40

TEST

Transceivery UKF

Świat Radio  Listopad 2006

Instalacja

Moduły  UT-118  są  wykonane 

w postaci małej płytki z obwodami 

drukowanymi,  pokazanej  na 

fot. 

1 i 2. Karta ta nie posiada żadnych 

nastawników  i regulatorów,  poza 

nastawnikami  w menu  opisanymi 

w następnym rozdziale. Jest to do-

bra sprawa, gdyż nie występują one 

w radiu, które wykorzystujesz.

Instalowanie  w IC-V82  jest  pro-

ste.  Wymontowuje  się  baterię,  tak 

jak  przy  jej  wymianie,  odkrywając 

mały panel na powierzchni pojem-

nika na baterię, w sposób pokazany 

na 

fotografii 3.  Panel  jest  odejmo-

wany po wykręceniu dwóch wkrę-

tów i moduł  UT-118 jest wciskany 

w złącze w sposób pokazany na 

fot. 

4. Załóż pokrywkę i wstaw baterię 

i cała praca jest skończona.

Instalowanie w IC-2200H jest tro-

chę bardziej skomplikowane. Nale-

ży ściągnąć gałkę VFO, a następnie 

wykręcić dwa wkręty Allena mocu-

jące  przedni  panel.  Po  odchyleniu 

panelu  wciska  się  płytkę  UT-118 

do złącza  w dopasowane  miejsce 

z tyłu otwartego przedniego panelu 

w sposób pokazany na 

fotografii 5. 

Mały kawałek piankowej podkładki 

jest użyty do oddzielenia płytki od  

korpusu  przedniego  panelu  w IC-

-2200H.  Następnie  przykręca  się 

przedni panel i zakłada gałkę.

Nastawienie

Stwierdziłem,  że  nastawienie 

modu  D-STAR  z UT-118  nie  jest 

trudne. Łatwiej będzie jednak, jeśli 

uprzednio  przestudiuje  się  doku-

mentację. Ponieważ moduł ten do-

piero co ukazał się na rynku, a do-

kumentacja dołączana do radia była 

pisana wcześniej, dlatego sądzę, że 

dokumentacja  wyjaśniająca  będzie 

wkrótce dostarczona. Stwierdziłem, 

że opisy w najnowszym podręczniku 

IC-V82 są bardziej dokładne niż te we 

wcześniej wydanym podręczniku IC-

-2200H i mam nadzieję, że będzie on 

uaktualniany. Na przykład zamiast 

podać na początku, jak poszczegól-

ne mody powinny pracować, tekst 

zaczyna się od razu od dyskusji nad 

różnymi nastawieniami menu, które 

powinny być wzięte pod uwagę, bez 

podania potrzebnej informacji na te-

mat znaczenia tych parametrów. 

W szczególności sprawiły mi kło-

pot wszystkie te nastawienia znaku 

wywoławczego – jest tam wprowa-

dzenie mYC (mój znak), yUC (twój 

znak),  wielokrotna  lista  dla  RnC 

(wywołanie  przemiennika)  z R1C 

wskazującym  najbliższy  (lokalny) 

przemiennik.  Mało  jest  objaśnień 

na temat ich znaczenia, lub gdzie są 

one  potrzebne  i do  jakich  zastoso-

wań. Mogę na ten temat powiedzieć 

to, że konieczne było jedynie zapro-

gramowanie własnego znaku mYC. 

Wywołanie CQ musi być także wy-

brane przed nadawaniem, lecz do-

myślne kodowanie CQCQCQ było 

właśnie tą kartą wstępu.

W „Świecie Radio” 2/2006 opisane są 

dwie radiostacje Icom IC-V82 i IC-U82. 

Do przekazywania głosu cyfrowego 

musi być w nich zainstalowany moduł 

UT-118. Poniżej podane jest tłumaczenie 

wskazówek Michaela Tracy’ego KC1SX na 

temat sposobu montowania i sprawdzania 

tego modułu.

Cyfryzacja w radiokomunikacji

Moduł głosu cyfrowego  UT-118 (1)

Fot. 1. Widok od góry modułu cyfrowego kodera UT-118

Fot. 2. Widok od dołu modułu cyfrowego kodera UT-118

Fot. 4. Moduł UT-118 cyfrowego kodowania 
zainstalowany w IC-V82

Fot. 3. Droga dotarcia do pomieszczenia 
baterii i gniazda dla UT-118 w IC-V82

41

Świat Radio  Listopad 2006

Bezpośredni  transfer  danych  ze 

stacji  do  stacji  działał  wirtualnie 

bezbłędnie na drodze z silnymi sy-

gnałami  i dobrze  działała  równo-

czesna  komunikacja  głosowa,  cho-

ciaż  nie  zalecałbym  jednoczesnego 

rozmawiania i pisania do tej samej 

osoby,  gdyż  to  wprowadza  dez-

orientację.

Pomiar właściwości

Dla sprawdzenia UT-118 w labo-

ratorium  ARRL  połączono  dwa  IC 

2200H wyposażone w UT-118 jedno 

z drugim  za  pomocą  nastawnego 

tłumika w łączu radiowym między 

nimi.  Najpierw  był  zanotowany 

analogowy  stosunek  sygnału  do 

szumu  (S/N)  w zależności  od  na-

stawionego  tłumienia.  Następnie 

została  zanotowana  równoważna 

jakość  głosu  cyfrowego  dla  zrobie-

nia  porównania  z właściwościami 

głosu analogowego. 

Charakterystykę częstotliwościo-

wą  audio  cyfrowego  głosu  mie-

rzono  przez  przemiatanie  wejścia 

mikrofonowego sygnałem z genera-

tora akustycznego i analizując war-

tość szczytową obrazu spektralnego 

na  wyjściu  głośnikowym  drugiej 

radiostacji.  Uzyskany  wynik  jest 

pokazany na 

rysunku 1.

Dla określenia właściwości trans-

feru, przekazywaliśmy plik danych 

53kB  między  dwoma  radiami  przy 

różnych  nastawieniach  tłumika 

odpowiednio  dla  stosunku  S/N. 

Odbierany  plik  był  porównywany 

z nadawanym  i liczona  była  war-

tość  błędu.  Nie  posiadaliśmy  moż-

liwości  bezpośredniego  pomiaru 

współczynnika  błędów  (bit  error 

rate – BER), normalnego  miernika 

rzetelności przekazywania danych. 

Dla przypadku niewielkich błędów 

w znakach byliśmy pewni, uznając, 

że  większość  znaków  z błędami 

było  wynikiem  pojedynczego  bitu 

błędu i że BER wynosiła 1/8 wielko-

ści błędów znaku. Wyniki są opisa-

ne poniżej.

Właściwości głosu cyfrowego

Badaliśmy  zdolność  komuniko-

wania  się za pośrednictwem głosu 

cyfrowego przez kanały  ze zmien-

nym poziomem szumów. W komu-

nikacji analogowej, gdy poziom sy-

gnału  spada  do  poziomu  szumów, 

szumy  tła  stają  się  coraz  głośniej-

sze,  aż  pochłoną  sygnał  pożądany. 

W systemie  głosu  cyfrowego,  tak 

długo  jak  impulsy  są  demodulo-

wane,  to  występuje  jedynie  szum 

powstający w wyniku zaokrąglania 

impulsów w kodeku (szum kwanty-

zacji) i niewielkie impulsy zakłóceń 

powstających przy detekcji błędów.

UT-118 stosuje postępowy sche-

mat  kodowania,  optymalizowany 

do  kształtu  głosu  i dlatego  zwy-

czajne  pomiary  stosunku  sygnału 

jednotonowego  plus  szumy  i znie-

kształcenia do szumów i zniekształ-

ceń  (SINAD),  stosowane  przy  oce-

nie  systemów  analogowych,  nie 

podają  prawdziwej  oceny.  Dla  do-

konania  oceny  właściwości  z gło-

sem  cyfrowym  zastosowaliśmy 

analogowy  SINAD  przy  zreduko-

wanym poziomie sygnału, stosując 

kalibrowany  tłumik  i obserwując 

SINAD.  Następnie  przełączaliśmy 

do  modu  cyfrowego  i dokonywa-

liśmy  subiektywnej  próby  między 

dwoma  jednostkami.  Stwierdzili-

śmy  pewną,  bezszumną  wirtual-

ną  komunikację  ekwiwalentną  do 

analogowej,  „w  pełni  wyciszonej” 

przy  analogowym  SINAD  około 

6  dB.  Zauważyliśmy,  że  chociaż 

odczyt  analogowy  był  użyteczny 

przy tym poziomie, to był on silnie 

zaszumiony  i  potrzebny był sygnał 

silniejszy o 10 dB do komfortowego 

odbierania  w modzie  analogowym 

i sygnał  z 22  dB  SINAD  potrzebny 

był do całkowitego wyciszenia ana-

logowego odbioru.

Przy poziomie odpowiadającym 

około  3  dB  SINAD  w modzie  ana-

logowym,  sygnał  cyfrowy  osiągał 

swój  próg  i nie  był    już  więcej  od-

bierany. Dla porównania, przy tym 

poziomie  w modzie  analogowym 

sygnały głosowe były ledwo zrozu-

miałe, gdyż szum je zagłuszał.

Godne zanotowania są inne ob-

serwacje dokonane podczas subiek-

tywnego testowania:



 Głos  gdy  jest  dobrze  odbierany 

na  poziomach  jak  wyżej,  wyka-

zuje ślady artefaktów „brzmienia 

cyfrowego”. Głos mówiącego był 

rozpoznawalny jako indywidual-

na mowa, lecz był inny niż prze-

syłany parą drutów miedzianych.



 Stwierdziliśmy, że system ten, nie 

tak  jak  inne,  które  oglądaliśmy, 

może  uzyskać  synchronizację 

w czasie transmisji. Oznacza to, że 

jeśli włączysz radio lub włączysz 

kanały, to możesz usłyszeć trwa-

jącą rozmowę. Jest to szczególnie 

cenna  cecha  przy  pracy  mobil, 

w której  chwilowo  pojawiają  się 

zaniki  z powodów  terenowych, 

lecz  będziesz  mógł  prowadzić 

rozmowę z chwilą znalezienia się 

w strefie zasięgu.

Zdolność  

do przekazywania danych

Przy ekwiwalencie 24 dB SINAD 

plik z tekstem 53kB był przekazywa-

ny bezbłędnie. Przy poziomie 18dB 

SINAD  wystąpiło  26  nieprawidło-

wych znaków, zakładając błędny 1 

bit na znak, co stanowi BER jednego 

bitu na każde 610.000 bitów  przeka-

zanych  lub BER 6.1E-5. Przy 12 dB 

SINAD przekazanych zostało tylko 

19 kB i wiele z nich było błędnych, 

tak więc BER był gorszy od 6.4E-1. 

Michael Tracy KC1SX

z QST 6/2005 tłumaczył  

Zdzisław Bieńkowski SP6LB 

[1] Michael Tracy, 

KC1SX: Installation and 

Test of UT-118 Digital 

Voice Modules. ARRL 

Test Engineer, QST June 

2005, str. 69-70

Rys. 1. Charakterystyka przenoszonej czę-
stotliwości  między dwoma transceiverami
IC-2200H wyposażonymi w UT-118

Fot. 5. Odchylony przedni panel IC-2200H  z zamontowanym modułem UT-118