Cukry proste i zło

one

Wyci

g z kart charakterystyki substancji niebezpiecznych

-naftol – T+

etanol 96% – F

kwas siarkowy – C

benzydyna – T, N, R/M1

kwas octowy – C

kwas solny – C

odczynniki Fehlinga I – N

odczynniki Fehlinga II – C

odczynnik Nylandera – C

rezorcyna – Xn, N

odczynnik Benedicta – Xn

kwas siarkowy – C

kwas solny – C

Cukry proste (monosacharydy, jednocukry) to najprostsze w

glowodany. S

one syntetyzowane w

organizmach samo

ywnych w procesie fotosyntezy i chemosyntezy. Ich nazewnictwo chemiczne opiera si

na ilo

ci atomów w

gla w cz

steczce, których mo

e by

od 3 do 7. St

d mówimy o triozach posiadaj

cych

3 atomy w

gla i konsekwentnie o tetrozach, pentozach (zwyczajowe nazwy: arabinoza, ksyloza, ryboza),

heksozach (zwyczajowo: glukoza, fruktoza, galaktoza, mannoza) i heptozach, które maj

odpowiednio 4, 5,

6 i 7 atomów w

gla. Ogólny, sumaryczny wzór cz

steczki monosacharydu to C

. Ze wzgl

du na

klasyfikacje chemiczn

monocukry nale

żą

do polihydroksyketonów lub polihydroksyaldehydów, w

zale

ci od wyst

puj

cej w cz

steczce grupy ketonowej lub aldehydowej. Charakterystyczna jest tak

obecno

ść

w cz

steczce cukru asymetrycznych atomów w

gla, które poł

czone z 4 ro

nymi podstawnikami,

tworz

tzw. centra chiralno

ci. Efektem tego jest wyst

powanie cz

steczek cukrów w formach

stereoizomerów.
Charakterystyka fizykochemiczna: monosacharydy s

substancjami krystalicznymi, bez zapachu, o

słodkim smaku. Dobrze rozpuszczaj

w wodzie a słabo w alkoholu etylowym. Daj

reakcje wła

ciwe

aldehydom i ketonom, np. redukuj

odczynniki Tollensa i Fehlinga, utleniaj

c si

do kwasów aldonowych

(D-glukoza do kwasu D-glukonowego), redukowane tworz

alditole (np. D-glukoza — sorbitol), z alkoholami

lub fenolami tworz

glikozydy, a z innymi cz

steczkami sacharydów — di-, oligo- lub polisacharydy;

monosacharydy ulegaj

tak

e reakcjom wła

ciwym alkoholom — tworz

estry z kwasami (np. glukozo-6-

fosforan), utleniaj

do kwasu uronowego (np. kwas glukuronowy). Wchodz

tak

e w skład glikolipidów,

glikoprotein oraz kwasów nukleinowych.

Cz

steczki cukrów zło

onych s

budowane z 2 lub wi

cej cz

steczek monosacharydów poł

czonych

zaniami glikozydowymi. W zale

ci od ilo

ci buduj

cych je jednostek cukrowych mówi si

oligosacharydach – zbudowane z 2-10 monosacharydów (po

ród nich wyró

nia si

disacharydy –

zbudowane z dwóch monosacharydów) oraz polisacharydach – zbudowane z ponad 10 monosacharydów.
Cz

steczki polisacharydów mog

proste lub rozgał

zione. Poszczególne jednostki cukrowe poł

czone

w ła

cuchu głównym wi

zaniami typu

(1-4)- lub

(1-4)-glikozydowego a rozgał

zienia powstaj

przez

tworzenie wi

(1-6)-glikozydowych. Podczas hydrolizy wielocukry rozpadaj

na prostsze jednostki

cukrowe np. dekstryny (rozpad skrobi) lub celobioz

(hydroliza celulozy) a ostatecznie na cukry proste.

Skrobia jest powszechnym materiałem zapasowym w komórkach ro

linnych i dobrym

ródłem energii dla

organizmów zwierz

cych. Jest polisacharydem nie rozpuszczalnym w wodzie. Skrobia zawieszona w

wodzie po podgrzaniu p

cznieje a jej ziarna ulegaj

rozpadowi na rozpuszczaln

w wodzie amyloz

nierozpuszczaln

amylopektyn

, która w tych warunkach p

cznieje, co decyduje o kleistej konsystencji

roztworu. Skrobia ulega hydrolizie pod wpływem st

ęż

onych kwasów natomiast w organizmach

ywych za

rozpad ten prowadz

amylazy – enzymy z klasy hydrolaz. Rozró

nia si

2 typy amylaz: endo- i

egzoamylazy. Do endoamylaz nale

-amylaza (4-glukohydrolaza

1,4-glukanu), która rozcina cz

steczk

skrobi wewn

trz ła

cucha tworz

c cz

steczki o krótszych ła

cuchach, tzw. dekstryny. Jedn

z egzoamylaz

jest

β-

amylaza, odcinaj

ca od nieredukuj

cego ko

ca ła

cucha skrobi cz

steczki maltozy.

Literatura:
„Biochemia” J. Berg, J. Tymoczko, L. Stryer, PWN, 2005
„Biochemia Harpera” R.K. Murray i in., Wydanictwo Lekarskie PZWL, 2006

Analiza jako

ciowa monosacharydów

1. Reakcje kondensacji

Pod wpływem st

ęż

onych kwasów nieorganicznych cukry ulegaj

dehydratacji z utworzeniem pochodnych

furfuralowych, przy czym heksozy tworz

5-hydroksymetylenofurfural, a pentozy – furfural. Powstałe

zwi

zki kondensuj

z fenolami, chinonami czy aminami aromatycznymi tworz

c poł

czenia

triarylometanowe o charakterystycznym zabarwieniu. Reakcje te s

wykorzystywane do identyfikacji,

ró

nicowania i oznacze

ilo

ciowych cukrów.

Dehydratacja

H (lub

- 3 H

pentoza (lub heksoza)

furfural (lub 5-hydroksymetylenofurfural)

OH)

(lub

OH)

1.1 Reakcja Molischa (kondensacja z fenolem)

Jest to najbardziej ogólna reakcja wykrywaj

ca cukry i to zarówno te wolne jak i zwi

zane. Jest jednak mało

specyficzna, gdy

jej dodatni wynik mo

e równie

wiadczy

o obecno

ci aldehydów i ketonów.

odczynniki: 1% glukoza, 20%

-naftol w 95% etanolu (przechowywa

w ciemno

ci w temp.

pokojowej), st

ęż

. H

sprz

t: 1 probówka szklana długa, pipeta szklana, pipety automatyczne, worteks

wykonanie: do 1 ml roztworu glukozy doda

0,5 ml

wie

o przygotowanego roztworu

-naftolu i

wymiesza

. Nast

pnie podwarstwi

1 ml st

ęż

onego H

, nie miesza

(do pipetowania

ęż

onego H

ywa

szklanej pipety Pasteur’a). Na granicy faz pojawia si

fiołkowo-

malinowe zabarwienie.

1.2 Reakcja Taubera (kondensacja z benzydyn

– amin

aromatyczn

)

odczynniki: 0,5% arabinoza, 1% glukoza, 4% benzydyna w lodowatym kwasie octowym
sprz

t: 2 probówki szklane długie, pipety automatyczne, worteks

wykonanie: do dwóch probówek odpipetowa

po 0,5 ml roztworu benzydyny. Do jednej probówki

doda

1 ml roztworu arabinozy, a do drugiej 1 ml roztworu glukozy, wymiesza

i ogrzewa

wrzenia. Pentozy w tych warunkach daj

zabarwienie czerwone, a heksozy

ółte lub brunatne.

1.3 Reakcja Seliwanowa (kondensacja z rezorcyn

– fenodiol)

Pozwala na odró

nienie aldoz od ketoz. Wa

ne jest zachowanie odpowiednich warunków reakcji, tzn.:

ęż

enie u

ytego kwasu solnego powinno wynosi

12% a czas ogrzewania - 30 sekund. W tych warunkach

ketozy przechodz

w hydroksymetylenofurfural, natomiast aldozy pozostaj

niezmienione. Je

eli u

yje si

bardziej st

ęż

onego kwasu lub wydłu

y czas ogrzewania, to wówczas aldozy równie

ulegaj

dehydratacji i

daj

odczyn dodatni – pojawia si

czerwono-wi

niowe zabarwienie.

odczynniki: 0,5% fruktoza, 1% glukoza, st

ęż

ony HCl, rezorcyna kryst

sprz

t: 3 probówki szklane długie, pipety automatyczne, ła

nia wodna, szpatułka, stoper, worteks

wykonanie: do pierwszej probówki odpipetow

1 ml roztworu fruktozy, a do drugiej i trzeciej

probówki po 1 ml roztworu glukozy. Do wszystkich probówek doda

po 0,5 ml st

ęż

onego HCl

(otrzymuje si

roztwór o st

ęż

eniu 12%), ogrza

do wrzenia w ła

ni wodnej, a nast

pnie probówki

pierwsz

i drug

utrzymywa

we wrzeniu przez 30 sekund, natomiast probówk

trzeci

utrzymywa

we wrzeniu przez 3 min. Mieszaniny ostudzi

, doda

kilka kryształków rezorcyny i

ogrza

do wrzenia w ła

ni wodnej. Porówna

wyniki dla obu roztworów cukrów.

H lub (

OH)

lub (

OH)

rezorcyna

czerwonowisniowy

furfural lub
hydroksymetylenofurfural

2. Wła

ciwo

ci redukcyjne cukrów

2.1 Próba Trommera

W próbie Trommera, w

rodowisku alkalizowanym NaOH i w obecno

ci CuSO

glukoza ulega utlenieniu do

kwasu glukonowego, a jony miedzi ulegaj

redukcji z Cu

do Cu

i powstaje brunatno zabarwiony osad

tlenku miedzi.

odczynniki: 1% glukoza, 0,5% fruktoza, 2M NaOH, 0,25M CuSO

sprz

t: 2 długie probówki, ła

nia wodna, pipety automatyczne

wykonanie: do jednej probówki odmierzy

1 ml 1% roztworu glukozy a do drugiej - 1 ml 0,5%

roztworu fruktozy. Do obu probówek doda

po 1 ml 2M NaOH, a nast

pnie kroplami dodawa

0,25M CuSO

jednocze

nie ostro

nie mieszaj

c zawarto

ść

obu probówek. Zako

czy

dodawanie

CuSO

w momencie pojawienia si

osadu w probówce. Obie probówki ogrzewa

do wrzenia.

Zaobserwowa

powstaj

cy na dnie probówki brunatnoczerwony osad.

2.2 Odczyn Fehlinga

W odczynie Fehlinga redukcji ulegaj

jony miedzi z Cu

do Cu

. U

ywa si

odczynnika Fehlinga I, który

zawiera CuSO

oraz odczynnika Fehlinga II, który zawiera NaOH i winian sodowo-potasowy. Winian

sodowo-potasowy zapobiega wytr

caniu si

osadu Cu(OH)

, co mo

e mie

miejsce przy małym st

ęż

eniu

cukru. Sól ta wi

ąż

e jony Cu

tworz

c kompleksow

sól kwasu winowego.

odczynniki: 1% glukoza, odczynnik Fehlinga I i II
sprz

t: 2 długie probówki, palnik, worteks, pipety automatyczne

wykonanie: w jednej probówce zmiesza

0,5 ml odczynnika Fehlinga I i 0,5 ml odczynnika

Fehlinga II. Do drugiej probówki nala

1 ml roztworu glukozy. Zawarto

ść

obu probówek ogrzewa

do wrzenia. Oba roztwory zla

razem. Wyst

puje zabarwienie lub brunatnoczerwony osad

wydzielonego Cu

CuSO

+ 2NaOH

→

Cu(OH)

+ Na

H C

C O O K

O H

H C

C u

2 H

C O O K

C O O N a

H O

C u

H C

C u

C O O K

C O O N a

C H O H

+ H

C H O H

O H

H C

C O O K

O H

C O O N a

C u

c z e rw o n y o
o s a d

2.3 Odczyn Nylandera

Odczynnik Nylandera zawiera zasadowy azotan bizmutu, KOH i winian sodowo-potasowy, który spełnia tu
t

sam

rol

, co w odczynie Felinga i co cytrynian w odczynie Benedicta. Pod wpływem cukrów redukcji

ulega Bi

do Bi

odczynniki: 1% glukoza, odczynnik Nylandera
sprz

t: probówka szklana długa, ła

nia wodna, worteks, pipety automatyczne

wykonanie: do 5 ml 1% roztworu glukozy doda

kilka kropel odczynnika Nylandera, wymiesza

wstawi

do wrz

cej ła

ni wodnej na 5 min. Wytr

ca si

czarny osad metalicznego bizmutu

Bi(OH)

+ KOH

→

Bi(OH)

+ KNO

Bi(OH)

3 OH

+ 2 Bi(OH)

winian
Na-K

+ 2 Bi

+ 3 H

glukoza

kwas glukonowy

czarny osad

3 C

Oznaczanie ilo

ciowe monocukrów

Metoda antronowa

Jest to kolorymetryczna metoda oznaczania zawarto

ci cukru w roztworze wykorzystuj

ca powstawanie

kompleksów pomi

dzy furfuralowymi i hydroksymetylenofurfuralowymi pochodnymi cukrów a antronem.

Powstaj

cy kompleks o barwie niebiesko-zielonej ma maksimum absorpcji przy długo

ci fali 600 nm. Jest to

metoda niestechiometryczna wi

c wymaga sporz

dzenia krzywej kalibracyjnej.

H lu b (

C H

O H )

lu b (

C H

O H )

a n tro n

z ie lo n o n ie b ie sk i

fu r fu ra l lu b
h y d r o k s y m e ty le n o fu r fu r a l

Di- i polisacharydy - analiza jako

ciowa

1. Odczyn Benedicta

W odczynie Benedicta redukcji ulegaj

jony miedzi z Cu

do Cu

. Odczynnik Benedicta zawiera CuSO

cytrynian trisodowy i Na

. Cytrynian zapobiega wytr

caniu si

osadu Cu(OH)

, co mo

e mie

miejsce

przy małym st

ęż

eniu cukru. Zalkalizowanie za pomoc

, a nie za pomoc

NaOH powoduje,

reakcja przebiega w pH nieco ni

szym ni

w próbie Fehlinga, w zwi

zku z tym jony Cu

nie s

w tych

warunkach redukowane przez szereg zwi

zków daj

cych dodatni odczyn Fehlinga (kreatynina, kwas

moczowy). Reakcja Benedicta jest wi

c bardziej specyficzna dla cukrów ni

odczyn Fehlinga.

odczynniki: 0,5% glukoza, 0,5% maltoza, 0,5% laktoza, 0,5% sacharoza, odczynnik Benedicta.
sprz

t: 4 probówki szklane długie, ła

nia wodna, worteks, stoper, pipety automatyczne

wykonanie: do czterech probówek odpipetowa

po 0,25 ml odczynnika Benedicta. Do ka

dej z

nich doda

po kilka kropli odpowiedniego roztworu cukru, wymiesza

i wstawi

do wrz

cej ła

wodnej na 3-5 min. Po ozi

bieniu wytr

ca si

pomara

czowoczerwony osad Cu

2. Hydroliza sacharozy

Sacharoza jest disacharydem składa si

z cz

steczki

-glukopiranozy i cz

steczki

-fruktofuranozy. Pod

wpływem kationów H

i podwy

szonej temperatury sacharoza rozpada si

na monosacharydy (glukoz

i fruktoz

)

odczynniki: 0,5% sacharoza, 2 M HCl, 2 M NaOH
sprz

t: 3 probówki szklane, ła

nia wodna, worteks, stoper, pipety automatyczne

wykonanie: w probówce umie

2 ml roztworu sacharozy, doda

0,6 ml 2M roztworu HCl,

wstawi

do wrz

cej ła

ni wodnej na 10 min. Po ochłodzeniu zoboj

tni

dodaj

c 0,8 ml 2 M

roztworu NaOH.
Na zoboj

tnionym hydrolizacie przeprowadzi

reakcje Benedicta i Seliwanowa.

3. Analiza jako

ciowa polisacharydów (reakcja z jodem)

Skrobia składa si

z dwóch wielocukrów: amylozy i amylopektyny, które s

zbudowane z poł

czonych reszt

-D-glukopiranozy. Amyloza tworzy ła

cuchy proste, w których cz

steczki glukozy poł

czone s

ze sob

zaniem

(1-4)-glikozydowym. Natomiast amylopektyna charakteryzuje si

budow

rozgał

zion

; oprócz

zania

(1-4) co 25-30 reszt glukozowych w głównym la

cuchu wyst

puj

zania

(1-6), tworz

punkty rozgał

zienia. W tych miejscach formuj

ła

cuchy boczne zbudowane z 30-50 reszt

glukozowych. Z budowy wynikaj

odmienne wła

ciwo

ci fizyczne obu wielocukrów. Amyloza barwi si

jodem na kolor niebieski, a amylopektyna na fioletowy. Amyloza o konfiguracji liniowej nie jest zdolna do
tworzenia kompleksów z jodem. Aby cz

steczki jodu mogły si

z cz

steczk

wielocukru musi ona

przyj

ąć

konfiguracj

helisy, w której cz

steczki jodu regularnie si

rozło

żą

. Jedna cz

steczka jodu przypada

wówczas na sze

ść

reszt glukozowych, czyli na jeden skr

t helisy.

Glikogen podobnie jak skrobia zbudowany jest z

-D-glukopiranozy. W porównaniu ze skrobi

składa si

on z wi

kszej liczby monomerów i tworzy bardziej rozgał

zion

helis

. Rozgał

zienia wyst

puj

w ła

cuchu

przeci

tnie, co dziesi

ęć

reszt glukozowych i zbudowane s

z 10 – 20 monomerów glukozy.

Skrobia tworzy z jodem poł

czenie fioletowo-niebieskie, za

w przypadku glikogenu barwa pozostaje

brunatna.

odczynniki: 1% kleik skrobiowy, 1% glikogen, płyn Lugola
sprz

t: 2 probówki długie, pipety automatyczne

wykonanie: do jednej probówki wla

1 ml roztworu skrobi, a do drugiej 1 ml roztworu glikogenu.

Do obu probówek doda

po 1 kropli silnie rozcie

czonego roztworu jodu w jodku potasu (płyn

Lugola – barwa słomkowa)

4. Wpływ temperatury na reakcj

skrobi i glikogenu z jodem

Barwa skrobi i glikogenu z jodem jest trwała w temperaturze pokojowej. Ogrzewanie powoduje rozkr

cenie

heliksu, adsorpcja jodu nie jest mo

liwa, w efekcie zabarwienie znika. Jest to zjawisko odwracane.

sprz

t: ła

nia wodna

wykonanie: probówki z poprzedniego

wiczenia zawieraj

ce skrobi

i glikogen, zabarwione

jodem, ogrza

do wrzenia. Barwa zanika. Powraca ona po ozi

bieniu probówek w strumieniu

zimnej wody.

5. Kwa

na hydroliza skrobi

Podczas hydrolizy skrobia ulega rozpadowi na prostsze cukrowce, w

ród których mo

na wyró

nast

puj

ce stadia po

rednie:

a) stadium dekstryn (polisacharydy), w

ród których wyró

nia si

kolejno: amylodekstryny barwiace

jodem na kolor niebiesko-fioletowy, erytrodekstryny barwi

ce si

jodem na kolor brunatno-

czerwony, achrodekstryny nie daj

ce z jodem zabarwienia

b) stadium maltozy i izomaltozy (disacharydy)
c) stadium glukozy (monosacharyd)

odczynniki: płyn Lugola, odczynnik Benedicta, 2 M NaOH, 1% kleik skrobiowy, 1 M H

sprz

t: 20 probówek szklanych długich, statyw, erlenmayerka, cylinder miarowy, ła

nia wodna,

pipety, stoper
wykonanie: przygotowa

20 probówek, ustawiaj

c je w statywie w dwóch szeregach. Do jednego

szeregu probówek doda

do ka

dej po 5 kropli rozcie

czonego roztworu jodu w jodku potasu

(płyn Lugola), a do drugiego szeregu po 0,75 ml 2 M roztworu NaOH. Do erlenmayerki odmierzy

30 ml 1% roztworu kleiku skrobiowego i doda

20 ml 1 M H

; wymiesza

i pobra

2 ml płynu

do pierwszej probówki z płynem Lugola i 2 ml płynu do pierwszej probówki z roztworem NaOH.
Zawarto

ść

erlenmayerki ogrzewa

we wrz

cej ła

ni wodnej; co 2 minuty pobiera

po 2 ml płynu

i rozlewa

do uprzednio przygotowanych probówek, zawieraj

cych płyn Lugola i roztwór NaOH.

Hydroliz

prowadzi

do czasu a

barwa z jodem zaniknie. Do szeregu probówek z roztworem

NaOH doda

po 0,5 ml odczynnika Benedicta i gotowa

przez 3-5 min w ła

ni wodnej.

Obserwuj

c zmiany barwy wyró

stadia hydrolizy skrobi. Okre

etap, w którym pojawiaj

cukry redukuj

ce.

6. Badanie aktywno

-amylazy

liny

-Amylaza

liny prowadzi reakcj

rozpadu skrobi na dekstryny, podobnie jak ma to miejsce w przypadku

kwa

nej hydrolizy. W efekcie tego w roztworze nie powstaj

niebiesko zabarwione kompleksy skrobi z

jodem.

6.1 Wpływ temperatury

odczynniki: płyn Lugola, 1% kleik skrobiowy
sprz

t: 4 probówki szklane krótkie, 3 probówki wirownicze na 2 ml, statyw, zlewka, mieszadło

magnetyczne, ła

nia wodna, pipety, stoper

wykonanie:

Roztwór amylazy

liny: wod

podgrza

do temperatury 40

w ła

ni wodnej. Tak przygotowan

wod

wst

pnie przepłuka

usta, a nast

pnie pobra

kilka mililitrów wody do ust i płuka

nimi usta

przez kilka minut. Roztwór

liny wyplu

do zlewki.

Oznaczanie aktywno

ci: do probówki odebra

3 ml uprzednio przygotowanego roztworu amylazy

liny i ogrzewa

przez 10 min we wrz

cej ła

ni wodnej. Nast

pnie do trzech probówek odmierzy

po 1 ml 1% zawiesiny skrobi (stale mieszaj

cej si

na mieszadle magnetycznym). Do pierwszej

probówki doda

1 ml wyj

ciowego roztworu amylazy, do drugiej – 1 ml ogrzewanego roztwór

amylazy, a do trzeciej kilka kropel wody. Prowadzi

inkubacj

przez 15 min w temperaturze 38°C,

w ła

ni wodnej. Nast

pnie probówki ostudzi

w zlewce z zimn

wod

i do wszystkich doda

kropli roztworu jodu w postaci płynu Lugola. Zawarto

ść

probówek przenie

ść

do probówek

wirowniczych na 2 ml i zwirowa

przez 3 min. Porówna

ilo

ść

otrzymanego osadu i wyci

ąć

wnioski o aktywno

ci amylazy w poszczególnych próbkach.

6.2 Specyficzno

ść

substratowa

odczynniki: 1% kleik skrobiowy, 1% sacharoza
sprz

t: 3 probówki szklane krótkie, statyw, zlewka, mieszadło magnetyczne, ła

nia wodna,

pipety, stoper
wykonanie: do dwóch probówek odmierzy

po 1ml roztworu amylazy

liny. Do jednej doda

1 ml

1% zawiesiny skrobi (stale mieszaj

cej si

na mieszadle magnetycznym), do drugiej – 1 ml 1%

roztworu sacharozy. Cało

ść

inkubowa

przez 15 min w temperaturze 38°C, w ła

ni wodnej.

Nast

pnie probówki ostudzi

i na obu roztworach przeprowadzi

reakcj

Trommera (patrz instr.

Cukry proste).

7. Reakcja celulozy z jodem

Zwarta struktura włókien celulozowych uniemo

liwia trwał

adsorpcj

jodu. Pod wpływem jodu

pierwiastkowego włókna celulozowe barwi

na kolor

ółtobrunatny, natomiast silnie p

czniej

w obecno

ci kwasu siarkowego, co umo

liwia wnikanie drobin jodu do wn

trza micelli i jego adsorpcj

steczkach celulozy. Powstaje wówczas intensywna barwa niebieska.

odczynniki: H

O dest., 60% H

, płyn Lugola, lignina

sprz

t: 2 szkiełka zegarkowe, pipety automatyczne, stoper

wykonanie: na dwóch szkiełkach zegarkowych umie

skrawki ligniny. Jeden z nich zwil

1,5

ml wody destylowanej, a drugi 1,5 ml 60% roztworu H

. Po upływie 2 minut oba skrawki

zabarwi

płynem Lugola.

Odczynniki:

0,5% arabinoza, 0,5% fruktoza, 1% glukoza, 0,25M CuSO

, 2M NaOH, 4% benzydyna w lodowatym kwasie

octowym, 20%

-naftol w 95% etanolu, st

ęż

ony H

, st

ęż

ony HCl, rezorcyna kryst., odczynnik Fehlinga I

i II, odczynnik Nylandera, odczynnik antronowy – 40 mg antronu w 25 ml st

ęż

onego H

, 0,5% glukoza,

0,5% maltoza, 0,5% laktoza, 0,5% sacharoza, 1% sacharoza, 1% glikogen, 1% kleik skrobiowy, 2 M HCl, 2
M NaOH, 0,25 M CuSO

, 1 M H

, 60% H

, płyn Lugola, odczynnik Benedicta.