70
Promotor 7-8/08
temat numeru •
eru • temat numeru •
temat numeru • temat numeru
temat numeru •
• temat numeru •
temat numeru • temat numeru •
temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru
temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru •
• t
temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru • temat numeru
N
OWOTWORY
Chemikalia rakotwórcze są stosowane w określo-
nych procesach lub też mogą powstawać podczas
reakcji chemicznych. Szkodliwe mogą być nawet
małe ich stężenia, szczególnie w przypadku długo-
trwałego narażenia. Substancje rakotwórcze, które
są wykorzystywane w wielu przedsiębiorstwach,
to m.in.:
• akrylonitryl i butadien – często występują jako
monomery resztkowe lub produkty rozkładu
podczas ogrzewania tworzyw sztucznych lub
materiałów gumowych,
• benzen – może znajdować się w niektórych
produktach na bazie ropy naftowej,
• chlorek winylu – wykorzystywany do produkcji
polichlorku winylu (PVC).
U
SZKODZENIA
MÓZGU
I
UKŁADU
NERWOWEGO
Niektóre chemikalia mogą powodować uszkodze-
nia układu nerwowego, w tym mózgu (ośrodkowego
układu nerwowego), a także samych nerwów (ob-
wodowego układu nerwowego).
Chemikalia powodujące uszkodzenia nerwów to
np. rozpuszczalniki (takie jak benzen, toluen lub
ksylen) bądź metale (np. ołów), stosowane w dodat-
kach do tworzyw sztucznych, w tym zawierających
PVC. Uszkodzenia mogą wystąpić natychmiast – je-
żeli mamy do czynienia z wysokim stężeniem – lub
po jakimś czasie – gdy stężenie było niższe. Uszko-
dzenia spowodowane długotrwałym narażeniem na
niskie stężenia mogą być nieodwracalne.
D
ZIAŁANIE
MUTAGENNE
I
WPŁYW
NA
ROZRODCZOŚĆ
Niektóre chemikalia stosowane w przemyśle che-
micznym mogą zaburzać płodność, prowadzić do
bezpłodności albo też negatywnie wpływać na płód
– wywoływać poronienia czy też wady u dziecka
(i w następnych pokoleniach). Potencjalne skutki
zależą od rodzaju narażenia, czasu jego trwania
oraz stężenia niebezpiecznej substancji. Na
płód może szkodliwie oddziaływać także wiele
rozpuszczalników organicznych, które mogą być
przenoszone we krwi. Niebezpieczne oddziaływa-
nie stwarzają np.:
• plastyfikatory – stosowane w tworzywach sztucz-
nych, tj. ftalany, mogące uwalniać się, kiedy PVC
i inne tworzywa sztuczne są podgrzewane przed
formowaniem,
• monomery – resztkowe lub powstające podczas
rozpadu produktów zawierających tworzywa
sztuczne, tj. chlorek winylu, aldehyd octowy
i metakrylan metylu (MMA).
Ostrożnie z chemikaliami!
Długotrwały kontakt pracowników z chemikaliami może mieć negatywny wpływ na ich zdro-
wie. Aby zapobiegać tym skutkom, należy zapoznać się z zasadami postępowania, jak również
przestrzegać higieny.
Potencjalne skutki dla zdrowia człowieka
fot. Shutters
tock
