Slajd 1

PORADA DIETETYCZNA:

Analiza stanu odżywienia

w tym parametrów istotnych w danej jednostce

chorobowej/stanie fizjologicznym

2.

Ocena sposobu żywienia

-przygotowanie i przeprowadzenie wywiadu

żywieniowego (ocena ilościowa, jakościowa)

PORADA DIETETYCZNA:

4.Interwencja (porada)>>

 opracowanie i przekazanie

zaleceń odnośnie

podaży składników odżywczych, odpowiedniej
racji pokarmowej



wskazanie błędów żywieniowych



wskazanie produktów i technik kulinarnych
zalecanych i przeciwwskazanych w danej
jednostce/stanie fizjologicznym, itp

Zalecenia zakresu przyrostu masy ciała

wg Institute of Medicine i Amerykańskiego Kolegium Położników i Ginekologów

Optymalny przyrost masy ciała w ciąży



BMI < 18,5

÷ 18 kg

TYGODNIOWY WSKAŹNIK PRZYROSTU W II/III TRYMESTRZE 0,6 kg



BMI 18,5

÷ 25,0

11,5

÷ 16 kg

TYGODNIOWY WSKAŹNIK PRZYROSTU W II/III TRYMESTRZE 0,45 kg



BMI 25,0

÷ 29,9

÷ 11,5 kg

TYGODNIOWY WSKAŹNIK PRZYROSTU W II/III TRYMESTRZE 0,25 kg



BMI > 29,9

około 7 kg

TYGODNIOWY WSKAŹNIK PRZYROSTU W II/III TRYMESTRZE 0,15 kg

Cel interwencji:



Ocena i ewentualna korekta

sposobu żywienia

Dodatkowo:



Prawidłowe przyrosty masy ciała



Wyrównanie niedoborów składników mineralnych,

witamin



Dzienne zapotrzebowanie energetyczne w
okresie ciąży



w II trymestrze ciąży +360 kcal (1,5 MJ) /dobę



w III trymestrze ciąży +475 kcal (2,0 MJ) /dobę

w porównaniu do zapotrzebowania energet. z okresu

przed ciążą (Normy żywieniowe IŻŻ, 2008)

Dzienne zapotrzebowanie na składniki
odżywcze w okresie ciąży

BIAŁKO

Średnie zapotrzebowanie (EAR)
>> 0,98 g/kg m.c./dobę (białko krajowej racji pokarmowej)

Zalecane spożycie (RDA)

>> 1,2 g/kg m.c./dobę (białko krajowej racji pokarmowej)

* wykorzystanie białka na potrzeby energetyczne u kobiet

w ciąży powinno pozostać w zakresie 14% - 25%

Z całkowitej ilości białka spożywanego z dietą dobową:

60% powinno stanowić białko pochodzenia zwierzęcego

40% powinno stanowić białko pochodzenia roślinnego

Podstawowe źródła białka zwierzęcego:

mleko, przetwory mleczne, jaja, mięso i ryby

Podstawowe źródła białka roślinnego:
-

nasiona roślin strączkowych

nasiona zbóż

orzechy, prażona kukurydza i ryż, owsianka, rodzynki, ziarna

słonecznika i sezamowe (arginina –funkcjonowanie przysadki
mózgowej, płodność)

banany, suszone daktyle, orzeszki ziemne (tryptofan)

Dzienne zapotrzebowanie na składniki
odżywcze w okresie ciąży

BIAŁKO

Dzienne zapotrzebowanie na składniki
odżywcze w okresie ciąży

TŁUSZCZE



Poprawa jakości spożywanych tłuszczów (uwaga na formy trans!)



Wzrost spożycia WNKT 4-10% energii całkowitej:

>> n-6= 4-8%; n-3= 200mg LC-PUFA i 2g kw.

α-linolenowego



Zalecane produkty:

Masło (?)

Ciekłe oleje roślinne

Ryby gł. morskie (DHA, EPA) [

makrela, pstrąg, śledź, sardynka, tuńczyk,

łosoś]

WNKT konieczne do prawidłowego wzrastania i rozwoju,

głównie mózgu i siatkówki w okresie płodowym i po urodzeniu

WNKT przyspieszają dojrzewanie tkanek płucnych uznawane są

za czynnik promujący rozwój płodu

WNKT w profilaktyce nadciśnienia indukowanego ciążą i porodów
przedwczesnych

Dzienne zapotrzebowanie na składniki
odżywcze w okresie ciąży

WĘGLOWODANY



Zawartość węglowodanów ogółem w diecie dobowej
ma stanowić nie mniej niż 50% ogólnej wartości
energetycznej.



Ograniczenie spożycia cukrów dodanych do max. 10%
wartości energetycznej

Nadmiar sacharozy w diecie to zaburzenia rozwoju
łożyska, płodu oraz nadmierny przyrost m.c. kobiety
ciężarnej

Dzienne zapotrzebowanie na składniki
odżywcze w okresie ciąży

WĘGLOWODANY



BŁONNIK POKARMOWY



zalecenia IŻŻ dla osób zdrowych 20-40 g błonnika na dobę



Podaż błonnika <20g to większe prawdopodobieństwo:

zaparć, rozwoju miażdżycy, otyłości, kamicy wątrobowej, uchyłkowatości
jelita i zmian nowotworowych jelita grubego



Podaż błonnika >40g to niższa biodostępność innych składników
pokarmowych, zwłaszcza soli mineralnych i witamin



Zalecenia IŻŻ dla kobiet w ciąży to około 30 g błonnika na dobę

ZALECENIA DOTYCZĄCE MODYFIKACJI SPOŻYCIA WITAMIN
ROZPUSZCZALNYCH W WODZIE

W TRAKCIE CIĄŻY

witamina

Przed ciążą

W ciąży

EAR

RDA

EAR

RDA

Witamina C (mg)

(B1) Tiamina (mg) 0,9

1,1

1,2

1,4

(B2) Ryboflawina
(mg)

0,9

1,1

1,2

1,4

(PP) Niacyna (mg
równoważnika)

B6 (Pirydoksyna
(mg)

1,1

1,3

1,6

1,9

Foliany (ug
równoważnika)

320

400

520

600

Wit.B12 (ug
kobalaminy)

2,4

2,2

2,6

ZAPOTRZEBOWANIE NA WITAMINY W OKRESIE CIĄŻY

wit. A

Zapotrzebowanie na witaminę A (równoważnik retinolu/osobę/dobę)
ustalone jest na poziomach:

EAR (średnie zapotrzebowanie)

RDA (zalecane spożycie)

AI (wystarczające spożycie) – dla niemowląt

grupa

EAR

RDA

Kobiety >19

500ug

700ug

Ciąża <19

530ug

750ug

Ciąża >19

530ug

770ug

ZAPOTRZEBOWANIE NA WITAMINY W OKRESIE CIĄŻY

wit. D

Zapotrzebowanie na witaminę D

(ug

cholekalcyferolu/osobę/dobę) ustalone jest na

poziomie

(wystarczające spożycie)



W okresie ciąży nie ma zaleceń zwiększenia
podaży witaminy D.

AI = 5ug cholekalcyferolu / osobę / dobę

ZAPOTRZEBOWANIE NA WITAMINY W OKRESIE CIĄŻY

wit. E

Zapotrzebowanie na witaminę E

(mg równoważnika alfa-tokoferolu) ustalone jest na
poziomie wystarczającego spożycia (AI)

grupa

(mg równoważnika tokoferolu)

Kobiety

Kobiety w ciąży

ZAPOTRZEBOWANIE NA WITAMINY W OKRESIE CIĄŻY

wit. K

Zapotrzebowanie na witaminę K

(ug fitochinonu/osobę/dobę) ustalone jest na
poziomie wystarczającego spożycia (AI)

grupa

(ug fitochinonu

/osobę/dobę)

Kobiety

Kobiety w ciąży

ZALECENIA DOTYCZĄCE MODYFIKACJI SPOŻYCIA

SKŁADNIKÓW MINERALNYCH W TRAKCIE CIĄŻY

Składnik
mineralny

Przed ciążą

W ciąży

EAR

RDA

EAR

<19/>19

RDA

<19/>19

fosfor (mg)

580

700

1050/580

1250/700

magnez (mg)

255

310

335/300

400/360

żelazo (mg)

cynk (mg)

6,8

10,5/9,5

12/11

jod (ug)

150

160

220

selen (ug)

miedź (mg)

0,7

0,9

0,8

1,0

Ogólne zasady



Unikać potraw smażonych, szczególnie w

głębokim tłuszczu



Unikać dosalania potraw



Unikać produktów wysoko przetworzonych



Unikać surowego mięsa, jaj



Starannie myć owoce i warzywa przed spożyciem

Niedobory żelaza, folianów, witaminy
B12

– omówienie

Główne źródła żelaza w diecie:



35%- produkty

zbożowe



25% -

mięso, wędliny, ryby



17% - ziemniaki

Niedobory żelaza, folianów, witaminy
B12

– omówienie

źródła żelaza w diecie:



Produkty pochodzenia

zwierzęcego

cielęcina (2,9mg), wieprzowina (1,3mg),

wołowina(3,1mg), skrzydełka kurczaka (1,4mg)



oczywiście: żółtka jaj, wątroba, nerki, ozory, salceson,

kaszanka itp.

ryby

zawierające ponad 1 mg

śledź solony, dorsz wędzony, makrela wędzona, pikling,

sardynka

w oleju, tuńczyk w oleju

w 100g

Niedobory żelaza, folianów, witaminy
B12

– omówienie

źródła żelaza w diecie:



Produkty pochodzenia roślinnego

- kasza jaglana (4,8mg),

- kasza gryczana(2,8mg),

chleb żytni razowy (2,3mg),

- pumpernikel (2,5mg)

- zarodki pszenne (9,0mg)

w 100g

źródła żelaza w diecie cd.



Produkty pochodzenia

roślinnego

warzywa:

boćwina (2,2mg), fasola biała (6,9mg), groszek zielony
(1,9mg),

jarmuż (1,7mg), szpinak (2,8mg) ...

- owoce:

morela suszona (3,9mg), figi suszone (3,3mg), rodzynki
suszone (2,3mg)...

- orzechy:

orzechy pistacjowe (6,7mg)

słonecznik (4,2mg) ...

w 100g

Zawartość witaminy B12 w produktach
żywnościowych (ug/100g)



Wątroba wołowa



Wątroba cielęca



Wątroba kurczęcia



Nerki cielęce



Nerki wołowe



Ostrygi



żółtko jaja



Tuńczyk



Homar



Flądra



Ser żółty



Ser biały



Mleko pełne świeże



Jogurt



122



104



24,1



37,3



21,1



9,3



2,8



1,3



1,2



1,7



0,6



0,4



0,06

Źródła kw. foliowego



Wątroba



Jaja



Sery



Mleko krowie świeże



Wołowina



Drób



Wieprzowina



Otręby pszenne



Szpinak



Brukselka



Szparagi



Bób



Kalafior



Brokuły



Groch



Ciemnozielone warzywa liściaste



Chleb pszenny pełnoziarnisty



Papryka



Sałata



Kapusta



Banany



Pomarańcze



Jabłka

Foliany są wrażliwe



na działanie wysokiej temperatury



promieniowanie słoneczne



odczyn

kwaśny

Straty

folianów



50-90% w czasie przetwarzania i

gotowania żywności,

zwłaszcza w dużej ilości wody



Świeże warzywa liściaste przechowywane w
temperaturze

pokojowej mogą stracić nawet 70%

folianów

Czynniki stylu życia też w kręgu
zainteresowań dietetyka! –

omówienie, konsekwencje

Alkohol



Nawet sporadyczne picie alkoholu podczas

ciąży

sprzyja

wadom rozwojowym płodu, komplikacjom

podczas ciąży i porodu.

Alkohol pity regularnie przez kobietę ciężarną stanowi

bardzo silny czynnik teratogenny.

Najsilniejsze działanie toksyczne alkoholu występuje w
pierwszych 6 tygodniach ciąży.

Najpoważniejszym powikłaniem jest

alkoholowy zespół

płodowy (FAS) – omówienie, cechy dysmorficzne,
kryteria diagnostyczne FAS, FAE, ARND, FARC, ARBD



Częściowo spełnione ww. kryteria FAS mogą

prowadzić do diagnozy następujących

zaburzeń:



alkoholowy efekt płodowy (FAE)



poalkoholowe zaburzenia rozwoju układu

nerwowego (ARND)



poalkoholowe środowisko dla rozwoju płodu

(FARC)



poalkoholowy defekt urodzeniowy (ARBD).

Herbata i kawa jako używki –
negatywne aspekty, omówienie



Herbata jest

wartościowym napojem ze względu na to, że

dostarcza dużej ilości flawonoidów

ALE…….



Kawa

– a przebieg ciąży

Ocena efektywności porady



Metody bezpośrednie

-wyniki analiz biochemicznych, antropometrii

pomiar ciśnienie tętniczego krwi

kontrola masy ciała



Metody pośrednie

-ocena przyswojenia wiedzy

ocena zmian nawyków żywieniowych np. dzienniczek

samokontrola wskaźników biochemicznych