plik

2011-01-09

MYŚLED GLOBALNIE, DZIAŁAD LOKALNIE

ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE W
PROCEDURZE PLANOWANIA
PRZESTRZENNEGO

PRZYRODNICZE PODSTAWY GOSPODAROWANIA

Mapy:

http://um.warszawa.pl/wydarzenia/ekofizjografia

Literatura

1. Opracowanie ekofizjograficzne dla Warszawy

http://um.warszawa.pl/wydarzenia/ekofizjografia

2. Mariusz Kistowski, Wybrane problemy metodologiczne i

terminologiczne opracowao ekofizjograficznych, Problemy Ocen
Środowiskowych, nr 3 *14+

3. Mariusz Kistowski, Procedura sporządzania opracowao

ekofizjograficznych w świetle najnowszych uregulowao prawnych

;

http://tnz.most.org.pl/dokumenty/publ/ochrona/procedura.htm

4. Elżbieta Papioska, Rola opracowao ekofizjograficznych w procesie

planowania przestrzennego, Czasopismo Techniczne, z. 7-A, 2007

http://bc.biblos.pk.edu.pl/bc/resources/CT/CzasopismoTechniczne
_7A_2007

Myśled globalnie, działad lokalnie

Myślenie o skutkach działań  związanych  z eksploatacją
zasobów przyrody,  które realizują  się na poziomie  lokalnym
musi wykraczać poza  sferę miejscową  i dotyczyć regionu,  kraju,
kontynentu, wreszcie  całego  globu.

Umocowane prawnie działania służące wdrażaniu idei rozwoju
zrównoważonego na poziomie lokalnym:

Program ochrony środowiska dla gminy

Studium kształtowania krajobrazu

Plan ochrony parków narodowych, krajobrazowych i
rezerwatów

4. Opracowanie ekofizjograficzne

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego

6. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Proces miejscowego planowania przestrzennego

Studium uwarunkowao i
kierunków
zagospodarowania
przestrzennego

Miejscowy plan
przestrzennego
zagospodarowania

Gospodarowanie
terenami

Uwarunkowania

Kierunki

Tekst planu

Rysunek

Decyzje o warunkach
zabudowy i
zagospodarowania

Pozwolenia na budowę

Opracowanie ekofizjograficzne

Program ochrony środowiska

Dokumentacja fizjograficzna

Raport o stanie środowiska IOŚ

Strategia rozwoju

Ocena oddziaływania na środowisko

Ekspertyzy, badania naukowe i in.

Program ochrony środowiska dla gminy

• Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony

środowiska  (Dz.U. z 2001 roku, nr 62, poz.627) nakłada
obowiązek (wynikający  z konieczności realizacji polityki
ekologicznej państwa)  sporządzenia  programu ochrony
środowiska.

• Program określa cele ekologiczne, priorytety, harmonogram

działań proekologicznych, oraz źródła finansowania niezbędne
do osiągnięcia postawionych celów.

• Program stanowi podstawę realizacji strategicznych działań z

zakresu ochrony środowiska i gospodarki odpadami oraz jest
źródłem informacji o przyrodniczych uwarunkowaniach gminy.

Częścią programów ochrony środowiska dla gmin, powiatów i
województw może być Studium Ochrony Krajobrazu

Metoda ocen zintegrowanych

Model D – P – S – I – R

(stosowany i zalecany przez Komisję Europejską, Organizację Współpracy Gospodarczej

i Rozwoju (OECD) oraz Europejską Agencją Środowiska (EEA)

• D – Driving forces (czynniki sprawcze)

dane społeczno-gospodarcze charakteryzujące ludzką aktywność, np.

gęstość zaludnienia, zużycie surowców naturalnych, gęstość sieci dróg,

poziom i dynamika produkcji poszczególnych sektorów gospodarczych, ilość

pojazdów, itd.,

• P – Presures (presja)

dane o ładunkach zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska w

wyniku społeczno-gospodarczej działalności człowieka,

• S – State (stan)

dane opisujące jakość poszczególnych komponentów środowiska,

• I – Impact (oddziaływanie)

parametry opisujące zmiany w ekosystemach (np. przekroczenia ładunków
krytycznych) lub skutki zdrowotne,

• R - Response (środki przeciwdziałania)

parametry charakteryzujące działania podejmowane na rzecz zapobiegania

lub ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, np. wskaźniki

recyklingu, energochłonności, nakłady na ochronę środowiska, itp..

2011-01-09

STUDIUM OCHRONY KRAJOBRAZU

Podstawowe prawne narzędzie

kształtowania i ochrony krajobrazu
widzianego

Faza dokumentacyjno-diagnostyczna

• zebranie informacji o środowisku

przyrodniczym, kulturowym, wizualnym,

zagrożeniach, o planowanych
kierunkach rozwoju i zamierzeniach
inwestycyjnych,

• badania terenowe - mające na celu

weryfikację zebranych informacji oraz

uzupełnienie stanu wiedzy na temat

środowiska przyrodniczego

• identyfikacja zagrożeń i problemów

kształtowania krajobrazu.

STUDIUM KSZTAŁTOWANIA KRAJOBRAZU

II. Faza analityczno-koncepcyjna
• analiza środowiska przyrodniczego,

kulturowego, wizualnego

• podział na jednostki przestrzenno-

krajobrazowe (JARK, WAK)

• waloryzacja krajobrazu
• opracowanie koncepcji ochrony

krajobrazu zawierającej:

– strategiczne cele i kierunki

kształtowania i ochrony krajobrazu

– wskazanie najcenniejszych

obszarów   i   elementów
środowiska  kulturowego oraz
sformułowanie  zasad  ich ochrony:

PLAN OCHRONY



Dokument,  który sporządza  się i realizuje dla parków
narodowych, rezerwatów  przyrody i parków krajobrazowych na
mocy Ustawy o ochronie  przyrody (Dz. U.z 2004 r. Nr 492
poz.880).



Plan ochrony ustanawia się w terminie 5 lat od dnia
utworzenia obszaru chronionego.



Plan ochrony  stanowi  zbiór informacji, zaleceń  i ustaleń
obowiązujących  przy wszystkich opracowaniach
planistycznych,  dokumentacjach  projektowych  i działaniach
gospodarczych, wykonywanych  przez organy administracji
rządowej i samorządowej oraz  jednostki organizacyjne, osoby
prawne  i fizyczne  działające na obszarze  chronionym.



Ustalenia planu  ochrony są wiążące  dla miejscowych  planów
zagospodarowania  przestrzennego  i decyzji o warunkach
zabudowy  i zagospodarowania  terenu.

PLAN OCHRONY

Plan ochrony zawiera m.in.:
1.

cele ochrony przyrody oraz przyrodnicze, społeczne i
gospodarcze uwarunkowania ich realizacji;

identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub

ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń

oraz ich skutków;

wskazanie obszarów realizacji działań ochronnych;

określenie zakresu prac związanych z ochroną

przyrody i kształtowaniem krajobrazu;

PLAN OCHRONY

Plan ochrony zawiera m.in.:

wskazanie  obszarów  udostępnianych  dla
celów naukowych,  edukacyjnych,
turystycznych, rekreacyjnych  itp. oraz
określenie  sposobów korzystania  z tych
obszarów;

ustalenia do studiów uwarunkowań  i
kierunków zagospodarowania
przestrzennego  gmin, miejscowych  planów
zagospodarowania  przestrzennego, planów
zagospodarowania  przestrzennego
województw  dotyczące  eliminacji lub
ograniczenia  zagrożeń  zewnętrznych

Miejscowy plan zagospodarowania

przestrzennego

Podstawa planowania i przestrzennego
zagospodarowania gminy. Zgodnie z art. 14
ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym jest aktem
prawa miejscowego.

Przy sporządzaniu planów miejscowych wiążące
są ustalenia studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy, pod
rygorem nieważności planu.

2011-01-09

Opracowanie ekofizjograficzne



Jeden z dokumentów tematycznych (branżowych)

sporządzanych podczas prac nad Studium uwarunkowań i
kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.



Celem jest rozpoznanie aktualnych warunków środowiska

przyrodniczego  oraz przeprowadzenie  analiz  i ocen
funkcjonowania  środowiska  pod kątem istniejącego  i
planowanego sposobu  zagospodarowania   przestrzennego.



Wyniki analiz i ocen służą do określenia predyspozycji i

funkcji różnych obszarów, dostosowanych do uwarunkowań
przyrodniczych.

Przy sporządzaniu opracowania ekofizjograficznego nacisk kładzie sie na:
1. poprawę jakości życia mieszkańców;
2. zmniejszenie „śladu ekologicznego”, czyli ograniczenie wielkości zasobów
przyrodniczych potrzebnych do funkcjonowania mieszkańców gminy.

Opracowanie ekofizjograficzne

Obowiązek  wykonania  opracowania ekofizjograficznego
do studium gminy określa  art. 72 ust. 4 i 5 ustawy z dnia
27 kwietnia  2001 r. Prawo  ochrony środowiska  (Dz.U. z
2006 r. nr 129 poz. 902, z późn. zm.).

Podstawowy zakres merytoryczny  i tematyczny  oraz  tryb
sporządzenia opracowania  ekofizjograficznego określa
Rozporządzenie  Ministra Środowiska  z dnia  9 września
2002 r. w sprawie  opracowań  ekofizjograficznych (Dz.U. z
2002 r. nr 155 poz. 1298).

ZAKRES OPRACOWANIA

•

Wykonuje się dwa rodzaje opracowań: podstawowe
(standardowe) oraz problemowe

– sporządzane w

przypadku  wystąpienia  specyficznych  problemów, np.
szczególnie  wartościowych cech środowiska
przyrodniczego  lub nietypowych  zagrożeń.

•

Etapy opracowania:

1. Diagnoza

2. Ocena

3. Prognoza

4. Wskazania

Studium i ekofizjografia Warszawy

http://um.warszawa.pl/wydarzenia/studium/
http://um.warszawa.pl/wydarzenia/ekofizjografia/

DIAGNOZA

Diagnoza

jest działem od którego

zaczyna się pracę nad ekofizjografią.

Przy jej sporządzaniu sięga się do

materiałów archiwalnych, aktualnych
opracowań przyrodniczych oraz uzupełnia
się je badaniami i pomiarami,
wykonywanymi w zależności od lokalnych
uwarunkowań.

2011-01-09

DIAGNOZA

1. Rozpoznanie i charakterystyka struktury (

budowa

)

środowiska przyrodniczego

Rozpoznanie procesów (

funkcjonowanie

) środowiska

przyrodniczego, w tym migracji zanieczyszczeń

Prawne formy ochrony środowiska przyrodniczego
(

ochrona

)

Stan zagospodarowania i użytkowania środowiska

przyrodniczego charakteryzujący typ antropopresji

Źródła antropogenicznych oddziaływań na środowisko
(

antropopresja

)

Skutki zmian w środowisku przyrodniczym (

degradacja

)

Opis dotychczasowych zmian w środowisku przyrodniczym
(

retrospekcja

)

DIAGNOZA

Rozpoznanie i charakterystyka struktury środowiska

przyrodniczego (budowa)

Cechy komponentów:

– cechy litologiczne  utworów powierzchniowych
– wysokość nad poziomem  morza,
– spadki i ekspozycje  terenu,
– warunki klimatu lokalnego,
– sieć wodna,
– głębokość  występowania  wód gruntowych  i głębszych

poziomów wodonośnych,

– typy gleb,
– typy roślinności  rzeczywistej,
– drzewostany  i siedliska  leśne
– stanowiska i skupiska  wybranych  gatunków flory i fauny.

Przy charakterystyce struktury środowiska antropopresja jest
pomijana lub marginalizowana.

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE ŚRODOWISKA

• Mapa topograficzna 1:500 T, 1:300 T, 1:100T, 1:50 T,

1:25 T, 1:10 T, 1:5 T

• RZEŹBA TERENU

– mapa geomorfologiczna 1:50 T, 1:300 T
– mapa morfometrycznych  typów rzeźby
– mapa spadków
– mapa deniwelacji
– mapa pagórkowatości
– mapa gęstości  rozcięć
– mapa ekspozycji zboczy
– mapa erozji  wodnej i wietrznej

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE ŚRODOWISKA

• BUDOWA GEOLOGICZNA, UTWORY POWIERZCHNIOWE

– Przeglądowa Mapa  Geologiczna  Polski 1:300 T
– Przeglądowa Mapa  Surowców  Mineralnych  Polski 1:300 T
– Przeglądowa Mapa  Inżynierska 1:300 T
– Mapa Geologiczna  Polski 1:200 T
– Szczegółowa  Mapa  Geologiczna  Polski 1:50 T
– Mapa Geologiczno-Gospodarcza  1:50 T
– materiały wierceń,  dokumentacje  geologiczne Archiwum

PIG

– materiały biura Głównego Geologa Urzędów

Wojewódzkich

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE ŚRODOWISKA

• WODY POWIERZCHNIOWE

– Mapa Hydrograficzna  Polski 1:50 T
– Podział  Hydrograficzny  Polski 1:200T (Atlas)
– Atlas Hydrologiczny Polski
– Mapa Geologiczno-Gospodarcza  1:50 T

• WODY PODZIEMNE

– Przeglądowa Mapa  Hydrogeologiczna  Polski 1:300 T
– Mapa hydrogeologiczna  Polski 1:200 T
– Mapa Geologiczno-Gospodarcza  1:50 T
– materiały Instytutu melioracji i Użytków Zielonych  (IMUZ)
– materiały Archiwum Instytutu Meteorologii  i Gospodarki

Wodnej

– materiały Archiwum Przedsiębiorstwa Hydrogeologicznego

2011-01-09

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE ŚRODOWISKA

• GLEBY

– Mapa Gleb  Polski 1:300 T
– mapa glebowo-rolnicza  1:25 T, 1:5 T
– mapa glebowo-siedliskowa  1:10 T, 1:5 T
– mapa klasyfikacyjna (bonitacyjna)  1:5 T
– mapa ewidencyjna
– mapy tematyczne: odczynu,  zasobności, żyzności  itp.
– materiały Archiwum Instytutu Uprawy, Nawożenia i

Gleboznawstwa

– materiały Archiwum Wydziałów Rolniczych Urzędów

Gminnych, Powiatowych, Wojewódzkich

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE ŚRODOWISKA

• KLIMAT

– Atlas klimatyczny  Polski 1:1,5 MLN – 1:3 MLN
– Materiały do poznania  agroklimatu  Polski
– Atlasy parametrów  meteorologicznych Zakładu

Klimatologii WGSR UW

– mapa topoklimatów (dla wybranych terenów)

• ROŚLINNOŚĆ

– Mapa Roślinności Potencjalnej Polski 1:300 T
– Mapa Roślinności Rzeczywistej (dla wybranych

terenów)

– Mapy roślinności pierwotnej
– dynamiczne mapy roślinności
– mapy synantropizacji roślinności
– mapy waloryzacji roślinności

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE ŚRODOWISKA

• INNE,

– Mapa Sozologiczna  Polski 1:50 T
– materiały Archiwum Pracowni  Fizjograficznych  i Geoprojektu
– plany ochrony  parków narodowych, operaty  szczegółowe
– Inwentaryzacja  przyrodnicza  gmin
– Studium uwarunkowań  i kierunków rozwoju gmin, powiatów
– Program ochrony  środowiska  gmin, powiatów
– Opracowanie  ekofizjograficzne  gmin, powiatów
– Plan przestrzennego  zagospodarowania  miejscowy,

regionalny, krajowy

– Atlas Rzeczypospolitej Polskiej

Budowa geologiczna

Roślinnośd rzeczywista

Typy gleb

2011-01-09

FUNKCJONOWANIE ŚRODOWISKA

ogół procesów składających się na wymianę i
transformację materii, energii i informacji w
środowisku

prawidłowe  zmiany  (cykliczne,  fluktuacyjne  i
ewolucyjne)  stanu geokompleksów (środowiska
przyrodniczego), zachodzące  na skutek obiegu
materii,  energii  i informacji.

Podstawowe procesy decydujące o funkcjonowaniu :

– denudacja, spływ powierzchniowy i odpływ

podziemny,

– przemieszczanie mas powietrza,
– migracja organizmów żywych,
– migracja pierwiastków chemicznych.

Funkcjonowanie

klimatyczne

Funkcjonowanie klimatyczne

Funkcjonowanie

hydrologiczne

Funkcjonowanie

biologiczne

DIAGNOZA

Prawne formy ochrony środowiska przyrodniczego (ochrona)

Wszelkie ograniczenia prawne dla użytkowania i

zagospodarowania środowiska, wynikające z:

• zasięgu  tzw. konserwatorskich  form ochrony  przyrody
powoływanych  na podstawie  ustawy o ochronie  przyrody
(parków narodowych  i krajobrazowych, rezerwatów
przyrody,  obszarów  chronionego krajobrazu,
indywidualnych  form ochrony  przyrody, ochrony
gatunkowej, obszarów  Natura  2000),
• innych przepisów prawnych, takich jak: ustawa  o lasach,
prawo geologiczne  i górnicze,  ustawa  o ochronie  gruntów
rolnych i leśnych, prawo  wodne, prawo  ochrony  środowiska
i in.

2011-01-09

ŹRÓDŁA DANYCH O STRUKTURZE OBSZARACH I OBIEKTACH

CHRONIONYCH

Ministerstwo Ochrony Środowiska

http://natura2000.mos.gov.pl/natura2000/pl/

http://www.biodiv.mos.gov.pl

World Database on Protected Areas

http://www.unep-wcmc.org/wdpa/

UNESCO MAB Biosphere Reserve Directory

http://www.unesco.org/mabdb/bios1-2.htm

Ochrona

przyrody

Ochrona obiektów zabytkowych

http://um.warszawa.pl/wydarzenia/ekofizjografia

DIAGNOZA

Stan zagospodarowania i użytkowania środowiska

przyrodniczego (antropopresja)

Występowanie różnych form użytkowania, w tym terenów:

– rolniczych, leśnych, zabudowanych, podwodnych

(klasyfikacja podstawowa)

– kategorii zgodnych z systemem opracowanym w

ramach programu Unii Europejskiej CORINE Land
Cover

– punktowych, liniowych i małoobszarowych źródeł

antropopresji

Źródła danych: mapy topograficzne, sozologiczne,

materiały archiwalne, zdjęcia lotnicze, obrazy satelitarne, wyniki
własnych prac terenowych, wyniki inwentaryzacji przyrodniczej
gmin

Stan zagospodarowania i użytkowania środowiska

przyrodniczego (antropopresja)

http://www.gios.gov.pl/corine.pdf

CORINE LAND COVER (CLC2000) -

jeden z działów

tematycznych systemu CORINE (

dination of

formation on

the

nvironment -

system informacji o środowisku nadzorowany

przez Europejską Agencję Środowiskową (EEA - European
Environmental Agency)

obejmujący gromadzenie informacji

dotyczących form użytkowania  ziemi. Głównym źródłem
informacji są zdjęcia satelitarne, pochodzące  z satelity  Landsat 5
dokonującego  zdjęć z rozdzielczością  30 metrów.

Jednostką  odpowiedzialną  za realizację  projektu  CLC2000 w Polsce
jest Główny Inspektorat  Ochrony Środowiska,  pełniący  rolę
Krajowego  Punktu Kontaktowego  ds. Współpracy  z EEA, natomiast
bezpośrednim  wykonawcą  prac jest Instytut Geodezji  i Kartografii,
który opracował  pierwszą  bazę  krajową  CORINE Land Cover 1990.

CORINE LAND COVER

http://www.gios.gov.pl/corine.pdf

Poziom krajowy Poziom regionalny Poziom lokalny

2011-01-09

ŹRÓDŁA DANYCH O ZMIANACH ŚRODOWISKA

Raport o stanie środowiska Polski

http://www.gios.gov.pl/dokumenty/rap_wskaz2004_pl.pdf

Raport o stanie środowiska Europy

http://www.gios.gov.pl/dokumenty/rap_srodEuropa2005.pdf

Raporty o stanie środowiska województw:

Strony www. Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony
Środowiska

http://www.poznan.pios.gov.pl

http://www.krakow.pios.gov.pl

http://www.wios.lublin.pl

, …..

Raporty tematyczne: Biblioteka Monitoringu Środowiska
– baza wydawnictw

http://www.gios.gov.pl/index_bk.php

ŹRÓDŁA DANYCH O ZMIANACH ŚRODOWISKA



Program ochrony środowiska gmin



Inwentaryzacja przyrodnicza gmin



Opracowanie fizjograficzne województw



Dane pomiarowe z inspektoratów ochrony środowiska



Oceny Oddziaływania na Środowisko (OOS)



Opinie, ekspertyzy, oceny....



Mapa sozologiczna 1:50000

Jakośd wód

Zagrożenie

hałasem

Zanieczyszczenie

powietrza

OCENA

Ocena

jest etapem, w którym dokonuje

się szczegółowej analizy danych,
zebranych w etapie diagnozy. Ustala się
także wartość przyrodniczą terenu dla
konkretnych form oraz sposobów
zagospodarowania. Do analizy
wykorzystywane są zazwyczaj
rozbudowane systemy informatyczne GIS.

2011-01-09

OCENA

Wybrane oceny cząstkowe

Ocena przydatności środowiska dla realizacji funkcji
społeczno-gospodarczych (

potencjał środowiska

)

2. Ocena

odporności

środowiska na antropopresję i ocena

jego

zdolności do regeneracji

3. Ocena

jakości

środowiska w odniesieniu do norm i

otoczenia oraz ograniczenia w zagospodarowaniu z niej
wynikające

4. Ocena dotychczasowego zakresu

ochrony

walorów i

zasobów przyrodniczych

5. Ocena

barier

przyrodniczych i prawnych dla obecnego i

przyszłego zagospodarowania (lokalizowania uciążliwych
obiektów)

OCENA

Potencjał środowiska

Wszelkie zasoby  i walory  krajobrazu  (jego cechy materialne i
estetyczne), kreujące  jego zdolność do zaspokojenia potrzeb
człowieka  (fizycznych  i psychicznych), aktualnie  i w
przyszłości oraz podtrzymujące  tę zdolność w wyniku
działania  w krajobrazie  mechanizmów  samoregulacyjnych i
odpornościowych.

POTENCJAŁY ZASOBOWE

potencjał produktywności biotycznej
potencjał wodny
potencjał regulacji biotycznej
potencjał surowcowy
potencjał samooczyszczania (odporności na zanieczyszczenia)......

POTENCJAŁU UŻYTKOWE

potencjał zabudowy
potencjał rekreacyjny
potencjał rolniczy......

OCENA -

Odpornośd środowiska

OBJAWY NISKIEJ ODPORNOŚCI ŚRODOWISKA
• powstawanie leja depresyjnego;
• nadmierna koncentracja zanieczyszczeń powietrza (zjawisk

„smogowych”);

• pogorszenie jakości wód powierzchniowych;
• wzmożenie erozji gleb;
• zanieczyszczenie chemiczne gleb;
• ustąpienie lub osłabienie tempa wzrostu roślinności leśnej i nieleśnej.

Zdolność do neutralizacji zaburzeń (zanieczyszczeń)
wprowadzanych do systemu środowiska;
Neutralizacja może odbywać się na drodze:

– akumulacji
– transformacji
– wynoszenia poza system

OCENA

Zdolność do regeneracji

Uzupełniającym miernikiem jest różnica stanów środowiska w punkcie
"początkowym" (przed oddziaływaniem) i "końcowym" (po regeneracji), gdyż
środowisko rzadko wraca do stanu w pełni zgodnego z wyjściowym

Duża odpornośd Mała odpornośd

Czas, jaki upływa  miedzy  momentem ustania działania
czynników odkształcających  środowisko  a powrotem
środowiska  do stanu, który występował  przed rozpoczęciem
działania  tych czynników.

Odpornośd środowiska

Ocena jakości środowiska w odniesieniu do norm

Metody imisyjne

– Państwowy Monitoring Środowiska

Przydatność oceny



określenie jakości środowiska



określenie tła zanieczyszczeń (zaburzeń) i ew. obniżenia

odporności



określenie koniecznych dla zachowania lub poprawy stanu

przedsięwzięć (ochrona zachowawcza, rekultywacja...)



określenie ew. obniżenia potencjału środowiska i przydatności

dla funkcji gospodarczych

Normy

– Rozporządzenia Ministra Środowiska dotyczące

standardów jakości poszczególnych komponentów.

http://isip.sejm.gov.pl/prawo/index.html
http://www.mos.gov.pl/2prawo/a_prawne.shtml
http://www.mos.gov.pl/2prawo/rozporzadzenia_ms/index.shtml

2011-01-09

OCENA ZANIECZYSZCZENIA GLEB

METALAMI CIĘŻKIMI

Podstawa oceny:

porównanie wielkości stwierdzanych w glebie z:

poziomami  odniesienia  ujętymi w Rozporządzeniu  MŚ
z dnia  9.09.2002  r. w sprawie  standardów jakości gleb
oraz standardów  jakości ziemi  (Dz.U. nr 165
poz.1359);

poziomami odniesienia ustalonymi przez IUNG (metale
ciężkie, siarka, węglowodory)

zakresem naturalnej zawartości w glebach zbliżonych
typów

OCENA ZANIECZYSZCZENIA GLEB METALAMI CIĘŻKIMI

(wg IUNG)

WSKAZANIA DO ZAGOSPODAROWANIA

– Gleby nie zanieczyszczone. Pod uprawę wszystkich

roślin ogrodniczych, szczególnie przeznaczonych dla dzieci i
niemowląt

– Gleby o podwyższonej zawartości metali. Pod

uprawę wszystkich roślin ogrodniczych z ograniczeniem
warzyw przeznaczonych na przetwory i do bezpośredniej
konsumpcji dla dzieci.

II -

Gleby słabo zanieczyszczone. Rośliny uprawiane na

tych glebach mogą być chemicznie zanieczyszczone. Z
uprawy wykluczone: kalafior, szpinak, sałata. Dozwolona
uprawa zbóż, roślin okopowych i pastewnych, użytkowanie
kośne i pastwiskowe

WSKAZANIA DO ZAGOSPODAROWAN

III -

Gleby średnio zanieczyszczone. Narażenie roślin na

skażenie metalami ciężkimi. Uprawa roślin zbożowych,
okopowych pastewnych

– okresowa kontrola zawartości metali

w konsumpcyjnych częściach roślin. Uprawa roślin
przemysłowych oraz roślin do produkcji materiału nasiennego.

IV - Gleby silnie zanieczyszczone

. Wyłączone z produkcji

rolniczej. Na lepszych  odmianach  gleb  cięższych  uprawa roślin
przemysłowych  len, konopie,  wiklina,  zboża  trawy – materiał
siewny, ziemniaki, zboża do produkcji spirytusu, rzepak  na olej
techniczny.  Ograniczenie  wykorzystania  na użytki zielone.

V - Gleby bardzo silnie zanieczyszczone

. Wyłączone z

produkcji rolniczej i zalesiane. Najlepsze odmiany można
przeznaczyć pod uprawę roślin przemysłowych.

Degradacja gleby

Degradacja

–

obniżenie aktywności
biologiczno-
chemicznej gleby,
pogorszenie
właściwości

Gleby

zdewastowane

Wybrane bariery rozwoju przestrzennego



Tereny zagrożone antropopresją skażone, zanieczyszczone,

o dużym zagęszczeniu obiektów antropogenicznych o

nieustalonej uciążliwości, o szybkim tempie obiegu substancji
chemicznych (ryzyko szerokiego rozprzestrzenienia

zanieczyszczeń),



Tereny o najwyższych walorach przyrodniczych, objęte

ochroną konserwatorską,



Tereny czynnych osuwisk, dodatkowo strefa przylegająca do

osuwiska (500 m w rejonie skarpy wiślanej),



Tereny podlegające lub zagrożone erozją (pola wydmowe,

wydmy, strome zbocza, wąwozy)



Tereny źródliskowe,



Strefy ochronne ujęć wodnych



Obszary zasilania wód gruntowych (okna hydrologiczne)

2011-01-09

Wybrane bariery rozwoju przestrzennego

•

Tereny wododziałowe (także dział podziemny)

•

Gleby I-IV klasy bonitacyjnej,

•

Tereny o słabej cyrkulacji powietrza (zaleganie powietrza,
słabe przewietrzanie)

•

Tereny o dużej wartości kulturowej

•

Tereny o małej odporności na zanieczyszczenia,

•

Tereny atrakcyjne widokowo, o dużej atrakcyjności
wizualnej,

•

Obszary płatów i korytarz – ostoi i ciągów migracji
zwierzyny

•

Obszary o widocznych uszkodzeniach szaty roślinnej,

•

Obszary uzdrowiskowe (mikroklimat, wody mineralne)

PROGNOZA

Prognozę zmian w środowisku przyrodniczym, które zaistnieją

pod wpływem  istniejącego  użytkowania i zagospodarowania
wykonuje się przy założeniu niezbyt długiego  okresu (w celu
ustalenia zmian  w środowisku  po zmianie  zagospodarowania
sporządzana jest prognoza oddziaływania  na środowisko).
Również  ten etap  jest najczęściej opracowany przy pomocy
geograficznego  systemu informacyjnego  (GIS).

ZAKRES PROGNOZY :
1.

Wstępna prognoza kierunków i natężenia zmian zachodzących w

środowisku przyrodniczym pod wpływem procesów naturalnych lub/i

aktualnie istniejącego użytkowania i zagospodarowania terenu

Prognoza potencjalnych sytuacji konfliktowych w środowisku

PROGNOZA

jest sądem dotyczącym przyszłości prognozowanego

zjawiska (procesu)

– precyzyjnym i niepewnym.

PRZYKŁADOWE PROGNOZY

Przewidywane zmiany w:
• rzeźbie terenu (np. pod wpływem odkrywkowej lub

wgłębnej eksploatacji kopalin i procesów
morfodynamicznych);

• warunkach biotopoklimatycznych i jakości powietrza

atmosferycznego (np. pod wpływem emisji
zanieczyszczeń o charakterze punktowym, liniowym lub
obszarowym);

• jakości wód powierzchniowych i podziemnych (np. pod

wpływem odprowadzania ścieków lub chemizacji
gospodarki rolnej i leśnej);

• zasobach wód podziemnych i zasięgu występowania

terenów hydrogenicznych (np. pod wpływem poboru wód
lub melioracji odwadniających);

PRZYKŁADOWE PROGNOZY

Przewidywane zmiany w:
• żyzności i jakości gleb (np. pod wpływem erozji,

nawożenia, emisji do powietrza ze źródeł
przemysłowych i komunalnych);

• stanie sanitarnym lasów (pod wpływem

zanieczyszczeń powietrza lub gradacji owadów);

• pokrywie roślinnej (np. wywołane sukcesją wtórną

spowodowaną zaniechaniem użytkowania rolnego
lub masową penetracją rekreacyjną);

WSKAZANIA

Wskazanie możliwości  likwidacji i minimalizacji zagrożeń
środowiska  przyrodniczego, w tym poprzez  zabiegi
kształtowania  środowiska  (ochrona zachowawcza,
rekultywacja...).

Wskazanie obszarów  predysponowanych  do pełnienia
funkcji przyrodniczych  w strukturze funkcjonalno-
przestrzennej obszaru, w tym: wskazanie  obszarów
koniecznych do ochrony  prawnej.

Wskazanie terenów przydatnych do pełnienia różnych
funkcji społeczno-gospodarczych.

System Przyrodniczy Warszawy