1

Przegląd układu tłokowo – korbowego silnika

 

 
 
 
 
 

1.

 

Pomiar średnicy tłoka 

 

Weryfikację tłoka przeprowadza się po jego dokładnym oczyszczeniu. Obejmuje ona: 

-

 

oględziny zewnętrzne uzupełnione w razie potrzeby badaniami 
nieniszczącymi 

-

 

pomiary mikrometryczne 

Oględziny zewnętrzne mają na celu wykrycie uszkodzeń i nadmiernego zużycia tłoka, a 

w szczególności: 

-

 

pęknięć o różnych rozmiarach 

-

 

zatarć, porysowań, wrzerów na powierzchniach zewnętrznych, wypaleń 
denka 

-

 

wgłębień, wybrzuszeń  

-

 

zużycia i uszkodzeń powłok chromowych na ściankach rowków i 
powłokach cynowych na powierzchni części prowadzącej  

Jeśli wyniki oględzin i badań nieniszczących tłoka są pozytywne, przystępuje się do 

pomiarów mikrometrycznych . Pomiary te mają na celu określenie wartości zużycia, a 
pośrednio wartości luzów pomiędzy elementami tłoka i tuleją cylindrową oraz wartości 
odchyłek kształtu powierzchni i odchyłek położenia powierzchni lub osi. 

Sposób wykonania pomiarów jest bezpośrednio związany z charakterem zużycia tłoka i 

powinien być tak dobrany, aby miejsca największego zużycia były objęte pomiarami. Pomiar 
zużycia tłoka silnika bezwodzikowego przeprowadza się w płaszczyznach przechodzących 
prostopadle do osi tłoka w miejscu jego maksymalnego zużycia, poniżej części pierścieniowej 
i u dołu części prowadzącej, w dwóch kierunkach wzajemnie do siebie prostopadłych, 
leżących w każdej wyróżnionej płaszczyźnie. Jeden z kierunków jest równoległy do osi wału 
korbowego. Te pomiary umożliwiają określenie zużycia tłoka na jego średnicy, odchyłki 
okrągłości i walcowości oraz luzów pomiędzy tłokiem a tuleją.  

 

 
 
 
 

  

Płaszczyzna D-R 

Płaszczyzna PB - LB 

Punkt 

pomiarowy 

Ś

rednica  

tłoka 

nowego 

Ś

rednica 

rzeczywistaa 

Odczyłka 

dopuszczalna 

Decyzja o 

eksploatacji 

Ś

rednica  

tłoka 

nowego 

Ś

rednica 

rzeczywistaa 

Odczyłka 

dopuszczalna 

Decyzja o 

eksploatacji 

H1 

254 

253,88 

0,35 

TAK 

254 

253,89 

0,35 

TAK 

H2 

255 

254,82 

TAK 

254 

253,82 

TAK 

H3 

255 

254,73 

TAK 

254 

253,84 

TAK 

H4 

253 

252,65 

TAK 

253 

252,74 

TAK 

 

 
Tłok znajduje się na granicy użytkowania, ponieważ pomiar na wysokości H4 wskazuje 

na osiągnięcie wartości granicznej zużycia. 

 

2

 

2.

 

Pomiar wysokości rowków pierścieniowych 

 

Pomiar wysokości rowków pierścieniowych można wykonać mikromierzem 

zewnętrznym, suwmiarką lub przy użyciu wzorca i szczelinomierza. Ponieważ 
najistotniejszym parametrem weryfikacyjnym jest w tym wypadku wartość luzu pierścienia w 
rowku, pomiar wykonywany jest najczęściej po założeniu pierścienia tłokowego w 
odpowiadający mu rowek. Wartość luzu pomiędzy pierścieniem a ścianką rowka mierzy się w 
kilku miejscach jego obwodu.  

 
Dopuszczalna odchyłka wysokości rowka pierścieniowego w tłoku wynosi 0,030 mm. 

Ze względu na minimalne wskazanie przyrządu pomiarowego, które wynosiło 0,15 mm nie 
jesteśmy w stanie stwierdzić o przydatności eksploatacyjnej tloka. 

 

3.

 

Pomiar tulei cylindrowej 

 

Weryfikacja tulei cylindrowej polega na wykonaniu: 

-

 

oględzin zewnętrznych 

-

 

pomiarów  

-

 

próby hydraulicznej 

Weryfikacja powinna być poprzedzona oczyszczeniem tulei z kamienia kotłowego, 

usunięciem nagarów i laków oraz wymyciem gładzi olejem napędowym używając do tego 
szmat bawełnianych. 

Oględziny zewnętrzne umożliwiają wykrycie i określenie wielkości ewentualnych 

pęknięć, rys, wżerów, zatarć itp. Szczególnie dokładnie okolice kołnierza tulei, ponieważ tam 
pojawiają się pęknięcia lub ich początki. Na zewnętrznych powierzchniach tulei sprawdza się 
obecność i głębokość wżerów korozyjno-erozyjnych, stan powłoki ochronnej i protektorów 
cynkowych. 

Jeśli wynik oględzin jest pozytywny wykonuje się pomiary zużycia jej gładzi. Pomiary 

te polegają na określeniu wymiarów średnic z dokładnością do 0,01 mm w określonych 
płaszczyznach i kierunkach. Wyniki pomiarów średnic tulei pozwalają określić maksymalny 
przyrost jej średnicy oraz odchyłki kształtu gładzi: 

-

 

odchyłkę okrągłości 

-

 

odchyłkę walcowości 

Graniczna stożkowość tulei wynosi 0,7 mm na 1 m długości, a graniczna walcowość 

wynosi 0,4 mm. Z dokonanych przez nas pomiarów wynika, że tuleja ta nadaje się do dalszej 
eksploatacji.