Nowe centra potęgi gospodarczej i politycznej - Chiny, Indie i Brazylia.
Chiny mogą wyprzedzić USA około 2015 roku. Niektórzy mówią, że jednak dopiero w 2041.
Wg optymistycznych prognoz Banku Goldman Sachs chińska gospodarka znajdzie się na
pierwszym miejscu w 2027.
Roczny wzrost gospodarki:
- chińska 8-10%
- amerykańska 1-1,5%
Wielkość PKB globalnego:
- USA 14,2 bln $
- Chiny 7,7 bln $ (lub 4,9 bln $, na równi z Japonią)
Wielkość PKB na jednego mieszkańca:
- USA 40 000 $
- Chiny 3 624 $
Jeżeli chodzi o PKB globalny, to Chiny mają dużo do nadrobienia. Rożne również poziomy
ż
ycia. Chiny póki co to kraj biedny, zwłaszcza prowincja. Od 1980 roku gospodarka Chin
wzrosła 14-krotnie, a PKB per capita 11-krotnie. W Chinach działa 300 tys. firm z kapitałem
zagranicznym, zatrudniające 40 mln Chińczyków.
Rezerwy walutowe Chin 2,2-2,3 bln $, 2/3 tej kwoty w $, 800 mld $ w obligacjach
skarbowych USA. USA największym wierzycielem wobec Chin.
Armie:
- USA 1 mln 600 tys.
- Chiny 2 mln 200 tys.
Jednak potęga amerykańska o wiele większa, lepiej zmodernizowana.
Nakłady na armię:
- USA 800 tys. mld $
- Chiny 79 tys. mld $ (10 razy mniej niż USA)
Kryzys finansowy spowodował, że USA zaczęły spoglądać na Chiny, jak na równego sobie.
Porównywanie modeli gospodarczych, hierarchii wartości, wzorców cywilizacyjnych. Nie
może być więc tak, że państwa te rywalizują, trzeba pójść na współpracę. Spierają się w ONZ,
G-20, ale jednocześnie kształtują globalną politykę światową. Zbliżenie USA i Chin kosztem
UE i Rosji. Ukształtuje się G-2? Póki co, najważniejszym rynkiem zbytu towarów chińskich.
UE niezadowolona z polityki Chin. Chiny domagają się większego udziału w organizacjach
międzynarodowych, m.in. w Międzynarodowym Funduszu Walutowym.
Rosja, potentat surowcowo-energetyczny, w gorszej sytuacji niż UE. Zagrożona z punktu
demograficznego
– spadek liczby urodzin, aborcje. W połowie 2050 roku 70-90 mln Rosjan
(obecnie 142 mln). Ok. 2300 w Rosji może nie być już żadnego Rosjanina. Rosja zagrożona
ze strony Chin. 4-6 mln Chińczyków mieszka w Rosji, a następne 40 mln chętnie
przekroczyłoby granicę. Chińczycy nie chcą się integrować. W Rosji już uczą się w szkołach
j. chińskiego. Rosja potrzebuje wzmocnienia technologicznego. UE stara się wspierać
modernizacyjnie Rosję, technologicznie, kapitalistycznie.
Norylsk (środkowa Rosja)
– 20% światowego wydobycia niklu, zacofanie technologiczne.
Rosja aspiruje do mocarstwowości. Obama wezwał do
„resetu”, cofki stosunków sprzed
prezydentury George
’a W. Busha.
Chiny nie palą się do światowego przywództwa politycznego. Skupione na własnym rozwoju.
Zagrożenie z ich strony wynika z faktu, że przez swoją polityczną bierność, mogą wpływać na
stosunki międzynarodowe. Za ekspansją ekonomiczną nie idzie ekspansja polityczna.
Wnioski:
Przesunięcie osi świata z Zachodu na Wschód, a z tym muszą liczyć się dotychczasowe
mocarstwa.
15-18 XI 2009 wizyta Baracka Obamy w Chinach, w czasie gdy Europejczycy świętowali 20.
rocznicę zburzenia muru berlińskiego. Hillary Clinton (Sekretarz stanu USA) nie wspomina o
prawach człowieka w Chinach
– pogrom Ujgurów.
W przyszłości świat będzie zależał od tego, jak poradzi sobie z problemami
– głód, bieda,
konflikty etniczne, terytorialne (252 terytoria sporne), terroryzm. Od układu stosunków
gospodarczych, militarnych, politycznych na świecie, głównie USA-Rosja, USA-Chiny.
Postawa Zachodu wobec Chin:
- agresywna polityka wobec Chin
- uniwersalny dialog z Chinami, dialog między cywilizacjami
Ład zależeć będzie również od takich państw, jak:
- Brazylia
- Indie
- Argentyna
- Nigeria
- Wenezuela
BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) jak wysoko zajdzie? W jakim kierunku podąża NATO?
USA chcą większych sił w Afganistanie, nie przyjęto Gruzji i Ukrainy do NATO. Zacieśniły
się kontakty Rosji z NATO (Rosja może zostać w przyszłości członkiem), propozycja
podziału świata na sektory obrony przeciwrakietowej.
Rola USA we współczesnym świecie
Rola USA
– wydają się być krajem zagubionym, kryzys w polityce międzynarodowej, zaczął
się od prezydentury George
’a W. Busha, a Barack Obama nie zmienił tego kierunku. Ład
zależał od tego, jak USA poradzi sobie z problemami
– Afganistan, Irak, Bliski Wschód,
więzienie Guantanamo.
Współpraca USA z Rosją, Chinami, NATO i UE. Póki co USA faworyzuje Europę Zachodnią
(w Europie Śr.-Wsch. Obama nie był ani razu, choć był w Niemczech, miał blisko). Deficyt
przywództwa w świecie, czy Obama go wypełni? Brak światowego autorytetu. Fakt, że jest
się prezydentem USA, nie oznacza, że jest się światowym przywódcą.
USA nie potrafią sobie poradzić z dotychczasowymi problemami, jak w Afganistanie. W
sferze gospodarczej depczą im po piętach Chiny.
Polityka zagraniczna
– kontynuacja polityki G. W. Busha. Powrót do współpracy z Rosją.
Stosunek wobec świata jest niejasny
– nie rozwiązano problemu bliskowschodniego, Iran i
Kuba odmówiły współpracy.
Wyciek dokumentów dyplomacji amerykańskiej, opublikowanych przez serwis WikiLeaks
XI-XII 2010r.
– kompromitacja USA.
Brazylia jest światową potęgą w futbolu, sambie, zasobach wody pitnej, produkcji
samolotów, wołowiny i soi. Ma najpiękniejsze miasto – Rio de Janeiro,
najwspanialszą plażę Copacabana, najsławniejszy karnawał. Jest drugim na świecie
krajem czarnych ludzi. Mali sąsiedzi, a każdy sąsiad z porównaniu z Brazylią jest
mały, boją się tego giganta.
Chiny dokonały cudu jedynego w swoim rodzaju. Ze zdewastowanego, zamkniętego,
klaustrofobicznego kraju dręczonego dyktaturą w ciągu dwudziestolecia stały się
potęgą gospodarczą, od której zaczyna zależeć gospodarka wielu państw świata.
Chiny mają największy potencjał gospodarczy oparty na najtańszej sile roboczej.
Indie z kolei są miarą wszechrzeczy i źródłem wszelkiej kultury. Są duszą świata, jego
ośrodkiem duchowym, miejscem odnowy moralnej i największym autorytetem.
Hindusi są ponadto narodem bankierów, rządzą jako emigracja w kilkunastu krajach
ś
wiata i ze względu na wkład w zwycięstwo nad faszyzmem należy im się stałe
miejsce w Radzie Bezpieczeństwa.
Są to państwa należące do BRICS, czyli do grupy państw rozwijających się, należą też
do niej Rosja oraz od 2011 roku Republika Południowej Afryki. Cele tych krajów to
stworzenie nowego systemu walutowego, zwiększenie roli państw rozwijających się w
ś
wiatowych instytucjach walutowych i zreformowanie anachronicznego i
impotentnego ONZ. Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i Południowa Afryka zamierzają nie
tylko zmniejszyć dolę amerykańskiej waluty w rozliczeniach. Chodzi także o przejście
na wzajemne kredytowanie w walucie narodowej.
Na chwilą obecną kraje BRICS są potęgami, ze względu na siłę militarną i ambicje
polityczne. Kraje te w zasadzie nie zostały dotknięte kryzysem gospodarczym, prócz
Rosji. Brazylia, RPA i Indie to mocarstwa regionalne. Chiny praktycznie już pełnią
rolę supermocarstwa. Brazylia, zwłaszcza po przejęciu władzy przez prezydenta Da
Silvę, stała się prawdziwym mocarstwem. Rezerwy walutowe Brazylii, które
traktowane są jako bufor, mający chronić gospodarkę przed skutkami światowego
kryzysu, osiągnęły poziom ponad 350 mld dolarów.
Indie rozwijają się w tempie 8% PKB rocznie, i stają się poważnym graczem
militarnym na arenie międzynarodowej. Są w stanie prowadzić wojnę na dwa fronty,
chodzi tu przede wszystkim o przygotowanie się do obrony przeciwko Pakistanowi i
Chinom. W dodatku Bombaj to już praktycznie centrum światowych usług i
technologii IT. Indie i Chiny są historycznie najstarszymi państwami jakie istnieją na
kuli ziemskiej. Indie specjalizują się w usługach, Brazylia w rolnictwie, Rosja w
zasobach naturalnych, a Chiny w produkcji. Przyłączenie RPA do BRIC pokazuje, że
BRICS w przyszłości może się powiększyć o kolejne państwa. Potencjalnych
kandydatów jest wiele. Najczęściej wymienia się Turcję, Koreę Południową, Meksyk
oraz Indonezję.