LABORATORIUM METROLOGII WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH 

 Katedra Obróbki Plastycznej i Metrologii   Politechniki Wrocławskiej 

Opracował: Stanisław Fita, Jacek Ziemba                                                                                                                

Strona 1/4 

 

 

Nazwiska i Imiona osób realizujących ćwiczenie:

 

Data ćwiczenia      ……………………………………..………

   

1  ………………………………………………………………….... 

Stały termin  odbywania ćwiczeń:

 

 

 2  ……………………………………………..…………………..… 

Dzień tygodnia: ……………………  godz.:   ………..……

   

 3  ………………….………………………………………………….                 

 

DRUK SPRAWOZDANIA do ćwiczenia nr  4 

 

Ocena struktury geometrycznej powierzchni 

 

A. 

Zapis wymagań dla struktury powierzchni 
 

1.  Wpisz znaczenie symboli 

określających charakterystyczne rodzaje śladów obróbki 

Lp. 

symbol 

Opis 

1 

         

 

2 

     

 

 

3 

     

 

 

4 

      M 

 

5 

      C 

 

6 

      R 

 

7 

      P   

 

  

2.   O

pisz każdy z symboli uwidoczniony w tym zapisie. 

 

 

 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

……………………………………………………………………………………………     

_____

……………………………………………………………………………………………     

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____

…………………………………………………………………………………………… 

_____……………………………………………………………………………………… 

 

LABORATORIUM METROLOGII WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH 

 Katedra Obróbki Plastycznej i Metrologii   Politechniki Wrocławskiej 

Opracował: Stanisław Fita, Jacek Ziemba                                                                                                                

Strona 2/4 

B.   Pomiar profilometrem MAR Surf  

1.  Pomiar p

arametrów chropowatości na wskazanych przez prowadzącego na  

powierzchniach (TRYB AUTO).  

Wyniki zamieścić w poniższej tabeli. 

 

Parametr 

#    

#    

#   

# 

# 

R

a

 

[μm] 

 

 

 

 

 

R

z

 

[μm] 

 

 

 

 

 

R

t

 [

μm] 

 

 

 

 

 

Odcinek elementarny  

l

c

 [mm] 

 

 

 

 

 

Odcinek odwzorowania  

l

t

 [mm] 

 

 

 

 

 

 

2.   

Pomiary chropowatości powierzchni – pomiar parametrów:  Ra, Rz, Rt 

 

a) 

Wprowadź do tabeli   prawidłowe wartości dla wykonywanego pomiaru. 

Oznaczenie 
detalu:  

# 

# 

# 

# 

# 

Ra =  

 

 

 

 

 

Rz = 

 

 

 

 

 

Rt = 

 

 

 

 

 

 
  b) D

la wybranej powierzchni odczytaj z tabeli długości odcinków pomiarowych  

      i elementarnych. 

Wartość odcinka odczytana z 

tabeli 

Ra 

Rt  

Rz 

Odcinek elementarny  

l

c

 [mm] 

 

 

 

Odcinek pomiarowy  

l

t

 [mm] 

 

 

 

 

c) Wykonać pomiary parametru Rt dla  wybranego detalu z oznaczeniem # ………… 
    z wykorzystaniem zasady MAX. 

 

 

d) Wykonać pomiary parametru Ra, Rz,  dla wybranego detalu z oznaczeniem # ……… 
     z wykorzystaniem zasady 16%  

Dopuszczalna wartość parametru (100%)                  Ra = 

 

70% wartości parametru Ra                 

 

Wynik pierwszego pomiaru parametru Ra 

 

Decyzja dot. akceptacji lub nie (gdy wynik<70%) 

 

Wynik dwóch kolejnych pomiarów parametru Ra (<100%) 

 

 

Decyzja dot. akceptacji lub nie 

 

Wynik trzech kolejnych pomiarów parametru Ra  

 

 

 

Akceptacja powierzchni, gdy tylko jedna wartość >100% 

 

(W tabeli 

podkreśl wartości zmierzonych parametrów, które przekroczyły wartości dopuszczalne).

  

Parametr 

Rt ………… 

Wartość maksymalna 

 

detal 

1 

2 

3 

 

#.... 

 

 

 

 

LABORATORIUM METROLOGII WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH 

 Katedra Obróbki Plastycznej i Metrologii   Politechniki Wrocławskiej 

Opracował: Stanisław Fita, Jacek Ziemba                                                                                                                

Strona 3/4 

Dopuszczalna wartość parametru (100%)                   Rz = 

 

70% wartości parametru Rz   

 

Wynik pierwszego pomiaru parametru Rz 

 

Decyzja dot. akceptacji lub nie 

 

Wynik dwóch kolejnych pomiarów parametru Rz 

 

 

Decyzja dot. akceptacji lub nie 

 

Wynik trzech kolejnych pomiarów parametru Rz 

 

 

 

Akceptacja powierzchni, gdy tylko jedna wartość >100% 

 

      

(W tabeli podkreśl wartości zmierzonych parametrów, które przekroczyły wartości dopuszczalne).

  

4. 

Wyznaczanie  parametrów  chropowatości  Rt  i  Rz  z  wykorzystaniem  profili 

powierzchni 

a) 

Na podstawie wydrukowanych profili określić parametry zebrane w tabeli. 

 

Powierzchnia 

nr 

1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

l

c 

[mm]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

L

n

[mm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     

b) 

Wyznaczyć wartość  parametru Rt . Wyniki wyrażone w mikrometrach umieścić w tabeli.  
 

Profil nr 

1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

R

t

 

[μm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c) 

Wyznaczyć wartość parametru Rz . Wyniki wyrażone w mikrometrach umieścić w   tabeli.  
 

Profil nr 

1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

R

z

 

[μm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

C. 

Sprawdzenie chropowatości metodą pneumatyczną 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat 

pneumatycznego przyrządu do pomiaru chropowatości. 

 
Wzorce chropowatości: 

wzorzec I:  Ra = ……………….. 

                  

Rz = ……………….. 

wzorzec II: Ra = ……………….. 

                  

Rz = ……………….. 

Podczas  pomiaru  wzorców  ustawić  granice 
wskazań  Aeropanu  za  pomocą  pokrętła  dyszy 
wewnętrznej i kompensacyjnej.

 

     Wynik pomiaru 

(sprawdzenia zgodności parametrów powierzchni z wymaganiami: 

Powierzchnia 

1 

2 

3 

 

Wynik oceny 

a 

 

 

 

b 

 

 

 

c 

 

 

 

 

(w rubryki tabelki wpisz: 

 zgodna lub niezgodna) 

 

LABORATORIUM METROLOGII WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH 

 Katedra Obróbki Plastycznej i Metrologii   Politechniki Wrocławskiej 

Opracował: Stanisław Fita, Jacek Ziemba                                                                                                                

Strona 4/4 

D. 

Pomiar wysokości nierówności metodami optycznymi 

1. 

Pomiar wysokości nierówności metodą interferencyjną (mikroskop interferencyjny)  

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
Zaobserwowany obraz interferencyjny powierzchni

 

 
Długość fali światła białego: 

                            

λ  - ……………. µm 

Wyniki pomiaru: 

wymiar 

1 

2 

3 

średnia 

a 

 

 

 

 

b 

 

 

 

 

 
 

h = 

   

 
 

 

a 

– wysokość uskoku, b – odległość między prążkami

 

      W

ysokości nierówności powierzchni wyznaczyć ze wzoru:   

𝒉 =  

𝒂

ś𝒓

𝒃

ś𝒓

  ∙ 

𝝀
𝟐

=

 

……………… 

2. 

Pomiar wysokości metodą przekrojów świetlnych (mikroskop Linnika-Schmaltza) 

Dane podwójnego mikroskopu Linnika-Schmaltza: 

Producent ……………………..  nr ewid. ……………………. 

Okular …………………………. Zespół obiektywów ………………………………………… 

Mikrowzorzec ………………………….. działka elementarna: …………………………….. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Zasada pomiaru nierówności

 

 

Obraz podczas wzorcowania

 

    Odczyty mikrookularu mikroskopu: 

 

początkowe: w

p

 =

………… , końcowe w

k

 

=……… Liczba działek mikrowzorca: n =………….. 

                                                          

Wartość działki elementarnej mikrowzorca: i = …………. 

                                                                     

𝒌 =

𝒘

𝒌

−𝒘

𝒑

𝒏

  … … … … … … …  (

powiększenie

)

 

Pomiar nr 

1 

2 

3 

ΔH

śr

 

ΔH = 

 

 

 

 

 

      

 

         Obraz mikroskopowy mierzonego obiektu

 

      Wynik pomiaru:  H =   k 



 

ΔH

śr

 

=  …………………………

   

Ki

eru

n

ek 

p

o

m

iaru

 

obraz 

obiekt