background image

Pozostałe procesy przeróbki 

plastycznej 

Dr inż. Paweł Rokicki 
Politechnika Rzeszowska 
Katedra Materiałoznawstwa, Bud. C, pok. 204 
Tel: (17) 865-1124 

background image

Tłoczenie 

Grupy operacji dzielimy na: 

   dzielenie (cięcie) 

   kształtowanie plastyczne (gięcie) 

 

Wytłoczki dzielimy na 

a)  z powierzchnią rozwijalną 

b)  z powierzchnią nierozwijalną 

background image

Tłoczenie 

Metody kształtowania w zależności od schematu kinematycznego 

a) Dwa narzędzia z których przynajmniej jedno wykonuje ruch prostoliniowo-zwrotny 

b) Narzędzia obtacza się po powierzchni materiału 

c) Materiał ślizga się po powierzchni nieruchomego narzędzia 

Różne sposoby wykonywania kątowników: a) tłoczenie na prasie, b) gięcie za pomocą 

walców, c) gięcie przez przeciąganie 

background image

Cięcie 

Polega na oddzieleniu jednej części materiału od drugiej 

Różne sposoby cięcia: a) na nożycach, b) w wykrojniku wzdłuż linii zamkniętej,  

c) okrawanie, d) wygładzanie powierzchni wewnętrznej, e) i zewnętrznej, f) cięcie 

nożowe, g) przebijanie z wywijaniem, h) i) cięcie z użyciem materiału elastycznego. 

background image

Wykrawanie 

Wykrawanie jest to proces cięcia na wykrojnikach. Stempel oddziałuje na materiał 

ułożony na matrycy z daną siłą. Między stemplem a otworem matrycy musi byd 

zachowany luz obustronny 

Schemat wykrawania: d – średnica stempla, 
 D – średnica otworu w płycie tnącej (matrycy), 
z

j

 – luz jednostronny 

Wygląd powierzchni bocznej wkrojonego 

elementu 

background image

Cięcie na nożycach 

Nazwa i schemat nożyc 

Grubośd 

ciętej blachy 

Zastosowanie, zalety i wady 

 
 
 
 
 
 

Gilotynowe 

 
 

do 60 mm w 

zależności od 

wielkości nożyc 

 
Cięcie arkuszy na pasy lub kawałki 
 
Wady: Skrzywienie odcinanej części, trudności w zachowaniu 
równoległości krawędzi, zadzior położony po obu stronach 
elementu odcinanego. 

 
 
 
 
 
 
Krążkowe z osiami równoległymi 

 
 

 do 30 mm 

Cięcie arkuszy na pasy lub kawałki, wycinanie krążków o dużych 
średnicach 
 
Zalety: linia cięcia dowolnie długa 
 
Wady: skrzywienie obu części ciętego materiału 

 
 
 
 
 

Wielokrążkowe 

 
 

do 10 mm 

 
Jednoczesne cięcie arkuszy lub taśm na pasy 
 
Zalety: bardzo duża wydajnośd, zachowana równoległośd 
krawędzi, jednostronne położenie zadziorów 

background image

Cięcie na nożycach 

Nazwa i schemat nożyc 

Grubośd 

ciętej blachy 

Zastosowanie, zalety i wady 

 
 
 
 
 
 

Krążkowe z pochylonym dolnym 

krążkiem 

 
 
 

do 30 mm 

 
Cięcie arkuszy na pasy i kawałki, wycinanie przedmiotów o 
zarysie będącym linią wypukła, wycinanie krążków i pierścieni 
 
Zalety: Dowolnie długa linia cięcia 
 
Wady: Skrzywienie obu części materiału 

 
 
 
 
 

 
 

Krążkowe z pochylonymi 

krążkami 

 
 

 do 20 mm 

Cięcie arkuszy na pasy lub kawałki, wycinanie przedmiotów o 
zarysie krzywoliniowym 
 
Zalety: duża uniwersalnośd 
 
Wady: Wyciąganie materiału przez krążki, co utrudnia dokładne 
cięcie według wytrasowanej linii  

 
 
 

 
 
 

Skokowe 

 
 
 

do 10 mm 

 
Wycinanie przedmiotów płaskich o dowolnym  zarysie 
krzywoliniowym 
 
Zalety: nożyce nie wciągają materiału, możliwośd uzyskania 
małych promieni krzywizny 

background image

Gięcie 

Proces kształtowania przedmiotów z powierzchniami kształtowalnymi, w których zostaje 

zachowana prostoliniowośd tworzących, a zmiana krzywizny giętego materiału zachodzi w jednej 

płaszczyźnie  

wyginanie 

zaginanie 

zwijanie 

Owijanie na stałym 

wzorniku 

background image

Gięcie 

Owijanie na wzorniku 

obrotowym 

Gięcie na trzech 

walcach 

Prostowanie 

Walcowanie 

wzdłużne  

Gięcie przez przeciąganie 

background image

Wytłaczanie 

Jest to proces, w którym specjalnie przygotowana blacha (np. wycięty krążek) jest 

przekształcana w wytłoczkę w skutek nacisku narzędzi (stempel + matryca) 

Metody wytłaczania a) za pomocą sztywnych narzędzi, b) hydrauliczne, c) stemplem elastycznym 

background image

Wytłaczanie 

Przebieg procesu wytłaczania z dociskaczem naczynia cylindrycznego: a) początek procesu, 

b) kształtowanie wytłoczki c) zakooczenie procesu, d) przebieg siły wytłaczania 

background image

Przetłaczanie 

Stosowane jest do wytłoczek w celu uzyskania większej wysokości w stosunku do średnicy 

Sposoby przetłaczania, a) swobodne, b) przewijanie, c) przetłaczanie hydrauliczne 

background image

Wyoblanie i zgniatanie obrotowe 

Umożliwia otrzymanie wyrobów osiowosymetrycznych o złożonych kształtach 

Przykłady wyoblania: a) naczynia cylindrycznego, b) miejscowe zwężenie wytłoczki 

background image

Przykłady wyoblania: 1 – zaginanie podstawy, 2,3,4 – kształtowanie ścianki, 5 - 

wykooczenie 

Wyoblanie i zgniatanie obrotowe 

background image

Przykład obciskania i rozpęczania  

Inne metody kształtowania wytłoczek