(Microsoft PowerPoint - 4. Dewiacja i kontrola spo\263eczna)

CZYNNIKI ZAGRAŻAJĄCE
PORZĄDKOWI SPOŁECZNEMU

WIELKOŚĆ POPULACJI

JAKOŚĆ INTERAKCJI

ZAUFANIE

ZAANGAŻOWANIE

ZRÓŻNICOWANIE SPOŁECZNE

KULTURA

ROLE ZAWODOWE

DOCHODY

NIERÓWNOŚCI

PIENIĄDZE, WŁADZA, PRESTIŻ

rola biologii i genetyki;

ludzie dziedziczą

pewne ludzkie impulsy, repertuary zachowań,

sposoby postępowania, schematy myślenia,

które są właściwe całemu gatunkowi ludzkiemu

wszystkie sposoby życia nie są efektem

dziedziczenia, lecz ludzie je nabywają od

społeczeństwa w którym się urodzili i

dorastają; to społeczeństwo dyktuje jak działać

i myśleć

społeczeństwo wpaja jednostce

sposoby życia swojej grupy dzięki regułom

zawartym w kulturze

kulturze

Proces socjalizacji

socjalizacja

to proces za pośrednictwem którego jednostka staje

się członkiem szerszych zbiorowości społecznych

uczenie się

reguł i idei zawartych w kulturze

socjalizacja pierwotna

– dokonująca się w dzieciństwie, w

rodzinie i innych grupach pierwotnych

socjalizacja antycypuj

– internalizowanie wzorów grupy, do

której się nie należy, a jedynie pragnie należeć, czyli pozytywnej
grupy odniesienia

socjalizacja odwrotna

– sytuacja spotykana w warunkach

szybkiej zmiany kulturowej, kiedy np. młode pokolenie stara się
wdrożyć tradycjonalnie nastawione starsze pokolenie do nowych
wzorów kulturowych tj. stylów bycia, mówienia, ubierania się,
rozrywki, twórczości etc.

socjalizacja permanentna

– proces internalizowania coraz to

nowych wzorów kulturowych, w ciągu całego życia

Internalizacja kultury

wszystkie treści wpajane przez społeczeństwo,
zawarte są w obrębie kultury

internalizacja

– proces psychiczny polegający na

„uwewnętrznieniu” kultury, czyli przekształceniu jej
wzorów w elementy osobowości

motywacje czy

postawy

eksternalizacja

– przejawianie się ukształtowanych

kulturowo treści osobowościowych – motywacji czy
postaw w konkretnych działaniach

Słabe ogniwa socjalizacji

resocjalizacja

– eliminacja głęboko

zinternalizowanych wzorów kulturowych i

wpojenie wzorów przeciwstawnych

kontrsocjalizacja

– uczenie się wzorów życia

typowych dla środowisk dewiacyjnych i

przestępczych, odmiennych od tych, które

uznaje większość społeczeństwa

Dewiacja i jej rodzaje

dewiacja pierwotna

– czyn dewiacyjny popełniony po

raz pierwszy, uruchamiający sekwencję kontroli
społecznej i wymierzania sankcji

dewiacja wt

rna

– recydywa, czyli wejście na drogę

„kariery dewiacyjnej” w wyniku odrzucenia przez
społeczeństwo – „stygmatyzacji”

stygmatyzacja

stygmatyzacja /etykietowanie/

– trwałe przypisanie

jednostce tożsamości dewianta czy przestępcy przez
ciążące na niej znamię karalności

dewiacja w sensie funkcjonalnym

– czyn wywołujący

negatywne reakcje społeczne w postaci sankcji
różnego rodzaju

Dewiant

Człowiek, który żyje niezgodnie z
obowiązującymi regułami, których
przestrzega większość z nas: np. przestępcy,
narkomani (Giddens, 223)

Kevin Mitnick

– hakerzy jako grupa

dewiantów, zagrażająca epoce informacji

(mroczna społeczność

„nieprzystosowanych społecznie młodych

ludzi, którzy unikają kontaktów z innymi i
ż

yją alternatywnym życiem, ukryci za

anonimowymi nazwami użytkownika sieci)

Kevin Mitnick

Kevin David Mitnick (ur.

6 sierpnia 1963

roku w

Van

Nuys

Kalifornia

) – jeden z najbardziej znanych

komputerowych włamywaczy

. Za swoje przestępstwa

został skazany na wieloletnie pozbawienie wolności.

lutego 1995

roku

FBI

przy pomocy dziennikarza

komputerowego Johna Markoffa i

Tsutomu Shimomury

aresztowano go. Został oskarżony o włamanie na
terenie

USA

do kilku ważnych systemów

komputerowych. Nigdy jednak nie zarzucono mu
czerpania korzyści materialnych z

crackingu

Kontrola społeczna i sankcje

kontrola spo

eczna

– system społecznych sankcji /negatywnych i

pozytywnych/ oraz agend /grup, organizacji, instytucji/ stosujących

takie sankcje

sankcje formalne

– kary wymierzane w szczegółowo przepisanym

trybie, w określonym precyzyjnie wymiarze, przez specjalnie do

tego powołane organizacje czy instytucje

sankcje rozproszone

– spontaniczne i nieformalne metody nacisku

i karania stosowane przez grupy, do których jednostka należy

permisywno

ść

spo

eczna

– atmosfera przyzwolenia na czyny

dewiacyjne czy nawet przestępcze wywierająca presję na agendy

kontroli społecznej w kierunku powstrzymywania się od

wymierzenia sankcji, lub wymierzenia sankcji niewspółmiernie

łagodnych

punitywno

ść

– rozpowszechnione w społeczeństwie żądanie

wysokich kar i „zerowej tolerancji” w stosunku do dewiantów i

przestępców

Proces standaryzacji lub

normalizacji efektów

ludzkiej pracy

aby była skuteczna musi

być zinternalizowana

obyczaj

zwyczaj

moralność

religia

normy prawne

tradycja

Konformizm

Dewiacja

Funkcje :

granice dopuszczalnych zachowań

wzmocnienie integracji grupy

czynnik zmiany społecznej

(alternatywne

wzory zachowań)

POSTAWY WOBEC NORM

INTERPRETACJE
BIOLOGICZNE

Cesare Lombroso (1876r): kształt czaszki,
wielkość szczęki, długość ramion – osoby
biologicznie zdegenerowane (typ
„atawistyczny”

Sheldon (1949r):

typ mezomorficzny (umięśniony, aktywny,
skłonny do przestępczośći)

Ektomorficzny (szczupły)

Endomorficzny (pulchny)

Ewolucja kontroli spo

Ewolucja kontroli społłłłecznej

ecznej

(więzi)

F. TOENNIENS

GEMEINSCHAFT

(zwyczaj, tradycja)

GESSELLSCHAFT

(cele racjonalne,
prawo, opinia
publiczna)

Ferdinand Tönnies (ur.

26 lipca 1855

koło Oldenswort

- zm.

9 kwietnia 1936

Kilonii

niemiecki

socjolog i

filozof.

1913

r. profesor uniwersytetu w Kilonii.

Twórca systemu

socjologii ogólnej

, za którego

podstawę przyjął rozróżnienie

wspólnoty

(niem.

Gemeinschaft) i stowarzyszenia (Gesellschaft)
stosunków społecznych. Wprowadził termin

woluntaryzm

. Inspirował się filozofią

Thomasa

Hobbesa

Zapoczątkował w socjologii

formalizm

, który rozwinął i

uporządkował

Georg Simmel

FUNKCJONOWANIE
INSTYTUCJI

ZACHOWANIE

FUNKCJONOWANIE
GOSPODARKI,
SYSTEMU
POLITYCZNEGO

JĘZYK
WYGLĄD
WIERZENIA
(KULTURA)

STAN
PSYCHIKI

PEŁNIONA
ROLA
SPOŁECZNA

ZGODNOŚĆ Z
PRZYPISYWANYM
MU ZNACZENIEM

NORMA

DEWIACJA SPO

DEWIACJA SPOŁ

ŁECZNA

ECZNA

ŁAC. „DEVIO”

SCHODZENIE Z DROGI

ODCHYLENIE

ZBOCZENIE

Po II wojnie światowej : synonim „patologii”
lub „dezorganizacji społecznej”

Emile Durkheim

•

francuski filozof

socjolog

i pedagog

Jego prace miały wielki wpływ

na rozwój nowoczesnej socjologii

(ur.

15 kwietnia 1858

r., zm.

15 listopada 1917

r.)

Durkheim był najwybitniejszym przedstawicielem

socjologizmu

. Był profesorem w

Bordeaux

, gdzie

1895

roku objął pierwszą w Europie katedrę

socjologii

, od

1902

roku wykładał na

Sorbonie

Durkheim był autorem klasycznych dzieł, spośród
których najsłynniejsze to: O podziale pracy
społecznej, Zarysy metody socjologicznej,

suicide. Étude de sociologie

, Elementarne formy

ycia religijnego. Był założycielem i redaktorem

pisma

Année Sociologique

I. Jako czynnik dezintegracji

(konsesualny, integracyjny model społeczeństwa)

Ustala zakres tego, co wolno, a czego nie

rolę publicznego karania dewiantów

współcześnie przyjmują media

karanie dewiantów wzmacnia konformizm

wśród pozostałych członków grupy

napięcia indukujące dewiacje tkwią w

strukturze społecznej (zanik więzi,
anonimowość kontaktów społecznych…)

II. Dewiacja jako zachowanie

wyuczone (interakcjonizm)

(orientacja socjalizacyjno - kulturowa)

Jest to przykład socjalizacji negatywnej

Nabywamy ją poprzez przyłączanie się do

podkultur dewiacyjnych oraz przynależność
do środowiska o

ograniczonych

możliwościach legalnego czy racjonalnego
zaspokajania potrzeb i aspiracji lub

zablokowanego

(np.mniejszości etniczne)

teoria zróżnicowanych powiązań:

gangi zaspokajają te same potrzeby,

co grupy pierwotne (bezpieczeństwa,
przynależności, emocjonalne..)

III. Dewiacja jako trwa

III. Dewiacja jako trwałłłły

element

element ż

życia spo

ycia spo

ycia społłłłecznego

ecznego

(konfliktowy, oparty na antagonizmach, model

społeczeństwa)

Dewiacja to stały element życia

społecznego; o  tym  co  jest, a  co  nie  jest
dewiacją, decydują ci, którzy  mają władzę
i  mogą stanowić prawo  - źródła  dewiacji  tkwią
w  źle  funkcjonującym prawie, instytucjach  władzy
i  państwa