M A T E R I A Ł Y 1 T E C H N O L O G I E
Kominek
czy kotłownia
Bardzo cz
ę
sto słyszy si
ę
od klientów firm
kominkowych,
ż
e buduj
ą
i chc
ą
kominkiem
ogrzewa
ć
dom. W wielu przypadkach ma to
by
ć
kominek z tak zwanym wkładem
wodnym. Niestety, cały problem polega na
tym,
ż
e wi
ę
kszo
ść
klientów nie ma pełnego
wyobra
ż
enia o u
ż
ywaniu kominka. Aby lepiej
zobrazowa
ć
cał
ą
sytuacje., przedstawimy to
na przykładach.
Przykład l
Pa
ń
stwo X maj
ą
dom o powierzchni 140m' i
chc
ą
ogrzewa
ć
go tylko kominkiem z sekcj
ą
wodn
ą
(spraw
ę
, ciepłej wody u
ż
ytkowej
pomijamy). Do ich domu potrzebny jest
kominek, który dostarczy około 12 kW na
godzin
ę
(zawsze b
ę
dziemy tu mówili o mocy
nominalnej, a nie maksymalnej, gdy
ż
moc
nominalna mo
ż
e by
ć
równa połowie mocy
maksymalnej, ponadto moc maksymalna w
kominku wyst
ę
puje tylko przez krótk
ą
chwil
ę
w czasie palenia drewna, a my mamy
Ogrzewa
ć
dom cały czas!). Dodatkowo
pojawia si
ę
jeszcze jeden problem — 12 kW
energii musi zosta
ć
dostarczone do
centralnego ogrzewania, wi
ę
c wymiennik
kominka powinien mie
ć
100% sprawno
ść
. a
tak nigdy nie b
ę
dzie. Konieczna jest korekta
mocy nominalnej kominka i przyjmuj
ą
c,
ż
e
sprawno
ść
wymiennika wynosi 75-- 80%,
otrzymujemy moc nominaln
ą
wynosz
ą
c
ą
15
kW.
Załó
ż
my skrajny przypadek, czyli
ż
e mamy
zim
ę
, gdy
ż
zapotrzebowanie na ciepło jest
wówczas du
ż
e. Aby uzyska
ć
w ci
ą
gu godziny
15 kW energii, nale
ż
y spali
ć
około 5 kg
drewna (przyj
ę
li
ś
my,
ż
e sprawno
ść
kominka
wynosi 75%, a Ikg drewna dostarcza 4kW
energii). Pa
ń
stwo X pracuj
ą
i wychodz
ą
do
pracy przeci
ę
tnie na 8-HO godzin dziennie.
Aby zapewni
ć
utrzymanie stałej temperatury
w czasie ich nieobecno
ś
ci, kominek powinien
pomie
ś
ci
ć
40kg drewna! To drewno trzeba
wnie
ść
do czy
ś
ciutkiego salonu, trzeba je
załadowa
ć
do paleniska, w którym jest ju
ż
popiół.,, Aby było ciepło przez cały dzie
ń
,
trzeba to zrobi
ć
rano i wieczorem, tatwo
sobie wyobrazi
ć
dwie taczki drewna
przeje
ż
d
ż
aj
ą
ce przez salon
ka
ż
dego dnia w szczycie sezonu grzewczego.
Pa
ń
stwo X spalaj
ą
rocznie 10m
3
drewna o
wadze około 6 ton, które przez ten czas
zostanie przeniesione przez ich salon do
kominka, a z kominka zostanie wyniesione
około 100kg popiołu. Pa
ń
stwo X godz
ą
si
ę
z
tymi niedogodno
ś
ciami — w zamian rocznie
wydaj
ą
na ogrzewanie domu tylko 1200
złotych.
Przykład 2
Pa
ń
stwo Y maj
ą
dom o powierzchni I40m'.
Ogrzewaj
ą
go kotłem gazowym, ale chc
ą
mie
ć
kominek z sekcj
ą
wodn
ą
(spraw
ę
ciepłej wody
u
ż
ytkowej pomijamy). Do ich domu potrzebny
jest kominek, który dostarczałby równie
ż
około !2kW na godzin
ę
, ale Pa
ń
stwo y b
ę
d
ą
tylko dogrzewa
ć
dom, wi
ę
c w ich przypadku
precyzyjne wyliczenie zapotrzebowania na
energi
ę
nie ma wi
ę
kszego znaczenia.
Przyjmijmy jednak, podobnie jak dla Pa
ń
stwa
X, taki sam kominek 15 kW. Załó
ż
my równie
ż
skrajny przypadek: zima i du
ż
e
zapotrzebowanie na energi
ę
. Pa
ń
stwo y
równie
ż
pracuj
ą
i wychodz
ą
do pracy
przeci
ę
tnie na 8^ 10 godzin dziennie. W
czasie ich nieobecno
ś
ci ogrzewanie domu
zapewnia kocioł gazowy sterowany
automatycznie. Po powrocie do domu
regularnie przez 3 ^ 5 godzin dziennie
u
ż
ywany jest kominek, aby zaoszcz
ę
dzi
ć
na
ogrzewaniu. Aby zapewni
ć
utrzymanie
po
żą
danej temperatury, zu
ż
ywaj
ą
około 20kg
drewna dziennie. Pa
ń
stwo y spalaj
ą
rocznie
okoto 3m
!
drewna o wadze okoto 2 ton, które
daje 25kg popiołu.
Pa
ń
stwo Y rocznie wydaj
ą
na dogrzewanie domu
drewnem około 360
złotych, ale oszcz
ę
dzaj
ą
około 25% na rachunku
za gaz.
Przykład 3
Pa
ń
stwo 2 maj
ą
dom o
powierzchni
I40m
!
. Ogrzewaj
ą
go kotłem gazowym, ale
chc
ą
mie
ć
kominek z sekcj
ą
wodn
ą
. Do ich
domu potrzebny jest kominek, który
dostarczałby równie
ż
około 12 kW na
godzin
ę
, ale Pa
ń
stwo Z b
ę
d
ą
tylko dogrzewa
ć
dom, wi
ę
c w ich przypadku precyzyjne
wyliczenie zapotrzebowania na energi
ę
nie
ma wi
ę
kszego znaczenia, podobnie jak w
przypadku Pa
ń
stwa Y. Przyjmijmy jednak,
podobnie jak dla Pa
ń
stwa X i Pa
ń
stwa y. taki
sam kominek 15 kW.
Załó
ż
my równie
ż
skrajny przypadek' zima i
du
ż
e zapotrzebowanie na eneigi
ę
. Pa
ń
stwo
Z równie
ż
pracuj
ą
i wychodz
ą
do pracy
przeci
ę
tnie na 8^ 10 godzin dziennie. W
czasie ich nieobecno
ś
ci ogrzewanie domu
zapewnia kocioł gazowy sterowany
automatycznie. Po powrocie do domu
rozpalaj
ą
w kominku 2O razy w tygodniu i
zu
ż
ywaj
ą
wówczas okoto 10kg drewna
dziennie. Pa
ń
stwo Z spalaj
ą
rocznie około
Im"
1
drewna o wadze około 600kg. które daje
10kg popiołu.
Pa
ń
stwo Z rocznie wydaj
ą
na dogrzewanie
domu drewnem około 120 złotych, ale dla nich
kominek jest miejscem, przy którym mog
ą
usi
ąść
, porozmawia
ć
i odpocz
ąć
.
Jak wida
ć
na powy
ż
szych przykładach,
mamy tutaj trzy ró
ż
ne sposoby u
ż
ytkowania
kominka (oczywi
ś
cie mog
ą
by
ć
jeszcze inne
mo
ż
liwo
ś
ci, ale nie b
ę
dziemy o nich pisa
ć
, bo
trzeba by po
ś
wi
ę
ci
ć
na
M A T E R I A Ł Y l T E C H N O L O G I E
to kilkadziesi
ą
t stron). Postarajmy si
ę
te
przykłady porówna
ć
.
Czy wobec tego monta
ż
kominka z sekcj
ą
wodn
ą
byt uzasadniony w przypadku
Pa
ń
stwa Z? Na pewno nie. W przypadku
Pa
ń
stwa X sprawa jest dyskusyjna, ale te
ż
wydaje si
ę
nie mie
ć
uzasadnienia. W ich
przypadku lepiej byto zamontowa
ć
rekuperator powietrza. Przypadek Pa
ń
stwa X
nie pozostawia w
ą
tpliwo
ś
ci — im si
ę
opłaca. Cało
ść
naszych dotychczasowych
rozwa
ż
a
ń
prowadzona jest przy bardzo
sztywnych zało
ż
eniach,
ż
e kominek musi
dostarcza
ć
du
ż
o energii. Czy s
ą
one
słuszne, postaramy si
ę
wyja
ś
ni
ć
poni
ż
ej.
Jak ju
ż
pisali
ś
my, IkW energii potrzebny jest
do ogrzania około 12 m' powierzchni. W
domu o powierzchni około H0m
!
przeci
ę
tny
salon ma powierzchni
ę
40m
2
, do tego
dochodzi kuchnia 12 m' i hol I0m
!
. co daje
razem około 60-70m* otwartej przestrzeni,
flby zapewni
ć
dostateczn
ą
ilo
ść
energii z
samego kominka, na ogrzanie takiej
powierzchni potrzebujemy w skrajnym
przypadku zim
ą
około 6kW. Wyobra
ź
my
sobie teraz kominek, który pracuje petn
ą
par
ą
w pomieszczeniu o powierzchni 40m' Ufff...
gor
ą
co, nawet przy kominku, który ma
„tylko" 6kW! Łatwo sobie wyobrazi
ć
, co si
ę
dzieje, gdy pracuje kominek o rnocy 2-3 razy
wi
ę
kszej — zamiast salonu mamy saun
ę
.
Powstaje wi
ę
c pytanie: o co w takim razie
chodzi? Otó
ż
chodzi o to, aby w ko
ń
cu
zrozumie
ć
sens kominka i aby byt on
przyjemno
ś
ci
ą
, a nie utrapieniem. Zapytacie
pewnie Pa
ń
stwo czemu utrapieniem
7
Przecie
ż
zarówno w kominku o du
ż
ej mocy, jak i o malej
mocy pali si
ę
tak samo drewnem, l tu jest
wielkie nieporozumienie, poniewa
ż
w ka
ż
dym
kominku pali si
ę
drewnem, ale nie tak samo.
Postawmy sobie kilka pyta
ń
odno
ś
nie tego.
czego oczekujemy od kominka:
•
milej atmosfery?
•
dogrzania domu w chłodne dni?
•
czystej szyby?
•
matej ilo
ś
ci popiołu?
•
ta twej regulacji?
•
przyjemnej obsługi?
•
niezawodno
ś
ci?
i je
ż
eli dodamy ekologicznego paliwa do
ogrzania
domu, to b
ę
dziemy mieli
komplet.
Spełnienie tych wszystkich kryteriów wydaje
si
ę
by
ć
prawie niemo
ż
liwe. Wła
ś
nie, prawie
niemo
ż
liwe! Otó
ż
, aby mie
ć
czyst
ą
szyb
ę
,,
dzi
ę
ki której b
ę
dziemy mieli mił
ą
atmosfer
ę
fbo b
ę
dzie wida
ć
promienie), mało popiołu i
ekologiczne spalanie, trzeba uzyska
ć
w
komorze spalania odpowiednio wysok
ą
temperatur
ę
, która wynosi ponad 350 °C.
Temperatura, która, osi
ą
gamy w komorze
spalania, zale
ż
y od ilo
ś
ci spalanego drewna i
wielko
ś
ci paleniska. Im wi
ę
ksze palenisko,
tym wi
ę
cej drewna trzeba spali
ć
, aby
osi
ą
gn
ąć
temperatur
ę
wymagan
ą
dla
poprawnej pracy kominka, a im wi
ę
cej
drewna spalamy, to tym wi
ę
cej energii
otrzymujemy, a nie zawsze chcemy mie
ć
jej
a
ż
tak du
ż
o. Zbyt niska temperatura w
komorze spalania powoduje nadmierne
dymienie drewna w skutek jego
niecałkowitego spalania, a to powoduje
szybsze osadzanie si
ą
cz
ą
stek smolistych w
przewodzie kominowym i na szybie — a
przecie
ż
nie o to chodziło, bo szyba miała
by
ć
czysta!
Reasumuj
ą
c. Bardzo wa
ż
ne jest, aby wiel-
ko
ść
kominka (jego moc nominalna) była
dobrze dopasowana do pomieszczenia, w
którym jest on usytuowany. Zbyt du
ż
y
kominek w czasie eksploatacji mo
ż
e cz
ę
sto by
ć
powodem niezadowolenia u
ż
ytkownika.
Pami
ę
tajmy,
ż
e kominki wyposa
ż
one w
płaszcz wodny pracuj
ą
dobrze tylko wówczas,
gdy s
ą
u
ż
ywane praktycznie bez przerwy i pali
si
ę
w nich w granicach mocy nominalnej.
Wówczas spaliny s
ą
dopalane, a w kominie nie
osadza si
ę
zbyt du
ż
o cz
ą
stek smolistych. Je
ż
eli
kominka z płaszczem wodnym u
ż
ywa
ć
b
ę
dziemy sporadycznie i pali
ć
w nim b
ę
dziemy
przez 2-3 godziny dziennie w chłodniejsze dni
wiosny lub jesieni, to wówczas nie do
ść
,
ż
e
niszczymy sobie komin, to na dodatek
zatruwamy okolic
ę
(s
ą
siadów i siebie samych
— patrz artykuł w
Ś
K 2004/1), a przecie
ż
nie
tak ma wygl
ą
da
ć
ekologiczny aspekt palenia
drewnem! Szanowni Pa
ń
stwo, aby by
ć
zadowolonym z u
ż
ytkowania kominka, nale
ż
y
dobra
ć
go wła
ś
ciwie do wielko
ś
ci
pomieszczenia. w którym b
ę
dzie usytuowany,
oraz bardzo dokładnie przeanalizowa
ć
własny
styl
ż
ycia, poniewa
ż
od niego zale
ż
y, czy nie-
które inwestycje i wydatki s
ą
uzasadnione. Na
koniec przytocz? Pa
ń
stwu słowa pewnego
wła
ś
ciciela firmy zajmuj
ą
cej si
ę
budow
ą
kominków: „Je
ż
eli oczekuje si
ę
od kominka
tylko ogrzewania domu, to lepiej zamontowa
ć
sobie nowoczesny kocioł gazowy i nie róbmy
z salonu kotłowni. Je
ż
eli oczekujemy
wspanialej atmosfery. a przy okazji
naturalnego i ekologicznego ciepła w naszym
otoczeniu, to wówczas zamontujmy sobie w
salonie kominek i czerpmy z jego ciepła w
miejscu, w którym mo
ż
emy wykorzysta
ć
wszystkie jego zalety".
76
ś
wiat Kominków
Pa
ń
stwo
Zwrot nakładów
.Korzy
ś
ci z sekcji wpdnej
Uci
ąż
liwo
ś
ci
X
5 lat
Niskie koszty ogrzewania
Spory batijan w salonie
Y
15 lat
Nieznaczne owcz
ę
dito
ś
ci
Troch
ę
wi
ę
cej sprz
ą
tania
Z
30 lat
|
Ż
adne
Przykry rapach i komina
Ś
wiat Kominków 77