1 

2. WYOBRAZNIA ANTROPOLOGICZNA

 

OPRACOWANIE NA PODSTAWIE: A. Mencwel, Wyobraznia antropologiczna, w: 
Antropologia kultury. Zagadnienia i wybor tekstow, str. 9-21

 

 
 

               
 

   

ANTROPOLOGIA – CWICZENIA 

ZJAZD II 

11.10.2009

 

RELACJA ROUSSEAU A OPIS DARWINA 

Rozprawę o pochodzeniu i podstawach nierówności między ludźmi Jana Jakuba Rousseau można uznać 
za  traktat  etnologii  ogólnej  i  pierwszy  manifest  antropologii  kultury.  W  nim  pojawiają  się  opis 
wyglądu zewnętrznego Pongo oraz kwestia stosunku do obcych istot żywych. Wraz z tym tekstem 
objawiła się także wyobraźnia antropologiczna. 

Zupełnie inny stosunek wobec mieszkańców Ziemi Ognistej miał Karol Darwin, który opisał ich w 
swojej Autobiografii w bardzo odmienny sposób od Rousseau. Opis ten przesycony jest poczuciem 
własnej wyższości nad obcymi, wobec których autor przyjmuje postawę zoologiczną, tzn. opartą 
na postrzeganiu ich jako zwierząt.  Postawę Darwina, charakteryzującą się apologią siebie samego, 
nazywamy etnocentryzmem.  

 

OSOBOWOŚĆ 

Ruth Benedict twierdzi, że konfiguracja osobowości jest tożsama z konfiguracją kultury. Oznacza 
ona podstawowe wyposażenie kulturowe tej osobowości. Osobowość jest stwarzana, kształtowana 
i dynamiczna, a urzeczywistnia się w interakcjach z innymi ludźmi. Nie ma wyobraźni antropolo-
gicznej bez kulturowego (nie freudowskiego) rozumienia  osobowości.  Kategoria  osobowości  jest 
osią myślową antropologii kultury. 

 

WYOBRAŹNIA ANTROPOLOGICZNA 

Wyobraźnia  antropologiczna  to  umiejętność  postawienia  się  w  innym  kontekście.  Jest  ona  połą-
czeniem wyobraźni insidera (badacza, który wchodzi w dane społeczeństwo całym sobą) i outsi-
dera (bo wejście zbyt głęboko może doprowadzić do straty dystansu). Wyobraźnia antropologicz-
na jest narzędziem, które pozwala dostrzec w obrębie wspólnot pewne wzorce.