Co wpływa na wielkość zysku, który osiąga przedsiębiorstwo?
Czy zysk będzie duŜy, czy zaledwie wystarczający na przetrwanie
przedsiębiorstwa lub nie będzie go w ogóle?
Czy przedsiębiorstwo będzie produkować duŜo czy mało?
Czy będzie produkować efektywnie?
Czy cena, którą zapłaci konsument, będzie wysoka czy niska?
Czy konsument odniesie korzyść z decyzji podejmowanych przez
przedsiębiorstwo?
Odpowiedzi na te pytania zaleŜą od warunków
konkurencji jakie napotyka przedsiębiorstwo
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
MODELE RYNKU
KONKURENCJA DOSKONAŁA
KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA
OLIGOPOL
MONOPOL
P
OZ
IOM
K
ON
KU
R
E
N
C
J
I
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Kryteria istnienia modelu rynku „konkurencji doskonałej”
1. Na rynku występuje duŜa liczba kupujących i sprzedających.
2. KaŜdy z producentów wytwarza niewielką część łącznej produkcji
(w skali całego rynku).
3. Istnieje doskonała mobilność czynników produkcji.
4. Nie ma barier wejścia na rynek przez potencjalnych jego nowych
uczestników.
5. Oferowane do sprzedaŜy dobra mają jednakowe lub zbliŜone
cechy uŜytkowe.
6. Kupujący i sprzedający mają doskonałą informację o ofercie
rynkowej.
np.: ogólnodostępne artykuły Ŝywnościowe: owoce, warzywa
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Utarg całkowity, przeciętny i krańcowy w warunkach doskonałej konkurencji
[źródło: R.Milewski (red.): Podstawy ekonomii, PWN, Warszawa 2003, str. 205]
P = AR = MR
TR
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Krótkookresowa równowaga przedsiębiorstwa w warunkach doskonałej konkurencji
[źródło: R.Milewski (red.):
Podstawy ekonomii, PWN,
Warszawa 2003, str. 206]
zysk max = max (TR-TC)
P=MC czyli MR=MC
P = AR = MR
AC
MC
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
[Zalega T.: Mikroekonomia, Wyd. UW, Warszawa 2008, str. 312.]
koniec zysku
przy
MC>MR
strefa zysku
przy
MC<MR
max zysku
przy
MC=MR=P=AR
MC
MR
gdy
TC
TR
MC
MR
gdy
TC
TR
=
=
−
=
=
=
−
=
:
min
:
max
π
π
oraz
Q
TR
MR
Q
TC
MC
∂
∂
=
∂
∂
=
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Kryteria istnienia modelu rynku „pełnego monopolu”
1. Na rynku działa jeden producent (sprzedający) i wielu
kupujących.
2. Istnieją bariery wejścia na rynek opanowany przez jednego
producenta np.: korzyści skali, zróŜnicowanie produktu i
lojalność wobec marki, niskie koszty ustabilizowanego
przedsiębiorstwa, posiadanie lub kontrola kluczowych
czynników produkcji, posiadanie lub kontrola sieci
sprzedaŜy hurtowej lub detalicznej, ochrona prawna, fuzje
i przejęcia, taktyki agresywne, odstraszanie.
3. Kupujący i sprzedający mają doskonałą informację o ofercie i
sytuacji rynkowej.
np.: elektrociepłownie, dostawcy gazu ziemnego, przedsiębiorstwa
wodociągowe i kanalizacyjne
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Krzywe utargu w warunkach monopolu
[źródło: R.Milewski (red.): Podstawy ekonomii, PWN, Warszawa 2003, str. 216]
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Krótkookresowa równowaga przedsiębiorstwa monopolistycznego
[źródło: R.Milewski (red.): Podstawy ekonomii, PWN, Warszawa 2003, str. 217]
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Zalega T.: Mikroekonomia, Wyd. UW, Warszawa 2008, str. 335.
max zysku
przy
MC=MR
max TR
przy
MR=0
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Indeks Lernera –określa siłę rynkową monopolu
)
1
1
(
pd
L
E
P
MR
P
MC
P
I
−
×
=
−
=
to w punkcie równowagi MC=MR
pd
pd
L
E
P
E
P
P
P
MR
P
I
1
)
1
1
(
=
−
×
−
=
−
=
poniewaŜ
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Kryteria istnienia modelu rynku „konkurencji monopolistycznej”
1. Na rynku występuje wielu producentów i wielu nabywców.
2. Istnieje nieograniczona swoboda wejścia nowych firm na rynek
danej gałęzi.
3. Produkty wytwarzane przez róŜne firmy nie są jednorodne, są
zróŜnicowane pod względem cech uŜytkowych oraz mają
bliskie substytuty.
4. Producenci i konsumenci mają doskonałe informacje o rynku.
np.: usługi architektów, dekoratorów, fryzjerów
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09
Kryteria istnienia modelu rynku „oligopolu”
1. Na rynku występuje niewielka liczba producentów (którzy
opanowali rynek danego produktu) oraz duŜa liczba
kupujących.
2. Swoboda wejścia na rynek jest ograniczona względami
technologicznymi, ekonomicznymi, prawnymi itp.
3. Produkty wytwarzane przez oligopol mogą być jednorodne lub
zróŜnicowane.
4. Producenci i konsumenci mają doskonałe informacje o rynku.
np.: notariusze, lekarze, uczelnie wyŜsze
MA
TE
RIA
ŁY
DY
DA
KT
YC
ZN
E D
O P
RZ
ED
MI
OT
U
MI
KR
OE
KO
NO
MI
A-
ć
wic
zen
ia
ZIM
A 2
008
/20
09