Badanie czystości substancji
leczniczych metodą klasyczną
wg FP
Badanie czystości substancji
leczniczych metodą klasyczną
wg FP
Definicja wg Farmakopei
Zanieczyszczeniami
są wszystkie składniki postaci farmaceutycznej
o budowie innej
niż substancja właściwa, które znalazły się
w produkcie wbrew naszej woli,
zostały zawleczone z substancją
czynną lub substancjami pomocniczymi w procesie produkcji lub
w trakcie przechowywania.
Po co?
czystość związku chemicznego gwarantuje jego jakość
związek czysty ma ściśle określone właściwości chemiczne
i farmakologiczne
można jednoznacznie określić jego skład jakościowy
i ilościowy
można przewidzieć jego właściwości farmakologiczne
bezpieczeństwo użytkowania
Normy czystości
Normy jakości dla substancji stosowanych w lecznictwie zawarte są
w Farmakopei, w odpowiednich monografiach substancji
Normy dotyczące substancji niefarmakopealnych określają
odpowiednie normy przemysłowe i normy polskie
Farmakopea bardzo ściśle określa również odczynniki używane w
analizie
– gwarancja powtarzalności wyników
Zanieczyszczenia
Niebezpieczne
Obojętne
Mechaniczne
(ostre elementy
szklane lub metalowe)
Toksyczne
(produkty rozkładu,
substancje
dodane omyłkowo)
Rodzaje zanieczyszczeń
Same nie stanową
niebezpieczeństwa, jednak
ich obecność może
osłabiać działanie np. przez
rozcieńczenie
Zanieczyszczenia
Niespecyficzne
(produkcyjne)
(nie związane z daną
substancją leczniczą)
Specyficzne
(degradacyjne)
(charakterystyczne dla danej
substancji leczniczej)
Rodzaje zanieczyszczeń
pochodzące z urządzeń (smary,
zanieczyszczenia mechaniczne)
pochodzące z procesu produkcji
(rozpuszczalniki),
pochodzące z zanieczyszczenia
rozpuszczalników, środowiska
(metale ciężkie, różne sole)
produkty rozkładu substancji
(przechowywanie…),
nieprzereagowane odczynniki, substraty
(produkcja),
produkty uboczne syntezy,
produkty uboczne dla preparatów poch.
naturalnego
– różne składniki surowca
Czystość
metody badania
Metoda klasyczna
Metody
instrumentalne
(spektroskopia,
polarymetria,
refraktometria)
Metody
chromatograficzne
(TLC, HPLC)
Sposoby oznaczania czystości substancji
leczniczych
Badanie obecności zanieczyszczeń
niespecyficznych
Badanie przeprowadza się w świeżo
przygotowanych roztworach wg
wskazań zawartych w Farmakopei
Wg FP VI najbardziej powszechna
metoda badania czystości
substancji leczniczych, umożliwia
również potwierdzenie tożsamości.
Tom I FP V
FP V w tomie I podaje szczegółowe wskazówki, dotyczące określania
zanieczyszczeń niespecyficznych na podstawie prostych doświadczeń
chemicznych i obserwacji ich wyników. Obejmują one badanie:
•
suchej pozostałości,
•
strat po suszeniu
•
zanieczyszczeń substancjami zwęglającymi się
•
zanieczyszczeń substancjami łatwo utleniającymi się
•
zawartość popiołów
•
zawartość jonów Cl
-
, NO
3
-
, SO
4
2-
, NH
4
+
, Ba
2+
, Ca
2+
, Mg
2+
, Fe
2+
•
zanieczyszczenia metalami ciężkimi w przeliczeniu na Pb
•
obecność As
Metoda klasyczna badania czystości
(wykonanie i analiza wyników)
przeprowadza się w świeżo przygotowanych roztworach wg wskazań
zawartych w Farmakopei,
próby wykonuje się w naczyniach ze szkła bezbarwnego, czystych
i wysuszonych,
ocenę reakcji przeprowadza się w porównaniu
z roztworami wzorcowymi
Metoda klasyczna badania czystości
(wykonanie i analiza wyników)
Roztwór wzorcowy - przygotowany wcześniej roztwór odpowiedniej
substancji posiadający
•
odpowiednie zabarwienie (wzorzec barwy)
•
odpowiednią, ściśle określoną przez FP, dopuszczalną ilość
zanieczyszczenia
– stężenie graniczne
Metoda klasyczna badania czystości
(wykonanie i analiza wyników)
porównanie dokonuje się wykonując reakcje:
•
równocześnie
•
używając identycznych ilości odczynników
•
obserwacji dokonuje się po tym samym czasie
•
w ten sam sposób
•
zmętnienie roztworów jasnych obserwuje się na matowym tle
Metoda klasyczna badania czystości
(wykonanie i analiza wyników)
1.
Przygotowanie roztworu wzorcowego (Cl
-
, SO
4
2-
, Mg
2+
, Ca
2+
, Fe
3+
)
2.
Przygotowanie substancji badanej wg monografii FP V
3.
Przygotowanie roztworu substancji badanej w kierunku
zanieczyszczeń (Formuła: „podaną w monografii ilość
substancji” – patrz monografia)
4.
Do roztworu wzorcowego i do roztworu substancji badanej
dodajemy
w tym samym czasie te same ilości odczynników
(określone przez FP V) i czekamy na wynik.
Metoda klasyczna badania czystości
(wykonanie i analiza wyników)
Metoda klasyczna badania czystości
(wykonanie i analiza wyników)
Substancja jest farmakopealnie czysta
, gdy rodzaj i ilość
zanieczyszczeń nie przekracza normy farmakopealnej
(tj. ilości zanieczyszczeń obecnych w roztworach wzorcowych)
Nie oznacza to, że substancja nie może zawierać nawet minimalnych
ilości zanieczyszczeń