Ćwiczenie 12
Badanie charakterystyki licznika Geigera - Müllera
1. Uruchomić program symulujący pracę licznika G-M przez dwukrotne kliknięcie na ikonie pro-
gramu znajdującej się na pulpicie komputera. Uwaga: należy wybrać ikonę z podpisem
“Licznik GM”.
2. Po uruchomieniu programu przełącznik zasilania (Power Switch) ustawić w pozycji
“on”.
3. Naciskając strzałkę
⇒ uruchomić program.
4. Rozpocząć symulację przez naciśnięcie “START SIMULATION”.
5. Przygotowanie aparatury do pracy:
• Wprowadzić źródło promieniowania β pod licznik klikając na znaku
“promieniotwórczość” znajdującym się na pojemniku z próbką.
• Odbezpieczyć potencjometr wieloobrotowy (wysokiego napięcia) przez kliknięcie na
zabezpieczeniu (“Lock”)
• Ustawić licznik czasu na 30 s (5 i 0.1 min na module licznika czasu)
6. Badanie charakterystyki licznika
• Ustawić potencjometr wysokiego napięcia na 120 V (1 w okienku górnym i 20 w dol-
nym) przez klikanie na strzałkach znajdujących się po lewej stronie potencjometru.
• Trzykrotnie dokonać pomiaru ilości zliczeń przez naciśnięcie przycisku “COUNT”. Do
tabeli wpisać wartość średnią z pomiarów.
• Zwiększając napięcie na liczniku co 10 V dokonywać kolejnych trzykrotnych pomia-
rów aż do wartości napięcia na liczniku 480 V. Średnie z wyników pomiarów zapisać
w tabeli jako ilość zliczeń.
7. Zakończenie pomiarów
• Wyjąć próbkę promieniotwórczą z licznika klikając na znaku
“promieniotwórczość” znajdującym się na pojemniku.
• Zatrzymać symulację przełączając zasilanie licznika na “off”
8. Opracowanie wyników
• Korzystając z tabeli pomiarowej na papierze milimetrowym wykreślić zależność szyb-
kości zliczeń od wartości napięcia na liczniku (szybkość zliczeń = ilość zliczeń na mi-
nutę).
• Na podstawie wykresu wyznaczyć napięcie pracy licznika i wpisać je do sprawozda-
nia.
Wymagane wiadomości teoretyczne:
1. Promieniotwórczość naturalna: promieniowanie alfa (α), beta (β), gamma (γ).
2. Prawo rozpadu ciał promieniotwórczych.
3. Budowa i zasada działania licznika G-M. Charakterystyka i punkt pracy licznika.
4. Jednostki aktywności promieniowania jonizującego.
5. Oddziaływanie promieniowania z materią: efekt Comptona, zjawisko fotoelektryczne,
tworzenie pary: pozyton-elektron .
6. Szeregi promieniotwórcze.
PROPONOWANA LITERATURA:
1. H.Szydłowski; Pracownia fizyczna.
2. I. Adamczewski; Fizyka medyczna i elementy biofizyki.
3. T. Dryński; Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki.
