5. EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA
5.01. Liczebno
ść
populacji – model S
5.02. Liczebno
ść
populacji – model J
5.03. Demografia – Polska
5.04. Liczebno
ść
populacji –
ś
wiat i jego regiony
5.05. Wska
ź
niki demograficzne -
ś
wiat i jego regiony
5.06. Zmiany liczebno
ś
ci populacji ludzi – uj
ę
cie historyczne i prognozy (1)
5.07. Zmiany liczebno
ś
ci populacji ludzi– uj
ę
cie historyczne i prognozy (2)
5.08. Eksplozja demograficzna ?
5.09. Eksplozja demograficzna – skutki
5.10. Megamiasta (jako tzw. zespoły miejskie)
5.11. Eksplozja demograficzna - zmiany w u
Ŝ
ytkowaniu gruntów
2
5.01. Liczebno
ść
populacji – model S
0
13
0
9
zdolność nośna ekosystemu
krzywa
populacji
czas
wzrost populacji gatunków
w warunkach równowagi ekosystemu
przebiega zgodnie z
modelem S
presja
ś
rodowiska hamuje
wzrost populacji
zdolno
ść
no
ś
na ekosystemu =
granica wydajno
ś
ci
ś
rodowiska
(zasoby pokarmowe)
konkurencja róŜnych gatunków do
tych samych zasobów pokarmowych
niekorzystna zmiana warunków
środowiskowych (antropogenizacja
środowiska, ekstremalne zmiany
klimatyczne)
ograniczenie zasobów pokarmowych
wahania populacji w systemach
naturalnych
oscylacje- stały okres i stała amplituda
fluktuacje – nieregularne i o du
Ŝ
ym nasileniu
3
5.02. Liczebno
ść
populacji – model J
Utrzymywanie się populacji przez dłuŜszy czas w fazie równowagi na poziomie
granicy zdolności nośnej ekosystemu jest moŜliwe tylko wówczas,
gdy eksploatacja zasobów jest kompensowana przez odtwarzaniem tych zasobów w
środowisku.
0
1 3
0
9
zdolność nośna
ekosystemu
krzywa
populacji
czas
trwałe wyczerpanie zasobów
lub
nagromadzenia produktów
przemiany materii
zmniejszenie zdolności nośnej
ekosystemu
obniŜenia się liczebności
populacji
według którego modelu:
S czy J
przebiega wzrost demograficzny?
4
5.03. Demografia - Polska
ludno
ść
Polski w mln
0
10
20
30
40
1945
1955
1965
1975
1985
1995
2005
2015
2007 rok – z bilansu
pozostałe – ze spisu ludności
61 %
2006
56 %
1976
odsetek ludności w
miastach
rok
31 %
1946
23 %
39 %
< 20 lat
> 65 lat
13 %
2007
odsetek ludności
rok
5 %
1950
5
5.04. Liczebno
ść
populacji –
ś
wiat i jego
regiony
ludno
ść
w mld
0
1
2
3
4
5
6
7
1960
1970
1980
1990
2000
2010
Ś
wiat
Europa
Azja
Afryka
Ameryka Płn.
Ameryka Płd. i
Ś
r.
ludno
ść
Azji w mld
0,0
0,1
0,2
0,3
0,4
0,5
0,6
0,7
0,8
0,9
1,0
1,1
1,2
1,3
1,4
1970
1980
1990
2000
2010
Bangladesz
Chiny
Indie
Indonezja
Pakistan
Japonia
6
5.05. Wska
ź
niki demograficzne -
ś
wiat i jego
regiony
urodzenia na 1000 ludno
ś
ci
0
10
20
30
40
50
ś
wiat
Afryka
Ameryka
Ś
r.
Azja
Ameryka Płd.
Ameryka Płn.
Europa
dzietno
ść
0
1
2
3
4
5
6
7
ś
wiat
Afryka
Ameryka
Ś
r.
Azja
Ameryka Płd.
Ameryka Płn.
Europa
zgony na 1000 ludno
ś
ci
0
10
20
30
40
50
ś
wiat
Afryka
Ameryka
Ś
r.
Azja
Ameryka Płd.
Ameryka Płn.
Europa
przeci
ę
tna długo
ść
Ŝ
ycia
0
10
20
30
40
50
60
70
80
ś
wiat
Afryka
Ameryka
Ś
r.
Azja
Ameryka Płd.
Ameryka Płn.
Europa
1975-1980
1975-1980
1975-1980
1975-1980
1995-2000
1995-2000
1995-2000
1995-2000
7
5.06. Zmiany liczebno
ś
ci populacji ludzi – uj
ę
cie
historyczne i prognozy (1)
Prognoza z 1696 r.
Gregory King – 6,5 mld w 16 052 r.
Prognozy na rok 2000
(
ludność Świata 6,06 mld)
1924 r. Raymond Pearl
2 mld
1944 r. Frank Notestein
3,3 mld
1957 r. ONZ 6,3 mld
4 tys. lat temu ok. 50 mln
2 tys. lat temu ok. 240 mln
1650 rok ok. 0,5 mld
1950 rok 2,5 mld
30 lat
1980 rok 4,4 mld
+ 1,9 mld
1990 rok 5,2 mld
2000 rok 6,1 mld
27 lat
2007 rok 6,7 mld
+ 2,3 mld
~9 mld
14,6 mld
9,8 mld
2050
ONZ
Bank
Ś
wiatowy
Prognozy na rok
~ 8 mld
6,3 mld
z 1998 r.
od 4,3 do 28,0 mld
ś
rednia 11,54 mld
8,5 mld
z 1992 r.
8,4 mld
2025
z 1990 r.
z 1984 r.
2150
10,7 mld
6,7 mld
2030
6,7 mld
2005
8
5.07. Zmiany liczebno
ś
ci populacji ludzi
– uj
ę
cie historyczne i prognozy (2)
1/6
2004
1/4
1995
1/7 (?)
2050
1/2
1950
1/3
1980
stosunek ludno
ś
ci w
krajach rozwini
ę
tych
do ludno
ś
ci w krajach
rozwijaj
ą
cych si
ę
Według niektórych
szacunków w miar
ę
bezkolizyjne współistnienie
antroposfery i biosfery
uwarunkowane jest
liczebno
ś
ci
ą
populacji
ludzkiej na poziomie ok. 2,5
mld.
9
5.08. Eksplozja demograficzna ?
ludno
ść
ś
wiata w mld
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
26
28
0
2
0
0
4
0
0
6
0
0
8
0
0
1
0
0
0
1
2
0
0
1
4
0
0
1
6
0
0
1
8
0
0
2
0
0
0
2
2
0
0
ludno
ść
ś
wiata w mld
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
26
28
0
2
0
0
4
0
0
6
0
0
8
0
0
1
0
0
0
1
2
0
0
1
4
0
0
1
6
0
0
1
8
0
0
2
0
0
0
2
2
0
0
ludno
ść
ś
wiata w mld
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
26
28
0
2
0
0
4
0
0
6
0
0
8
0
0
1
0
0
0
1
2
0
0
1
4
0
0
1
6
0
0
1
8
0
0
2
0
0
0
2
2
0
0
wariant oczekiwanego
tempa wzrostu
demograficznego
(S)
wariant maksymalnego
tempa wzrostu
demograficznego
(S)
zwi
ę
kszenie zdolno
ś
ci no
ś
nej
ekosystemu
wariant załamania
tempa wzrostu
demograficznego
(J)
zmniejszenie zdolno
ś
ci no
ś
nej
ekosystemu
10
5.09. Eksplozja demograficzna - skutki
75 %
Ameryka Płd.
koniec XX w.
(1995)
3 %
pocz. XIX w.
Argentyna
ś
wiat
45 %
2006 rok
91 %
udział ludno
ś
ci
ś
wiata
Ŝ
yj
ą
cej w miastach
w miastach powy
Ŝ
ej 1 mln mieszka
ń
ców
Ŝ
yje około 1,2 mld ludzi czyli blisko 1/5
populacji
ś
wiatowej
wg Banku
Ś
wiatowego (1994) –
170 mln ludzi nie ma w pobli
Ŝ
u domów
ź
ródeł
wody pitnej,
a 350 mln nie ma urz
ą
dze
ń
sanitarnych
Odsetek ludno
ś
ci obsługiwanej przez
oczyszczalnie
ś
cieków (1995):
Dania – 99 %, USA – 72 %, Polska 42 %,
Meksyk 22 %, Turcja 13 % (wzrost z 0,1 % w
1980 r.)
W krajach rozwini
ę
tych nie wyst
ę
puje
wi
ę
ksza ró
Ŝ
nica w liczebno
ś
ci ludno
ś
ci
zamieszkuj
ą
cej miasto i ludno
ś
ci
zamieszkuj
ą
cej tzw. zespół miejski
np. Moskwa (2006): 10,36 mln i 10,43 mln
Ujawnił si
ę
ponadto silny trend do
kontrurbanizacji (miejskiej dekoncentracji).
Megamiasta (powy
Ŝ
ej 10 mln)–kraje
rozwijaj
ą
ce si
ę
(z 21 megamiast 19 znajduje
si
ę
w krajach rozwijaj
ą
cych si
ę
– miasta
otoczone prowizorycznymi siedliskami ludzi,
którzy przybyli w poszukiwaniu lepszego
Ŝ
ycia)
np. Czungkin (Chiny,2006): 4,2 mln i 32 mln
W II poł. XX w. ludno
ść
:
Dehli i Manili wzrosła 6-krotnie
Sao Paulo i Meksyku 7-krotnie
Seulu 11-krotnie (z 1 do 11 mln)
11
5.10. Megamiasta (jako tzw. zespoły miejskie)
ludność w mln (2006 r.)
M
o
s
k
w
a
N
o
w
y
J
o
rk
M
e
k
s
y
k
S
a
o
P
a
u
lo
R
io
d
e
J
a
n
e
ir
o
B
u
e
n
o
s
A
ir
e
s
L
a
g
o
s
K
a
ir
C
z
u
n
g
k
in
g
S
e
u
l
B
o
m
b
a
j
S
z
a
n
g
h
a
j
K
a
lk
u
ta
T
o
k
io
D
Ŝ
a
k
a
rt
a
P
e
k
in
K
a
ra
c
z
i
T
e
h
e
ra
n
C
z
e
n
g
tu
D
a
k
k
a
M
a
n
il
a
P
a
ry
Ŝ
S
ta
m
b
u
ł
L
o
s
A
n
g
e
le
s
H
a
rb
in
0
5
10
15
20
25
30
35
EUROPA
AMERYKA PŁN.
AMERYKA PŁD.
AFRYKA
AZJA
12
5.11. Eksplozja demograficzna - zmiany w
u
Ŝ
ytkowaniu gruntów
lasy i zadrzewienia % gruntów ogółem
20
25
30
35
40
1965
1975
1985
1995
2005
ś
wiat
OECD
USA
Meksyk
Polska
g
ę
sto
ść
zaludnienia osób/ km
2
0
50
100
150
1980
1990
2000
2010
ś
wiat
OECD
USA
Meksyk
Polska
lasy i zadrzewienia w km
2
/1000 osób
0
5
10
15
1965
1975
1985
1995
2005
ś
wiat
OECD
USA
Meksyk
Polska
W okresie 30 lat (1970-2000)
liczba ludno
ś
ci wzrosła o 66 %,
a powierzchnia lasów przypadaj
ą
ca na
1000 osób zmalała o 42 %.
W ci
ą
gu 25 lat (1980-2005)
liczba ludno
ś
ci wzrosła o 46 %,
a g
ę
sto
ść
zaludnienia wzrosła o 33 %