Laboratorium uciech miłosnych
Laboratorium uciech miłosnych
Miłość jest serią reakcji chemicznych. Lepiej niŜ romantyczne sonety Szekspira opisze ją język
laboranta.
To nie przypadek, Ŝe w Dniu Świętego Walentego zakochani chętnie wręczają sobie czekoladę.
Dzięki niej otrzymujemy dawkę fenyloetyloaminy - substancji odpowiadającej za dobre
samopoczucie. Od dawna wiadomo, Ŝe załamanie po rozstaniu z ukochaną osobą moŜna złagodzić
czekoladą, lecz wiele pytań dotyczących miłości pozostawało dotąd bez odpowiedzi.
Czy miłość nie rozpoczyna się od spojrzenia, przypadkowego muśnięcia dłoni lub szeptu podczas
tańca? Nawet jeśli tak jest, pozostaje pytanie: "Dlaczego akurat on?", "Dlaczego akurat ona?".
Odpowiadają na nie naukowcy z University of Chicago. Wyniki ich badań opublikowano w
najnowszym wydaniu czasopisma naukowego "Nature Genetics". Okazuje się, Ŝe u kobiet za wybór
partnera odpowiada niewielki zestaw genów, znany pod skrótem MHC. Panie wolą męŜczyzn o
zestawie MHC znacznie róŜniącym się od ich własnego. Wyboru dokonują za pomocą nosa. Podczas
eksperymentu badane kobiety wąchały męską bieliznę, bezbłędnie wybierając najbardziej poŜądany
zestaw genetyczny. A zauroczenie? Namiętność? NiewaŜne drobiazgi. Liczą się geny wywęszone
przez partnerkę.
Historia chemii miłości rozpoczęła się w poniedziałek 25 października 1972 r. Tego dnia 24-letnia
Candance Pert, doktoranka z Johns Hopkins University Medical School w Baltimore (USA), odkryła
na powierzchni komórek nerwowych w mózgu szczurów tzw. receptory opiatowe. Są one niczym
straŜnicy, którzy regulują napływ opiatów (narkotyków takich jak morfina, heroina lub kodeina) do
wnętrza komórek nerwowych. Mało prawdopodobne - myślała Pert - by przyroda wyposaŜyła
szczury w narządy nie mające zastosowania. A skoro tak, to ich organizm musi produkować
narkotyki. Jeśli takie receptory mają szczury - dedukowała dalej - to moŜe występują one takŜe na
powierzchni naszych komórek? Oznaczałoby to, Ŝe równieŜ mózg człowieka wytwarza swoje
narkotyki. Stąd juŜ tylko krok do rewolucyjnego stwierdzenia: emocje człowieka mają swoje
chemiczne odpowiedniki.
Dwa zdarzenia zawaŜyły na tym, Ŝe młoda badaczka zajęła się poszukiwaniem receptorów
opiatowych. Kilka miesięcy przed rozpoczęciem studiów doktoranckich wyszła za mąŜ i
zakosztowała rozkoszy podróŜy poślubnej. Nieco później, tuŜ przed rozpoczęciem semestru, spadła
z konia. Po wypadku miała silne bóle kręgosłupa. W szpitalu regularnie wstrzykiwano jej morfinę.
Gdy zaŜyła lek, mijał nie tylko ból. Odczuwała takŜe absolutne uspokojenie, rodzaj euforii i stany
ekstazy graniczącej z seksualnym spełnieniem. Zaczęła się zastanawiać, jakie reakcje zachodzą w
mózgu pod wpływem opiatów oraz jakie to wywołuje emocje. 13 miesięcy później zlokalizowała
receptor opiatowy w komórkach nerwowych w szczurzym mózgu. Trzy lata po tym odkryciu
naukowcy z University of Aberdeen w Szkocji, John Hughes i Hans Kosterlitz, opisali pierwszy opiat
wytwarzany w ludzkim organizmie - endorfinę. Odtąd znali juŜ receptor, cząsteczkę, która do niego
pasuje, oraz związane z nimi doznania. Chemia emocji stała się faktem.
Candance Pert przystąpiła do kolejnego badania. Do mózgów chomików przed kopulacją
wstrzykiwała łatwy do wykrycia radioaktywny opiat. Potem w róŜnych fazach kopulacji zdejmowała
samca z samicy lub wyciągała samicę spod samca i mierzyła poziom napromieniowanych endorfin
w mózgu. Okazało się, Ŝe po orgazmie wzrastał on o 200 proc.
Tak było u chomików, ale Pert chciała wiedzieć, czy tak samo jest u ludzi. Lecz jak tu namówić
kogoś na pobieranie krwi w róŜnych fazach aktu miłosnego? Nakłoniła więc do eksperymentu męŜa
oraz zaprzyjaźnione pary, głównie naukowców z amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia
Psychicznego w Bethseda. Przygotowała wszystkim paski przypominające gumę do Ŝucia, które
zwiększały wydzielanie śliny. Uczestnicy eksperymentu, uprawiając seks, Ŝuli je i w odpowiednich
"momentach" wypluwali do probówek. Okazało się, Ŝe chomiki nie były wyjątkiem. Poziom endorfin
w ślinie ludzi takŜe się podwoił.
Zawartość substancji chemicznych w naszym organizmie waha się nie tylko pod wpływem
radosnych emocji. Dowiódł tego prof. Michel Liebowitz z New York State University. Badał
nieszczęśliwie zakochanych, osoby w stanie depresji lub próbujące popełnić samobójstwo. Wszyscy
chorzy z miłości lub ci, którzy z tego powodu odebrali sobie Ŝycie (uczony miał dobre kontakty z
policją nowojorską i mógł badać mózgi samobójców), mieli obniŜony poziom substancji o nazwie
fenyloetyloamina (PEA). Liebowitz dowiódł jednoznacznie, Ŝe miłość moŜe (chemicznie) zabijać.
To właśnie fenyloetyloamina jest tym związkiem chemicznym, który neurobiolodzy najczęściej
kojarzą ze stanami emocjonalnymi określanymi jako miłość lub zakochanie. Od dawna było
wiadomo, Ŝe PEA naleŜy do grupy amfetamin (narkotyków) i Ŝe jej podwyŜszone stęŜenie w mózgu
objawia się stanami podobnymi do tych, jakie odczuwają narkomani: euforią, bezsennością,
