Ochrona przeciwwilgociowa w budownictwie  

   

Antje Wolz - Tłumaczył Bronisław Bartkiewicz

 
Poj cie ochrona przeciwwilgociowa obejmuje cało  przedsi wzi , maj cych na celu 
zapobieganie wyst powaniu szkód w budynkach lub elementach budowlanych jako skutek 
działania wilgoci, pochodz cej z wody, wnikaj cej z zewn trz, lub kondensuj cej si  od 
wewn trz i z zewn trz, np. w pomieszczeniach chłodniczych. Ochrona przeciwwilgociowa 
okre la równie  podstawy zdrowego klimatu w budynkach mieszkalnych, dzi ki którym w 
szczególno ci mo na unikn  powstawania ple ni. 
 
 
Dyfuzja Przepływ strumienia atomów i/lub cz steczek materii lub energii spowodowany 
gradientem (spadek st enia, spadek ci nienia, temperatury itp.), np. dyfuzja pary wodnej. 
 
Współczynnik dyfuzji 
Symbol - D. 
Jednostka - m 2 /h. 
Warto  stała dla danego materiału, oznaczaj ca przepuszczalno  materiału budowlanego w 
odniesieniu do przenikaj cych przez niego cz steczek, np. pary wodnej. 
 
Współczynnik dyfuzji mo na obliczy  z równania Schirmera: 
D = 0,083 (p0 /p) (T/273) 1,81 m 2 /h. 
 
Zawarto  wilgotno ci - Zawarto  wody 
Ilo  wody zawarta w materiale budowlanym lub w powietrzu. 
 
Zawarto  wilgotno ci (w odniesieniu do masy) 
Symbol - um . 
Jednostka - wielko  bezwymiarowa, podawana w procentach wagowych. 
Zawarto  wilgotno ci (wody) w materiale budowlanym, odniesiona do 100 g tego materiału; 
definicja ta uwzgl dnia jedynie zawarto  wody, któr  materiał budowlany mo e pobra , lub 
odda , bez uwzgl dnienia wody krystalicznej, czyli zwi zanej w siatce krystalicznej 
materiału. 
 
Zawarto  wilgotno ci (w odniesieniu do obj to ci) 
Symbol - uv . 
Jednostka - wielko  bezwymiarowa, podawana w procentach obj to ciowych. 
Zawarto  wilgotno ci (wody) w materiale budowlanym, odniesiona do 100 cm 3 tego 
materiału. 
 
Zawarto  wilgotno ci maksymalnej (wilgotno  stanu nasycenia) 
Symbol - umax . 
Jednostka - wielko  bezwymiarowa, podawana w procentach wagowych. 
Maksymalna zawarto  wody w materiale budowlanym. 
 
Stała gazowa pary wodnej 
Symbol - RD . 
Jednostka - J/(kg Y K). 
RD = 462 J/(kg Y K). 

 
Wykres Glazera 
Graficzne przedstawienie zmian temperatury i zawarto ci pary wodnej w dowolnym 
przekroju elementu budowlanego, przy zało eniu liniowych zmian w obr bie ka dej warstwy. 
 
Materiał hydrofobowy 
odpychaj cy wod  
Materiały hydrofobowe - wchłaniaj  tylko bardzo niewielkie ilo ci wody. 
 
Materiał hydrofilowy 
wi

cy wod  

Materiały hydrofilowe - łatwo pobieraj  wod . 
 
Materiał higroskopijny 
wchłaniaj cy wod  
Higroskopijne materiały budowlane pobieraj  wod , np. po to, aby rozcie czy  
skoncentrowane sole, zawarte w ich składzie. 
 
Kapilarno  
Wła ciwo  cieczy, wynikaj ca z istnienia napi cia powierzchniowego. 
Ze wzgl du na istnienie napi cia powierzchniowego woda w rurkach kapilarnych wznosi si ; 
im cie sze s  rurki kapilarne, tym wy ej wznosi si  woda. 
 
Liczba (krotno ) wymian powietrza 
Symbol - ??(beta). 
Jednostka - 1/h. 
Liczba wymian powietrza w pomieszczeniu zamkni tym w ci gu godziny. Wska nik ten 
informuje jak cz sto cała obj to  powietrza w pomieszczeniu wymienia si  przez wentylacj ; 
dla pomieszcze  mieszkalnych i pomieszcze  pracy najni sza wymagana krotno  wymian 
powietrza wynosi 0,5 do 0,8. 
 
Ci nienie cz stkowe (cz steczkowe) pary wodnej 
Symbol - p. 
Jednostka - Pa = N/m 2 . 
Ci nienie cz stkowe to ci nienie pary wodnej zawartej w powietrzu. Ci nienie cz steczkowe 
obliczane jest według powszechnie znanego równania stanu gazu. 
p = cp RD T, w którym: 
cp - wła ciwa pojemno  cieplna, 
RD - stała gazowa. 
 
Wzgl dna wilgotno  powietrza 
Symbol - j. 
Jednostka - warto  bezwymiarowa, podawana w %. 
Wzgl dna wilgotno  powietrza to procentowy udział cz steczkowego ci nienia pary wodnej 
w powietrzu, w stosunku do ci nienia nasycenia w aktualnie panuj cej temperaturze 
powietrza. 
 
Ci nienie nasycenia pary wodnej 
Symbol - pnas . 
Jednostka - Pa = N/m 2 . 

Ci nienie nasycenia, to cz steczkowe ci nienie pary wod 
Czas trwania punktu rosy 
Symbol - tr . 
Jednostka - h. 
Jest to czas, w którym ze wzgl du na warunki klimatyczne na elementach budowlanych mo e 
powstawa  rosa; w ci gu roku czas ten mo e wynosi  nawet 1440 godzin (60 dni). 
Warunki brzegowe przyj te w normach: 
temp. zewn trzna: - 10 !C/wzgl. wilgotno  powietrza 80%, 
temp. wewn trzna: +20 !C/wilgotno  wzgl dna 50%. 
 
Punkt rosy (temperatura punktu rosy) 
Symbol - Js . 
Jednostka - !C. 
Punkt rosy to temperatura, w której przy aktualnej temperaturze i wzgl dnej wilgotno ci 
powietrza tworzy si  rosa (na elemencie budowlanym); np. przy temperaturze wewn trznej 20 
!C i wzgl dnej wilgotno ci powietrza 60% para wodna kondensuje si  przy temperaturze 
zewn trznej 12 !C. Je li temperatura jakiejkolwiek powierzchni jest ni sza od tych 12 !C, to 
na powierzchni tej wytwarza si  woda kondensacyjna. 
 
Współczynnik przenikania dyfuzyjnego pary wodnej 
Symbol - D. 
Jednostka - kg/m 2 h Pa. 
Strumie  pary wodnej przenikaj cej przez element budowlany w ci gu godziny przy 
okre lonej ró nicy ci nie  pary po obu stronach tego elementu. 
 
Opór przenikania dyfuzyjnego pary wodnej 
Symbol: 1?D. 
Jednostka- m 2 h Pa/kg. 
Odwrotno  współczynnika przenikania dyfuzyjnego pary wodnej. 
1???= 1,5 x 10 -6   Y s, 
w którym: 1,5 x 10-6 - odwrotno  współczynnika przewodzenia pary wodnej w powietrzu, 

 - współczynnik oporno ci dyfuzyjnej pary wodnej, 

s - grubo  warstwy materiału budowlanego. 
 
Współczynnik dyfuzji pary wodnej 
patrz O współczynnik dyfuzji. 
 
Współczynnik przewodno ci dyfuzyjnej pary wodnej 
Symbol - d. 
Jednostka - kg/m h Pa. 
??= RD 10 -6 / . 
RD - stała gazowa, 

 - współczynnik oporno ci dyfuzyjnej pary wodnej. 

 
Współczynnik oporno ci dyfuzyjnej pary wodnej 
Symbol -  . 
Jednostka - warto  bezwymiarowa. 
Współczynnik ten, to warto  charakteryzuj ca dany materiał, okre laj ca ile razy opór 
dyfuzyjny warstwy materiału budowlanego jest wi kszy od warstwy powietrza o tej samej 
grubo ci w ustalonych warunkach (np. dla powietrza   = 1; dla folii z PE   = 100 000). 

 
Skropliny - woda kondensacyjna 
Ilo  wody, która wykrapla si  je eli temperatura osi gnie, lub spadnie poni ej punktu rosy. 
 
Czas odparowania skroplin - czas wysychania 
Symbol - tw . 
Jednostka - h. 
Czas odparowania, to czas po którym w okre lonych warunkach klimatycznych odparuje 
woda z powierzchni elementu budowlanego, a element wysycha. Czas trwania okresu 
odparowania przyjmuje si  równy 2 160 godzin (90 dni). Przyj te warunki brzegowe: temp. 
zewn trzna 12 !C/wzgl. wilgotno  powietrza 70%, temp. wewn trzna 12 !C/wilgotno  
wzgl dna 70%. 
 
Strumie  dyfuzyjny pary wodnej 
Symbol - l. 
Jednostka - kg/h. 
Ilo  pary wodnej przenikaj cej na drodze dyfuzji do atmosfery w ci gu 1 godziny z 
powierzchni 1 m 2 wody. 
 
Ekwiwalentna (z uwzgl dnieniem dyfuzji pary wodnej) grubo  warstwy powietrza 
Symbol - sd . 
Jednostka - m. 
Ekwiwalentna grubo  warstwy powietrza oznacza grubo  warstwy powietrza, która 
wykazuje taki sam opór dyfuzyjny, jak materiał budowlany o okre lonej grubo ci warstwy, 
sd =   Y s, 

 - współczynnik oporno ci dyfuzyjnej pary wodnej, 

s - grubo  warstwy materiału budowlanego. 
 
Ilo  pary wodnej w odniesieniu do powierzchni 
Symbol - W. 
Jednostka - kg/m 2 . 
Zawarto  wody w materiale budowlanym, odniesiona do powierzchni jednego m 2 . 
 
Współczynnik szybko ci poboru wody 
Symbol - w. 
Jednostka - kg/(m 2 h 1/2 ). 
Warto  stała dla danego materiału; wielko  charakteryzuj ca malej c  z upływem czasu 
szybko  poboru wody przez podci ganie kapilarne; równie  szybko  poboru wody w 
odniesieniu do powierzchni. 
 
Szybko  odparowania 
Symbol - modp . 
Jednostka - kg/(m 2 h). 
Ilo  wody, któr  mo e odda  1 m 2 powierzchni materiału budowlanego przez odparowanie. 
 
Literatura 
PN-80/B-10240. Pokrycia dachowe z papy i powłok asfaltowych. Wymagania i badania przy 
odbiorze. 
PN-87/C-890045. Wyroby z tworzyw termoplastycznych. Cechy i cechowanie. 
PN-69/B-10260. Izolacje bitumiczne. Wymagania i badania przy odbiorze.