plik

Metodyka wychowania fizycznego

Program – założenia, cele i zapowiadana działalność w jakiejś dziedzinie, lub jakiejś organizacji

Program  nauczania  –  jest  to  przedstawienie  celów,  treści  oraz  metod  nauczania  i  uczenia  się
danego  przedmiotu,  niekiedy  również  wyników,  które  powinny  być  osiągnięte  przez  uczniów. W
nowoczesnym ujęciu program nauczania jest programem czynności uczniów i założonych wyników
tej czynności.

Każdy program nauczania ma spełniać założone funkcje:



Kształcące

- zdobycie wiedzy
-

sprawności

rozwinięcie zdolności

rozwinięcie zainteresowań



Wychowawcze

sprzyjać wszechstronnemu rozwojowi osobowości

Możliwość konstruowania własnych programów autorskich jest korzystna zarówno dla nauczycieli,
jak  i  uczniów.  Ułatwia  ona  nauczycielom  planowanie  pracy  poprzez  dostosowanie  treści
programowych  do  uwarunkowań  środowiskowych,  posiadanej  bazy  materialno  –  dydaktycznej.
Uczniom  natomiast  umożliwia  realizację  zadań  zgodnie  z  ich  zainteresowaniami,  potrzebami,
oczekiwaniami i predyspozycjami.

Aby program nauczania spełniał warunki poprawności konstrukcyjnej, powinien zawierać:



charakterystykę (informacje zawarte w metryczce)



szczegółowe cele edukacyjne kształcenia i wychowania (nie tylko cele określone w podstawach
programowych, ale także rozszerzone o własne koncepcje)



materiał nauczania, związany z celami edukacyjnymi, uwzględniający treści nauczania
określone w podstawie programowej (treści nauczania zgodne z zainteresowaniami, potrzebami
i oczekiwaniami uczniów)



procedury osiągania celów edukacyjnych (ukazanie jak wybrane hasło programowe może być
realizowane przy zastosowaniu różnych metod i form kształcenia)



opis założonych osiągnięć ucznia i propozycje metod ich oceny z uwzględnieniem wymagań
standardowych i oceny wewnątrzszkolnej (wymagania powinny rosnąć proporcjonalnie dla
kolejnych ocen)



nazwiska recenzentów, którzy opiniowali program (przy ewentualnej publikacji)

Program autorski

Pod względem dydaktycznym program można uznać za poprawny, jeżeli:



materiał jest opracowany w sposób przystępny dla uczniów



wiedza jest podana w sposób jasny oraz będzie odpowiednia dla danej grupy wiekowej



materiał jest uszeregowany zgodnie z zasadą stopniowania trudności



uwzględnia zainteresowania i potrzeby uczniów



umożliwia różnicowanie metod i form pracy uczniów



preferuje podejście indywidualne (rozwój ucznia słabego i zdolnego)

Wartość programu:



Z punktu widzenia dyrektora szkoły program jest wartościowy gdy:

zapewnia rozwój wszystkich kompetencji ogólnych

- jest zgodny z ogólną koncepcją pedagogiczną szkoły
- jest ukierunkowany na wymierne wyniki dydaktyczne, rodzaj relacji nauczyciel –

uczeń, dobór metod adekwatnych do danego środowiska szkolnego



Z punktu widzenia nauczyciela program jest wartościowy gdy:

Rozwija u uczniów kompetencje ogólne i szczegółowe, nakreślone w celach kształcenia
i wychowania, związane z danym przedmiotem

Planuje pracę dydaktyczno – wychowawczą

Odpowiednio realizuje poszczególne partie materiału poprzez dobór właściwych metod i
form pracy

Indywidualizuje pracę w klasie poprzez różnicowanie zakresu materiału i form pracy
pomiędzy grupami uczniów

Podaje podręczniki i książki pomocnicze sprzyjające rozwojowi nauczycieli i uczniów

Zawiera system oceniania adekwatny do przekazywanych treści



Z punktu widzenia uczniów program jest wartościowy, gdy:

- Okazuje się przydatny w praktyce
-

Stanowi dobrą podstawę dalszej nauki

Jego treść oraz forma są przystępne i zrozumiałe

- Jest atrakcyjny
-

Umożliwia zdobywanie przydatnych umiejętności

Umożliwia samodzielną pracę w razie nieobecności

- Zapewnia rozumienie systemu oceniania i pozwala przewidywać ocenę odpowiadającą

danemu poziomowi umiejętności

Metryczka zawiera informacje na temat:



Przedmiotu lub bloku przedmiotów, których dotyczy program



Dla jakiego typu szkoły i etapu edukacyjnego program jest przygotowany



Jaki wymiar godzin nauki obejmuje



Przez kogo został opracowany



Kto jest właścicielem praw autorskich

Etapy konstruowania programu autorskiego:

1.  Wstęp
2.  Cele nauczania
3.  Treści nauczania
4.  Procedury osiągania celów
5.  Procedury oceny
6.  Inne treści

  Wstęp powinien informować:

-

Na jakich podstawach teoretycznych się opiera

Jakie koncepcje pedagogiczne mu przyświecają

Co jest jego wyróżnikiem

Dla kogo został opracowany

W jakich warunkach może być realizowany

  Program powinien zawierać wykaz celów:

-  Nauki – teorii i metodyki wf
-  Zawartych w podstawie programowej
-

Dodatkowych, uzupełniających podstawę programową

 Program powinien uwzględniać treści:

-

Kształcenia wymienione w podstawie programowej

Dodatkowe niewymienione w podstawie programowej, lecz spójne z nią i wymienionymi w niej
celami

 Program powinien informować o procedurach osiągania celów:

-

Jak je osiągnąć

Jakie stosować metody i formy nauczania

Jakie materiały pomocnicze ułatwiają osiąganie założonych celów (książki, podręczniki,
zeszyty ćwiczeń)

 Program powinien zawierać informacje o procedurach oceny:

-

Jak przedstawiają się założone osiągnięcia uczniów

Jaka jest propozycja oceniania uczniów w toku kontroli bieżącej i okresowej

Jakie są kryteria tej oceny

Jakie narzędzia pomiaru należy stosować

 Program powinien także zawierać inne treści:

-

Jak można go modyfikować w zależności od sytuacji dydaktycznej

Jak przedstawiają się przykładowe zajęcia według tego programu (osnowy, konspekty lekcji)

Struktura programu nauczania:

1.  Strona tytułowa
2.  Wstęp
3.  Założone cele kształcenia
4.  Treści kształcenia
5.  Przewidywane osiągnięcia
6.  Propozycje oceny wyników
7.  Ocenianie programu
8.  Literatura uzupełniającą

Plan –  obmyślenie doboru i  kolejności przewidywanych działań z jednoczesnym postanowieniem
ich realizacji według obmyślonego toku

Plan nauczania – konstrukcja nośna realizacji programu nauczania i wychowania szkoły, zarówno
od  strony  jego  merytorycznej  zawartości,  jak  i  dystrybucji  opłacanego  czasu,  wyznaczonego  w
szkole dla osiągnięcia celów programowych

Opracowanie każdego planu powinna poprzedzać:



Diagnoza indywidualna, grupowa i środowiskowa (uwzględniająca wiek, płeć, stan zdrowia,
sprawność fizyczną)



Prognoza, czyli racjonalne przewidywanie wyników



Ordynacja, która uwzględnia wybór właściwych metod i środków



Realizacja zaplanowanych zadań



Ocena wyników

Najczęściej realizowane plany pracy nauczyciela wf



Związane z procesem dydaktycznym:

-  Plan dydaktyczno – wychowawczy szkoły w zakresie kultury fizycznej
-  Plan wychowania fizycznego dla klasy (semestralny, roczny)
-  Plan wynikowy (dwupoziomowy lub trzypoziomowy)
-

Plan określonego cyklu tematycznego (osnowa)

Plan poszczególnych lekcji (konspekt)



Związane z realizacją zajęć pozalekcyjnych:

Plan zajęć z gimnastyki korekcyjno – kompensacyjnej

- Plan SKS, UKS itp.



Związane z własnym rozwojem:

- Plan rozwoju zawodowego

Schemat konstruowania planu dydaktyczno – wychowawczego szkoły w zakresie kultury
fizycznej:

Przed przystąpieniem do opracowania planu dydaktyczno – wychowawczego szkoły z zakresu
kultury fizycznej należy określić cele i zadania, które wyznaczają wytyczne:

- resortu edukacji,
-

uchwały rady pedagogicznej,

- postulaty nauczycieli wf,

należy także zwrócić uwagę na ustalenie zadań priorytetowych z uwzględnieniem:

- stanu bazy materialno – dydaktycznej,
-

preliminarza kosztów imprez sportowych,

wyników diagnozy indywidualnej i środowiskowej

postulatów uczniów w zakresie realizacji zajęć fakultatywnych

1.  konstruowanie projektu
2.  zatwierdzenie przez radę pedagogiczną
3.  włączenie do ogólnego planu dydaktyczno – wychowawczego szkoły
4.  realizacja
5.  ocena wyników
6.  ewentualna modyfikacja
7.  ponowna realizacja

Obszary planowanych zadań:



baza materialno – dydaktyczna



organizacja imprez sportowych i rekreacyjnych



realizacja zajęć pozalekcyjnych i fakultatywnych



ochrona zdrowia dzieci i młodzieży



rozwój zawodowy nauczycieli

Plan dydaktyczno – wychowawczy szkoły w zakresie kultury fizycznej

Przed przystąpieniem do projektowania planu wychowania fizycznego dla klasy, semestralnego lub
rocznego,  nauczyciel  ma  obowiązek  dokonania  wyboru  programu  z  listy  ministerialnej,  lub
opracowanego  przez  siebie  programu  autorskiego,  na  plan  wychowania  fizycznego  dla  klasy  ma
również wpływ plan pracy szkoły oraz treści programowe.

Budżet  godzin  –  zestawienie  form  aktywności  ruchowej  z  liczbą  godzin  przeznaczonych  na  ich
realizację w danym miesiącu, semestrze lub roku.

Przy konstruowaniu budżetu  godzin  niezbędne są informacje na temat organizacji  roku szkolnego
(dni wolnych od zajęć lekcyjnych) oraz liczby godzin, jaka jest ustalona na realizację przedmiotu.
W  budżecie  godzin  można  również  uwzględniać  formy  aktywności  ruchowej,  które  wybierali
uczniowie do realizacji zajęć w systemie fakultatywnym.

Między  budżetem  godzin  a  planem  wychowania  fizycznego  dla  klasy  istnieje  korelacja.  Dotyczy
ona  określonej  normy  godzinowej,  jaką  przewiduje  się  na  realizację  zaplanowanych  form
aktywności ruchowej w danym semestrze.

Przed  przystąpieniem  do  opracowywania  szczegółowych  treści,  które  najczęściej  wiążą  się  z
nauczaniem  lub  utrwaleniem,  nauczyciel  powinien  uwzględnić  wyniki  przeprowadzonej  diagnozy
tzn. wiedzy o:



zespole klasowym



warunkach materialno – dydaktycznych szkoły

Treści  planu  powinny  być  tak  zapisane,  aby  umożliwiały  realizację  określonego  cyklu
tematycznego  lub  jednostki  lekcyjnej,  a  przede  wszystkim,  by  ułatwiały  nauczycielowi
konstruowanie zadań lekcyjnych.

Ważnym elementem planowania zadań jest stosowanie zasady stopniowania trudności. Nie należy
także zapominać o współudziale uczniów w jego tworzeniu. Uczniowie, współtworząc  plan, będą
go traktowali jako własny

W konstruowaniu wymagań ważne jest zwrócenie uwagi na ich zróżnicowanie i uszeregowanie
według stopnia trudności. W praktyce można stosować dwa rodzaje planów wynikowych:



dwupoziomowy – zawiera wymagania podstawowe i rozszerzone



trzypoziomowy – zawiera wymagania podstawowe, rozszerzone i dopełniające

Plan wychowania fizycznego dla klasy

Plan wynikowy z wychowania fizycznego dla klasy

Powstawanie planu wynikowego pozwala uwzględnić:



specyfikę kształcenia i wychowania (wizja, misja)



możliwości uczniów



możliwości nauczycieli



uwarunkowania społeczne



uwarunkowania ekonomiczne

Plan  wynikowy  jako  indywidualny  dokument  nauczycielski,  będący  podrzędnym  w  stosunku  do
przedmiotowego  systemu  oceniania  (wspólnego  dla  wszystkich  nauczycieli  wf  z  danej  szkoły)  i
jednocześnie  osadzony  w  realizowanym  programie  nauczania,  powinien  uwzględniać  specyfikę
danej  klasy  szkolnej,  jej  dotychczasowe  osiągnięcia,  a  także  możliwości  oraz  preferencje
dydaktyczne nauczyciela.

Tok lekcyjny – uporządkowany przebieg lekcji

Osnowa – pisemnie opracowany plan działań w określonym cyklu tematycznym zawierający od 2
do 8 jednostek lekcyjnych

Przygotowanie  osnowy  rozpoczyna  się  od  bardzo  szczegółowego  zapisu  pierwszej  lekcji
(identycznie jak w konspekcie). Każda następna jednostka lekcyjna powinna być konstruowana na
podstawie doświadczeń, wynikających z realizacji zadań na poprzednich zajęciach. Zapis kolejnej
lekcji w cyklu jest znacznie uproszczony, gdyż niektóre treści mogą być przenoszone z poprzedniej
lekcji, w całości  lub  ze zmianami. Na kolejnych lekcjach  rośnie także stopień trudności  ćwiczeń,
zgodnie  z  zasadą  dostępności.  Osnowa  powinna  być  konstruowana  na  podstawie  zasad:
racjonalnego  stopniowania  wysiłku,  wszechstronności,  zmienności  pracy  mięśniowej.  Realizacja
zadań  na  podstawie  określonego  cyklu  tematycznego  koreluje  z  planowaniem  wynikowym,
ponieważ plan ten przewiduje konkretne osiągnięcia uczniów, a osnowa taki cel spełnia.

Konspekt – pisemne przygotowanie jednostki lekcyjnej

Schemat konspektu:



W rubryce „treść” należy wpisywać zadania, które będą realizowane w poszczególnych

częściach lekcji, zgodnie z przyjętym tokiem i rodzajem zajęć, a także ewentualne rysunki
ilustrujące ćwiczenia lub czynności organizacyjne



W rubryce „interpretacja treści” powinny być zamieszczone informacje, odnoszące się do

przekazywanych wiadomości, realizowanych umiejętności i sprawności, a także kształtowanych
postaw



W rubryce „uwagi” należy zawierać informacje, odnoszące się do strony organizacyjnej lekcji, a

także ewentualne rysunki ilustrujące ćwiczenia lub czynności organizacyjne

Plan określonego cyklu tematycznego - osnowa

Plan poszczególnych lekcji - konspekt

Części lekcji:



Część  wstępna  –  obejmuje  zarówno  czynności  organizacyjno  –  porządkowe,  jak  i  motywuje
uczniów  do  uczestnictwa  w  zajęciach,  zgodnie  z  zasadą  wzbudzania  świadomości  i  skłaniania
do  aktywności  przez  przekazywaną  wiedzę.  W  tej  części  lekcji  realizuje  się  także  ćwiczenia
przygotowujące  organizm  do  wysiłku.  Ćwiczenia  te  powinny  korelować  z  planowanymi
zadaniami w części głównej



Część główna – obejmuje nauczanie nowych lub doskonalenie znanych ćwiczeń (zabaw lub
gier). Zadania stosowane w tej części mają nie tylko zachęcać uczniów do pracy na lekcji, ale
powinny przede wszystkim przygotować ich do podejmowania samodzielnej aktywności
fizycznej w czasie wolnym



Część końcowa – przeznaczona na uspokojenie organizmu po wysiłku i korygowanie ciała
poprzez ćwiczenia korekcyjno – kompensacyjne, w tej części należy dokonać podsumowania
lekcji i zachęcić uczniów do pozaszkolnej aktywności fizycznej, a także zrekapitulować wiedzę.

Każdy  nauczyciel  rozpoczynający  staż  na  kolejny  stopień  awansu  zawodowego  ma  obowiązek
opracowania własnego planu rozwoju, który zatwierdza dyrektor szkoły.

Zanim nauczyciel przystąpi do konstruowania planu, najpierw powinien zapoznać się z programem
rozwoju szkoły. Analiza tego dokumentu pozwoli mu na dokonanie wyboru tych zadań, które jest w
stanie  wykonać  i  jednocześnie  spełnić  stawiane  przed  nim  wymagania  kwalifikacyjne  lub
egzaminacyjne

Planowane  zadania  powinny  rozwijać  kompetencje  zawodowe  nauczycieli,  które  bezpośrednio
wynikają z posiadanej wiedzy i umiejętności oraz potrzeb i specyfiki szkoły.

Ostatnim  etapem  związanym  z  planem  rozwoju  zawodowego  jest  sporządzenie  sprawozdania.  W
praktyce bardzo czytelnym i przejrzystym rozwiązaniem dla jego przedstawienia jest zastosowanie
tabelaryczne.  Treści  zamieszczone  w  poszczególnych  rubrykach  tabeli  dokładnie  informują,  jak
zostało  zrealizowane  zamierzone  zadanie,  w  jakim  terminie  i  w  jaki  sposób  zostało  to
udokumentowane.

Innowacyjne formy realizacji programu wychowania fizycznego.

Uwzględniając  tradycyjne  sposoby  kształcenia,  a  także  oczekiwania,  potrzeby  i  zainteresowania
uczniów  dobrym  rozwiązaniem  w  realizacji  programu  wychowania  fizycznego  byłoby
wprowadzenie  systemu  klasowo  –  lekcyjnego,  który  polegałby  na  realizacji  przez  nauczycieli
własnych  lub  wybranych  programów  wychowania  fizycznego  na  danym  poziomie  kształcenia.  O
wyborze treści programowych decydowałaby przede wszystkim ich atrakcyjność i oryginalność, a
także  uwarunkowania  środowiskowe  i  materialno  –  dydaktyczne  szkół.  Zajęcia  obowiązkowe
mogłyby  być  planowane  na  dotychczasowych  zasadach  w  siatce  godzin  i  realizowane  zgodnie  z
obowiązującym wymiarem tygodniowym.

Plan rozwoju zawodowego

Schemat realizacji zajęć wf w systemie fakultatywnym i klasowo – lekcyjnym

Kwalifikacje i kompetencje współczesnego nauczyciela wychowania fizycznego

Kwalifikacje – zdobyte w wyniku ukończenia określonego cyklu kształcenia, ich potwierdzeniem
są wydawane przez uprawnione instytucje dyplomy, świadectwa itp. Te dokumenty dają prawo do
wykonywania określonych czynności zawodowych (strona potencjalna)

Kompetencje  –  rzeczywiste  możliwości  danej  osoby,  informują  o  posiadanych  zdolnościach  i
gotowości do wykonywania zadań na zgodnym z przyjętymi standardami poziomie. Kompetencje
również  decydują  o  faktycznej  przydatności  do  wykonywania  zawodu,  są  zewnętrznym
wyróżnikiem osobowości nauczyciela i obrazują jego możliwości tworzenia optymalnych i nowych
jakości  edukacyjnych  oraz  ujawniają  skuteczność  działań.  Zdobywa  się  je  nie  tylko  drogą
kształcenia,  ale  także  poprzez  samokształcenie  oraz  samodoskonalenie,  ich  zakres  jest
uwarunkowany  indywidualnymi  predyspozycjami  (strona  efektywna  –  wiedza,  umiejętności,
dyspozycje, uznawane wartości, postawy)

Predyspozycje – wrodzone atrybuty sprzyjające działalności zawodowej

Zakres kompetencji nauczyciela wychowania fizycznego:

1.  Pragmatyczne – prakseologiczne:



Diagnoza:

Umiejętność rozpoznawania poziomu rozwoju, potrzeb i możliwości uczniów w zakresie
motoryczności, umiejętności i wiedzy

Rozpoznawanie stanu zdrowia wychowanków, ich ewentualnych zaburzeń
rozwojowych, błędów i wad postawy oraz ich stylu życia

Poznawanie ich zainteresowań i preferencji w zakresie upowszechniania kultury
fizycznej

Określenie możliwości współpracy z rodzicami, instytucjami i organizacjami
działającymi w zakresie upowszechniania kultury fizycznej

Ustalenie obszarów ewentualnych zagrożeń i patologii

Ocena własnych możliwości i świadomość sfer swoich niekompetencji

II poziom edukacji

Szkoła podstawowa

Klasy IV - VI

3 godziny

System klasowo - lekcyjny

1 godzina

System fakultatywny

III poziom edukacji

Gimnazjum
Klasy I - III

2 godziny

System klasowo - lekcyjny

2 godziny

System fakultatywny

IV poziom edukacji

Szkoła ponadgimnazjalna

Klasy I - III

1 godzina

System klasowo - lekcyjny

2 godziny

System fakultatywny

W perspektywie 3 godziny



Prognoza:

Ustalenie perspektywicznych i bieżących celów kształcenia i wychowania w kulturze
fizycznej na podstawie obowiązujących standardów i wytycznych resortowych

Realistyczne przewidywanie rezultatów

Określenie perspektywy efektów współpracy z osobami i instytucjami wspierającymi
rozwój kultury fizycznej w szkole

Przewidywanie ewentualnych zagrożeń dla procesu edukacji fizycznej

Określenie profilu własnego profilu zawodowego



Planowanie:

- Posiadanie umiejętności optymalnego planowania rozwoju szkoły w zakresie kultury

fizycznej, z uwzględnieniem wszystkich jej form, we współpracy ze środowiskiem
szkolnym i lokalnym

Planowanie procesu edukacji fizycznej w szkole na podstawie dostępnych programów
lub własnego programu autorskiego, planu pracy w danej klasie w cyklu semestralnym i
rocznym

Stworzenie planu zajęć pozalekcyjnych

Określenie zakładanego poziomu kompetencji uczniów na danym etapie edukacyjnym, z
uwzględnieniem wymaganych standardów

Posiadanie umiejętności planowania jednostek metodycznych różnego typu i rodzaju

Stworzenie własnego planu rozwoju zawodowego



Wykonawstwo:

Realizowanie nakreślonych zadań za pomocą trafnie dobranych form, metod i środków

Wyzwolenie pozytywnej motywacji u uczniów do realizacji zadań

Usuwanie ewentualnych zagrożeń, zakłócających proces edukacji fizycznej

Realizowanie zadań w zakresie współpracy z środowiskiem lokalnym i
wewnątrzszkolnym

Sukcesywne korygowanie planów i programów działań

Realizowanie programu własnego rozwoju zawodowego



Kontrola i ocena:

Ocena skuteczności własnej pracy w sferach: organizacyjnej, dydaktycznej,
wychowawczej i osobistej, poprzez włączanie uzyskanych rezultatów do kolejnej
diagnozy

Wykorzystywanie wniosków, spostrzeżeń, postulatów uczniów w dalszym planowaniu

Ocena efektów współpracy ze środowiskiem lokalnym

Ocena postępu we własnym rozwoju zawodowym

2. Komunikacyjne:



Wiedza:

- Wykorzystywanie posiadanej wiedzy o komunikacji interpersonalnej w sytuacjach

edukacyjnych, wraz z umiejętnościami ich rozumienia i definiowania

Znajomość terminologii fachowej z zakresu kultury fizycznej i szeroko rozumianej
edukacji

Właściwe interpretowanie sytuacji edukacyjnych



Język, mowa, gest:

Umiejętność komunikowania się z uczniem (werbalnego i niewerbalnego)

Łatwość nawiązywania dialogu

Stosowanie różnych środków wyrazu w przekazie informacji w procesie nauczania i
wychowania

Dbanie o poprawność językową swoją i wychowanków i jej permanentne doskonalenie



Empatia:

Umiejętność słuchania i współodczuwania problemów wychowanka

- Postawa niedyrektywna, konstruktywny dialog i negocjacja
-

Okazywanie życzliwości, zrozumienia, bezinteresowna pomoc wszystkim, którzy
znaleźli się w trudnej sytuacji

Okazywanie szacunku dla poglądów odmiennych niż własne w relacji ja – inni

Rozumienie terapeutycznej siły współodczuwania

3. Kompetencje współdziałania:



Ja – uczeń:

Umiejętność nawiązywania kontaktu z wychowankami i tworzenie z nimi środowiska
wychowawczego, przy wykorzystaniu sytuacji, które powstają w kręgu szkolnej kultury
fizycznej

Wzbudzenie chęci współtworzenia przez uczniów programów i planów w zakresie
wychowania fizycznego i zdrowotnego

Umiejętność rozwiązywania sytuacji konfliktowych

- Powierzenie uczniom roli i funkcji aktywujących, zmierzających do samousprawnienia,

samokontroli i samooceny uczniów

Włączenie uczniów do działań na rzecz poprawy i modernizacji bazy szkolnej dla
potrzeb wychowania fizycznego i sportu



Ja – inni nauczyciele:

Współtworzenie pozytywnego wizerunku swojej szkoły we wszystkich sferach edukacji

Aktywne uczestniczenie w działalności statutowych gremiów w obszarach nakreślonych
planem szkoły

Angażowanie innych nauczycieli do współpracy przy organizacji ogólnoszkolnych akcji,
imprez sportowych i rekreacyjnych

Współdziałanie w zakresie edukacji prozdrowotnej i proekologicznej



Ja – władze szkolne:

Podejmowanie działań na rzecz rozwoju i modernizacji bazy szkolnej dla potrzeb
kultury fizycznej

Promowanie osiągnięć uczniów w sferze kultury fizycznej

Inicjowanie innowacyjnych rozwiązań i próby ich wdrażania

Realizowanie wytycznych i zaleceń, dotyczących modyfikacji swojego stylu pracy

Ustalenie warunków własnego rozwoju zawodowego



Ja – środowisko lokalne:

Podejmowanie inicjatyw o zasięgu środowiskowym w zakresie aktywnego stylu życia,
promowania zdrowia, organizacji akcji i imprez sportowo – rekreacyjnych

Współpraca z organizacjami i instytucjami w zakresie wspólnego wykorzystania bazy
sportowej i rekreacyjnej

Włączenie do współpracy sojuszników i sponsorów wspierających upowszechnienie
wszelkich form kultury fizycznej

Promocja osiągnięć szkoły i troska o jej wizerunek w środowisku lokalnym

4. Kreatywne:



Nieszablonowość w działaniu:

- Poddawanie weryfikacji standardowych rozwiązań metodycznych i jej krytyczna ocena
-

Poszukiwanie wspólnie z uczniami optymalnych rozwiązań w zakresie treści, form oraz
metod kształcenia i wychowania, a także określenie dopuszczalnych granic tych zmian

- Nauka swoich wychowanków krytycznego i twórczego myślenia
-

Rozwijanie samodzielności i kreatywności uczniów



Innowacje jako nowatorstwo i twórczość pedagogiczna:

Umiejętność rozpoznawania obszarów możliwych zmian w procesie edukacji fizycznej
za pomocą dostępnych metod technik i narzędzi badawczych

Ustalenie adresatów i preferencji tych zmian

Opracowanie programu innowacji i wcielenie go w życie, samodzielnie lub we
współpracy z innymi

Podejmowanie prób wykorzystania zasobów wiedzy europejskiej w bieżącej pracy
dydaktycznej i wychowawczej

Ocena efektów wprowadzonych zmian

Publikacja rezultatów swoich innowacji



Własny rozwój zawodowy:

- Perspektywiczny plan rozwoju zawodowego
-

Określenie obszaru rozwoju własnych kompetencji i dróg ich osiągania

- Konsekwentna realizacja programu rozwoju zawodowego

5. Informatyczno – medialne:



Język obcy:

Doskonalenie biegłości językowej do poziomu, umożliwiającego rozumienie problemów
kultury fizycznej omawianych w literaturze obcojęzycznej

Posługiwanie się językami obcymi ustnie, pisemnie i w kontaktach medialnych



Technologia informatyczna:

Znajomość obsługi komputera i urządzeń peryferyjnych

Umiejętność wykorzystywania bazy informacji internetowych i poczty elektronicznej



Warsztat pracy:

- Wykorzystywanie technologii informatycznych do wspomagania procesu nauczania

poprzez prezentacje multimedialne

Gromadzenie danych, które mogą być przydatne w procesie kształcenia i wychowania

Archiwizowanie rezultatów swojej pracy

Tworzenie własnych rozwiązań przydatnych w edukacji fizycznej, przetwarzanie ich i
udostępnianie w sieci

6. Moralne:



Świat własnych wartości i norm moralnych:

Posiadanie świata własnych, społecznie uznawanych wartości moralnych i wzorów

Rozumienie powinności etycznych wobec przedmiotów kształcenia i wychowania

- Ugruntowana postawa moralna, stanowiąca wzór do naśladowania przez wychowanków



Ich przekaz:

Przedstawienie wychowankom wartości, norm i wzorów społecznie uznawanych

Umiejętność bycia doradcą w ich wyborach

- Wykorzystywanie sytuacji wychowawczych do krzewienia idei fair play i przenoszenie

jej na inne sfery życia

Włączenie w proces edukacji fizycznej postaw prospołecznych jako składowe procesu
wychowania

Umiejętność zwalczania zjawisk patologicznych, także za pomocą środków,
charakterystycznych dla wychowania fizycznego

Sylwetka absolwenta wyższej uczelni wychowania fizycznego:

Nauczyciel  wychowania  fizycznego  ma  to  być  osoba  o  szerokich  horyzontach,  a  więc
wszechstronnie  wykształcona,  potrafiąca  rozumnie  i  skutecznie  analizować  proces  edukacji
fizycznej, zdolna do tworzenia nowych jakości, nieustannie podnosząca swój zawodowy poziom, a
przede wszystkim potrafiąca spełniać potrzeby swoich wychowanków.

Trzy składniki modelu normatywnego nauczyciela wychowania fizycznego:

1.  Obszary osobowościowe nauczyciela
2.  Kompetencje warsztatowe nauczyciela
3.  Dyspozycje  nauczyciela  w  zakresie  tworzenia  wartości  kulturowych  tkwiących  w  kulturze

fizycznej

Kryteria przyjęć na studia wychowania fizycznego:



Wyniki osiągnięte w egzaminie dojrzałości z przedmiotów ustalonych przez senat uczelni



Testy sprawnościowe

W przypadku kształcenia kadr dla potrzeb wychowania fizycznego studia mogą się odbywać jako:



Jednostopniowe magisterskie trwające co najmniej cztery lata obejmujące 3300 godzin

dydaktycznych



Dwustopniowe

Licencjackie trwające trzy lata, obejmujące 2200 godzin dydaktycznych

Uzupełniające magisterskie trwające dwa lata, obejmujące 1100 godzin dydaktycznych

Uczelnie  kształcące  przyszłych  wychowawców  fizycznych  koncentrują  się  bardziej  na
specjalistycznym  przygotowaniu  absolwenta  w  zakresie  nauczania  wielu  dyscyplin,  niż
przygotowaniu pedagogicznym. W rezultacie absolwent wyposażony przede wszystkim w zestawy
gotowych technik i ciągów metodycznych pozwalających na skuteczne nauczanie ruchu usprawnia
ucznia  fizycznie.  Współczesny  model  kształcenia  wychowawców  fizycznych  tkwi  w  biologicznej
orientacji.  Te  zachwiane  proporcje  ograniczają  rozwinięcie  się  osobowości  nauczyciela  i
niezbędnych kompetencji pedagogicznych przydatnych w sytuacjach trudnych.

Innowacja pedagogiczna w wychowaniu fizycznym:

Innowacja pedagogiczna – zmiana struktury systemu szkolnego jako całości lub struktury
ważnych ulepszeń o charakterze wymiernym. Zmiany mogą obejmować:



Pracę nauczycieli i uczniów (metody, formy, środki)



Treści programowe



Warunki materialne i społeczne pracy szkolnej

Nowatorstwo  pedagogiczne  –  termin  używany  do  określenia  działalności  nauczycieli  i
wychowawców  polegającej  na  ulepszeniu  wzorów  pracy  dydaktycznej  i  wychowawczej  poprzez
własne pomysły racjonalizatorskie. Pomysły te mogą dotyczyć zmian w treści, metodach i środkach
oraz formach organizacyjnych kształcenia i wychowania

Twórczość  pedagogiczna  –  proces,  bądź  wytwór  działania  ludzkiego  polegającego  na  tworzeniu
nowych i oryginalnych wzorów w dziedzinie teorii i praktyki pedagogicznej

Aktywność badawcza i publikacyjno – wydawnicza nauczyciela:

Zdolność człowieka do rozumienia rzeczywistości sprawia, że celem badań naukowych jest:



Eksploracja – jak jest?



Opis – co jest?



Wyjaśnianie – dlaczego tak jest?



Przewidywanie – jak będzie?

Dążenie do stworzenia własnego zaplecza badawczego wymaga spełnienia przynajmniej
czterech warunków:

1. Wiedza z zakresu praw naukowych, obejmująca prawidłowości przyczynowe, strukturalne i

funkcjonalne

2. Posiadanie umiejętności posługiwania się metodami, technikami i narzędziami badawczymi

adekwatnymi do badanego wycinka rzeczywistości

3. Umiejętność naukowej interpretacji danych empirycznych
4. Osobiste predyspozycje do tej sfery działalności zawodowej

Przyczyny niskiej ilości publikacji nauczycieli wychowania fizycznego:



Obawa przed odrzuceniem tekstu przez kolegia redakcyjne



Niepełne kompetencje komunikacyjne nauczycieli

Rozwój zawodowy nauczyciela wychowania fizycznego:

Zamysłem reformy oświaty było zachęcenie nauczycieli do ciągłego rozwoju i doskonalenia
zawodowego. W rezultacie tych działań ustalono formalny przebieg nauczycielskiej kariery
zawodowej obejmujący pięć stopni awansu zawodowego czyli:



Nauczyciela stażysty



Nauczyciela kontraktowego



Nauczyciela mianowanego



Nauczyciela dyplomowanego



Tytuł honorowego profesora oświaty

Pozytywne skutki reformy oświaty:



Jasna sytuacja w zakresie uposażenia, zależnego od stopnia awansu i stażu pracy



Uruchomienie mechanizmu doskonalenia i dokształcania zawodowego powodująca wzrost ich
oferty edukacyjnej

Słabe strony systemu awansu zawodowego:



Nadmierna koncentracja na gromadzeniu dowodów potwierdzających spełnione wymogi
formalne



W procedurach kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych nie jest sprawdzany stopień wykorzystania
w codziennej pracy nowo nabytych umiejętności



Brak możliwości sprawdzenia nauczyciela w działaniu

Badanie jakości pracy szkoły:

Badanie jakości pracy szkoły powinno polegać na zorganizowanym i systematycznym analizowaniu
oraz ocenianiu realizowanych przez nią zadań, zgodnie z przyjętym programem rozwoju, a także z
uwzględnieniem opinii nauczycieli, uczniów i rodziców.

Jakość  pracy  szkoły  –  jest  to  stopień  wykorzystania  w  działaniach  organizacyjnych,
dydaktycznych i wychowawczych możliwości uczniów, nauczycieli oraz warunków materialnych,
społecznych i organizacyjnych dla wspierania wszechstronnego rozwoju ucznia

Standard jakości pracy szkoły – to przyjęte i akceptowane przez społeczność szkolną oczekiwania
w  stosunku  do  różnych  aspektów  pracy  szkoły,  istotnych  w  szczególności  z  punktu  widzenia
rozwoju ucznia i nauczyciela

Badanie jakości pracy szkoły – jest to określenie skuteczności działania szkoły w odniesieniu do
jej celów, pomiarów efektywności szkoły, pomiaru stopnia osiągnięcia założonych celów, zgodnie z
przyjętymi wcześniej standardami

Badanie powinno być źródłem informacji na temat dobrych i słabych stron danej szkoły, w której
realizowane są cele wynikające z systemu oświatowego i własnej koncepcji edukacyjnej .  diagnoza
powinna  wskazać,  jakie  należy  wprowadzić  zmiany,  aby  ofertę  edukacyjną  dostosować  do
rzeczywistych możliwości uczniów i w konsekwencji stawiać wychowankom takie zadania, które
umożliwiają im skuteczny rozwój na kolejnych etapach kształcenia i po jego zakończeniu.

Badanie jakości pracy szkoły powinno być ukierunkowane na ocenę rezultatów w zakresie:



Działalności dydaktycznej



Działalności wychowawczej



Działalności opiekuńczej

Badanie jakości pracy szkoły może mieć charakter:



Wewnętrzny – badanie przeprowadza dyrektor



Zewnętrzny – badanie przeprowadza kurator oświaty, a wyniki i wnioski przekazuje
dyrektorowi placówki

Formy sprawowania nadzoru pedagogicznego:



Hospitacja – polega na prowadzeniu bezpośredniej obserwacji realizowanych przez nauczycieli

zadań statutowych szkoły, w szczególności zajęć prowadzonych z uczniami



Hospitacja diagnozująca – polega na ocenie rezultatów procesu dydaktycznego,

wychowawczego  i  opiekuńczego  dokonywanej  na  podstawie  bezpośredniej  obserwacji
umiejętności,  postaw  i  prezentowanej  wiedzy.  Dotyczy  oceny  poziomu  i  postępu  osiągnięć
uczniów.  Wyniki  dokonanej  obserwacji  należy  odnieść  do  standardów  przyjętych  w  szkole  i
wymagań  wynikających  z  założeń  oceniania  zewnętrznego  na  danym  etapie  kształcenia.
Przyniesie ona lepsze efekty,  gdy zostanie poprzedzona zapoznaniem się z klasą oraz planem
dydaktycznym  danego  przedmiotu.  Przygotowując  hospitację  diagnozującą,  należy  przede
wszystkim  uwzględnić:  standardy  przyjęte  w  szkole,  wytyczne  planu  badania  jakości  pracy
szkoły; wymagania, programy oraz zadania zawarte w podstawie programowej.

Badania ilościowe i jakościowe w procesie szkolnego kształcenia i wychowania:

Kontrola  –  odnosi  się  zwykle  do  bardzo  wielu  czynności  podejmowanych  przez  nauczyciela  w
czasie gromadzenia informacji o uczniach i klasie

Kontrola  wyników  nauczania  –  polega  na  obserwacji,  analizie  i  ocenie  postępów  w  nauce  i
zachowaniu  zarówno  pojedynczych  uczniów,  jak  i  klas  i  szkół  oraz  wykorzystanie  danych  do
dalszej optymalizacji pracy dydaktyczno – wychowawczej

Do  empirycznego  sprawdzania  szkolnego  procesu  kształcenia  i  wychowania  można
zastosować dwa rodzaje badań:



Ilościowe – polegają na odkrywaniu prawidłowości, które służą do tworzenia systemu wiedzy
teoretycznej  oraz  weryfikowania  hipotez  i  systemów  teoretycznych.  Pozwalają  odkryć
prawidłowości,  poznać  rzeczywistość  dzięki  obliczeniom,  których  wyniki  można  poddawać
operacjom  statystycznym,  umożliwiającym  określenie  zarówno  siły  związków  miedzy
zmiennymi, jak i istotności różnic między nimi. W badaniach ilościowych mogą być stosowane
takie metody jak:

-  Obserwacja
-  Skalowanie
-  Wywiad skategoryzowany
-  Ankieta
-  Socjometria
-  Test

Analiza dokumentów

- Eksperyment



Jakościowe  –  polegają  na  stosowaniu  przez  badacza  zgodnie  z  przyjętymi  założeniami  niema
tematycznych  sposobów  analizowania  badanych  faktów,  zjawisk  i  procesów,  a  także  badaniu
rzeczywistych  procesów  i  zjawisk  podczas  ich  przebiegu;  stosowaniu  otwartych  sposobów
gromadzenia  danych;  niestosowaniu  strukturalizowanych  metod  i  narzędzi  badawczych;
niestawianiu  hipotez  oraz  nienarzucaniu  z  góry  przyjętych  schematów.  W  badaniach  tych
wskazane  jest  również  przyjmowanie  przez  badacza  punktu  widzenia  badanych  osób.
Podstawowymi metodami stosowanymi w badaniach jakościowych są:

Obserwacja uczestnicząca

- Wywiad swobodny – narracyjny, introspekcyjny, otwarty
-

Analiza treści dokumentów osobistych

- Metoda biograficzna
-

Badanie w działaniu

Etapy badań rozwojowych w procesie szkolnego kształcenia i wychowania:

1.  Planowanie badań rozwojowych w procesie szkolnego kształcenia i wychowania
2.  Sformułowanie problemu badawczego
3.  Opracowanie programu zmian
4.  Wdrożenie programu do praktyki
5.  Ewaluacja programu

Bieżąca

Końcowa

6.  Określenie użyteczności praktycznej i zakresu stosowalności programu
7.  Sformułowanie uogólnień
8.  Upowszechnienie programu

Ocena jakości pracy szkoły w zakresie kultury fizycznej:

Ocena jakości pracy w zakresie kultury fizycznej  w danym  roku szkolnym  powinna odbywać się
według  ustalonych  zasad  postępowania.  Wskazane  jest,  aby  działania  te  były  poprzedzone
opracowaniem  planu  przez  wybrany  zespół  nauczycieli  wychowania  fizycznego  oraz  dyrektora
szkoły.

Etapy wewnętrznego badania jakości pracy szkoły w zakresie kultury fizycznej:

1.  Planowanie badania jakości pracy szkoły w zakresie kultury fizycznej
2.  Opracowanie narzędzie diagnostycznego
3.  Przeprowadzenie badań
4.  Opracowanie sprawozdania
5.  Omówienie wyników i wniosków
6.  Modyfikacja programu rozwoju szkoły
7.  Realizacja zmodyfikowanego programu rozwoju szkoły w zakresie kultury fizycznej

Obszary diagnozowania pracy szkoły w zakresie kultury fizycznej:

1. Organizacja pracy szkoły:

Liczba uczniów

- Liczba klas
- Funkcjonowanie klas sportowych
-

Funkcjonowanie klas o zwiększonym wymiarze godzin wf

Prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych i rekreacyjnych

- Prowadzenie gimnastyki korekcyjnej
-

Realizacja ćwiczeń śródlekcyjnych

Realizacja zajęć wf systemem fakultatywnym

2. Kwalifikacje nauczycieli:

-  Stan zatrudnienia
-  Kwalifikacje i stopnie awansu zawodowego
-  Dodatkowe kwalifikacje i uprawnienia
-  Doskonalenie zawodowe
-  Prenumerata czasopism metodycznych
-

Działalność innowacyjno – badawcza

3. Baza materialno – dydaktyczna:

Posiadane przez szkołę obiekty sportowe

Wykorzystanie pozaszkolnych obiektów sportowych

Plany zajęć w obiektach sportowych

- Rozbudowanie i modernizacja bazy materialno – dydaktycznej
-

Pozyskiwanie środków finansowych na cele kultury fizycznej

4. Planowanie i realizacja zadań:

- Stosowane programy nauczania wychowania fizycznego
- Realizacja planu dydaktyczno – wychowawczego szkoły z zakresu kultury fizycznej
-

Diagnozowanie umiejętności ruchowych uczniów, ich sprawność fizyczna, postawy i
wiedza

Uczestnictwo uczniów w zajęciach wychowania fizycznego

5. Ocena osiągnięć uczniów:

- Stosowanie systemu oceniania z wychowania fizycznego
-

Przepływ informacji o systemie oceniania pomiędzy nauczycielami, uczniami i
rodzicami

Sposoby eksponowania osiągnięć uczniów

Nagradzanie uczniów za szczególne osiągnięcia w kulturze fizycznej

6. Upowszechnianie kultury fizycznej:

Propagowanie i upowszechnianie treści związanych z kulturą fizyczną

- Organizowanie imprez sportowych
-

Organizowanie imprez rekreacyjnych dla społeczności lokalnej

Organizowanie konkursów o tematyce związanej z kulturą fizyczną

Współpraca z władzami samorządowymi, służbą zdrowia i rodzicami w zakresie
upowszechniania kultury fizycznej

Rola dyrektora w wewnętrznej ocenie jakości pracy szkoły w zakresie kultury fizycznej:



Planowanie i przeprowadzanie badania jakości



Dokumentowanie sprawowanego nadzoru pedagogicznego



Inspirowanie i wspomaganie nauczycieli w zakresie jakości pracy szkoły



Opracowywanie sprawozdania dotyczącego jakości pracy szkoły i zapoznanie z nim rady
pedagogicznej, rady rodziców, samorządu uczniowskiego



Opracowanie programu rozwoju szkoły z wykorzystaniem wyników badania jakości



Gromadzenie informacji o pracy nauczycieli w celu dokonywania oceny ich pracy lub dorobku

zawodowego

Ocena jakości szkolnego wychowania fizycznego:

Do  planowania  oceny  jakości  szkolnego  wychowania  fizycznego  można  zaadaptować  pięć
kryteriów:

1.  Rozwój uczniów w zakresie fizycznego kształcenia i wychowania
2.  Rozwój zawodowy nauczycieli
3.  Współpraca szkoły z rodzicami
4.  Udział szkoły w życiu społecznym i kulturalnym środowiska
5.  Rozwój organizacyjno – instytucjonalny szkoły

Rzetelna  ocena  wymaga  analizy  zebranych  informacji  z  udokumentowanych  źródeł  takich
jak:



Dzienniki zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych



Karty hospitacji zajęć



Dokumentacja nauczyciela, zawierająca wyniki przeprowadzonych testów



Sprawozdania z przeprowadzonych imprez



Dokumentacja różnych organizacji działających na terenie szkoły



Protokoły rad pedagogicznych



Protokoły zespołu nauczycieli wf



Dokumentacja rady rodziców



Księga ewidencji sprzętu sportowego



Plany dydaktyczno – wychowawcze wychowania fizycznego



Programy nauczania wychowania fizycznego



Plany zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych



Harmonogram wykorzystania szkolnych obiektów sportowych

Składowe oceny i stymulacji jakości szkolnego wychowania fizycznego:



Aktywność uczniów



Kompetencje uczniów



Wychowanie fizyczne w różnych przejawach szkolnego życia



Upowszechnianie wzorów kultury fizycznej w środowisku lokalnym



Materialne standardy szkolnego wychowania fizycznego

Umiejętności nauczyciela wzmacniające jakość edukacji fizycznej:



Poznawanie systematycznego kształtowania własnej osobowości



Dobre planowanie pracy pedagogicznej



Wykorzystywanie technologii informacyjnych



Skuteczne komunikowanie się z uczniami, rodzicami i innymi nauczycielami



Stwarzanie sytuacji aktywizujących uczniów na lekcjach wf



Monitorowanie i diagnozowanie poziomu osiągnięć uczniów



Wdrażanie uczniów do samooceny, samokontroli i samowychowania



Różnicowanie wymagań w zależności od rozwoju uczniów i posiadanych predyspozycji
fizycznych oraz intelektualnych



Organizowanie pracy grupowej i indywidualnej w czasie zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych



Stosowanie indywidualizacji



Rozwijanie zainteresowań uczniów



Pobudzanie i stymulowanie uczniów do kreatywnego myślenia na lekcjach wf



Wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa uczniów w czasie realizacji zadań ruchowych



Nauczanie interdyscyplinarne

Ocena jakości pracy ucznia w zakresie wychowania fizycznego:

Ocena – proces zbierania informacji, formułowania sądów o informacjach i podejmowania decyzji

Ocena – to wypowiedź o charakterze wartościującym, będąca wyrazem opinii – pozytywnej lub
negatywnej – w sprawie jakiegoś stanu rzeczy, osoby, przedmiotu lub zdarzenia

Ocenianie - przemyślane działanie, zmierzające przede wszystkim do poprawy rezultatów
kształcenia

Ocenianie z wychowania fizycznego – jest to element konieczny w procesie dydaktycznym, który
pozwala nauczycielowi na systematyczne gromadzenie, analizowanie i interpretowanie informacji o
stopniu realizacji zadań edukacyjnych zarówno przez klasę, jak i przez poszczególnych uczniów

Pomiar i ocena w wychowaniu fizycznym:

W wychowaniu fizycznym przedmiotem pomiaru mogą być wszystkie właściwości ucznia. Stosując
właściwie dobrane metody pomiaru można określić m.in. poziom wiedzy uczniów, ich umiejętności
ruchowe i sprawność fizyczną.

Pomiar można rozpatrywać w aspekcie:



Obiektywnym – jako wartości mierzalne



Subiektywnym – jako indywidualne odczucia oceniającego

Ocena  szkolna  –  ustosunkowanie  się  nauczyciela  do  osiągnięć  uczniów.  Najczęściej  wyrażona
stopniem szkolnym, który w sposób ścisły klasyfikuje jakość pomiaru.
Wyniki  pomiarów  pozwalają  na  permanentne  modyfikowanie  planu  dydaktycznego  danej  klasy  i
dostosowania  zadań  realizowanych  na  lekcjach  wychowania  fizycznego  do  predyspozycji  i
możliwości każdego ucznia. Umożliwiają i ułatwiają porównywanie indywidualnych rezultatów w
klasie, szkole i poza szkołą, informują o czynionych postępach, ich braku lub spadku poziomu.

Ocena z wychowania fizycznego na tle jej funkcji:

Funkcje oceny:



Dydaktyczna – wynika z potrzeby stałego informowania nauczyciela i ucznia o stopniu

realizacji celów kształcenia i wychowania. Jest ona miarą osiągnięć ucznia oraz ich braku. Dla
ucznia jest to bardzo ważne, ponieważ brak świadomości popełnianych błędów może być

Ocena szkolna

Ocenianie stopniem

szkolnym

Opinia pisemna lub

ustna

Zewnętrzne objawy

zachowań nauczyciela

Oceny bieżące

Ocena śródroczna

Ocena roczna

Pochwała lub

nagana

Ocena opisowa

klasy I - III

Mimika

Gesty

Kierowana do

ucznia lub do grupy

uczniów

Kierowana do

rodziców

Wyrażanie

aprobaty lub

dezaprobaty

wobec ucznia w

sytuacjach:

dydaktycznych

- wychowawczych

czynnikiem utrudniającym poprawę jego umiejętności. Funkcja ta powinna być także
elementem diagnozy w planowaniu pracy pedagogicznej, gdyż daje duże możliwości
porównywania wyników pracy uczniów



Wychowawcza – motywuje do aktywności i samodoskonalenia. Zgodnie z założeniami tej

funkcji sprawiedliwa i w pełni zrozumiała dla uczniów ocena mobilizuje do systematycznej
aktywności, a także wpływa na osiąganie optymalnego poziomu wiedzy i umiejętności.
Umożliwia ona również uczniom poznawanie własnej wartości



Społeczna – kształtuje stosunki pomiędzy uczniem a klasą, ułatwia także wybór kierunku
dalszego kształcenia lub pracy zawodowej



Diagnostyczna – umożliwia rozpoznawanie efektów pracy ucznia, opisuje rozwój umiejętności

ucznia i rozpoznaje jego braki



Motywacyjna – zachęca ucznia do pracy i uczestnictwa w zajęciach



Selekcyjna – jest narzędziem naboru i selekcji do różnych grup



Klasyfikująca – ocenia poziom wiedzy, umiejętności i informuje o osiągnięciach ucznia

Ocena postaw uczniów wobec kultury fizycznej:

Postawa  –    w  znaczeniu  psychologicznym  oznacza  względnie  stałą  dyspozycję  dla  zachowań
względem czegoś, co jest znane i wywołuje pozytywne lub negatywne uczucia

Wpływ  oceny  na  postawy  w  ujęciu  doraźnym  przejawia  się  w  akcentowaniu  podczas  przebiegu
lekcji  oddziaływań  wychowawczych.  Wiąże  się  to  np.  z  oceną  własnej  sprawności,  samodzielnie
podejmowanych działań, poczucia odpowiedzialności. Wskazane jest również wdrażanie uczniów
do  współdecydowania  o  ocenie  zadań  wykonywanych  przez  kolegów,  współpracy  w  grupie,
współpracy z partnerem czy nauczycielem.

Postawy  stanowią  jedno  z  kryteriów  oceny  z  wychowania  fizycznego,  gdyż  kreujące  zachowania
wychowawcze ułatwiają uczniowi osiągnięcie zamierzonych celów programowych.

Akcentowane w ocenie śródrocznej i rocznej dają wszystkim uczniom, niezależnie od posiadanych
predyspozycji ruchowych równe szanse w uzyskaniu satysfakcjonującego ich stopnia szkolnego

Ocena  postaw  w  czasie  edukacji  szkolnej  może  przynieść  korzystne  efekty  w  prognozowaniu
dalszego uczestnictwa w kulturze fizycznej w życiu dorosłym

Wpływ oceny na motywowanie uczniów do aktywności na lekcji:

Czynnikiem wzmacniającym motywację uczniów do zwiększonej aktywności na lekcji lub poza nią
jest  odpowiednia  atmosfera  wytwarzana  przez  nauczyciela,  a  także  jego  zainteresowanie
problemami ucznia

Aktywność  –  z  psychologicznego  punktu  widzenia  oznacza  właściwość  indywidualną  jednostki
polegającą na większej niż u innych częstości i intensywności jakiegoś rodzaju działań

Aktywizacja  uczniów  –  ogół  poczynań  nauczycieli  i  uczniów  zapewniających  uczniom
odgrywanie czynnej roli w realizacji zadań nauczania i wychowania

Samoocena i samokontrola w ocenie osiągnięć uczniów:

Samoocena-  polega  na  porównywaniu  efektu  pracy  z  przyjętymi  kryteriami  dla  określenia
skuteczności edukacyjnej

Samokontrola  –  możliwość śledzenia przez ucznia postępu uzyskiwanego w rozwoju organizmu,
sprawności  i  aktywności  ruchowej  oraz  postaw  w  różnych  sytuacjach  wychowawczych  w
odniesieniu do własnych działań z tym związanych

Samoocena i samokontrola może być zastosowana przez ucznia w stosunku do:



Pojedynczego zadania ruchowego



Lekcji wychowania fizycznego



Zrealizowanego działu programowego po zakończonym cyklu kształcenia



Zrealizowanych zadań programowych

Chcąc  ukierunkować  ucznia  na  systematyczne  dokonywanie  samooceny  i  samokontroli  swojej
pracy, można zasugerować mu kilka pytań, aby poznał swoje mocne i słabe strony

W  samoocenie  i  samokontroli  istnieje  również  korelacja  z  funkcjami  oceny,  gdyż  systematyczne
uczestnictwo w tym procesie umożliwia uczniowi porównywanie uzyskanych wyników, motywuje
go do pogłębienia wiedzy oraz dostarcza informacji o prawidłowościach kierunku działań i stopniu
realizacji celów programowych

Umiejętność samooceny jest dla człowieka podstawą poczucia własnej wartości, a także w istotny
sposób wpływa na kształtowanie i rozwijanie jego osobowości. Umiejętność samooceny wiąże się z
ustalaniem,  konkretyzacją  i  świadomością  celów  edukacyjnych  oraz  poziomem  aspiracji  samo
oceniającego

Zadania nauczyciela w systemie kontroli i oceny:

Schemat  postępowania  nauczyciela  przy  wdrażaniu  nowatorskiego  systemu  oceny  z
wychowania fizycznego:

1.  Opracowanie kryteriów i sposobu oceniania
2.  Zapoznanie z systemem oceniania dyrektora szkoły
3.  Uzyskanie opinii metodyka lub doradcy metodycznego
4.  Przedłożenie radzie pedagogicznej do zatwierdzenia
5.  Włączenie do wewnątrzszkolnego systemu oceniania

6.  Dokonanie szczegółowej analizy uzyskanych wyników i opracowanie wniosków
7.  Zapoznanie z opracowanym materiałem dyrektora szkoły, rodziców, uczniów
8.  Ewentualna modyfikacja autorskiego systemu oceniania
9.  Ponowna realizacja

Ocena z wychowania fizycznego jako wypadkowa ewaluacji w odniesieniu do:



Chęci

wysiłek wkładany w realizację zadań



Postępów

- Poziom zmian w stosunku do diagnozy początkowej



Postaw

- Stosunek do partnera, przeciwnika
-

Zaangażowanie w przebieg zajęć

Stosunek do własnej aktywności



Rezultatów

Informacja o osiągniętych wynikach w sportach wymiernych

Informacje o dokładności wykonywanych zadań

- Informacja o poziomie wiedzy

Propozycje oceny ucznia z wychowania fizycznego w zreformowanej szkole:

Kryteria oceny ucznia z wychowania fizycznego wg. E. Madejskiego:

1. Poziom umiejętności i wiadomości – średnia arytmetyczna sumy uzyskanych punktów z

wszystkich zadań (1 – 6 pkt.)

2. Uczestnictwo w zajęciach obowiązkowych – obecność ucznia na zajęciach lekcyjnych w czasie

semestru (0 – 2 pkt.)

3. Przygotowanie do zajęć – brak stroju, odpowiedniego obuwia, niewłaściwa czystość stroju, brak

przygotowania do lekcji oznaczane za pomocą umownych znaków (0 – 2 pkt.)

4. Udział w zajęciach fakultatywnych – udział wszystkich uczniów, kryterium uzależnione od

frekwencji na wybranych przez siebie zajęciach (0 – 2 pkt.)

5. Pomoc w pracach na rzecz kultury fizycznej – wspomaganie nauczyciela (modernizacja szkolnej

bazy sportowej itd. ). Punktacja uzależniona jest od przepracowanej liczby godzin

6. Szczególne osiągnięcia – wyróżniające się zaangażowanie w realizację stawianych zadań,

sukcesy w konkursach (0 – 2 pkt.)

Suma punktów z sześciu kryteriów określa ocenę śródroczną lub roczną