Artykuł pobrano ze strony
eioba.pl
Cyganie
Cyganie (nazwa w języku romskim Roma) - nieterytorialny naród lub grupa etniczna pochodzenia indyjskiego, której członkowie
tworzą diasporę zamieszkującą większość państw świata.
Cyganie to koczowniczy lud, prawdopodobnie indyjskiego pochodzenia, który
rozprzestrzenił się po całym świecie, zachowując unikalną kulturę i język. Na
całym świecie żyje obecnie około 3 milionów Cyganów, z których większość
mieszka w Europie. Mówią różnymi odmianami języka cygańskiego (romani),
podobnego do sanskrytu, i dzielą się na ścisłe grupy plemienne. Angielskie
słowo "Gypsy" (Cygan) powstało w wyniku nieporozumienia - sądzono, że lud
ten pochodzi z Egiptu. Sami Cyganie nazywają się Komami, a w ich języku
"rom" oznacza "człowiek". W Związku Radzieckim żyje dzisiaj około miliona
Cyganów. W Bułgarii, Rumunii i na Węgrzech po 200-250 tysięcy, a w
Jugosławii około 115 tysięcy, w Turcji i Grecji razem ponad 200 tysięcy
Cyganów, w Czechosłowacji 150 tysięcy, a w Polsce - 15 tysięcy. Uważa się
powszechnie, że są to potomkowie grup pariasów (indyjscy bezkastowcy),
którzy wyemigrowali z macierzystego kraju. Po raz pierwszy pojawili się w
Persji w IX wieku naszej ery, potem w Bułgarii w XI. Aż do XV wieku nie
przekroczyli Bałkanów, a wówczas rozproszyli się po Europie. Do tego czasu
przemierzyli też całą Afrykę Północną.
Jak inni Europejczycy, w XIX i XX wieku Cyganie emigrowali także do Australii i obu Ameryk. Choć
część nadal prowadzi koczowniczą egzystencję, wielu z nich osiadło na długo w jednym miejscu. W
pewnych regionach Hiszpanii i Wielkiej Brytanii napotkamy częściowo zasymilowane populacje
osiadłych Cyganów. Na różne dialekty języka cygańskiego, a także folklor i inne elementy kultury,
duży wpływ wywarły społeczeństwa i kultura krajów, przez które przejeżdżali lub w których żyją. Podział
na trzy główne plemiona został dokonany na podstawie rozmieszczenia geograficznego: Kalderasze
na Bałkanach i w Europie Środkowej, Gitanowie w południowej Francji, Hiszpanii, Portugalii i Afryce
Północnej oraz Manuszowie (albo Sinti) we Francji i w Niemczech. Małżeństwa dopuszczane są tylko
w obrębie plemienia lub podplemienia. W wyniku dalszego podziału wyodrębnia się podstawową
jednostkę, to znaczy grupę kilku do kilkunastu rodzin, którym przewodzi dowódca, wybierany
dożywotnio. Podczas drugiej wojny światowej Niemcy wymordowali prawie pół miliona Cyganów. Ukoronowało to pięćsetletnią
historię, w której Cyganie byli często obiektem strachu i prześladowań w różnych regionach Europy. Równie często byli też
akceptowani - mimo reputacji zawodowych złodziei - jako trochę dziwaczna, ale przydatna grupa, wykonująca rozmaite, nisko
prestiżowe zadania, takie jak dostarczanie prostym ludziom rozrywki, usługi pogrzebowe, wróżbiarstwo. Cyganie przyjęli
elementy chrześcijaństwa i islamu, ale zachowali liczne elementy własnej religii, w której główną rolę gra dobroduszny Wielki
Duch, a także mniej potężny duch nieczysty oraz cała kupa duchów i czarodziejek, głównie płci żeńskiej. Różne formy kultu
przodków pomagają zacieśniać i tak bardzo silne więzy rodzinne wśród tego ludu, które są także narzucane przez surowe
prawo zwyczajowe.
Psy, koty i kobiety, zwłaszcza po porodzie, uważane są za
rytualnie nieczyste. Mimo to wielu Cyganów nie przestrzega już
tych tabu. Wśród licznych ciągle stosowanych zwyczajów i
przesądów zanotowano wiele dotyczących włosów. Na przykład,
twierdzi się, że czarownica może wyrządzić wielką szkodę,
używając włosa. Z tego względu znalezione na ubraniu włosy
należy spalić, by uchronić się przed nieszczęściem. Jeśli ktoś
nadepnie na włos należący do wariata, sam także zwariuje. Jeśli
żona chce sobie zapewnić wieczną miłość męża, powinna przy
świetle księżyca przywiązać kilka swoich włosów do jego włosów,
powtarzając tę ceremonię trzy razy. Jak pisze Jan Yoors, który
wychował się wśród Cyganów, zwyczaje wróżenia i żebractwa
powstały jako forma obrony przed obcymi i między sobą Cyganie
nigdy ich nie praktykują. Ich zaniedbany wygląd pełni także
funkcję maskującą i ochronną. W przeszłości sądzono, że
Cyganie wprowadzili do Europy zwyczaje wróżenia z kart i z ręki. Obecnie wiadomo, że w rzeczywistości oba te zwyczaje
przejęli od Europejczyków.
Więcej i dokładniej na
WIKIPEDII :)
