcjonalnej stanowi podstawę do odczytania wartości
V
o2 max.
.
Wyniki:
Lp. Badany Średnie tętno wysiłkowe
w I próbie [ud./min.]
Ś
rednie tętno wysiłkowe
w II próbie [ud./min.]
]
.
min
[
.
max
2
∗
kg
ml
V
o
1
IB
147
162
60
2
AB
128
156
49
3
KF
111
129
70
Metoda Margarii
0
20
40
60
80
IB
AB
KF
Osoby badane
V
o
2
m
a
x
.
[m
l/
k
g
*m
in
.]
OZNACZANIE MAKSYMALNEGO ZUśYCIA TLENU
METODĄ ASTRAND-RYHMING
KaŜdy badany został poddany próbie na ergometrze rowerowym. Wykonuje wysiłek
z odpowiednio dobranym obciąŜeniem i rytmem pedałowania. Wysiłek ten musi
mieścić się w przedziale 120 – 170 ud./min. Znając wartość obciąŜenia i średnie
tętno z okresu równowagi dokonujemy dalszych obliczeń V
o2 max.
.
Wyniki:
Lp. Badany ObciąŜenie
[kg*m]
Tętno
z
okr.
równowagi
[ud./min.]
]
.
min
[
.
max
2
l
V
o
]
.
min
[
.
max
2
∗
kg
ml
V
o
1
MA
750
130
3,00
44
2
MB
750
137
3,60
62
3
IB
450
146
1,98
37
4
AB
450
127
2,60
50
5
KF
900
138
4,30
74
Metoda Astrand-Ryhming
0
20
40
60
80
MA
MB
IB
AB
KF
Badane osoby
V
o
2
m
a
x
.
[m
l/
k
g
*m
in
.]
Dyskusja:
Obserwując wyniki badań w próbie Astranda moŜna zauwaŜyć na podst. wyliczenia
V
o2 max
, Ŝe wydolność fizyczna jest wysoka. Badane AB,MA,MB posiada wysoką
wydolność fizyczną. Badane obecnie nie trenują wyczynowo, jednak prowadzą
aktywny i zdrowy tryb Ŝycia, uczestniczą w zajęciach sprawnościowych
organizowanych przez uczelnie, jak i w zajęciach rekreacyjnych poza uczelnią.
WyŜszy wynik od wyŜej wymienionych uzyskała badana KF. MoŜna to
wytłumaczyć, tym iŜ jest ona osobą trenującą wyczynowo biegi śrebnie.
Jej trening ma charakter bardziej wytrzymałościowy, choć jest teŜ stosowany
trening szybkościowy. W treningu wytrzymałościowym przewaŜa wysiłek aerobowy
decydujący o wydolności fizycznej. Ostatnia z badanych IB charakteryzuje się
ś
rednią wydolnością fizyczną. Przyczyną tego mogą być uwarunkowania genetyczne
mające wpływ na wydolność organizmu. Na podstawie wyników uzyskanych w
metodzie Margarii, jak i w metodzie Astranda badana AB wykazuje wysoką
wydolność a badana KF bardzo wysoką. DuŜą rozbieŜność między obydwoma
metodami obserwujemy u badanej IB. Spowodowane to było osłabieniem organizmu
gdyŜ osoba ta była na czczo, po nie przespanej nocy jak i po spoŜyciu alkoholu.
Pomiary u tej osoby naleŜałoby powtórzyć.
Wnioski:
1.
Im wyŜszy maksymalny pułap tlenowy, tym wyŜsza wydolność fizyczna
(tym cięŜszą i dłuŜszą pracę moŜna wykonać w warunkach homeostazy).
2.
Na wydolność fizyczną wpływ ma budowa somatyczna ustroju,
uwarunkowanie
genetyczne,
energetyka
wysiłków,
jak
i
stopień
wytrenowania.
3.
Osoby trenujące mają wyŜszy max. pułap tlenowy.
4.
Wydolność aerobowa określana V
o2 max.
rzutuje na zdolność wykonywania
wysiłków mniejszym kosztem fizjologicznym.
Literatura:
„Wskazówki do ćwiczeń z fizjologii dla studentów WF” Skrypt AWF
Warszawa
„Zarys fizjologii wysiłku i treningu sportowego” Malarecki I.
„Fizjologia człowieka z elementami fizjologii klinicznej” Traczyk W.