Gospodarka 

nieruchomościami

Studia stacjonarne drugiego stopnia sem.1

dr in

ż

. Józef Iwanicki

luty 2011r.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

2

Regulamin przedmiotu:

Forma prowadzonych zaj

ęć

: wykład.

Zaliczenie przedmiotu: dwa sprawdziany 
– sprawdzian 1-szy 11.04.2011r.,  
sprawdzian 2-gi -6.06.2011r.  Istnieje 
mo

ż

liwo

ść

poprawiania jednego z dwóch 

sprawdzianów w dniu 13.06.2011r. 

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

3

Program wykładów:

Przepisy szczególne w gospodarce 
nieruchomo

ś

ciami

Gospodarowanie nieruchomo

ś

ciami Skarbu 

Pa

ń

stwa: Agencja Nieruchomo

ś

ci Rolnych, 

Agencja Mienia Wojskowego, Wojskowa 
Agencja Mieszkaniowa, Lasy Pa

ń

stwowe. 

Zasady gospodarki  nieruchomo

ś

ciami 

lokalowymi : ustawa o własno

ś

ci lokali, 

ustawa o  spółdzielniach mieszkaniowych. 

Mienie „zabu

ż

a

ń

skie”. 

Program wykładów cd.:

Reprywatyzacja „gruntów warszawskich”. 

Regulacja stanu prawnego nieruchomo

ś

ci 

zaj

ę

tych pod drogi publiczne. 

Nieruchomo

ś

ci rodzinnych ogrodów 

działkowych. Numeracja porz

ą

dkowa 

nieruchomo

ś

ci. 

Elektroniczne ksi

ę

gi wieczyste.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

4

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

5

Wykład 1 – literatura, przepisy prawne

W. Ptasznik – Utracone maj

ą

tki – Warszawa 2005r.

W Korzeniewski – Zasady obmiaru i obliczania 
powierzchni i kubatury budynków - Polcen Sp. z . o. 
2006r.

A. Stefa

ń

ska – Elektroniczna ksi

ę

ga wieczysta –

LexisNexis – 2006r.

Ustawa z 19.10.1991r. o gospodarowaniu 
nieruchomo

ś

ciami rolnymi Skarbu Pa

ń

stwa – Dz.U. z 

2004r. nr 208, poz. 2128 z pó

ź

n. zm.

Ustawa z 11.04.2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego –
Dz. U. nr 64, poz. 592;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

6

Wykład 1 – literatura – c.d.

Ustawa z 30.05.1996r. o gospodarowaniu 
niektórymi składnikami mienia Skarbu Pa

ń

stwa 

oraz Agencji Mienia Wojskowego – Dz.U. z 
2004r. nr 163, poz. 1711 z pó

ź

n. zm.

Ustawa z 22.06.1995r. o zakwaterowaniu Sił
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. z 
2005r. nr 41, poz. 398 z pó

ź

n. zm.

Ustawa z 15.12.2000r. o spółdzielniach 
mieszkaniowych – Dz.U. z 2003r. nr 119, poz. 
1116 z pó

ź

n. zm.

Ustawa z 24.06.1994r. o własno

ś

ci lokali –

Dz.U. z 2000r. nr 80, poz. 903 z pó

ź

n. zm.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

7

Wykład 1 – przepisy prawne

Ustawa z 8.07.2005r. o realizacji prawa do 
rekompensaty z tytułu pozostawienia 
nieruchomo

ś

ci poza obecnymi granicami 

Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. nr 169, poz. 
1418 z pó

ź

n. zm.

Dekret  z 26.10.1945r. o własno

ś

ci i 

u

ż

ytkowaniu gruntów na obszarze m. st. 

Warszawy – Dz.U. nr 50, poz.279;

Ustawa z 8.07.2005r. o rodzinnych ogrodach 
działkowych – Dz.U. nr 169, poz. 1419;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

8

Wykład 1 – przepisy prawne – c.d.

Rozp. MI z 28.10.2004r. w sprawie numeracji 
porz

ą

dkowej nieruchomo

ś

ci – Dz.U. Nr 243, 

poz. 2432;

Ustawa z 6.07.1982r. o ksi

ę

gach wieczystych i 

hipotece – dz.U. z 2001r. nr 124, poz. 1361 z 
pó

ź

n. zm.

Ustawa z 14.02.2003r. o przenoszeniu tre

ś

ci 

ksi

ę

gi wieczystej do struktury ksi

ę

gi wieczystej 

prowadzonej w systemie informatycznym –
Dz.U. nr 42, poz. 363;

Przepisy wykonawcze do ww. ustaw.

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(drogowa)

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych 
zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w 
zakresie dróg publicznych – Dz. U. nr 80, poz. 721 
z późn. zm.

(do 16.12.2006 r. ustawa dotyczyła jedynie dróg 
krajowych)

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia 
ogłoszenia. Przepisy rozdziałów 1-5 tracą moc z 
dniem 31 grudnia 2020 r.  (pierwotnie był koniec 
2007r. następnie koniec 2013r.)

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

9

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(drogowa)

Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i 
wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg 
powiatowych i gminnych wydają decyzję o zezwoleniu na 
realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego 
zarządcy drogi.

Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i 
wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg 
powiatowych i gminnych wysyłają zawiadomienie o 
wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o 
zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej 
wnioskodawcy, właścicielom lub użytkownikom 
wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie 
tej decyzji na adres wskazany w katastrze nieruchomości

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

10

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(drogowa)

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej 
zawiera w szczególności:

wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami 
publicznymi, z określeniem ich kategorii;

określenie linii rozgraniczających teren;

warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków 
i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa;

wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich;

zatwierdzenie podziału nieruchomości;

oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru 
nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa 
lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego;

zatwierdzenie projektu budowlanego;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

11

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(drogowa)

Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i 
wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg 
powiatowych i gminnych doręczają decyzję o zezwoleniu 
na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy oraz 
zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze 
obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub 
starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin 
właściwych ze względu na przebieg drogi, na stronach 
internetowych tych gmin, a także w prasie lokalnej. 

Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o 

zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej 
dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi 
wieczystemu na adres wskazany w katastrze 
nieruchomości. 

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

12

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(drogowa)

Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej 
stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze 
wieczystej i w katastrze nieruchomości.

W sprawach dotyczących zezwolenia na realizację
inwestycji drogowej nie stosuje się przepisów o planowaniu 
i zagospodarowaniu przestrzennym.

Do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzjami o 
zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się
przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

13

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(kolejowa)

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie 
kolejowym – t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 z 
późn. zm.

Od 2 listopada 2007 roku ustawa określa m.in. 
„szczególne zasady i warunki przygotowania 
inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu 
państwowym, w tym warunki lokalizacji i 
nabywania nieruchomości na ten cel oraz organy 
właściwe w tych sprawach” – rozdział 2b.

Rozdział 2b ustawy traci moc z dniem 31 grudnia 
2020 r. pierwotnie był koniec 2015r

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

14

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(kolejowa)

Decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wydaje 
wojewoda, na wniosek PKP Polskich Linii Kolejowych 
Spółki Akcyjnej, zwanych dalej "PLK S.A.”

Wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii 
kolejowej zawiera w szczególności:

mapę w skali co najmniej 1:5.000, przedstawiającą
istniejące uzbrojenie terenu, proponowany przebieg 
linii kolejowej, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla 
planowanych obiektów budowlanych, opracowaną na 
kopii mapy zasadniczej … ;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

15

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(kolejowa)

określenie zmian w dotychczasowym przeznaczeniu, 
zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu;

mapy z projektami podziału nieruchomości, w 
przypadku konieczności dokonania podziału 
nieruchomości, sporządzone zgodnie z odrębnymi 
przepisami;

opinie: (8) …

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

16

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(kolejowa)

Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera 
w szczególności:

linie rozgraniczające teren;

warunki techniczne realizacji inwestycji;

warunki wynikające z prawnie chronionych potrzeb 
ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury 
współczesnej oraz potrzeb obronności państwa;

wymagania dotyczące ochrony interesów osób 
trzecich;

zatwierdzenie podziału nieruchomości

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

17

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(kolejowa)

Nieruchomości wydzielone liniami 
rozgraniczającymi teren linii kolejowej stają się z 
mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, 
w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii 
kolejowej stała się ostateczna.

Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej 
stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze 
wieczystej i w katastrze nieruchomości.

W sprawach dotyczących lokalizacji linii 
kolejowych przepisów o zagospodarowaniu 
przestrzennym nie stosuje się.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

18

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(EURO 2012)

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o 
przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw 
Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 – Dz. 
U. nr 173, poz. 1219 z późn. zm..

Wykaz przedsięwzięć EURO 2012 określa Rada 
Ministrów w drodze rozporządzenia 

NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI DLA 
REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘĆ EURO 2012

(zmiana od 15.10.2009r. – Dz.U. nr 161, poz. 1281 

z 30.09.2009r.)

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

19

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(EURO 2012)

Decyzję o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć Euro 2012, na 
wniosek spółki celowej lub innego właściwego podmiotu, 
wydaje wojewoda w terminie 1 miesiąca od złożenia 
wniosku.

Wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji 
przedsięwzięcia Euro 2012 zawiera w szczególności:

mapę w skali odpowiedniej dla przedstawienia danego 
przedsięwzięcia Euro 2012, w tym istniejącego uzbrojenia 
terenu, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów 
budowlanych i ustanowienia stref ochronnych, o ile mają
one zastosowanie;

określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze 
zagospodarowania terenu;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

20

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(EURO 2012)

mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, w 
przypadku konieczności dokonania podziału 
nieruchomości, sporządzone zgodnie z przepisami o 
gospodarce nieruchomościami i przepisami prawa 
geodezyjnego i kartograficznego;

oznaczenie nieruchomości lub ich części według 
katastru nieruchomości, które staną się własnością
Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu 
terytorialnego;

decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach ….;

opinie: (12) …

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

21

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(EURO 2012)

Decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia 
Euro 2012 zawiera w szczególności:

linie rozgraniczające teren;

warunki techniczne realizacji przedsięwzięcia 
Euro 2012;

warunki wynikające z prawnie chronionych 
potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i 
dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb 
obronności państwa;

wymagania dotyczące ochrony interesów osób 
trzecich;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

22

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(EURO 2012)

zatwierdzenie podziału nieruchomości;

oznaczenie nieruchomości lub ich części, według 
katastru nieruchomości, które stają się własnością
Skarbu Państwa lub właściwej jednostki 
samorządu terytorialnego;

określenie terminu wydania nieruchomości lub 
opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

23

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(EURO 2012)

Nieruchomości w liniach rozgraniczających lokalizacji 
przedsięwzięcia EURO 2012, stają się z mocy prawa 
własnością odpowiednio Skarbu Państwa albo 
jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w 
którym decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia 
Euro 2012 stała się ostateczna.

Decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 
2012 stanowi podstawę do dokonania wpisów w 
księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

24

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(lotnicza)

Ustawa z dnia 12 lutego 2009r. o szczególnych 
zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w 
zakresie lotnisk użytku publicznego – Dz. U. nr 42, 
poz. 340 z 2009r.

Art.3. Właściwy wojewoda wydaje decyzję o 
zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie 
lotniska użytku publicznego nie później niż w 
terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku przez 
zakładającego lotnisko, zarządzającego lotniskiem 
lub Polską Agencję Żeglugi Powietrznej.

Art. 4. Wniosek, o którym mowa w art. 3, można 
złożyć nie później niż do dnia 31 grudnia 2015 r.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

25

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(lotnicza)

Do wniosku załącza się:

mapę w skali co najmniej 1:5.000 przedstawiającą
projektowany obszar lotniska, z zaznaczeniem terenu 
niezbędnego dla obiektów budowlanych, oraz 
istniejące uzbrojenie terenu;

mapy zawierające projekty podziału nieruchomości;

oznaczenie nieruchomości podlegających wykupieniu 
przez Skarb Państwa albo jednostkę samorządu 
terytorialnego ….;

określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze 
zagospodarowania terenu;

cztery egzemplarze projektu budowlanego ….

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

26

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(lotnicza)

Z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację
inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego stała 
się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w 
odrębnej decyzji, nieruchomości w liniach 
rozgraniczających inwestycji, stają się z mocy prawa 
własnością SP albo właściwej JST - w przypadku, gdy 
zakładającym lotnisko albo zarządzającym lotniskiem 
jest organ tej JST albo jej samorządowa jednostka 
organizacyjna.

Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje 
właściwy wojewoda w terminie 30 dni od dnia, w którym 
decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie 
lotniska użytku publicznego stała się ostateczna.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

27

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(lotnicza)

Do usuwania drzew i krzewów znajdujących się na 
nieruchomościach objętych decyzją o zezwoleniu …. 
wydaną na rzecz zakładającego lotnisko,, nie stosuje się
przepisów ustawy o ochronie przyrody  w zakresie 
obowiązku uzyskiwania zezwoleń na ich usunięcie oraz 
opłat z tym związanych.

Do gruntów rolnych i leśnych objętych decyzją o 
zezwoleniu … nie stosuje się przepisów ustawy o ochronie 
gruntów rolnych i leśnych.

W sprawach dotyczących decyzji o zezwoleniu na 
realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku 
publicznego nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu 
i zagospodarowaniu przestrzennym.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

28

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(gazowa)

USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w 
zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego 
gazu ziemnego w Świnoujściu1 (Dz. U. z dnia 4 
czerwca 2009 r.)

Nieruchomości znajdujące się w liniach 
rozgraniczających teren inwestycji stają się z mocy 
prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym 
decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie 
terminalu stała się ostateczna, za odszkodowaniem. 

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

29

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

USTAWA z dnia 8 lipca 2010 r. 

o szczególnych zasadach przygotowania do 
realizacji inwestycji w zakresie budowli 
przeciwpowodziowych - Dz. U. Nr 143, poz. 963

Decyzj

ę

o pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji 

wydaje wojewoda na wniosek inwestora

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

30

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

Wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na realizację
inwestycji zawiera:

charakterystykę inwestycji określającą rodzaj budowli 
przeciwpowodziowej oraz jej lokalizację i parametry 
techniczne;

mapę w skali co najmniej 1:10 000, przedstawiającą
projektowany obszar inwestycji z zaznaczeniem 
podziału geodezyjnego nieruchomości oraz terenu 
niezbędnego dla obiektów budowlanych, oraz 
istniejące uzbrojenie terenu, a także wskazanie części 
nieruchomości będących częścią inwestycji, na której 
nie będą prowadzone roboty budowlane;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

31

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

analizę powiązania inwestycji z mapami zagrożenia 
powodziowego, mapami ryzyka powodziowego, z 
planami zarządzania ryzykiem powodziowym, o ile 
zostały opracowane;

mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, 
sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami;

określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze 
zagospodarowania terenu;

cztery egzemplarze projektu budowlanego ….;

opinie: (12) …

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

32

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

Decyzja o pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji 

zawiera:

1) okre

ś

lenie linii rozgraniczaj

ą

cych teren;

2) warunki wynikaj

ą

ce z potrzeb ochrony 

ś

rodowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury 

współczesnej oraz potrzeb obronno

ś

ci pa

ń

stwa;

3) wymagania dotycz

ą

ce ochrony uzasadnionych 

interesów osób trzecich;

4) zatwierdzenie podziału nieruchomo

ś

ci;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

33

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

5) oznaczenie według katastru nieruchomo

ś

ci:

a)

nieruchomo

ś

ci lub ich cz

ęś

ci, b

ę

d

ą

cych 

cz

ęś

ci

ą

inwestycji, niezb

ę

dnych do jej realizacji, 

które staj

ą

si

ę

własno

ś

ci

ą

Skarbu Pa

ń

stwa albo 

jednostki samorz

ą

du terytorialnego,

b)

nieruchomo

ś

ci lub ich cz

ęś

ci b

ę

d

ą

cych 

cz

ęś

ci

ą

inwestycji, niezb

ę

dnych do jej 

funkcjonowania, które nie staj

ą

si

ę

własno

ś

ci

ą

Skarbu Pa

ń

stwa albo jednostki samorz

ą

du 

terytorialnego, ale wobec których trwale ogranicza 
si

ę

sposób korzystania;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

34

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

6) zatwierdzenie projektu budowlanego;

7) warunki okre

ś

lone w decyzji o 

ś

rodowiskowych uwarunkowaniach;

8) w razie potrzeby inne ustalenia dotycz

ą

ce okre

ś

lenia:

a) szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia 

robót budowlanych,

b) czasu u

ż

ytkowania tymczasowych obiektów budowlanych,

c) terminów rozbiórki istniej

ą

cych obiektów budowlanych nieprzewidzianych 

do dalszego u

ż

ytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych,

d) szczegółowych wymaga

ń

dotycz

ą

cych nadzoru na budowie,

e) obowi

ą

zku dokonania przebudowy istniej

ą

cej sieci uzbrojenia terenu,

f) ogranicze

ń

w korzystaniu z nieruchomo

ś

ci, z uwzgl

ę

dnieniem obszarów 

bezpo

ś

redniego zagro

ż

enia powodzi

ą

oraz obszarów potencjalnego 

zagro

ż

enia powodzi

ą

, lub szczególnego zagro

ż

enia powodzi

ą

, o ile zostały 

wyznaczone.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

35

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

W sprawach o wydanie decyzji o pozwoleniu 
na realizacj

ę

inwestycji nie stosuje si

ę

przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu 
przestrzennym.

Do nieruchomo

ś

ci stanowi

ą

cych rodzinne 

ogrody działkowe obj

ę

tych decyzj

ą

o 

pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji nie 

stosuje si

ę

art. 17-22 ustawy z dnia 8 lipca 

2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych 

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

36

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

Decyzj

ą

o pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji 

zatwierdza si

ę

podział nieruchomo

ś

ci.

Linie rozgraniczaj

ą

ce teren ustalone decyzj

ą

o pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji 

stanowi

ą

linie podziału nieruchomo

ś

ci.

Decyzja o pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji 

stanowi podstaw

ę

do dokonania wpisów w 

ksi

ę

dze wieczystej oraz w katastrze 

nieruchomo

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

37

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

Nieruchomo

ś

ci lub ich cz

ęś

ci, obj

ę

te 

decyzj

ą

, staj

ą

si

ę

z mocy prawa własno

ś

ci

ą

Skarbu Pa

ń

stwa albo jednostki samorz

ą

du 

terytorialnego z dniem, w którym decyzja o 
pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji stała si

ę

ostateczna.

Decyzja ta stanowi podstaw

ę

wpisu do ksi

ę

gi 

wieczystej oraz katastru nieruchomo

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

38

„specustawy” w gospodarce nieruchomościami
(przeciwpowodziowa)

Do gruntów rolnych i le

ś

nych obj

ę

tych decyzj

ą

o 

pozwoleniu na realizacj

ę

inwestycji nie stosuje si

ę

przepisów o ochronie gruntów rolnych i le

ś

nych.

2. Do usuwania drzew i krzewów znajduj

ą

cych si

ę

na 

nieruchomo

ś

ciach obj

ę

tych decyzj

ą

o pozwoleniu na 

realizacj

ę

inwestycji, z wył

ą

czeniem drzew i krzewów 

usuwanych z nieruchomo

ś

ci wpisanej do rejestru 

zabytków, nie stosuje si

ę

przepisów o ochronie 

przyrody w zakresie obowi

ą

zku uzyskiwania 

zezwole

ń

na ich usuni

ę

cie oraz opłat z tym 

zwi

ą

zanych.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

39

ugn- granice nieruchomości

Art. 26. 1. Granice mi

ę

dzy nieruchomo

ś

ciami 

nabywanymi na własno

ść

Skarbu Pa

ń

stwa lub na 

własno

ść

jednostki samorz

ą

du terytorialnego 

przyjmuje si

ę

według istniej

ą

cego stanu prawnego, a 

je

ż

eli stanu takiego nie mo

ż

na stwierdzi

ć

, według 

stanu uwidocznionego w katastrze nieruchomo

ś

ci.

2. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, o 
których mowa w ust. 1, nie wstrzymuje si

ę

czynno

ś

ci 

zwi

ą

zanych z nabyciem nieruchomo

ś

ci, co nie 

wył

ą

cza roszcze

ń

pomi

ę

dzy wła

ś

cicielami 

nieruchomo

ś

ci, których granice zostały ustalone w 

sposób, o którym mowa w ust. 1.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

40

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

41

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Podstawa prawna:

1.

Ustawa z 19.10.1991r. o gospodarowaniu 
nieruchomo

ś

ciami rolnymi Skarbu Pa

ń

stwa 

(Dz. U. nr 231, poz. 1700 z 2007r. z pó

ź

n. zm.)

2.

Rozp. Ministra RiRW 17.02.2010r. w sprawie 
szczegółowego trybu sprzeda

ż

y 

nieruchomo

ś

ci ZWRSP i ich cz

ęś

ci 

składowych, warunków rozkładania ceny 
sprzeda

ż

y na raty oraz stawek szacunkowych 

gruntów (Dz. U. nr 29, poz. 151)

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

42

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

3. Rozp. Ministra RiRW z 14.01.2009r. w 

sprawie szczegółowego trybu 
przeprowadzania przetargów na dzier

ż

aw

ę

nieruchomo

ś

ci ZWRSP (Dz. U. 17, poz. 93)

4. Rozp. Ministra RiRW z 21.05.2009r. W 

sprawie sposobu ustalania wysoko

ś

ci 

czynszu dzier

ż

awnego w umowach 

zawieranych ze spółkami w trybie 
bezprzetargowym (Dz. U. 93, poz. 766)

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

43

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

5. Rozp. Ministra RiRW z 2.03.2009r. w 

sprawie warunków i trybu dokonywania 
zamiany nieruchomo

ś

ci (Dz. U. 45, poz. 

367)

6.Ustawa z 15.11.1984r. o podatku rolnym 

(Dz. U. z 2006r Nr 136, poz 969 z pó

ź

n. zm.)

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

44

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Skarb Pa

ń

stwa powierza Agencji Nieruchomo

ś

ci 

Rolnych wykonywanie prawa własno

ś

ci i innych 

praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do 
nieruchomo

ś

ci ZWRSP.

ZWRSP tworz

ą

nieruchomo

ś

ci SP:

-

nieruchomo

ś

ci rolne w rozumieniu KC z wył

ą

czeniem 

gruntów b

ę

d

ą

cych w zarz

ą

dzie Lasów Pa

ń

stwowych i 

parków narodowych,

-

inne nieruchomo

ś

ci i składniki mienia po zlikwidowanych 

ppgr,

-

lasy niewydzielone geodezyjnie z nieruchomo

ś

ci ww.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

45

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Zadania ANR:

1.

Tworzenie oraz poprawa struktury obszarowej 
gospodarstw rolnych;

2.

Tworzenie warunków sprzyjaj

ą

cych racjonalnemu 

wykorzystaniu ZWRSP;

3.

Restrukturyzacja oraz prywatyzacja mienia SP 
u

ż

ytkowanego na cele rolnicze;

4.

Obrót nieruchomo

ś

ciami i innymi składnikami 

maj

ą

tku SP u

ż

ytkowanymi na cele rolnicze;

5.

Administrowanie ZWRSP;

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

46

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

6.

Zabezpieczanie maj

ą

tku SP;

7.

Inicjowanie prac urz

ą

dzeniowo-rolnych na 

gruntach SP oraz popieranie organizowania na 
gruntach SP prywatnych gospodarstw rolnych.

Ponadto ANR realizuje zadania wynikaj

ą

ce z 

ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz 
ustawy o realizacji prawa do rekompensaty za tzw. 
„mienie zabu

ż

a

ń

skie”.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

47

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

U

ż

ytkowanie wieczyste nieruchomo

ś

ci 

rolnych SP

Opłaty roczne:

- na cele obronno

ś

ci pa

ń

stwa – 0.1%;

- na cele rolne – 1%;

- na cele mieszkaniowe – 1%;

- na inne cele – 3%.

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Nieruchomo

ść

b

ę

d

ą

ca przedmiotem u.w. 

mo

ż

e by

ć

sprzedana jej u.w.

Na poczet ceny zalicza si

ę

kwot

ę

równ

ą

warto

ś

ci prawa u.w. okre

ś

lon

ą

w sposób 

przewidziany w ugn według stanu na dzie

ń

sprzeda

ż

y nieruchomo

ś

ci.

Cen

ę

nieruchomo

ś

ci ZWRSP ustala si

ę

w 

wysoko

ś

ci nie ni

ż

szej ni

ż

jej warto

ść

okre

ś

lona zgodnie z ugn - opinia 

rzeczoznawcy maj

ą

tkowego.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

48

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Cen

ę

nieruchomo

ś

ci rolnej mo

ż

na równie

ż

ustali

ć

w wysoko

ś

ci nie ni

ż

szej ni

ż

suma 

warto

ś

ci gruntu okre

ś

lonej z uwzgl

ę

dnieniem 

stawek szacunkowych jednego hektara oraz 
ceny 1dt 

ż

yta, ustalonej stosownie do 

przepisów o podatku rolnym, i warto

ś

ci 

cz

ęś

ci składowych tego gruntu 

(grunt - bez opinii rzeczoznawcy maj

ą

tkowego, 

naniesienia - na podstawie opinii 
rzeczoznawcy maj

ą

tkowego).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

49

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Cen

ę

sprzeda

ż

y nieruchomo

ś

ci wpisanej do 

rejestru zabytków obni

ż

a si

ę

o 50%.

Okre

ś

lenie warto

ś

ci gruntu bez udziału 

rzeczoznawcy maj

ą

tkowego mo

ż

na dokona

ć

w celu ustalenia:



odpłatno

ś

ci, w zwi

ą

zku z przej

ę

ciem gruntu na własno

ść

SP w 

trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo



ceny gruntu niezabudowanego o powierzchni 
nieprzekraczaj

ą

cej 1 ha, albo



ceny gruntu stanowi

ą

cej podstaw

ę

obliczenia opłat z tytułu 

wykonywania trwałego zarz

ą

du

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

50

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

51

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

ANR gospodaruje ZWRSP w drodze:

-

Sprzeda

ż

y mienia w cało

ś

ci lub jego cz

ęś

ci;

-

Oddania na czas oznaczony do odpłatnego 
korzystania osobom prawnym lub fizycznym 
(dzier

ż

awa, najem);

-

Wniesienia mienia do spółki;

-

Oddania na czas oznaczony administratorowi;

-

Przekazania w zarz

ą

d;

-

Zamiany nieruchomo

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

52

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Na wniosek ANR starosta … przekazuje 
nieodpłatnie w drodze decyzji LP wydzielone 
geodezyjnie grunty ZWRSP przeznaczone do 
zalesienia w mpzp albo w dwz.

Nieruchomo

ś

ci ZWRSP zaj

ę

te pod drogi gminne, 

powiatowe i wojewódzkie oraz grunty 
przeznaczone na te cele w mpzp lub studium, 
ANR mo

ż

e, w drodze umowy, nieodpłatnie 

przekaza

ć

na własno

ść

JST.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

53

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

ANR mo

ż

e nieodpłatnie przekaza

ć

w drodze 

umowy nieruchomo

ś

ci ZWRSP:

- jednostkom samorz

ą

du terytorialnego

- na cele zwi

ą

zane z inwestycjami infrastrukturalnymi;

- na cele zwi

ą

zane z realizacj

ą

inwestycji w zakresie 

budowli przeciwpowodziowych 

(„specustawa” przeciwpowodziowa);

- w celu umo

ż

liwienia realizacji miejscowego planu 

odbudowy (ustawa z 11.08.2010r. );

- osobom bezrobotnym bez prawa do zasiłku, 
które przez okres co najmniej 5 lat były 
pracownikami ppgr – do 2 ha na cele zwi

ą

zane z 

zalesieniem.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

54

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa

Nieruchomo

ś

ci przeznaczone na drogi 

krajowe, stanowi

ą

ce własno

ść

SP, 

wchodz

ą

ce w skład ZWRSP, staj

ą

si

ę

nieodpłatnie z mocy prawa przedmiotem 
trwałego zarz

ą

du ustanowionego na rzecz 

GDDKiA z dniem w którym „decyzja 
lokalizacyjna” stała si

ę

ostateczna. 

Decyzj

ę

wydaje wojewoda, stanowi ona 

te

ż

podstaw

ę

wpisu w KW.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

55

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Sprzeda

ż

nieruchomo

ś

ci ZWRSP

Dla nieruchomo

ś

ci przewidzianych do sprzeda

ż

y 

przed ogłoszeniem przetargu nale

ż

y sporz

ą

dzi

ć

wykaz zawieraj

ą

cy m.in.:

- oznaczenie i powierzchni

ę

nieruchomo

ś

ci 

według egib;
- rodzaje u

ż

ytków i ich klasy;

- oznaczenie KW;
- opis budynków i innych składników 
maj

ą

tkowych przeznaczonych do sprzeda

ż

y.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

56

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Sprzeda

ż

nieruchomo

ś

ci rolnej przez ANR 

mo

ż

e nast

ą

pi

ć

je

ż

eli w wyniku tej sprzeda

ż

y 

ł

ą

czna powierzchnia u

ż

ytków rolnych 

b

ę

d

ą

cych własno

ś

ci

ą

nabywcy nie 

przekroczy 500 ha.

Powierzchni

ę

u

ż

ytków rolnych nabywcy, 

ustala si

ę

na podstawie o

ś

wiadczenia 

zło

ż

onego przez nabywc

ę

nieruchomo

ś

ci 

rolnej.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

57

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Sprzeda

ż

w trybie bezprzetargowym:

1.

Osobie fizycznej lub prawnej, która w dniu 
wej

ś

cia nieruchomo

ś

ci rolnej do Zasobu włada 

ni

ą

na podstawie umowy (do 1 roku);

2.

U

ż

ytkownikowi wieczystemu;

3.

Najemcy domu, lokalu mieszkalnego i budynku 
gospodarczego wraz z niezb

ę

dnymi gruntami, 

osobie korzystaj

ą

cej z gara

ż

u i ogródka 

przydomowego (bonifikata max. 95%);

4.

Kandydatowi ustalonemu przed 1.01.1992r.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

58

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Pierwsze

ń

stwo w nabyciu nieruchomo

ś

ci rolnej:

1.

Były wła

ś

ciciel lub jego spadkobiercy, je

ż

eli 

nieruchomo

ść

została przej

ę

ta na rzecz SP 

przed 1.01.1992r.

2.

SPR władaj

ą

ca nieruchomo

ś

ci

ą

, do której 

u

ż

ytkowanie ustanowione na rzecz tej 

spółdzielni wygasło z dniem 31.12.1993r.

3.

Dzier

ż

awca zbywanej nieruchomo

ś

ci, je

ż

eli 

dzier

ż

awa trwała faktycznie co najmniej 3 lata.

4.

Zarz

ą

dzaj

ą

cy specjaln

ą

stref

ą

ekonomiczn

ą

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

59

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Przetargi:

1.

Ustne nieograniczone (licytacja)

2.

Ustne ograniczone (art. 29 ust. 3b)

3.

Pisemny nieograniczony (przetarg ofert)

4.

Pisemny ograniczony (art. 29 ust. 3b)

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

60

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Przetargi ograniczone:
1. Udział mog

ą

bra

ć

osoby fizyczne spełniaj

ą

ce 

warunki okre

ś

lone w ustawie o kur zamierzaj

ą

ce 

utworzy

ć

lub powi

ę

kszy

ć

gospodarstwo rodzinne, 

które s

ą

:

-

rolnikami posiadaj

ą

cymi gospodarstwo rolne w 

danej gminie;

-

pracownikami zlikwidowanego ppgr 
zamierzaj

ą

cymi utworzy

ć

gospodarstwo;

-

rolnikami, którzy po 31.12.1991r. sprzedali SP 
nieruchomo

ś

ci na cele publiczne;

-

członkami RSP postawionych w stan likwidacji.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

61

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa - sprzedaż

Przetargi ograniczone – cd.

2. Osoby spełniaj

ą

ce warunki do obj

ę

cia 

programem osadnictwa rolniczego;

3. Repatrianci – przybyli do Polski nie wcze

ś

nie 

ni

ż

6 lat przed dniem przetargu;

4. Spółki utworzone przez pracowników 

zlikwidowanych ppgr.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

62

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa – dzierżawa i najem

Mienie ZWRSP mo

ż

e by

ć

wydzier

ż

awiane 

lub wynajmowane osobom fizycznym lub 
prawnym na zasadach KC.

Mienie ZWRSP mo

ż

e by

ć

wydzier

ż

awiane 

lub wynajmowane osobom fizycznym lub 
prawnym z zapewnieniem dzier

ż

awcy lub 

najemcy prawa kupna przedmiotu dzier

ż

awy 

lub najmu najpó

ź

niej z upływem okresu na 

jaki została zawarta umowa.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

63

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa – dzierżawa i najem

Umow

ę

dzier

ż

awy lub najmu zawiera si

ę

po 

przeprowadzeniu przetargu ustnego lub pisemnego, 
nieograniczonego lub ograniczonego.

Czynsz dzier

ż

awny w wysoko

ś

ci równej sumie 

warto

ś

ci przedmiotu dzier

ż

awy lub najmu 

podzielonej przez liczb

ę

lat, na któr

ą

została 

zawarta umowa (wylicytowany lub ustalony w 
najkorzystniejszej ofercie jako suma pieni

ęż

na albo 

jako równowarto

ść

odpowiedniej ilo

ś

ci pszenicy).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

64

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi SP –
zamiana –

rozp. MRiRW z 2.03.2009r. w sprawie warunków i trybu 

dokonywania zamiany nieruchomości – Dz.U nr 45, poz.367

Zamian

ą

mog

ą

by

ć

obj

ę

te wył

ą

cznie nieruchomo

ś

ci 

wolne od wszelkich obci

ąż

e

ń

, z wyj

ą

tkiem 

słu

ż

ebno

ś

ci gruntowych.

Dla nieruchomo

ś

ci przeznaczonych do zamiany 

ANR sporz

ą

dza wykaz i ogłasza go w sposób 

zwyczajowo przyj

ę

ty w danej miejscowo

ś

ci.

Po upływie 14 dni ANR ogłasza w sposób 
zwyczajowo przyj

ę

ty zamiar zamiany 

nieruchomo

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

65

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa – zamiana

ANR mo

ż

e dokona

ć

zamiany:

je

ż

eli w jej wyniku ulegnie likwidacji gospodarstwo 

rolne stanowi

ą

ce własno

ść

rolnika co najmniej przez 

5 lat, poło

ż

one na terenie województw, w których 

ś

rednia powierzchnia indywidualnego gospodarstwa 

rolnego jest mniejsza ni

ż

5 ha, i zostanie utworzone 

przez tego rolnika gospodarstwo rolne na terenie 
innych województw oraz nast

ą

pi odpowiednia 

zmiana stałego miejsca zamieszkania rolnika;

na wniosek rolnika, je

ż

eli w jej wyniku zapobiegnie 

si

ę

zmniejszeniu powierzchni gospodarstwa rolnego 

w zwi

ą

zku z przeznaczeniem cz

ęś

ci gospodarstwa 

na cele publiczne.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

66

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa – zamiana

Powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego w 
wyniku zamiany (1) nie mo

ż

e by

ć

mniejsza ni

ż

ś

rednia powierzchnia indywidualnego gospodarstwa 

rolnego w danym województwie i nie wi

ę

ksza ni

ż

10-

krotno

ść

tej 

ś

redniej.

Zamian

ę

(1) uwa

ż

a si

ę

za ekwiwalentn

ą

, je

ż

eli w 

zamian za przeniesienie własno

ś

ci 1 ha 

przeliczeniowego gruntu rolnego na SP ANR 
przenosi 10 ha przeliczeniowych gruntu rolnego na 
własno

ść

rolnika.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

67

Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi 
Skarbu Państwa – zamiana

W pozostałych przypadkach (2) zamian

ę

uwa

ż

a si

ę

za ekwiwalentn

ą

, je

ż

eli warto

ść

zamienianych nieruchomo

ś

ci jest równa.

Ró

ż

nica warto

ś

ci zamienianych 

nieruchomo

ś

ci podlega dopłacie.

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Ustawa z 30.05.1996r. o gospodarowaniu 
niektórymi składnikami mienia SP oraz o 
AMW – Dz.U. z 2004r. Nr 163, poz.1711 z 
pó

ź

n. zm.

Ustawa z 22.06.1995r. O zakwaterowaniu Sił
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. 
z 2010r. Nr 206, poz.1367 z pó

ź

n. zm.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

68

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa stanowi

ą

ce lotniska 

wojskowe lub ich cz

ęś

ci, wła

ś

ciwy wojewoda przekazuje w 

drodze darowizny nast

ę

puj

ą

cym jednostkom samorz

ą

du 

terytorialnego wła

ś

ciwym ze wzgl

ę

du na poło

ż

enie lotniska 

wojskowego lub jego cz

ęś

ci:

1)

gminie - w celu zało

ż

enia albo rozbudowy lokalnego 

lotniska cywilnego u

ż

ytku publicznego;

2)

powiatowi - w celu zało

ż

enia albo rozbudowy 

powiatowego lotniska cywilnego u

ż

ytku publicznego;

3)

województwu - w celu zało

ż

enia albo rozbudowy 

regionalnego albo krajowego lotniska cywilnego u

ż

ytku 

publicznego.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

69

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Dla nieruchomo

ś

ci zaj

ę

tych pod byłe lotniska 

wojskowe, przekazanych wła

ś

ciwym jednostkom 

samorz

ą

du terytorialnego, sporz

ą

dzenie 

miejscowego planu zagospodarowania 
przestrzennego jest obowi

ą

zkowe, z 

uwzgl

ę

dnieniem przepisów dotycz

ą

cych terenów 

zamkni

ę

tych.

Jednostka samorz

ą

du terytorialnego przekazuje 

30 % dochodów uzyskanych z gospodarowania 
darowan

ą

jej nieruchomo

ś

ci

ą

na zasilenie 

Funduszu Modernizacji Sił Zbrojnych

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

70

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa stanowi

ą

ce lotniska 

wojskowe lub ich cz

ęś

ci, wła

ś

ciwy wojewoda, na wniosek 

JST wła

ś

ciwych ze wzgl

ę

du na poło

ż

enie lotniska 

wojskowego lub jego cz

ęś

ci albo instytucji 

zapewniaj

ą

cych słu

ż

by ruchu lotniczego, przekazuje w 

drodze u

ż

yczenia co najmniej na lat 30:

1) gminie - w celu zało

ż

enia albo rozbudowy lokalnego lotniska cywilnego u

ż

ytku 

publicznego;

2) powiatowi - w celu zało

ż

enia albo rozbudowy powiatowego lotniska cywilnego 

u

ż

ytku publicznego;

3) województwu - w celu zało

ż

enia albo rozbudowy regionalnego albo krajowego 

lotniska cywilnego u

ż

ytku publicznego;

4) instytucjom zapewniaj

ą

cym słu

ż

by ruchu lotniczego - na potrzeby realizacji 

ich zada

ń

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

71

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW odbywa si

ę

zgodnie z wymogami racjonalnej gospodarki i polega, w 
szczególno

ś

ci na:

1) sprzeda

ż

y lub zamianie  mienia albo oddaniu gruntów w 

u

ż

ytkowanie wieczyste;

2) oddaniu mienia w u

ż

ytkowanie, najem, dzier

ż

aw

ę

, u

ż

yczenie, 

trwały zarz

ą

d lub do korzystania na podstawie innego stosunku 

prawnego;

3) oddaniu mienia w administrowanie, na podstawie umowy na 
czas oznaczony, za wynagrodzeniem;

4) wnoszeniu mienia do spółek, a tak

ż

e nabywaniu i 

obejmowaniu udziałów w spółkach

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

72

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa mog

ą

by

ć

przekazane 

przez Agencj

ę

, w drodze umowy, na własno

ść

jednostce 

samorz

ą

du terytorialnego na cele zwi

ą

zane z 

inwestycjami infrastrukturalnymi słu

żą

cymi wykonywaniu 

zada

ń

własnych

.

Nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa mog

ą

by

ć

przekazywane przez Agencj

ę

do zasobów 

nieruchomo

ś

ci Skarbu Pa

ń

stwa, którym gospodaruje 

starosta wykonuj

ą

cy zadanie z zakresu administracji 

rz

ą

dowej lub agencje pa

ń

stwowe w zamian za 

przekazanie Agencji innych nieruchomo

ś

ci z tych 

zasobów. 

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

73

Gospodarowanie mieniem SP przez AMW i WAM

Nieruchomo

ś

ci SP przeznaczone w mpzp pod budownictwo 

mieszkaniowe lub które mog

ą

by

ć

przeznaczone na ten cel, 

AMW mo

ż

e przekazywa

ć

WAM, a WAM mo

ż

e przekazywa

ć

AMW nieruchomo

ś

ci, które nie b

ę

d

ą

przez ni

ą

zagospodarowane na ten cel.

Nieruchomo

ś

ci zabudowane budynkami mieszkalnymi, 

nieruchomo

ś

ci lokalowe i nieruchomo

ś

ci, które s

ą

lub mog

ą

by

ć

w mpzp przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, 

AMW mo

ż

e przekaza

ć

WAM nieodpłatnie lub w zamian za 

przekazanie jej przez WAM 

ś

rodków finansowych w 

wysoko

ś

ci okre

ś

lonej w umowie przekazania, nie wi

ę

cej 

jednak ni

ż

warto

ść

przekazanych nieruchomo

ś

ci

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

74

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

75

Gospodarowanie nieruchomościami 
lokalowymi

1.

Ustawa o własno

ś

ci lokali z 24.06.1994r.

2.

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych z 
15.12.2000r.

3.

Ustawa o ochronie praw lokatorów, 
mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie 
Kodeksu cywilnego z 21.06.2001r.

4.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych z 
12.01.1991r.

5.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn z 
28.07.1983r.

6.

Ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

76

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi

Samodzielny lokal mieszkalny – wydzielona trwałymi 

ś

cianami w obr

ę

bie budynku izba lub zespół izb 

przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z 
pomieszczeniami pomocniczymi słu

żą

zaspokajaniu 

potrzeb mieszkaniowych.

Kryteria te stosuje si

ę

odpowiednio do 

samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z 
przeznaczeniem na cele inne ni

ż

mieszkaniowe.

„Samodzielno

ść

” lokalu stwierdza starosta w formie 

za

ś

wiadczenia.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

77

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Pomieszczenia przynale

ż

ne – cz

ęś

ci składowe 

lokalu, cho

ć

by nawet do niego bezpo

ś

rednio nie 

przylegały lub były poło

ż

one w granicach 

nieruchomo

ś

ci gruntowej poza budynkiem, w którym 

wyodr

ę

bniono dany lokal, a w szczególno

ś

ci: 

piwnica, strych, komórka, gara

ż

.

Lokale wraz z pomieszczeniami do nich 
przynale

ż

nymi zaznacza si

ę

na rzucie odpowiednich 

kondygnacji budynku, a w razie poło

ż

enia 

pomieszcze

ń

przynale

ż

nych poza budynkiem 

mieszkalnym – tak

ż

e na wyrysie z operatu 

ewidencyjnego.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

78

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Wyodr

ę

bnienie własno

ś

ci lokalu wi

ąż

e si

ę

z 

ustanowieniem prawa do nieruchomo

ś

ci 

wspólnej (grunt, cz

ęść

budynku, urz

ą

dzenia).

Udział wła

ś

ciciela lokalu w nieruchomo

ś

ci 

wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni 
u

ż

ytkowej lokalu wraz z powierzchni

ą

pomieszcze

ń

przynale

ż

nych do ł

ą

cznej 

powierzchni u

ż

ytkowej wszystkich lokali wraz 

z pomieszczeniami do nich przynale

ż

nymi.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

79

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Przy oddawaniu w u.w. ułamkowej cz

ęś

ci gruntu, 

jako prawa zwi

ą

zanego z odr

ę

bn

ą

własno

ś

ci

ą

lokali, 

stosuje si

ę

nast

ę

puj

ą

ce zasady:

-

nie oddaje si

ę

gruntu we współu

ż

ytkowanie 

wieczyste, je

ż

eli stanowi on przedmiot 

współwłasno

ś

ci zwi

ą

zanej z własno

ś

ci

ą

uprzednio 

wyodr

ę

bnionych lokali;

-

nie sprzedaje si

ę

udziału we współwłasno

ś

ci gruntu, 

je

ż

eli grunt ten stanowi przedmiot współu

ż

ytkowania 

wieczystego zwi

ą

zanego z własno

ś

ci

ą

uprzednio 

wyodr

ę

bnionych lokali,

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

80

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

- ustala si

ę

jeden termin trwania prawa u.w. w 

odniesieniu do wszystkich udziałów we 
współu

ż

ytkowaniu wieczystym, niezale

ż

nie od daty 

wyodr

ę

bnienia lokalu, z którym jest zwi

ą

zany udział

w tym prawie.

Je

ż

eli powierzchnia nieruchomo

ś

ci gruntowej 

zabudowanej budynkiem, w którym wyodr

ę

bniono 

własno

ść

lokali, jest wi

ę

ksza ni

ż

powierzchnia 

niezb

ę

dna do korzystania z niego, współwła

ś

ciciele 

mog

ą

dokona

ć

podziału tej nieruchomo

ś

ci.

Wspólnota mieszkaniowa – ogół wła

ś

cicieli, których 

lokale wchodz

ą

w skład okre

ś

lonej nieruchomo

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

81

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Powierzchnia u

ż

ytkowa lokalu (budynku):

1.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

2.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Powierzchnia mierzona po wewn

ę

trznej długo

ś

ci 

ś

cian 

na wszystkich kondygnacjach, z wyj

ą

tkiem powierzchni 

klatek schodowych oraz szybów d

ź

wigowych; za 

kondygnacj

ę

uwa

ż

a si

ę

równie

ż

gara

ż

e podziemne, 

piwnice, sutereny i poddasza u

ż

ytkowe.

Powierzchni

ę

pomieszcze

ń

lub ich cz

ęś

ci oraz 

kondygnacji o wysoko

ś

ci w 

ś

wietle od 1.40m do 2.20m 

zalicza si

ę

do powierzchni u

ż

ytkowej budynku w 50%, 

a je

ż

eli wysoko

ść

jest mniejsza ni

ż

1.40m, 

powierzchni

ę

t

ę

pomija si

ę

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

82

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

3.  Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i 

zmianie KC

Art.1. Ustawa reguluje zasady i formy ochrony 
praw lokatorów oraz zasady gospodarowania 
mieszkaniowym zasobem gminy.
Art.39. Traci moc ustawa z dnia 2 lipca 1994r. o 
najmie lokali mieszkalnych i dodatkach 
mieszkaniowych (od 10 lipca 2001r.).

Rozp. w sprawie egib – powierzchni

ę

u

ż

ytkow

ą

lokalu ustala si

ę

zgodnie z zasadami okre

ś

lonymi 

w przepisach ustawy z 2 lipca 1994r. o najmie 
lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

83

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Przez powierzchni

ę

u

ż

ytkow

ą

lokalu nale

ż

y 

rozumie

ć

powierzchni

ę

wszystkich pomieszcze

ń

znajduj

ą

cych si

ę

w lokalu, a w szczególno

ś

ci 

pokoi, kuchni, spi

ż

arni, przedpokoi, alków, holi, 

korytarzy, łazienek oraz innych pomieszcze

ń

słu

żą

cych mieszkalnym i gospodarczym 

potrzebom lokatora, bez wzgl

ę

du na ich 

przeznaczenie i sposób u

ż

ywania; 

za powierzchni

ę

u

ż

ytkow

ą

lokalu nie uwa

ż

a si

ę

powierzchni balkonów, tarasów i loggii, 
antresoli, szaf i schowków w 

ś

cianach, pralni, 

suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek 
przeznaczonych do przechowywania opału.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

84

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Obmiaru powierzchni u

ż

ytkowej lokalu dokonuje si

ę

w 

ś

wietle wyprawionych 

ś

cian.

Powierzchni

ę

pomieszcze

ń

lub ich cz

ęś

ci o 

wysoko

ś

ci w 

ś

wietle równej lub mniejszej od 2.20m 

nale

ż

y zaliczy

ć

w 100%, o wysoko

ś

ci od 1.40m do 

2.20m – w 50%, a je

ż

eli wysoko

ść

jest mniejsza ni

ż

1.40m, powierzchni

ę

t

ę

pomija si

ę

.

Pozostałe zasady obliczania powierzchni nale

ż

y 

przyjmowa

ć

zgodnie z PN odpowiedni

ą

do 

okre

ś

lania i obliczania wska

ź

ników 

powierzchniowych i kubaturowych w budownictwie.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

85

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Polska Norma PN-70/B-02365 Powierzchnia budynków. Podział, okre

ś

lenia i 

zasady obmiaru

.

Powierzchnia u

ż

ytkowa – powierzchnia pomieszcze

ń

, 

słu

żą

cych do zaspokajania potrzeb zwi

ą

zanych 

bezpo

ś

rednio z przeznaczeniem budynku.

Powierzchnia u

ż

ytkowa budynku składa si

ę

z 

powierzchni podstawowej i pomocniczej.

Powierzchnia podstawowa – w budynku mieszkalnym –
pokoje.
Powierzchnia pomocnicza – w budynku mieszkalnym –
łazienka.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

86

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Zasady obmiaru:

- wymiary liniowe z dokładno

ś

ci

ą

do 0.01m;

- powierzchnia z dokładno

ś

ci

ą

do 0.1 m

2

;

- pomiar na wysoko

ś

ci 1.0m od podłogi.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

87

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Polska Norma PN-ISO 9836:1997 Wła

ś

ciwo

ś

ci u

ż

ytkowe w budownictwie. 

Okre

ś

lenia i obliczanie wska

ź

ników powierzchniowych i kubaturowych

.

Powierzchnia u

ż

ytkowa – cz

ęść

powierzchni 

kondygnacji netto (powierzchni ograniczonej przez 
elementy zamykaj

ą

ce obliczonej dla wymiarów 

budynku w stanie wyko

ń

czonym, na poziomie 

podłogi, nie wliczaj

ą

c listew przypodłogowych, 

progów, itp., bez powierzchni otworów na drzwi i 
okna w elementach zamykaj

ą

cych, za to z 

powierzchni

ą

elementów nadaj

ą

cych si

ę

do 

demonta

ż

u, takich jak 

ś

cianki działowe, rury, 

kanały), która odpowiada celom i przeznaczeniu 
budynku.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

88

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Zasady obmiaru:

- wymiary liniowe z dokładno

ś

ci

ą

do 0.01m;

- powierzchnia z dokładno

ś

ci

ą

do 0.01 m

2

;

- pomiar na poziomie podłogi.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

89

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Przepisy dotycz

ą

ce normalizacji:

Ustawa o normalizacji z 3 kwietnia 1993r. –
obowi

ą

zywała do 31 grudnia 2002r. – upowa

ż

niała 

wła

ś

ciwych ministrów do wprowadzenia w drodze 

rozporz

ą

dzenia obowi

ą

zku stosowania PN.

Rozp. MSWiA (z 1999r.) w sprawie wprowadzenia 
obowi

ą

zku stosowania niektórych Polskich Norm 

wprowadziło do stosowania PN-ISO 9836:1997 
jedynie w zakresie kubatury budynku nie wycofuj

ą

c 

wcze

ś

niejszej normy PN-70/B-02365.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

90

Gospodarowanie nieruchomościami lokalowymi –cd.

Od dnia 1 stycznia 2003r. Obowi

ą

zuje nowa 

ustawa o normalizacji z 12.09.2002r. (Dz.U. 
nr 169, poz. 1386 z pó

ź

n. zm.). Ustawa ta nie 

daje uprawnie

ń

wła

ś

ciwym ministrom do 

wprowadzenia obowi

ą

zku stosowania PN.

Obowi

ą

zek taki mo

ż

e wynika

ć

jedynie z 

przepisu ustawowego.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

91

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Ustawa z 15.12.2000r. o spółdzielniach 
mieszkaniowych – Dz.U. z 2003r. Nr 119, 
poz. 1116 z pó

ź

n. zm. (od 24.04.2001r.)

Ustawa z 16.09.1982r. Prawo spółdzielcze –
Dz.U. z 2003r. Nr 188, poz. 1848 z pó

ź

n. zm.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

92

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem 
nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie 
osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które 
w interesie swoich członków prowadzi wspóln

ą

działalno

ść

gospodarcz

ą

.

Maj

ą

tek spółdzielni jest prywatn

ą

własno

ś

ci

ą

jej 

członków.

Spółdzielnia podlega obowi

ą

zkowi wpisu do KRS, 

nabywa osobowo

ść

prawn

ą

z chwil

ą

wpisu do KRS.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

93

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego

-

przez umow

ę

o ustanowienie spółdzielczego prawa do lokalu 

mieszkalnego spółdzielnia zobowi

ą

zuje si

ę

odda

ć

członkowi 

lokal mieszkalny do u

ż

ywania, a członek zobowi

ą

zuje si

ę

wnie

ść

wkład mieszkaniowy oraz uiszcza

ć

opłaty okre

ś

lone w 

ustawie i w statucie spółdzielni;

-

prawo to mo

ż

e by

ć

ustanowione w budynku stanowi

ą

cym 

własno

ść

lub współwłasno

ść

spółdzielni;

-

spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest 
niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega 
egzekucji.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

94

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Spółdzielcze własno

ś

ciowe prawo do lokalu

Spółdzielcze własno

ś

ciowe prawo do lokalu jest prawem 

zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega 
egzekucji. Jest ono ograniczonym prawem rzeczowym.

Spółdzielnia nie mo

ż

e odmówi

ć

przyj

ę

cia w poczet członków 

nabywcy spółdzielczego własno

ś

ciowego prawa do lokalu, 

je

ż

eli odpowiada on wymaganiom statutu. 

Spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi rejestr lokali, dla których 
zostały zało

ż

one oddzielne ksi

ę

gi wieczyste.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

95

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Prawo odr

ę

bnej własno

ś

ci lokalu w SM

Spółdzielnia zawiera umow

ę

z członkiem ubiegaj

ą

cym si

ę

o 

ustanowienie odr

ę

bnej własno

ś

ci lokalu, zawieraj

ą

c

ą

m.in.: 

-

zobowi

ą

zania członka spółdzielni do pokrycia kosztów 

zadania inwestycyjnego w cz

ęś

ci przypadaj

ą

cej na jego lokal;

-

zakres rzeczowy prac realizowanego zadania inwestycyjnego;

-

zasady ustalania wysoko

ś

ci kosztów budowy lokalu;

-

rodzaj, poło

ż

enie i powierzchni

ę

lokalu wraz z 

pomieszczeniami przynale

ż

nymi;

-

Inne postanowienia.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

96

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Czynno

ś

ci prawno-geodezyjne SM

-

wyst

ą

pienie z wnioskiem do wła

ś

ciwego organu w sprawie 

scalenia lub podziału nieruchomo

ś

ci;

-

podj

ę

cie czynno

ś

ci zwi

ą

zanych z rozgraniczeniem oraz 

poł

ą

czeniem nieruchomo

ś

ci, a tak

ż

e egib, je

ż

eli bez tych 

czynno

ś

ci oznaczenie przedmiotu odr

ę

bnej własno

ś

ci lokali 

poło

ż

onych w obr

ę

bie nieruchomo

ś

ci byłoby niemo

ż

liwe albo 

działka wydzielona pod budynkiem nie spełniałaby wymogów 
przewidzianych dla działek budowlanych.

Ustanowienie odr

ę

bnej własno

ś

ci lokali mo

ż

e nast

ą

pi

ć

po 

nabyciu przez SM własno

ś

ci lub prawa u.w. działek 

budowlanych, na których wybudowano budynki.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

97

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Podział nieruchomo

ś

ci SM mo

ż

e nast

ą

pi

ć

niezale

ż

nie od ustale

ń

mpzp. 

Podział nie jest dopuszczalny, je

ż

eli 

projektowane do wydzielenia działki gruntu nie 
maj

ą

dost

ę

pu do drogi publicznej.

Koszty zwi

ą

zane z podziałem nieruchomo

ś

ci 

oraz z czynno

ś

ciami zwi

ą

zanymi z 

rozgraniczaniem nieruchomo

ś

ci oraz egib, w 

tym koszty uzasadnionych prac geodezyjnych, 
refunduje SP (wniosek do wojewody).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

98

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

W okresie 24 miesi

ę

cy od dnia zło

ż

enia 1-go wniosku o 

wyodr

ę

bnienie własno

ś

ci lokalu w danej nieruchomo

ś

ci SM 

okre

ś

li przedmiot odr

ę

bnej własno

ś

ci wszystkich lokali 

mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu, podaj

ą

c:

- oznaczenie nieruchomo

ś

ci obejmuj

ą

cej budynek wraz z 

gruntem przynale

ż

nym do tego budynku (art.42.1);

-

rodzaj, poło

ż

enie i powierzchni

ę

lokali oraz pomieszcze

ń

przynale

ż

nych;

-

wielko

ść

udziałów we współwłasno

ś

ci nieruchomo

ś

ci 

wspólnej;

-

oznaczenie osób, którym przysługuje prawo 

żą

dania 

przeniesienia na nich własno

ś

ci poszczególnych lokali;

-

przypadaj

ą

cy na ka

ż

dy lokal stan zadłu

ż

enia.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

99

Gospodarowanie nieruchomościami 

w spółdzielniach mieszkaniowych

Decyzj

ę

o przyj

ę

ciu metody okre

ś

lania 

powierzchni u

ż

ytkowej lokali oraz 

pomieszcze

ń

do nich przynale

ż

nych 

podejmuje zarz

ą

d SM. 

Metoda ta ma zastosowanie do wszystkich 

lokali w danej nieruchomo

ś

ci

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

100

Reprywatyzacja gruntów warszawskich

1.

Dekret z 26.10.1945r. O własno

ś

ci i 

u

ż

ytkowaniu gruntów na obszarze m. st. 

Warszawy – Dz. U. nr 50, poz. 279 z 1945r.

2.

Rozporz

ą

dzenie Ministra Odbudowy z 7.04.1946r.   …

w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez 
gmin

ę

m. st. Warszawy – Dz. U. nr 16, poz. 112 z 

1946r.

3.

Rozporz

ą

dzenia Ministra Odbudowy z 

27.01.1948r.  … w sprawie obejmowania w 
posiadanie gruntów przez gmin

ę

m. st. 

Warszawy – Dz. U. nr 6, poz. 43 z 1948r.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

101

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Dekret pozbawił wszystkich wła

ś

cicieli prawa 

własno

ś

ci, jednak

ż

e organy zobowi

ą

zane były 

do ustanowienia na ich rzecz wieczystej 
dzier

ż

awy (obecnie u

ż

ytkowania wieczystego), 

je

ż

eli korzystanie z gruntu dało si

ę

pogodzi

ć

z 

przeznaczeniem gruntu według planu zabudowy.

Licznym byłym wła

ś

cicielom odmówiono 

ustanowienia prawa u

ż

ytkowania wieczystego, 

niejednokrotnie z ra

żą

cym naruszeniem prawa.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

102

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Zmiany ustrojowe, porz

ą

dkowanie stosunków 

własno

ś

ciowych, uwłaszczenie pa

ń

stwowych i 

komunalnych osób prawnych, a tak

ż

e mo

ż

liwo

ść

ostatnio wprowadzonej przez ustawodawc

ę

regulacji, polegaj

ą

cej na przekształceniu prawa 

u

ż

ytkowania wieczystego przysługuj

ą

cego 

osobom fizycznych w prawo własno

ś

ci w 

zestawieniu z unormowaniami nadal 
obowi

ą

zuj

ą

cego dekretu z 1945r., pot

ę

guje skal

ę

trudno

ś

ci interpretacyjnych zwi

ą

zanych z 

rozpatrywaniem roszcze

ń

byłych wła

ś

cicieli.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

103

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Roszczenia zgłaszane przez byłych wła

ś

cicieli 

dotycz

ą

obecnie „innych nieruchomo

ś

ci”, gdy

ż

przedwojenne granice nieruchomo

ś

ci 

najcz

ęś

ciej nie pokrywaj

ą

si

ę

z granicami 

obecnych działek ewidencyjnych.

Dotyczy to nie tylko gruntów stanowi

ą

cych 

dawne gospodarstwa role, ale równie

ż

takich 

nieruchomo

ś

ci, które w dniu wej

ś

cia w 

ż

ycie 

dekretu stanowiły zwarte nieruchomo

ś

ci 

zurbanizowane.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

104

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Roszczenia poprzednich wła

ś

cicieli dotycz

ą

konkretnych nieruchomo

ś

ci i mog

ą

by

ć

uwzgl

ę

dnione wył

ą

cznie do gruntu w granicach 

ich dawnej nieruchomo

ś

ci. Zachodzi wi

ę

c 

potrzeba wykazania przebiegu granic tych 
nieruchomo

ś

ci w odniesieniu do granic działki 

ewidencyjnej (obecnej nieruchomo

ś

ci 

uregulowanej w ksi

ę

dze wieczystej) a niekiedy 

wykonania podziału nieruchomo

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

105

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Przej

ę

te nieruchomo

ś

ci  - w wi

ę

kszo

ś

ci przypadków 

- posiadały urz

ą

dzone ksi

ę

gi wieczyste, cz

ę

sto 

zakładane jeszcze w XIX wieku i pisane w j

ę

zyku 

rosyjskim (z uwagi na fakt, i

ż

Warszawa przed 

odzyskaniem niepodległo

ś

ci pozostawała pod 

zaborem rosyjskim).

Ksi

ę

gi przedwojenne posiadały podobn

ą

budow

ę

, z 

podziałem na IV Działy (niekiedy w przedwojennych 
ksi

ę

gach mo

ż

emy zetkn

ąć

si

ę

z innymi miarami 

powierzchni ni

ż

metry kwadratowe np. morgi, pr

ę

ty 

kwadratowe, sa

ż

enie, wiorsty).

Wiele z tych ksi

ą

g wieczystych zagin

ę

ło lub uległo 

zniszczeniu wskutek działa

ń

wojennych.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

106

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Ewidencja gruntów dla Miasta Warszawy, oparta 
na podstawowym podziale na obr

ę

b i działki 

ewidencyjne była tworzona dopiero w latach 
1960-1970 i nie uwzgl

ę

dniała przebiegu granic 

przedwojennych nieruchomo

ś

ci hipotecznych. 

Granice działek ewidencyjnych najcz

ęś

ciej 

okre

ś

lały faktyczne władanie gruntem ró

ż

nych 

podmiotów, a do rzadko

ś

ci nale

żą

przypadki, 

kiedy granice działki ewidencyjnej pokrywały si

ę

z granicami przedwojennych nieruchomo

ś

ci 

hipotecznych.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

107

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Moc

ą

art. 1 cyt. dekretu wszystkie grunty na obszarze 

m.st. Warszawy przeszły na własno

ść

gminy m. st. 

Warszawy, za

ś

inne przedmioty (budynki) znajduj

ą

ce si

ę

na tych gruntach pozostały własno

ś

ci

ą

dotychczasowego 

wła

ś

ciciela (art. 5 dekretu). Budynek istniej

ą

cy na 

gruntach obj

ę

tych działaniem dekretu mo

ż

na było 

traktowa

ć

jako odr

ę

bn

ą

nieruchomo

ść

budynkow

ą

. 

Dekret – zgodnie z zapisami art. 7 stwarzał
dotychczasowym wła

ś

cicielom mo

ż

liwo

ść

wyst

ą

pienia z 

wnioskiem o przyznanie na przej

ę

tym gruncie prawa 

zabudowy lub prawa wieczystej dzier

ż

awy, je

ż

eli 

korzystanie z gruntu przez dotychczasowego wła

ś

ciciela 

dało si

ę

pogodzi

ć

z planem zabudowania, natomiast w 

stosunku do gruntów osób prawnych - dodatkowo – z 
zasadami ustawowymi lub statutowymi tej osoby .

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

108

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Prawo wieczystej dzier

ż

awy i prawo zabudowy z 

mocy art. XXXiX dekretu z dnia 11 pa

ź

dziernika 

1946r. – Przepisy wprowadzaj

ą

ce prawo 

rzeczowe i prawo o ksi

ę

gach wieczystych (Dz. U. 

Nr 57, poz. 321) zostały przekształcone w prawo 
własno

ś

ci czasowej, które nast

ę

pnie na 

podstawie art. 41 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o 
gospodarce terenami w miastach i osiedlach 
(Dz. U. Nr 32, poz. 159) przekształciło si

ę

w 

prawo wieczystego u

ż

ytkowania.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

109

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

W my

ś

l art. 7 ust. 1 dekretu, wniosek o 

przyznanie prawa zabudowy lub wieczystej 
dzier

ż

awy nale

ż

ało zło

ż

y

ć

w terminie 6 miesi

ę

cy 

od dnia obj

ę

cia w posiadanie przez gmin

ę

, a od 

dnia 13 kwietnia 1950 przez Skarb Pa

ń

stwa.

W przypadku nieuwzgl

ę

dnienia wniosku gmina 

obowi

ą

zana była zaoferowa

ć

dotychczasowemu 

wła

ś

cicielowi prawo dzier

ż

awy wieczystej lub 

prawo zabudowy gruntu równej warto

ś

ci.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

110

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Wg rozporz

ą

dzenia z dnia 07 kwietnia 1946r. 

obejmowanie gruntów przez gmin

ę

nast

ę

powało 

z urz

ę

du lub na wniosek dotychczasowego 

wła

ś

ciciela, a dat

ą

obj

ę

cia gruntu przez gmin

ę

był dzie

ń

ogłoszenia przez Zarz

ą

d Miejski w 

organie urz

ę

dowym o sporz

ą

dzeniu protokołu 

ogl

ę

dzin.

Ogl

ę

dzin nieruchomo

ś

ci dokonywał

przedstawiciel Zarz

ą

du Miejskiego i 

dotychczasowy wła

ś

ciciel.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

111

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Obj

ę

cie w posiadanie nieruchomo

ś

ci, na 

podstawie ww. Rozporz

ą

dzenia umo

ż

liwiało 

wła

ś

ciwie ka

ż

demu poprzedniemu wła

ś

cicielowi 

zło

ż

enie stosownego wniosku. Jedyn

ą

przeszkod

ą

mógł by

ć

brak informacji o miejscu 

pobytu poprzedniego wła

ś

ciciela a tym samym 

skutecznego poinformowania o obj

ę

ciu danej 

nieruchomo

ś

ci w posiadanie. Sytuacji tej 

sprzyjał fakt dopiero zako

ń

czonej II wojny 

ś

wiatowej i nast

ę

puj

ą

cym bardzo powoli 

powrotem ludzi do rodzimych miejsc.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

112

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Natomiast w Rozporz

ą

dzeniu z 1948r. 

zrezygnowano w ogóle z ogłaszania o 
przyst

ą

pieniu do obj

ę

cia gruntów i 

zawiadamiania dotychczasowych wła

ś

cicieli o 

ogl

ę

dzinach. Regulacje tego rozporz

ą

dzenia 

ograniczaj

ą

si

ę

wła

ś

ciwie do stwierdzenia, 

ż

e 

grunty nieobj

ę

te dotychczas w posiadanie, b

ę

d

ą

obejmowane w drodze ogłosze

ń

Zarz

ą

du 

Miejskiego w organie urz

ę

dowym w jednym z 

codziennych pism oraz przez rozplakatowanie. 
Dniem obj

ę

cia był dzie

ń

wydania dziennika 

urz

ę

dowego, w którym zamieszczono 

ogłoszenie.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

113

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Okre

ś

lenie terminu obj

ę

cia w posiadanie gruntu 

przez gmin

ę

jest o tyle istotne, gdy

ż

od tego 

terminu liczony jest 6 miesi

ę

czny okres na 

zło

ż

enie wniosku przez byłego wła

ś

ciciela o 

ustanowienie – obecnie – wieczystego 
u

ż

ytkowania.

W stosunku do gruntów warszawskich, obj

ę

tych 

działaniem dekretu, zostało zło

ż

onych 17 tysi

ę

cy 

wniosków o ustanowienia prawa wieczystej 
dzier

ż

awy / prawa zabudowy.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

114

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Zgodnie z unormowaniami art. 7 ust. 2 dekretu 
Gmina uwzgl

ę

dni wniosek, je

ż

eli korzystanie z 

gruntu przez dotychczasowego wła

ś

ciciela da si

ę

pogodzi

ć

z przeznaczeniem gruntu według planu 

zabudowania, a je

ż

eli chodzi o osoby prawne 

dodatkowo, gdy u

ż

ytkowanie gruntu zgodnie z jego 

przeznaczeniem w my

ś

l planu zabudowania nie 

pozostaje w sprzeczno

ś

ci z zasadami ustawowymi 

lub statutowymi tej osoby prawnej.

Zgodnie z zapisami art. 7 ust. 2 dekretu, to wył

ą

cznie 

zapisy planu miejscowego mog

ą

stanowi

ć

przesłank

ę

do rozpoznania wniosku dawnego 

wła

ś

ciciela o ustanowienie prawa wieczystego 

u

ż

ytkowania.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

115

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Dekret nacjonalizuj

ą

c „wszystkie grunty na obszarze 

m. st. Warszawy” pozostawiał dotychczasowym 
wła

ś

cicielom prawo własno

ś

ci znajduj

ą

cych si

ę

na 

tych gruntach nie zniszczonych lub zniszczonych, 
ale nadaj

ą

cych si

ę

do naprawy „budynków oraz 

innych przedmiotów”.

W dotychczasowej praktyce stosowano zasad

ę

, i

ż

w 

przypadku zniszcze

ń

budynku przewy

ż

szaj

ą

cego 

okre

ś

lony pułap (powy

ż

ej 66%) uznawano, i

ż

w 

momencie wej

ś

cia w 

ż

ycie dekretu, budynku nie było 

i dopiero potem został odbudowany.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

116

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

W obecnej praktyce przyj

ę

te jest, i

ż

je

ś

li jest to 

taki sam budynek, zlokalizowany w tych samych 
granicach, to niezale

ż

nie od stopnia zniszczenia 

budynku nale

ż

y uzna

ć

, i

ż

stanowi on własno

ść

poprzedniego wła

ś

ciciela. 

Organ orzekaj

ą

cy w sprawie, w przypadku 

odbudowy budynku z maj

ą

tku Skarbu Pa

ń

stwa 

lub innego podmiotu, mo

ż

e 

żą

da

ć

zwrotu 

nakładów poniesionych na odbudow

ę

i 

modernizacj

ę

budynku i zabezpieczy

ć

wierzytelno

ść

na hipotece.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

117

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Dla oceny roszcze

ń

poprzednich wła

ś

cicieli gruntów 

zabudowanych budynkami odbudowanymi istotne 
znaczenie ma równie

ż

fakt, czy odbudowany budynek 

zlokalizowany jest w tych samych granicach.

Mo

ż

liwo

ść

odtworzenia poło

ż

enia budynku z okresu 

sprzed wej

ś

cia w 

ż

ycie przepisów dekretu istnieje dzi

ę

ki 

zachowanej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej 
tzw. planów lindleyowskich, z okresu 1883-1915 -
stanowi

ą

cych obecnie cz

ęść

archiwaln

ą

Powiatowego 

O

ś

rodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. 

Plany (lindleyowskie) szczegółowe w skali 1:250 
zawieraj

ą

tre

ść

odpowiadaj

ą

c

ą

tre

ś

ci obecnej mapy 

zasadniczej z wykazaniem przedwojennych granic 
nieruchomo

ś

ci hipotecznych.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

118

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Uchwała Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965r. w sprawie 
oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste 
użytkowanie.

Uchwała Nr 11 Rady Ministrów z 1965r. ma charakter samoistnego 
aktu normatywnego i nie znajduje „zakotwiczenia” ustawowego, 
jednak do chwili obecnej posiada moc obowi

ą

zuj

ą

c

ą

. 

W oparciu o zapisy uchwały Nr 11 Rady Ministrów poprzedni 
wła

ś

ciciele lub ich nast

ę

pcy prawni, mimo i

ż

nie zło

ż

yli wniosków o 

przyznanie prawa wieczystej dzier

ż

awy / prawa zabudowy w 

terminie przewidzianym w dekrecie z dnia 26.10.1945r. mogli 
otrzyma

ć

w u

ż

ytkowanie wieczyste:

jedn

ą

działk

ę

budowlan

ą

przeznaczon

ą

pod budow

ę

domu 

jednorodzinnego,

jedn

ą

działk

ę

zabudowan

ą

domem jednorodzinnym,

jedn

ą

działk

ę

zabudowan

ą

małym domem mieszkalnym,

jedn

ą

działk

ę

zabudowan

ą

budynkiem przeznaczonym na warsztat 

rzemie

ś

lniczy,

gospodarstwo rolne, sadownicze i warzywnicze.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

119

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Zasiedzenie gruntów warszawskich przez ich 
dawnych wła

ś

cicieli

Grupa byłych wła

ś

cicieli, którzy nie posiadaj

ą

dzi

ś

roszczenia o oddanie im gruntów w u

ż

ytkowanie 

wieczyste na podstawie obowi

ą

zuj

ą

cych unormowa

ń

prawnych lub roszczenia ich nie zostały 
uwzgl

ę

dnione, a do dzisiejszego dnia faktycznie 

u

ż

ytkuj

ą

, gdy

ż

ich roszczenia mog

ą

by

ć

zrealizowanie w drodze cywilnej (post

ę

powanie 

s

ą

dowego) tj. faktycznego potwierdzenia własno

ś

ci 

nieruchomo

ś

ci poprzez zasiedzenie.

Zasadniczym przepisem reguluj

ą

cym zasiedzenie 

nieruchomo

ś

ci jest art. 172 kodeksu cywilnego.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

120

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Posiadanie nieruchomo

ś

ci przez byłego wła

ś

ciciela 

gruntów warszawskich, a wi

ę

c osoby, która w my

ś

l art. 

1 dekretu z dnia 26 pa

ź

dziernika 1945r. - samowolnie 

weszła w posiadanie cudzej nieruchomo

ś

ci uznawane 

jest za posiadanie w złej wierze, a zatem okres 
samoistnego posiadania wynosi 30 lat.

Okres samoistnego posiadania dla gruntów 
warszawskich - w 

ś

wietle obowi

ą

zuj

ą

cej wykładni S

ą

du 

Najwy

ż

szego z dnia 31.01.2002r. - liczony jest dopiero 

od dnia 01 pa

ź

dziernika 1990r. przy czym termin ten 

ulega skróceniu o czas, w którym powy

ż

szy stan istniał

przed wej

ś

ciem w 

ż

ycie ustawy, lecz nie wi

ę

cej ni

ż

o 

połow

ę

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

121

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Data 1 pa

ź

dziernika 2005r. dotyczy gruntów 

b

ę

d

ą

cych obecnie własno

ś

ci

ą

Skarbu 

Pa

ń

stwa.

Dla gruntów b

ę

d

ą

cych własno

ś

ci

ą

m. st. 

Warszawy – w uwzgl

ę

dnieniu uzasadnienia 

uchwały S

ą

du Najwy

ż

szego z 31.01.2002r. -

przyjmuje si

ę

wcze

ś

niejsz

ą

dat

ę

, na któr

ą

byli wła

ś

ciciele mog

ą

sta

ć

si

ę

wła

ś

cicielami 

gruntów warszawskich, a mianowicie jest to 
termin 27 maja 2005r.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

122

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Tylko zło

ż

enie wniosku do s

ą

du o wydanie 

nieruchomo

ś

ci na rzecz jej wła

ś

ciciela (gmin

ę

/ 

Skarb Pa

ń

stwa) lub zawarcie w okresie do dnia 

27.05.2005r. / 01.10.2005r. umowy dzier

ż

awy 

przerywa bieg zasiedzenia faktycznemu 
posiadaczowi gruntu.

W przypadku wydania orzeczenia o zasiedzeniu, 
postanowienie s

ą

dowe w sprawie nabycia prawa 

własno

ś

ci przez zasiedzenie stanowi tytuł

potwierdzaj

ą

cy własno

ść

i podlega ujawnieniu w 

ksi

ę

dze wieczystej i w operatach ewidencji 

gruntów.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

123

Reprywatyzacja gruntów warszawskich – cd.

Nieodwracalne skutki prawne

Nieodwracalne skutki prawne to takie, które nie mog

ą

wywoła

ć

restytucji uprawnie

ń

w drodze 

administracyjnej przez wydanie decyzji w trybie 
uregulowanym przepisami Kodeksu post

ę

powania 

administracyjnego.

Nieodwracalne skutki prawne to takie, których 
„odwrócenie” mo

ż

e nast

ą

pi

ć

na podstawie orzeczenia 

s

ą

dowego a nie w drodze administracyjnej.

Przykładem mo

ż

e by

ć

sytuacja, w której podmiot, 

który nabył nieruchomo

ść

w oparciu o wadliw

ą

decyzj

ę

administracyjn

ą

, nast

ę

pnie przeniósł

własno

ść

tak nabytej nieruchomo

ś

ci odpłatnie na 

rzecz osoby trzeciej, której nabycie chronione jest 
r

ę

kojmi

ą

wiary publicznej ksi

ą

g wieczystych. Jest to 

wypadek nieodwracalno

ś

ci skutku prawnego 

wywołanego przez wadliw

ą

decyzj

ę

.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

124

Mienie „zabużańskie”

Kresy Wschodnie RP – teren le

żą

cy na wschód od 

obecnej granicy Rzeczypospolitej i na zachód od jej 
granicy z 1939r.

Kresy Wschodnie obejmuj

ą

obszar nast

ę

puj

ą

cych 

jednostek podziału administracyjnego wg stanu na dzie

ń

1.09.1939r.:
- miasto Wilno + woj. wile

ń

skie

- woj. nowogródzkie – całe;
-

woj. białostockie: pow. grodzie

ń

ski, wołkowyski, bielski –cz.;

- woj. poleskie – całe;
- woj. woły

ń

skie – całe;

- woj. tarnopolskie – całe;
- woj. stanisławowskie – całe;
- miasto Lwów + cz. woj. lwowskiego.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

125

Mienie „zabużańskie” – cd.

Obszar Kresów liczył w 1939 r. 191 826 km2 na ogóln

ą

powierzchni

ę

Polski 389 720 km2. Na obszarze tym 

zamieszkiwali Polacy, Rusini, Litwini, 

Ż

ydzi, Ormianie, 

Czesi, Niemcy, W

ę

grzy, Tatarzy i Rosjanie.

Były to obszary o bardzo zró

ż

nicowanym potencjale 

gospodarczym.

PKWN przyj

ą

ł do akceptuj

ą

cej wiadomo

ś

ci pozbawienie 

Polski terytoriów Kresów Wschodnich. W konsekwencji 
podpisał we wrze

ś

niu 1944r.  układy „dotycz

ą

ce 

ewakuacji obywateli polskich z terytorium Ukrainy, 
Białorusi i Litwy”. (+ umowa z ZSRR z lipca 1945r.).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

126

Mienie „zabużańskie” – cd.

Układy te i umowa nie były ratyfikowane przez 
Sejm RP, nie zostały ogłoszone w Dz.U. – nie 
stanowi

ą

wi

ę

c 

ź

ródeł praw i obowi

ą

zków 

obywateli.

Mimo tych w

ą

tpliwo

ś

ci na ich podstawie 

przeprowadzono masow

ą

akcj

ę

przesiedle

ń

cz

ą

, 

Polska przej

ę

ła na siebie obowi

ą

zek 

rekompensowania szkód, jakich doznali w 
wyniku ewakuacji obywatele polscy.

Dla technicznego przeprowadzenia przesiedlenia 
powołano pełnomocników i przedstawicieli 
stron, a w Polsce powołano te

ż

Pa

ń

stwowy 

Urz

ą

d Repatriacyjny (PUR).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

127

Mienie „zabużańskie” – cd.

Organy te wystawiały odpowiednie dokumenty 
ewakuacyjne, które obecnie traktowane s

ą

jako 

dokumenty podstawowe dla okre

ś

lenia uprawnie

ń

osób i 

składu pozostawionego mienia:

-

Karta Ewakuacyjna (dokument podro

ż

y – dowód i data 

przyjazdu do Polski);

- opis mienia pozostawionego (obszar pozostawionego 

gruntu i cz

ęś

ci składowych z ich uproszczon

ą

charakterystyk

ą

);

- orzeczenie PUR, zawieraj

ą

ce równie

ż

opis mienia 

pozostawionego;

- ró

ż

ne za

ś

wiadczenia i protokóły PUR stwierdzaj

ą

ce 

przyjazd i osiedlenie (czasem z opisem mienia 
pozostawionego).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

128

Mienie „zabużańskie” – cd.

Poza akcj

ą

ewakuacyjn

ą

znacz

ą

ca liczba 

kresowian znalazła si

ę

na terenie Polski 

powracaj

ą

c z wojska, z łagrów, z obozów 

koncentracyjnych i jenieckich, z robót 
przymusowych czy te

ż

uciekaj

ą

c przed 

okupantem – głównie tej grupy kresowian 
dotycz

ą

dzisiejsze problemy „zabu

ż

a

ń

skie”.

Akcja osadnicza zaspokoiła wi

ę

kszo

ść

roszcze

ń

osób ewakuowanych. Realizacja „układów 
republika

ń

skich” miała charakter pomocowy, a 

nie odszkodowawczy.

Pewne próby regulacji prawnych w tym zakresie 
miały miejsce w latach 60. ubiegłego wieku.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

129

Mienie „zabużańskie” – cd.

Pełna regulacja znalazła si

ę

w ustawie z 29.04.1985r. o 

gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomo

ś

ci.

Osobom spełniaj

ą

cym kryteria „zabu

ż

a

ń

skie” przyznano 

prawa do zaliczenia na poczet ceny nabywanych od SP 
nieruchomo

ś

ci lub opłat za u

ż

ytkowanie wieczyste 

warto

ś

ci pozostawionego mienia (nieruchomo

ś

ci). 

Nabyciu w tym trybie podlegało jedno mieszkanie, jeden 
dom jednorodzinny lub jedna działka budowlana (!), a 
tak

ż

e grunt rolny.

Po 1990r. z tego katalogu usuni

ę

to mo

ż

liwo

ść

nabycia 

gruntu rolnego.

Procedura przewidywała mo

ż

liwo

ść

składania wniosków 

roszczeniowych do ko

ń

ca 1992 roku.

Według raportu URM wniosków takich zło

ż

ono około 90 

tys. (około 30% zdublowanych).

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

130

Mienie „zabużańskie” – cd.

Podobne regulacje prawne w tym zakresie znalazły si

ę

w 

ustawie o gospodarce nieruchomo

ś

ciami z 21.08.1997r.

Art. 212. 1. Na pokrycie opłat za u

ż

ytkowanie wieczyste lub 

ceny sprzeda

ż

y działki budowlanej oraz sprzeda

ż

y 

poło

ż

onych na niej budynków lub lokali stanowi

ą

cych 

własno

ść

SP osobom, które w zwi

ą

zku z wojn

ą

rozpocz

ę

t

ą

w 

1939 r. pozostawiły nieruchomo

ś

ci na terenach nie 

wchodz

ą

cych w skład obecnego obszaru pa

ń

stwa, które na 

mocy umów mi

ę

dzynarodowych zawartych przez pa

ń

stwo 

miały otrzyma

ć

ekwiwalent za mienie pozostawione za 

granic

ą

, zalicza si

ę

warto

ść

pozostawionych nieruchomo

ś

ci.

….. (art. uchylony z dniem 30.01.2004r.)

Powoływanie si

ę

na umowy mi

ę

dzynarodowe powodowało, 

ż

e ustaw

ą

mogli by

ć

obj

ę

ci jedynie obywatele ewakuowani 

w trybie tzw. „układów republika

ń

skich”.

dr inż. Józef Iwanicki

Gospodarka nieruchomościami

131

Mienie „zabużańskie” – cd.

Orzecznictwo SN i TK  - „układy republika

ń

skie” nie 

stanowi

ą

elementu polskiego systemu prawnego, czyli 

prawnie nie obowi

ą

zuj

ą

, a własno

ść

nale

ż

y respektowa

ć

w pełnym zakresie.

Wycena maj

ą

tków obejmowała warto

ś

ci wszystkich 

cz

ęś

ci składowych (grunty, wody, lasy itp.), a realizacja 

roszcze

ń

dotyczyła pełnej warto

ś

ci mienia – zaliczanie 

przy nabywaniu kolejnych nieruchomo

ś

ci a

ż

do 

wyczerpania limitu warto

ś

ci.

Rozporz

ą

dzenie RM z 1998r. przewidywało, 

ż

e form

ą

po

ś

wiadczenia uprawnie

ń

b

ę

dzie „za

ś

wiadczenie”

wydawane przez urz

ę

dy rejonowe (pó

ź

niej starostwa).

Od 2001 r. stwierdzenie uprawnie

ń

nast

ę

powało w trybie 

decyzji.