PKM II
prow. dr inż. Paweł Pyrzanowski egzamin 21.06.2005 część teoretyczna
1. Podać
sposoby obciążenia śruby oraz przykłady konstrukcji w których śruba pracuje
w podany sposób.
2. Narysować wykres prędkości obrotowej ω
1
wału napędzającego, prędkości obrotowej ω
2
wału
napędzanego oraz momentu M
s
przenoszonego przez sprzęgło cierne podczas jego włączania.
3. Naszkicować schemat dowolnego sprzęgła jednokierunkowego i na podstawie rysunku wyjaśnić zasadę
jego działania.
4. Wyjaśnić pojęcie nośności spoczynkowej C
0
oraz nośności dynamicznej C łożyska. Która
z nich ma większą wartość? Jak wyznaczyć nominalną trwałość łożyska kulkowego o nośności
dynamicznej C obciążonego siłą poprzeczną P?
5. Wyjaśnić pojęcie odcinka przyporu, liczby przyporu oraz granicznej liczby zębów.
PKM II
prow. dr inż. Paweł Pyrzanowski
egzamin 21.06.2005 zadania
Zadanie 1:
Okucie przedstawione na rysunku, wykonane ze stali (E
s
= 2,1·10
5
MPa) przymocowano do podłoża
czterema śrubami M16 o długości czynnej l = 25 mm. Pomiędzy okuciem a podłożem znajdują się
podkładki o grubości g = 4 mm, module Younga E
p
= 2·10
3
MPa oraz przekroju czynnym A
p
= 10
-3
m
2
.
Zakładając nieodkształcalność okucia i podłoża oraz naciąg wstępny każdej ze śrub Q
w
= 2000 N
wyznaczyć:
1. Moment M
s
niezbędny do wywołania naciągu
wstępnego jeżeli współczynnik tarcia na gwincie
pomiędzy śrubą a podłożem wynosi
= 0,1
a wszystkie pozostałe współczynniki tarcia
wynoszą zero.
2. Zakres zmienności siły dodatkowej w każdej
śrubie jeżeli zakres zmienności siły obciążającej
okucie wynosi ΔQ = 4000 N
3.
Wartość naciągu wstępnego Q
wT
gdy po
zmontowaniu
konstrukcji
jej
temperatura
wzrośnie o ΔT = 50º C, jeśli współczynnik
rozszerzalności liniowej okucia i śruby wynosi
α
s
= 12·10
-6
1/ºC
a podkładki
α
p
= 24·10
-6
1/ºC.
Wyciąg z normy gwintów:
d = D
P
d
2
= D
2
d
1
= D
1
d
3
gwint
zwykły
drobnozwojny
16
2
1,5
1,0
0,75
0,5
14,701
15,026
15,351
15,513
15,675
13,835
14,376
14,918
15,188
15,459
13,546
14,160
14,773
15,080
15,387
g
l
Q
PKM II
prow. dr inż. Paweł Pyrzanowski
egzamin 21.06.2005 zadania
Zadanie 2:
Przedstawione na rysunku sprzęgło cierne przeciążeniowe zaprojektowane jest do przenoszenia
maksymalnego momentu M = 200 Nm. Docisk tarcz ciernych realizowany jest za pomocą k = 6
sprężyn nałożonych na śruby. Obliczyć:
1. Siłę osiową Q w każdej ze śrub.
2. Maksymalną
wartość
nacisków
p
na
okładzinach ciernych.
3. Przyrost temperatury sprzęgła ΔT w czasie
t = 5 s jeżeli wał czynny porusza się ze stałą
prędkością obrotową n = 2000 obr/min, zaś wał
bierny zostanie gwałtownie zatrzymany.
Pozostałe dane:
D
1
= 240 mm;
D
2
= 300 mm
= 0.4 – współczynnik tarcia pomiędzy tarczą
a okładzinami ciernymi
m = 2 kg – masa sprzęgła
c = 0,55 kJ/(kg·ºC) – ciepło właściwe sprzęgła
PKM II
prow. dr inż. Paweł Pyrzanowski
egzamin 21.06.2005 zadania
Zadanie 3:
Wał wirówki o masie M = 26 kg ułożyskowany jest w dwóch jednakowych łożyskach tocznych typu
6007 o średnicy wewnętrznej d = 35 mm. Nośność dynamiczna łożysk wynosi C = 15900 N zaś
statyczna C
0
= 10200 N. Wał jest wyrównoważony statycznie i dynamicznie. Na ramieniu o promieniu
R = 0.25 m umieszczono masę m = 0.3 kg. Wirówka przez 75% czasu wiruje z prędkością obrotową
n
1
= 2000 obr/min, zaś przez pozostały czas z prędkością n
2
= 5000 obr/min. Pozostałe wymiary:
a = 50 mm, b = 300 mm. Obliczyć:
1. Średnie obciążenie równoważne Z łożyska dolnego.
2. Trwałość godzinowa łożyska dolnego L
10h
.
3. Prawdopodobieństwo P bezawaryjnej pracy łożyska
dolnego w okresie L
s
= 2000 h.
D
D
1
2
R
d
a
b
D
g
m
M