w w w . c h o m i k u j . p l / M a r W a g 9 8 7  

Ciśnienie statyczne - jest to jednostkowa siła powierzchniowa, z 
jaką działają na siebie dwa stykające się elementy przepływającego 
lub będącego w spoczynku płynu, które znajdują się w danej chwili 
w rozpatrywanym punkcie przestrzeni. 
Ciśnienie statyczne wskazuje przyrząd, którego prędkość względem 
płynu jest równa zeru. Przy pomiarze ciśnienia statycznego płynu 
dołącza się manometr.  
Ciśnienie całkowite - jest to suma ciśnienia statycznego p i 
dynamicznego p

d

 // p

c

= p + p

d 

Co to jest równanie stanu? Czy równanie Clapeyrona jest 
równaniem stanu? 
Stan czynnika termodynamicznego o stałym składzie można 
opisać za pomocą trzech parametrów termicznych: cisnienia 
,temperatury i objetosci własciwej.  
Tylko dwa z nich sa niezalezne, jezeli czynnik jest w stanie 
stabilnej rownowagi termodynamicznej.  
Na przykład przy danych wartosciach temperatury i cisnienia 
wystepuje tylko jedna objetosc własciwa danego czynnika(jezeli 
jest on jednofazowy).  
Zależnosc ó(to jest fi)(p,T,v)=0 miedzy termicznymi parametrami 
stanu danego czynnika nazywamy termicznym rownaniem stanu 
gazu. Termiczne rownanie stanu można odwzorowac za pomoca 
powierzchni p,T,v. 
Rownanie Clapeyrona jest rownaniem stanu gazu // Pv=RT 
W jaki sposób bilansujemy substancję w procesach fizycznych, 
a w jaki w procesach chemicznych? 
w procesach fizycznych - oddzielnie dla każdej substancji.  
w procesach chemicznych - dla każdego pierwiastka. 
Równanie bilansu substancji wynika z zasady zachowania ilości 
substancji. Bilans substancji sporządza się dla układu 
wyodrębnionego za pomocą osłony kontrolnej. Substancja 
doprowadzana do układu częściowo w nim zostaje, reszta zaś z 
układu odpływa.   

// G

d

= 

∆

G

u

 + G

w  

// 

G

d 

– ilość substancji doprowadzonej do układu 

∆

G

u 

– przyrost ilości substancji w układzie ilość substancji 

wyprowadzanej z układu 
G

w

 -ilość substancji wyprowadzanej z układu

        

Jak wyznaczyć gęstość gazu doskonałego, jeżeli znane są jego 
parametry termiczne, tj. temperatura i ciśnienie. Jaka 
informacja jest dodatkowo potrzebna? 
Wyznaczamy z wzoru >>  p/ro=RT <<  
Przekształcamy aby wyliczyć ro czyli gęstość. 
Dodatkowo potrzebujemy stałej gazowej „R”, dla roztworu oblicza 
się ją z równania >> R=(MR)/Mczasteczkowe 
Sposoby doprowadzenia energii do układu: 
W urzadzeniach technicznych najczesciej spotyka sie cztery 
sposoby przekazywania energii (rys 2): 
 
1. przez przepływ 
ciepła,  
2. za pomoca strugi 
czynnika, 
3. przez wykonanie 
pracy mechanicznej, 
4. za pomoca pradu 
elektrycznego. 

 
 

Energia ewnętrzna  
W układzie wydzielamy energie kinetyczna i potencjalna całości 
układu lub jego makroskopowych części. Pozostałą część tego 
układu nazywamy energią wewnętrzna      >>E

u

 = E

k

 + E

p

 + U 

E

u

 – energia układu, E

k 

–en. kinetyczna układu, E

p

 – en. potencjalna 

układu, U – energia wewnętrzną układu. 
Główne składniki energii wewnętrznej: 
1--energia kinetyczna ruchu postępowego i obrotowego drobin 
2--energia ruchu drgającego atomów w drobinie 
3--energia potencjalna w polu wzajemnego przyciągania się drobin 
4--energia chemiczna, związana z możliwością przebudowy drobin 
5--energia stanów elektronowych 
6--energia jądrowa 
Praca bezwzgledna praca wykonana przez czynnik 
termodynamiczny przy zmianie jego objetosci.    >> dL = p dV 
p - bezwzgledne cisnienie statyczne czynnika wewnatrz cylindra,  
dV - przyrost objetosci czynnika wewnatrz cylindra.  
Dla przemiany skończonej otrzymuje sie 
L1−2 = całka|21  pdV = pm(V2 − V1) 
pm - srednie cisnienie bezwzgledne czynnika w czasie przemiany. 

 

Praca techniczna  - Praca wykonana przez maszyne przepływowa 
jest suma pracy Ln napełniania, L1−2 przemiany w układzie 
zamknietym i Lw wytłaczania. 

Lt = L1−2 + Ln + Lw = L1−2 + p1V1 − p2V2 

Jezeli przemiana przebiega bez tarcia, to prace techniczna 
przedstawia w układzie p, V pole zawarte miedzy krzywa 
przemiany przebiegajacej w układzie zamknietym a osia p. 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Z czego składa się obieg Carnota? Pokazać ten obieg w Ts. 
Beztarciowy obieg Carnota składa sie z dwu izoterm i dwu 
izentrop. 
Sprawnosc energetyczna obiegu silnika  
NI EsC  = (Tt − Tw)/Td 
Sprawnosc energetyczna obiegu ziebiarki mechanicznej, 
NI EzC =Td/(Tw − Td) 
Sprawnosc energetyczna obiegu pompy mechanicznej, 
NI EgC =Tw/(Tw − Td) 

 
 
qw 
 
qd 
 
Ic 
 
 
 

Izoterma 
T = idem  
pv = idem 
Lt = L1−2 = Q1−2 

 

Izochora 
v = idem, 

(p2/p1)=(T2/T1) 

L1−2 = 0 

Lt = V (p2 − p1) 

 

 

Izobara 
p = idem, 

(v2/v1)=(T2/T1) 

Lt = 0 

L1−2 = p(V2 − V1) 

 

Entalpia - Definiuje się ja za pomoca wzoru Gibbsa 
I = U + pV lub i = u + pv  
gdzie: U, I - energia wewnetrzna i entalpia,  
p - bezwzgledne cisnienie statyczne, 
V - objetosc całkowita/ własciwa ciała. 
Entropia - elementarne ciepło całkowite pochłoniete przez ciało. 
-sposób przekazywania energii  
Obiegiem termodynamicznym nazywamy zespół przemian, w 
którym stan koncowy czynnika termodynamicznego pokrywa sie ze 
stanem poczatkowym. 
Obieg termodynamiczny moze byc realizowany w kolejnych 
czesciach układu zamknietego, z których kazda jest urzadzeniem 
przepływowym (np kocioł,turbina, skraplacz).