I P 4/2008

14

W ob sza rze  do ty czą cym  za wie ra nia

umów  o pra cę  z mło do cia ny mi  uchy bie nia

są  nie licz ne.  Ge ne ral nie  prze pi sy  do ty czą -

ce  ter mi nu  za wie ra nia  umów  i ich  tre ści

są  prze strze ga ne.  Ujaw nio no  jed nak że

przy pad ki  po le ga ją ce  na tym,  że  umo wy

o przy go to wa nie  za wo do we  za wie ra li  (pod -

pi sy wa li  umo wy)  nie  mło do cia ni,  upraw nie -

ni  do sa mo dziel ne go  dzia ła nia  w tym  za -

kre sie,  a ich  przed sta wi cie le  usta wo wi. 

Z ma te ria łów  po kon trol nych  wy ni ka,  że

utrwa li ła  się  prak ty ka  do ty czą ca  ro dza ju

za wie ra nych  umów  o przy go to wa nie  za wo -

do we.  Re gu łą  po win no  być  za war cie  umo -

wy  na czas  nie okre ślo ny.  Pra co daw cy  naj -

czę ściej  jed nak  za wie ra ją  umo wy  na czas

okre ślo ny,  zwy kle  na okres  prze wi dzia ny

pro gra mem  na ucza nia.  Tym cza sem  okre -

śle nie  w umo wie  cza su  trwa nia  przy go to -

wa nia  za wo do we go  ozna cza  wska za nie

okre su,  po za koń cze niu  któ re go  sto su nek

pra cy mię dzy stro na mi trwa na dal już ja -

ko  „zwy czaj ny”  sto su nek  pra cy.  W wy jąt -

ku  od re gu ły,  czy li  w prze pi sie  wy ko naw -

czym do art. 195 § 2 kp – § 9 rozp. RM z 28

ma ja 1996  r.  w spra wie  przy go to wa nia  za -

wo do we go  mło do cia nych  i ich  wy na gra dza -

nia  za pi sa no,  że  pra co daw ca,  któ ry  za trud -

nia  w ce lu  na uki  za wo du  więk szą  licz bę

mło do cia nych  niż  to  wy ni ka  z je go  po trzeb

mo że  za wie rać  umo wy  na czas  okre ślo ny,

lecz nie krót szy niż prze wi dzia ny pla nem

na ucza nia  da ne go  za wo du. 

Z roz mów  prze pro wa dzo nych  przez  in -

spek to rów  pra cy  z pra co daw ca mi  wy ni ka,

że  pra co daw cy  nie  ana li zu ją  prze pi sów

pod ką tem  swo ich  przy szłych  po trzeb.

Twier dzą,  że  sko ro  pra wo  ze zwa la  na za -

war cie umo wy na czas okre ślo ny, to wła -

śnie  ta ką  umo wę  de cy du ją  się  za wrzeć. 

Czas pra cy,

wy na gro dze nie

Brak ewi den cji cza su pra cy osób mło -

do cia nych  jest  nie pra wi dło wo ścią  ma ją cą

bar dzo  ne ga tyw ne  skut ki.  Do ty czy  to  za -

rów no  ewi den cjo no wa nia  cza su  pra cy

w ogó le,  jak  też  od no to wy wa nia  cza su  pra -

cy  przy pra cach  wzbro nio nych,  któ rych  wy -

ko ny wa nie  jest  do zwo lo ne  w ce lu  od by cia

przy go to wa nia  za wo do we go.  Na uwa gę  za -

słu gu je  fakt,  że  więk szość  kon tro lo wa nych

pra co daw ców  nie  mia ła  świa do mo ści,  że

spo czy wa  na nich  obo wią zek  od no to wy wa -

nia  cza su  pra cy  wy ko ny wa nej  przy pra cach

wzbro nio nych,  a do zwo lo nych  oso bom

mło do cia nym  w ce lu  od by cia  przy go to wa -

nia  za wo do we go.

Na prze strze ni  lat  ska la  te go  pro ble mu

nie  ule gła  zna czą cej  po pra wie.  Na dal  bra -

ku je  ewi den cji  cza su  pra cy  w oko ło 50%

skon tro lo wa nych  za kła dów.  Uza sad nio ny

jest po gląd, że zja wi sko to nie jest zwią za -

ne  z nie zna jo mo ścią  prze pi sów  pra wa.  Nie -

pra wi dło wość  ta  wy ni ka  ra czej  ze  świa do -

me go,  ce lo we go  za mia ru  nie wy ka zy wa nia

fak tycz ne go  cza su  pra cy  pra cow ni ków

mło do cia nych.  Przy bra ku  ewi den cji  cza -

su pra 

cy moż 

li 

we jest bo 

wiem ukry 

cie

wszyst kich  pa ra me trów  do ty czą cych  cza -

su  pra cy,  w tym:  rze czy wi ste go  do bo we go

wy mia ru  cza su  pra cy,  za pew nie nia  od po -

czyn ków,  prze strze ga nia  za ka zu  za trud nia -

nia  pra cow ni ków  mło do cia nych  w po rze

noc nej. 

Czyn no ści  kon tro l ne  wy ka za ły,  że  sto -

sun ko wo  rzad kie  są  przy pad ki  nie wy pła ca -

nia  lub  nie ter mi no we go  wy pła ca nia  wy na -

gro dzeń  pra cow ni kom  mło do cia nym.  Je śli

się  jed nak  zda rza ją,  to  naj czę ściej  po da wa -

nym  po wo dem  ta kie go  za nie cha nia  jest

brak  środ ków  fi nan so wych  oraz  bier ne

ocze ki wa nie  na re fun da cję. 

Urlo py 

wy po czyn ko we 

Nie pra wi dło wo ści  w tym  za kre sie  do ty -

czy ły  zwłasz cza  bez pod staw ne go  za ni ża nia

wy mia ru  urlo pu.  Naj czę ściej  błęd nie  usta -

lo no  wy miar  urlo pu  w pierw szym  ro ku  na -

uki.  Pra co daw cy  za sła nia jąc  się  nie wie dzą

nie  udzie la li  urlo pu  (w wy mia rze  wy no szą -

cym 12  dni),  do któ re go  pra wo  mło do cia -

ni  na by li  po 6  mie sią cach  pierw szej  pra -

cy.  Dys ku syj ny  jest  pro blem  do ty czą cy

udzie le nia  urlo pu  wy po czyn ko we go  pra -

cow ni ko wi  mło do cia ne mu,  z któ rym  roz -

Be ata Pręt ka

Z in spek tor skiej prak ty ki

Za trud nia nie pra cow ni ków mło do cia nych

Pra cow ni cy mło do cia ni na le żą do tzw. „wraż li wej gru py za trud nio nych”. Ta kwa li fi ka cja jest
bez po śred nio zwią za na z tym, że za trud nia nie pra cow ni ków mło do cia nych od by wa się na wa -
run kach ści śle okre ślo nych pra wem. W lu bel skim okrę gu na prze strze ni lat 2002-2006 by ły
pro wa dzo ne kon tro le te ma tycz ne zwią za ne z ochro ną za trud nie nia pra cow ni ków mło do cia -
nych – pod ką tem naj czę ściej po wta rza ją cych się nie pra wi dło wo ści.

4/2008 I P

15

wią zu je  się  umo wa  o pra cę.  W prak ty ce

funk cjo nu ją  dwa  po glą dy.  Pierw szy,  któ ry

mó wi,  że  w ra zie  roz wią za nia  umo wy  na -

le ży  udzie lić  peł ne go  na leż ne go  urlo pu  wy -

po czyn ko we go  lub  wy pła cić  ekwi wa lent

pie nięż ny  za peł ny  na leż ny  urlop.  Dru gi  po -

gląd,  z któ re go  wy ni ka,  iż  w ra zie  roz wią -

za nia  umo wy  na le ży  udzie lić  urlo pu  wy po -

czyn ko we go  w pro por cjo nal nym  wy mia rze

lub  wy pła cić  ekwi wa lent  pie nięż ny  za pro -

por cjo nal ny  wy miar  urlo pu. 

Skła nia ła bym  się  do dru gie go  po glą du,

któ ry  znaj du je  uza sad nie nie  w prze pi -

sach art. 206 § 5 kp sta 

no 

wią 

cym, że

w spra wach  nie ure gu lo wa nych  prze pi sa mi

ni niej sze go  roz dzia łu  do urlo pów  przy słu -

gu ją cych  mło do cia nym  sto su je  się  prze pi -

sy dzia łu siód me go, a więc m.in. za sa dę

pro por cjo nal no ści. 

Bez pie czeń stwo 

pra cy 

Z ana li zy  do ku men ta cji  po kon trol nej  wy -

ni ka,  że  naj czę ściej  stwier dzo ne  nie pra wi -

dło wo ści  z za kre su  bez pie czeń stwa  pra cy

do ty czy ły: 

– do pusz cze nia  pra cow ni ków  mło do cia -

nych  do wy ko ny wa nia  pra cy  bez  orze czeń

le kar skich  po twier dza ją cych  brak  prze ciw -

wska zań  do pra cy.  Bez po śred nim  po wo dem

by ło  to,  że  pra co daw cy  uzna wa li  za wy star -

cza ją ce  orze cze nia  le kar skie  wy da wa ne  dla

po trzeb  szko ły.  Tym cza sem  bez spor nym  jest

to,  że  mło do cia ny  pod le ga  wstęp nym  ba da -

niom le kar skim (art. 201 § 1 kp); 

– do pusz cze nia  do pra cy  bez  wy ma ga -

nych  szko leń  wstęp nych  sta no wi sko wych

i ogól nych  z za kre su  bez pie czeń stwa  i hi -

gie ny  pra cy. 

Czyn no ści  kon tro l ne  wy ka za ły,  że

w oko ło 50%  kon tro lo wa nych  za kła dów

oce na  ry zy ka  za wo do we go  nie  uwzględ -

nia ła  kry te riów  zwią za nych  z doj rza ło ścią

psy chicz ną  i fi zycz ną,  bra kiem  do świad -

cze nia  ży cio we go  i za wo do we go,  nie -

świa do mo ścią  za gro żeń  ist nie ją cych  w śro -

do wi sku  pra cy  w gru pie  za wo do wej,  ja ką

sta no wią  mło do cia ni.  W prze wa ża ją cej

więk szo ści  przy pad ków,  pra co daw cy  by -

li  nie świa do mi  ist nie nia  ta kie go  obo -

wiąz ku, jak też nie po sia da li wie dzy do -

ty czą cej  te go,  że  o ry zy ku  wy stę pu ją cym

na sta no wi sku  pra cy  wi nien  być  tak że  po -

in for mo wa ny  przed sta wi ciel  usta wo wy

mło do cia ne go  (art. 201  § 3  kp). 

War to  wspo mnieć  też  o nie pra wi dło wo -

ściach, któ re wpraw dzie nie by ły czę ste,

ale  bu dzi ły  wie le  wąt pli wo ści  co  do spo so -

bu  ich  wy eli mi no wa nia. 

Wbrew  bez względ ne mu  za ka zo wi  za -

trud nia nia  mło do cia nych  w po rze  noc nej

ujaw nio no  spo ra dycz ne  przy pad ki  ta kie go

za trud nia nia.  Na dal  jed nak  nie  zo stał  wy -

pra co wa ny  wią żą cy  i prak tycz ny  spo sób

roz wią za nia  te go  pro ble mu.  We dług  naj czę -

ściej  po ja wia ją ce go  się  po glą du  – w ra zie

stwier dze nia,  iż  pra cow nik  mło do cia ny  wy -

ko nu je  pra cę  w po rze  noc nej,  kon tro lu ją -

cy  po wi nien  wy dać  wnio sek  w wy stą pie niu.

Do pusz czal ne  wy da je  się  tak że  wy da nie

w ta kich  sy tu acjach  na ka zu  skie ro wa nia

mło do cia nych  do in nych  prac.  Po ję cie

pra cy  wzbro nio nej  win no  obej mo wać  też

pra cę  bez względ nie  za ka za ną  mło do cia nym

w po rze  noc nej. 

Re spek to wa nie 

prze pi sów

Na le ży  stwier dzić,  że  efek tem  dzia łań

kon tro l nych  na te re nie  na sze go  okrę gu  jest

suk ce syw ny  spa dek  licz by  na ru szeń  prze -

pi sów  pra wa  do ty czą cych  ochro ny  pra cow -

ni ków  mło do cia nych  w za kła dach.  Aby  osią -

gnąć  ta ki  stan,  in spek to rzy  pra cy  kon se -

kwent nie  sto so wa li  środ ki  praw ne,  współ -

pra co wa li  tak że  z pro ku ra tu rą. 

W jed nej ze spraw wnio sek o wsz czę cie

po stę po wa nia  przez  Pro ku ra tu rę  Re jo -

no wą  w Z.  zło żo no  w opar ciu  o pi sem ne

oświad cze nia  pra cow nic  mło do cia nych,

z któ rych wy ni ka ło, że przez okres trzech

lat  od by wa nia  na uki  za wo du  nie  otrzy my -

wa ły  wy na gro dzeń  za pra cę  i nie  skła da ły

pod pi sów  w li stach  płac.  Z te go  wzglę du

zro dzi ło  się  po dej rze nie,  że  oka za ne

w trak cie  kon tro li  li sty  płac,  za wie ra ją ce

pod pi sy  po twier dza ją ce  rze ko me  otrzy ma -

nia  wy na gro dzeń,  by ły  fał szo wa ne,  tzn.  fakt

otrzy ma nia  wy na gro dzeń  po twier dza ła

pod pi sem  oso ba  in na  niż  upraw nio ne

mło do cia ne. 

W paź dzier ni ku 2006  r.  przed są dem

kar nym  za koń czył  się  pro ces,  w wy ni ku

któ re go  pra co daw ca  zo stał  uzna ny  win nym

za rzu ca ne go  mu  czy nu.  Sąd  ska zał  go  na je -

den  rok  po zba wie nia  wol no ści  w za wie sze -

niu na 3 la ta oraz ka rę grzyw ny z prze zna -

cze niem  na ce le  cha ry ta tyw ne.  Na le ży  pod -

kre ślić,  że  pod ję cie  ta kich  dzia łań  by ło  moż -

li we  dzię ki  współ pra cy  pra cow ni ków  mło -

do cia nych  z in spek to rem  pra cy  kon tro lu -

ją cym  da ny  za kład.  Wy rok  są du  kar ne go

umoż li wił  pra cow ni com  wsz czę cie  pro ce -

su  przed są dem  pra cy  o wy pła ce nie  na leż -

nych wy 

na 

gro 

dzeń za okres 3 lat wraz

z usta wo wy mi  od set ka mi.

W in nym  za kła dzie  pra cy  stwier dzo no,

że  pra co daw ca  w li stach  obec no ści  wy ka -

zy wał  fakt  prze by wa nia  pra cow ni ków

na urlo pach  wy po czyn ko wych.  Z pi sem -

nych  oświad czeń  tych że  pra cow ni ków  wy -

ni ka ło  jed nak,  że  wpi sy  w tym  do ku men -

cie  nie  od zwier cie dla ją  sta nu  fak tycz ne go.

In spek tor  pra cy  skie ro wał  za wia do mie nie

o po dej rze niu  po peł nie nia  prze stęp stwa

do Pro ku ra tu ry  Re jo no wej  w K.  Na dal  trwa

po stę po wa nie  kar ne. 

Stwier dzo ne  przez  in spek to rów  pra cy

na ru sze nia  prze pi sów  do ty czą cych  za -

trud nia nia  pra cow ni ków  mło do cia nych

nio są  ne ga tyw ne  skut ki  dla  psy chi ki  mło -

de go  czło wie ka  i są  szcze gól nie  na gan ne,

gdyż  do ty czą  osób  roz po czy na ją cych  ka rie -

rę  za wo do wą,  dla te go  też  na le ży  do ło żyć

wszel kich  sta rań,  aby  ska la  na ru szeń  tych

prze pi sów  by ła  jak  naj mniej sza. 

Be ata  Pręt ka

OIP Lu blin