background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

   

 

 
 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI 
             NARODOWEJ 

 
 

 

 

 

 

Tadeusz Kochanowski 

 

 

 

 
 
Rozpoznawanie wyrobów złotniczych pochodzących  
z różnych okresów historycznych 
731[06].O1.01 

 

 
 
 

 
Poradnik dla nauczyciela

 

 
 
 

 
 
 
 

 

 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji  Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2006 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

Recenzenci:  
Wacław Jaworski 
Mirosław Muraszkowski 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne:  
Antoni Korsak 
 
 
 
Konsultacja:  
Zenon W. Pietkiewicz 
 
 
 
Korekta: 

 
 

 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  „Rozpoznawanie 
wyrobów  złotniczych  pochodzących  z  różnych  okresów  historycznych”  731[06].O1.01 
zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu złotnik–jubiler. 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom  2006

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

SPIS TREŚCI 
 

1. Wprowadzenie 

2. Wymagania wstępne 

3. Cele kształcenia 

4. Przykładowe scenariusze zajęć 

5. Ćwiczenia 

11 

5.1. Geneza sztuki złotniczej i najstarsze techniki zdobnicze 

11 

   5.1.1. Ćwiczenia 

11 

5.2. Technologia złotnicza w cywilizacjach nowożytnych 

13 

          5.2.1. Ćwiczenia 

13 

5.3. Złotnictwo końca XIX i XX wieku 

15 

5.3.1. Ćwiczenia 

15 

5.4. Rozwój złotnictwa w Polsce na przestrzeni wieków 

16 

         5.3.1. Ćwiczenia 

16 

6. Ewaluacja osiągnięć uczniów                                                                                                        

17 

7. Literatura 

33 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1. WPROWADZENIE

    

 

 

 

 

 

Przekazujemy  Państwu  Poradnik  dla  nauczyciela, który  będzie  pomocny  w  prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie złotnik-jubiler 731[06]. 

W poradniku zamieszczono: 

  wymagania wstępne, 

  wykaz umiejętności, jakie uczeń opanuje podczas zajęć, 

  przykładowe scenariusze zajęć, 

  propozycje  ćwiczeń,  które  mają  na  celu  wykształcenie  w  uczniach  umiejętności 

praktycznych, 

  wykaz literatury, z jakiej uczniowie powinni korzystać podczas nauki. 

 

 Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  różnymi  metodami,  ze 

szczególnym uwzględnieniem: 

  pokazu z objaśnieniem, 

  tekstu przewodniego, 

  metod projektowania, 

 

ćwiczeń praktycznych. 
 

Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróżnicowane, począwszy od samodzielnej 

pracy 

uczniów, 

do 

pracy 

zespołowej. 

celu 

przeprowadzenia 

sprawdzianu  

wiadomości  i  umiejętności  ucznia,  nauczyciel  może  posłużyć  się  zamieszczonym  
w punkcie 6 zestawem zadań testowych, zawierającym różnego rodzaju zadania. 
 

W rozdziale tym zamieszczono również: 

  plan tekstu w formie tabelarycznej, 

  punktacje zadań i osiągnięć w nauce, 

  propozycje norm wymagań, 

  kartę odpowiedzi, 

  zestaw zadań testowych. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 
 

Schemat układu jednostek modułowych  

 

 

731[06].O1 

Podstawy złotnictwa i jubilerstwa. 

731[06].O1.01 

Rozpoznawanie wyrobów złotniczych 

pochodzących z różnych okresów 

historycznych. 

731[06].O1.02 

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa 

 i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz 

ochrony środowiska.

 

731 [06].O1.04 

Posługiwanie się 

dokumentacją techniczną. 

731[06].O1.03 

Rozpoznawanie podstawowych 

materiałów stosowanych  

w złotnictwie i jubilerstwie. 

731[06].O1.05 

Projektowanie wyrobów 

złotniczo–jubilerskich. 

731[06].O1.06 

Rozróżnianie maszyn  

i urządzeń stosowanych  

w złotnictwie i jubilerstwie. 

731[06].O1.07 

Wykonywanie prac z zakresu obróbki ręcznej. 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

  

 

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń, powinien znać: 

  znać okresy historyczne w rozwoju cywilizacji historycznych, 

  znać okresy historyczne w rozwoju cywilizacji nowożytnych, 

 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3. CELE KSZTAŁCENIA

    

 

 

 

 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń, powinien umieć: 

  wyjaśnić podstawowe pojęcia z zakresu złotnictwa,

 

  dokonać selekcji materiałów informacyjnych pochodzących z różnych źródeł,

 

  dokonać analizy, skopiować i opisać gromadzone materiały,

 

  zorganizować prezentację gromadzonych materiałów,

 

  rozpoznać wyroby złotniczo–jubilerskie pochodzące z różnych okresów historycznych,

 

  rozróżnić techniki wykonania i zdobienia wyrobów złotniczych,

 

 

śledzić aktualne wydarzenia branżowe oraz prenumerować czasopisma tematyczne.

 

 

 
  

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 
Scenariusz zajęć 1  

 

 

 

 

 

 

  

 

Osoba prowadząca …………………………………….…………. 
Modułowy program nauczania:  

 

 

Złotnik–jubiler 731[06] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

 

Podstawy złotnictwa i jubilerstwa 731[06].O1 

Jednostka modułowa: 

„Rozpoznawanie 

wyrobów 

złotniczych 

pochodzących z różnych okresów historycznych” 
731[06].O1.01 

 

Temat: Prezentacja pod tytułem „Złotnictwo na przestrzeni wieków”. 

Cel  ogólny:  Kształtowanie  umiejętności  doboru  lektury,  selekcji  i  opisu  materiałów, 
znajomość  stylów  i  technik  stosowanych  w  wyrobach  złotniczo-jubilerskich  z  różnych 
okresów historycznych. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

  wyselekcjonować i opisać materiały, 

  rozpoznać okres historyczny, z którego pochodzi wyrób, 

  rozróżnić techniki zdobnicze. 

 
Metody nauczania – uczenia się:  

 

ćwiczenia praktyczne. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

  grupowa. 

 

Czas: 135 minut. 
Środki dydaktyczne: 

  artykuły prasowe, fragmenty folderów, katalogi i zdjęcia, 

  przybory do pisania, 

  klej, 

  nożyczki,  

  blok techniczny. 

 

Przebieg  zajęć: 
1.  Wyjaśnienie tematu zajęć. 
2.  Zapoznanie uczniów z celem ćwiczenia. 
3.  Podział na grupy. 
4.  Przygotowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 
5.  Zapoznanie uczniów z instrukcją ćwiczenia. 
6.  Przebieg ćwiczenia: 

  zapoznanie się grupy z materiałami, 

  selekcja materiałów, 

  sprawdzenie przez nauczyciela poprawności wyboru, 

  zredagowanie ostatecznej wersji prezentacji. 

7.  Uczniowie porządkują swoje miejsca pracy. 
8.  Uczeń wybrany z każdej grupy prezentuje wykonane ćwiczenie. 
9.  Nauczyciel wspólnie z uczniami ocenia poszczególne prezentacje. 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

Zakończenie zajęć 

  wnioski, 

  podsumowanie ćwiczenia. 

 
Praca domowa 
 

Na podstawie literatury przygotuj dodatkowe informacje dotyczące tematu ćwiczenia. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 

przeprowadzenie anonimowej ankiety ewaluacyjnej wśród uczniów dotyczącej zdobytych 
umiejętności oraz sposobu prowadzenia zajęć przez nauczyciela. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

Scenariusz zajęć 2

 

 

Osoba prowadząca ................................................................... 
Modułowy program nauczania:  

 

Złotnik–jubiler 731[06] 

Moduł:    

 

 

 

 

 

 

Podstawy złotnictwa i jubilerstwa 731[06].01 

Jednostka modułowa: 

„Rozpoznawanie wyrobów złotniczych pochodzących 
z różnych okresów historycznych” 731[06].O1.01 

 

Temat:  Wykonanie  rysunku  wyrobu  złotniczego  i  opis  elementów  zdobniczych 

charakterystycznych dla epoki, z której pochodzi. 
Cel ogólny: Znajomość wyrobów i technik złotniczych z różnych okresów historycznych. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

  wskazać okres historyczny z którego pochodzi wyrób złotniczy, 

  rozpoznać techniki złotnicze charakterystyczne dla różnych okresów historycznych, 

  narysować 

wyrób 

ze 

szczególnym 

uwzględnieniem 

elementów 

zdobniczych 

 

charakterystycznych dla epoki z której pochodzi. 

 
Metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenia praktyczne. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów 

  indywidualne. 

 
Czas:   
135 minut 
Środki dydaktyczne: 

  wyrób złotniczy, 

  blok rysunkowy formatu A4, 

  przybory kreślarskie, 

  notatnik i przybory do pisania, 

  przybory do rysowania. 

 
Przebieg zajęć: 
1.  Wyjaśnienie tematu zajęć. 
2.  Zapoznanie uczniów z celem ćwiczenia. 
3.  Przygotowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 
4.  Zapoznanie uczniów z instrukcją ćwiczenia. 
5.  Przebieg ćwiczenia: 

  uczeń ogląda wyrób złotniczy, który ma narysować, 

  wykonuje rysunek pod nadzorem nauczyciela, 

  uczeń opisuje charakterystyczne techniki zdobnicze  wyrobu. 

6.  Uczeń porządkuje miejsce pracy. 
7.  Prezentuje wykonane ćwiczenie. 
8.  Uczeń analizuje przebieg ćwiczenia. 
9.  Nauczyciel wspólnie z uczniami dokonuje oceny zajęć. 
 
Zakończenie zajęć 

  wnioski, 

  podsumowanie ćwiczenia. 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10 

Praca domowa 
 

Odszukaj  w  literaturze  wiadomości  na  temat  innych  wyrobów  i  technik  zdobniczych 

stosowanych w epoce historycznej z której pochodzi wyrób będący przedmiotem ćwiczenia. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

 

przeprowadzenie anonimowej ankiety ewaluacyjnej wśród uczniów dotyczącej zdobytych 
umiejętności oraz sposobu prowadzenia zajęć przez nauczyciela. 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11 

5. ĆWICZENIA

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 
5.1. Geneza sztuki złotniczej i najstarsze techniki zdobnicze 
 

5.1.1. Ćwiczenia    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ćwiczenie 1 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wybierz ze wskazanego przez nauczyciela czasopisma poświęconego złotnictwu artykuły 

i  zdjęcia  na  temat  elementów  zdobniczych  występujących  na  najstarszych  znanych 
przedmiotach starożytnej sztuki złotniczej.   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wskazówki do realizacji

 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  wyposażyć się w kilka egzemplarzy czasopisma wskazanego przez nauczyciela”, 
2)  odszukać zdjęcia starych wyrobów złotniczych, 
3)  określić sposób wykonania wyrobu i rodzaj techniki zdobniczej, 
4)  zaprezentować i omówić wykonane ćwiczenie, 
5)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

–  ćwiczenia praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

  kilka egzemplarzy czasopisma wskazanego przez nauczyciela, 

  literatura dotycząca starych technik zdobniczych z punktu 7. 

 
Ćwiczenie 2 

Zaprojektuj fryz w formie płaskiej blachy, zdobiony liniami krzywymi. 

 

Wskazówki do realizacji: 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać  się  z  możliwościami  wykorzystywania  linii  krzywych  do  zaprojektowania 

motywów zdobniczych, 

2)  dobrać jedną z krzywych do wykonania ćwiczenia, 
3)  sporządzić  moduł  wykonany  z  krzywych  powtarzających  się,  tworząc  możliwość 

dowolnego   ich powielania, 

4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
5)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia. 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12 

Zalecane metody nauczania 

– 

uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniem,  
–  metoda projektów. 
 

Środki dydaktyczne: 

  blok rysunkowy formatu A4, 

  przybory kreślarskie, 

  przybory do rysowania, 

  literatura z punktu 7. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13 

5.2. Technologia złotnicza w cywilizacjach nowożytnych 
 

5.1.1. Ćwiczenia    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ćwiczenie 1  

 

 

 

 

 

 

 

Zorganizuj  wystawę  ilustracji  zamieszczonych  w  wydaniach  albumowych  na  temat 

wyrobów złotniczych w Cesarstwie Rzymskim i w Cesarstwie Bizantyjskim. 
 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

 

Uczeń powinien:  

1)  zgromadzić i zapoznać się z lekturą dotyczącą podanego tematu, 
2)  wyeksponować  zdjęcia  dotyczące  wyrobów  złotniczych  wytwarzanych  w  Cesarstwie 

Rzymskim i Bizantyjskim, 

3)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
4)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

–  ćwiczenia praktyczne. 
 

Środki dydaktyczne: 

  literatura z punktu 7. 

 
Ćwiczenie 2 

Zorganizuj  wystawę  ilustracji  związanych  z  wyrobami  złotniczymi  zdobionymi 

motywami inspirowanymi wielkimi religiami świata. 

 

Wskazówki do realizacji: 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien: 

1)  zgromadzić  i  wyselekcjonować  potrzebne  do  zrealizowania  ćwiczenia  wydania 

albumowe, 

2)  wybrać z nich zdjęcia sprzętu liturgicznego, 
3)  opisać i umotywować dokonany wybór, 
4)  opisać motywy zdobnicze w nich występujące, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania 

– 

uczenia się: 

–  ćwiczenia praktyczne. 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14 

Środki dydaktyczne: 

  notatnik i przybory do pisania, 

  literatura z punktu 7. 

 

 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15 

5.3. Złotnictwo XIX i XX wieku 
 

5.3.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Weź  udział  w  wycieczce  indywidualnej  lub  grupowej  do  Muzeum  sztuki  złotnictniczej,  

w Kaziemierzu i zapoznaj się z biżuterią zwaną „patriotyczną”. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres 

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

 

Uczeń powinien:  

1)  wziąć  udział  w  wycieczce  do  Muzeum  Złotnictwa,  Grawerstwa  i  Zegarmistrzostwa  

w Warszawie, 

2)  odnaleźć eksponaty związane z tematyką ćwiczenia, 
3)  przeanalizować ornamentykę charakterystyczną dla „biżuterii patriotycznej”, 
4)  narysować i opisać dwa wybrane eksponaty, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniami. 

 

Środki dydaktyczne: 

  notatnik i przybory do pisania, 

  przybory do rysowania, 

  literatura z punktu 7. 

 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16 

5.4. Rozwój złotnictwa w Polsce na przestrzeni wieków 
 

5.4.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

Odwiedź  najbliższe  miejscu  Twojego  zamieszkania  muzeum, w którym  eksponowane  są 

wyroby złotnicze. Narysuj wybrany eksponat. Opisz elementy zdobnicze w nim występujące. 

 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i technikę wykonania ćwiczenia z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien:  

1)  odwiedzić muzeum, 
2)  narysować wybrany eksponat z wyraźnymi elementami zdobniczymi, 
3)  narysować motyw zdobniczy, opisać go, 
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
5)  dokonać oceny estetyki i poprawności wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

–  pokaz z objaśnieniami, 
–  ćwiczenia praktyczne. 
 

Środki dydaktyczne: 

  notatnik i przybory do pisania, 

  przybory do rysowania, 

  literatura z punktu 7. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

TEST 1 

 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Rozpoznawanie  wyrobów 
złotniczych pochodzących z różnych okresów historycznych” 

 

  Test składa się z 20 zadań: 

   zadania 1 – 14 są z poziomu podstawowego 

   zadania 15 – 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

    Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 
Proponuje się następujące normy wymagań- uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne: 

  dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 7  zadań z poziomu podstawowego, 

  dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego,  

  dobry – za rozwiązanie 11  zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

  bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  15    zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 

ponadpodstawowego.

 

 

Plan Testu 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klucz odpowiedzi 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna odpowiedź 

Określić 

czasy 

pochodzenia 
najstarszych  wyrobów 
sztuki złotniczej 

Zdefiniować 

pojęcie 

emalii 

…nakładaniu…cienkich…topliwego 
… 

Umiejscowić  w  czasie 
epokę nowożytną 

Wskazać 
wytwarzaniem  czego 
zasłynęła 

rodzina 

Fabergé 

…carów…jaja… 

Wyjaśnić 

pojęcie 

„biżuteria 
patriotyczna” 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wskazał  cechę  charakterystyczną 
czyli  akcent  położony  na  symbole  
i rocznice narodowe. 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18 

Określić, 

co 

miało 

największy  wpływ  na 
tworzenie 

sztuki 

złotniczej w Polsce 

…chrystianizacja… 

Określić 

funkcje 

znaków probierczych 

Określić 

rodzaje 

filigranu 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wymienił 2  z  3  rodzajów  filigranów 
(z tłem, ażurowy, objętościowy). 

Określić 

cywilizację 

panującą  

starożytności 

na 

terenach 
współczesnych Włoch 

10 

Wyjaśnić 

pojęcie 

technika inkrustacji 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wskazał,  że  jest  to  wyrób  zdobiony 
drutem  wklepanym  w  wyżłobione 
rowki na kształt określonego wzoru. 

11 

Wymienić  cywilizacje 
znane  na  kontynencie 
amerykańskim 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wymienił dwie z trzech cywilizacji. 

12 

Wymienić 

materiały 

stosowane 

do 

produkcji 

wyrobów 

jubilerskich  
w Afryce 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wymienił 

materiały 

(kość 

słoniowa,  malachit,  drewno,  kły 
morsów). 

13 

Określić 

elementy 

zdobnicze  stosowane 
w kubizmie 

14 

Wymienić 

polskie 

ośrodki 

złotnicze 

końca  XIX  i  XX 
wieku 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wymienił trzy ośrodki. 

15 

Narysować 

fragment 

wyrobu 

zdobionego 

filigranem 

PP 

Uczeń  wykonał  zadanie,  jeżeli  na 
rysunku 

widać 

cechy 

charakterystyczne filigranu. 

16 

Narysować 

fragment 

fryzu  

elementami 

naturalistycznymi 

PP 

Uczeń  wykonał  zadanie  jeżeli  na 
rysunku  widać  któryś  z  elementów 
naturalistycznych 

(fale 

morskie, 

promienie  słoneczne,  półksiężyce, 
gwiazdy). 

17 

Wymienić 

techniki 

zdobnicze  stosowane 

starożytności 

i, 

scharakteryzować je 

PP 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

prawidłowo  wymienił  7  technik  
zdobniczych i scharakteryzował je. 

18 

Zaprojektować 
dowolny 

motyw 

dekoracyjny 
inspirowany fauną 

PP 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wykonał 

rysunek 

wyrobu 

jubilerskiego 

elementami 

zdobniczymi inspirowanymi fauną. 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19 

19 

Określić 

czas 

panowania 

secesji, 

wymienić 

zmiany, 

jakie  wprowadziła  do 
sztuki złotniczej 

PP 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

krótko  scharakteryzował  zmiany 
jakie  zaszły  w  sztuce  złotniczej  
w  okresie  secesji  i  podał  okres  jej 
panowania. 

20 

Określić  czas,  miejsce 
i  funkcje  powstania 
pierwszych 

cechów 

złotniczych w Polsce  

PP 

Uczeń 

wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wskazał od kiedy funkcjonują, czym 
się zajmowały, 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej  jednotygodniowym   

wyprzedzeniem. 

2.  Przedstaw cel pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 

jakie będą w teście. 

5.  Omów z uczniami sposób i zasady wypełniania karty odpowiedzi testu. 
6.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
7.  Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i kart odpowiedzi. 
8.  Podaj czas przeznaczony na udzielanie odpowiedzi. 
9.  Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

10. Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się 

czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

11. Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
12. Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 
13. Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 

sprawiły uczniom największe trudności. 

14. Ustal przyczyny trudności uczniów w rozwiązywaniu tych zadań. 
15. Wyciągnij  wnioski  do  dalszej  pracy  mające  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 

dydaktycznych, niskie wyniki testu. 

 
Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Wpisz imię i nazwisko na kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 
4.  Test zawiera 20 zadań. 
5.  Zadania: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 12, 13, 14, są to zadania wyboru wielokrotnego i tylko jedna 

odpowiedź  jest  prawidłowa;  pytania 6, 10,  11 są  to  zadania  z  luką,  w  zadaniach  15,  16, 
17, 18, 19, 20 narysuj lub dokończ rysunki. 

6.  Zadania rozwiązuj tylko na załączonej karcie odpowiedzi: 

 

zaznacz  prawidłową  odpowiedź  X  (w  przypadku  pomyłki  należy  błędną odpowiedź 
zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić   odpowiedź prawidłową), 

 

w zadaniach z krótką odpowiedzią wpisz odpowiedź w wyznaczone miejsce, 

 

w zdaniach do uzupełnienia wpisz brakujące wyrazy. 

7.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
8.  Test składa się z dwóch części o różnym stopniu trudności: 

 

I część – poziom podstawowy – (zadania 1 – 14), 

 

II część – poziom ponad podstawowy – (zadania 15 – 20). 

9.  Jeśli udzielenie odpowiedzi na któreś pytanie będzie Ci sprawiało trudność, to odłóż jego 

rozwiązanie na później i rozważ ponownie gdy zostanie Ci czas wolny.  

10. Na rozwiązanie testu masz 90 min. 

Powodzenia 

 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21 

Materiały dla ucznia:

 

  instrukcja, 

  zestaw zadań testowych, 

  karta odpowiedzi. 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 

1.  Najstarsze znalezione wyroby sztuki złotniczej pochodzą sprzed: 

a)  około 1000 lat przed naszą erą, 
b)  około 3000 lat przed naszą erą, 
c)  około 500 lat przed naszą erą, 
d)  około 100 lat przed naszą erą. 
 

2.   Emalię,  jest  to  technika  zdobienia  wyrobu  polegająca  na  …………….  warstw  
    ...................... powłok z  …………………. szkła. 
 
3.  Czasy nowożytne datujemy od: 

a)  okresu średniowiecza, 
b)  okresu I wojny światowej, 
c)  początku naszej ery, 
d)  okresu Odrodzenia. 
 

4.   Charakterystycznym przedmiotem sztuki zdobniczej na dworach rosyjskich …………  
    były …………  Faberge. 
 
5.  Wyjaśnij pojęcie biżuterii patriotycznej. 
 
6.   Największy wpływ na przestrzeni dziejów na tworzenie sztuki złotniczej w  Polsce    
    miała …………… kraju. 
 
7.   Znaki probiercze na wyrobach złotniczych spełniają funkcję: 

a)  dekoracyjną, 
b)  wzmacniającą, 
c)  identyfikacyjną, 
d)  antykorozyjną. 
 

8.  Wymień rodzaje filigranu. 
 
9.  Na terenach współczesnych Włoch w starożytności panowała cywilizacja: 

a)  Scytów, 
b)  Majów, 
c)  Etrusków, 
d)  Minojska. 
 

10. Scharakteryzuj zwięźle technikę inkrustacji. 
 
11. Wymień cywilizacje, jakie znane były na kontynencie Amerykańskim. 
 
12. Wymień materiały stosowane do wyrobu biżuterii w Afryce. 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22 

13. Charakterystycznymi elementami zdobniczymi w kubizmie były: 

a)  linie proste, 
b)  stylizacje roślinne, 
c)  elementy ciała ludzkiego, 
d)  wzory geometryczne. 

14. Wymień najważniejsze ośrodki złotnictwa w Polsce końca XIX i XX wieku. 
 
15. Narysuj fragment wyrobu zdobionego filigranem. 
 
16. Narysuj fragment fryzu z elementami naturalistycznymi. 
 
17. Wymień techniki zdobnicze stosowane w starożytności, scharakteryzuj je. 
 
18. Zaprojektuj motyw zdobniczy inspirowany fauną. 
 
19. Określ czas, w którym trwała secesja i opisz  zmiany, które zaszły w sztuce złotniczej.

 

 

20. Określ, gdzie i kiedy powstały cechy złotnicze w Polsce, czym się zajmowały.

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Rozpoznawanie  wyrobów  złotniczych  pochodzących  z  różnych  okresów 
historycznych 

 
 
Zakreśl poprawną odpowiedź

wpisz brakujące części  zdania, a w zadaniach 15, 16 i 18 

wykonaj odpowiedni rysunek 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

 

11 

 

 

12 

 

 

13 

 

14 

 
 
 
 

 

15 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24 

16 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

17 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

18 

 
 
 
 
 
 
 

 

19 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

20 

 
 
 
 
 
 
 

 

Razem:   

 
 

 
 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25 

TEST 2 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej
    „Rozpoznawanie  wyrobów 
złotniczych pochodzących z różnych okresów historycznych„ 

 

  Test składa się z 20 zadań: 

    zadania 1 – 14 są z poziomu podstawowego, 

    zadania 15 – 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

   
   Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań 

  uczeń  otrzyma  

następujące    oceny szkolne: 

    dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 7  zadań z poziomu podstawowego, 

  dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 11 zadań z poziomu podstawowego,  

  dobry – za rozwiązanie 11  zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

  bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  15    zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 

ponadpodstawowego.

 

 

    Plan Testu 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klucz Odpowiedzi 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna odpowiedź 

Określić metodę wygniatania 

Wymienić  najstarsze  motywy 
zdobnicze 

Uczeń  wykonał  zadanie  jeżeli 
wymienił 3 z 5 motywów: 

 

(geometryczne, 

 

naturalistyczne, 

 

ciała ludzkiego, 

 

flory, 

 

fauny).

 

Określić 

średnicę 

kulek 

używanych do granulacji 

Określić 

cechy 

charakterystyczne 

wyrobów 

cywilizacji Etrusków 

Wskazać  cywilizację,  która 
miała  największy  wpływ  na 
złotnictwo 

…Cesarstwa 
Rzymskiego… 

Określić  kontynent,  na  którym 
rozwinęła się secesja 

Wymienić  tytuły  czasopism 
branżowych 

Uczeń prawidłowo wykonał 
zadanie  jeżeli  wymienił  1 
czasopismo  (Polski  jubiler, 
Zegarki & Biżuteria). 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26 

Określić  miejsce  umieszczania 
prób na pierścionkach 

Podać 

nazwę 

instytucji 

zajmującej  się  cechowaniem 
wyrobów jubilerskich 

Uczeń prawidłowo wykonał 
ćwiczenie  jeżeli  wskazał 
Urząd Probierczy. 

10 

Określić co składa się na cechę 
umieszczoną  na  wyrobie  ze 
stopu metali szlachetnych 

...próba… imiennik… 

11 

Wymienić  techniki  zdobienia 
wyrobów na zimno 

Uczeń prawidłowo wykonał 
zadanie,  jeżeli  wymienił  3 
techniki 

(inkrustację, 

wygniatanie, grawerowanie, 
cyzelowanie 

na 

zimno, 

klepanie na zimno). 

12 

Wyjaśnić,  na  czym  polega 
technika niello 

…zaczernienie 

części 

ornamentu 

lub 

rysunku 

wykonanego … 

13. 

Wyjaśnić 

różnice 

między 

inkrustacją 

powierzchniową  

a wgłębną 

 wgłębna: 

wklepywanie  

w głębokie rowki wzoru. 

 powierzchniowa: 

wklepywanie  w  płytkie 
krzyżowe nacięcia wzoru. 

14 

Określić miejsce występowania 
cywilizacji kreteńskiej 

15 

Narysować  fragment  wyrobu 
zdobionego granulacją 

PP 

Uczeń  wykonał 

zadanie 

jeżeli  na  rysunku  wyraźnie 
widać drobne kulki. 

16 

Podać  od  kiedy  funkcjonują, 
kogo 

skupiają 

czym 

zajmowały  się,  zajmują  cechy 
złotnicze 

PP 

Uczeń  wykonał 

zadanie 

jeżeli: 

  określił 

od 

kiedy 

funkcjonują, 

 kogo skupiały, 

 czym 

się 

zajmowały 

cechy złotnicze. 

17 

Zaprojektować 

motyw 

zdobniczy inspirowany florą 

PP 

Uczeń  wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wykonał 

rysunek 

motywu 

zdobniczego 

inspirowanego florą. 

18. 

Wymienić 

materiały, 

które 

można 

zdobić 

techniką 

grawerowania, 

opisać 

tę 

technikę, wskazać współczesne 
zastosowanie 

PP 

Uczeń 

prawidłowo  

wykonał zadanie, jeżeli: 

  wymienił 

materiały 

(metale,  kość,  drewno, 
kamień), 

  prawidłowo 

opisał 

technikę grawerowania, 

  wskazał 

współczesne 

zastosowanie 

zdobienia 

graweriwaniem. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27 

19 

Zaprojektować 

motyw 

zdobniczy  wykonany  techniką 
cyzelowania na zimno 

PP 

Uczeń  wykonał 

zadanie 

jeżeli 

wykonał 

rysunek 

fragmentu 

przedmiotu 

zdobionego 

techniką 

cyzelowania na zimno. 

20 

Opisać 

technikę 

zdobienia 

złoceniem, 

scharakteryzować 

proces  amalgamacji,  wskazać 
współczesne  zastosowanie  tej 
techniki 

PP 

Uczeń  wykonał  zadanie, 
jeżeli 

opisał 

technikę 

złocenia,  podał  prawidłową 
kolejność  czynności  przy 
zdobieniu amalgamacją. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

2.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej  jednotygodniowym   

wyprzedzeniem. 

3.  Przedstaw cel pomiaru dydaktycznego. 
4.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
5.  Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 

jakie będą w teście. 

6.  Omów z uczniami sposób i zasady wypełniania karty odpowiedzi testu. 
7.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
8.  Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i kart odpowiedzi. 
9.  Podaj czas przeznaczony na udzielanie odpowiedzi. 
10. Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

11. Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się 

czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

12. Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
13. Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 
14. Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 

sprawiły uczniom największe trudności. 

15. Ustal przyczyny trudności uczniów rozwiązywaniu tych zadań. 
16. Wyciągnij  wnioski  do  dalszej  pracy  mające  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 

dydaktycznych, niskie wyniki testu. 

 
Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Wpisz imię i nazwisko na kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 
4.  Test zawiera 20 zadań. 
5.  Zadania: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 12, 13, 14, są to zadania wyboru wielokrotnego i tylko jedna 

odpowiedź  jest  prawidłowa;  pytania 6, 10,  11 są  to  zadania  z  luką,  w  zadaniach  15,  16, 
17, 18, 19, 20 narysuj lub dokończ rysunki. 

6.  Zadania rozwiązuj tylko na załączonej karcie odpowiedzi: 

 

zaznacz  prawidłową  odpowiedź  X  (w  przypadku  pomyłki  należy  błędną odpowiedź 
zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić   odpowiedź prawidłową), 

 

w zadaniach z krótką odpowiedzią wpisz odpowiedź w wyznaczone miejsce, 

 

w zdaniach do uzupełnienia wpisz brakujące wyrazy. 

7.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
8.  Test składa się z dwóch części o różnym stopniu trudności: 

 

I część – poziom podstawowy – (zadania 1 – 14), 

 

II część – poziom ponad podstawowy – (zadania 15 – 20). 

9.  Jeśli udzielenie odpowiedzi na któreś pytanie będzie Ci sprawiało trudność, to odłóż jego 

rozwiązanie na później i rozważ ponownie gdy zostanie Ci czas wolny.  

10. Na rozwiązanie testu masz 90 min. 

Powodzenia 

 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29 

Materiały dla ucznia:

 

  instrukcja, 

  zestaw zadań testowych, 

  karta odpowiedzi. 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 

1.  Wygniatanie to uproszczona metoda: 

a)  grawerowania, 
b)  cyzelowania, 
c)  granulacji, 
d)  inkrustacji. 
 

2.  Wymień najstarsze metody zdobnicze. 
 
3.   Kulki używane do granulacji mają średnicę mniejszą niż: 

a)  1 centymetr, 
b)  0,12 milimetra, 
c)  0,5 milimetra, 
d)  5 milimetrów. 
 

4.  Wyroby z okresu cywilizacji Etrusków charakteryzują się techniką zdobienia przez  

 użycie: 
a)  grawerowania, 
b)  emalii, 
c)  filigranu, 
d)  repusowania i granulacji. 
 

5.  Cywilizacja…………………………… miała największy wpływ na historie złotnictwa od 

początku nowej ery do wieku XIX. 

 
6.   Secesja rozwinęła się w: 

a)  Azji, 
b)  Afryki, 
c)  Ameryce, 
d)  Europie. 
 

7.   Wymień tytuły czasopism branżowych ukazujących się obecnie na rynku. 
 
8.  Na pierścionku znaki probiercze umieszczamy najczęściej na: 

a)  obrączce, 
b)  oprawie kamienia, 
c)  elementach ozdobnych, 
d)  kamieniu. 
 

9.   Określ instytucję zajmującą się cechowaniem wyrobów jubilerskich. 
 
10. Na  cechę  umieszczoną  na  wyrobie  wykonanym  ze  stopu  metali  szlachetnych  składa  się 

………… oraz ………….. wytwórcy. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30 

11. Wymień techniki zdobienia wyrobów jubilerskich na zimno. 
 
12.  Niello to technika polegająca na………………..na wyrobie. 
 
13. Wymień różnice między inkrustacją wgłębna a powierzchniową. 
 
14. Cywilizacja kreteńska występowała na terenie: 

a)  Europy, 
b)  Azji, 
c)  Ameryki, 
d)  Afryki. 

 
15. Narysuj fragment wyrobu zdobiony granulacją. 
 
16. Wyjaśnij,  od  kiedy  funkcjonują,  kogo  skupiają  i  czym  zajmowały  się,  zajmują  cechy 

złotnicze. 

 
17. Zaprojektuj motyw zdobniczy inspirowany florą. 
 
18. Wymień materiały, które można zdobić techniką grawerowania, opisz tę technikę i wskaż 

jej współczesne zastosowanie. 

 
19. Zaprojektuj motyw zdobniczy wykonany techniką cyzelowania. 
 
20. Opisz  technikę  zdobienia  złoceniem,  scharakteryzuj  proces  amalgamacji,  wskaż 

współczesne zastosowanie tej techniki. 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

 
Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Rozpoznawanie  wyrobów  złotniczych  pochodzących  z  różnych  okresów 
historycznych 

 
Zakreśl  poprawną  odpowiedź

wpisz brakujące części  zdania,  a  w  zadaniach  15,  16,  17  

i 19 wykonaj odpowiedni rysunek 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

 

11 

 

 

12 

 

 

13 

 
 
 

 

14 

 

15 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

16 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32 

17 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

18 

 
 
 
 
 

 

19 

 
 
 
 
 
 
 

 

20 

 
 
 
 
 
 

 

Razem:   

   
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

,,Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

33 

7.  LITERATURA

  

 

 

 

 

 

 

 

 

1.   Bochnak A.: Rzemiosło artystyczne w Polsce, Warszawa 1997 
2.   Cavey Ch.: Klejnoty, fakty i mity. Świat książki, Warszawa 1996 
3.   Chrzanowski T. Kornecki M.: Złotnictwo toruńskie 1962. PWN, Warszawa 1988 
4.   de Morant H.: Historia sztuki złotniczej od pradziejów do współczesności. Arkady, 1983 
5.   Fyson N.: Klejnoty świata. Świat książki, Warszawa 1996 
6.   Gradowski M.: Dawne złotnictwo. PWN, Warszawa 1984 
7.   Kasprzak Miller A.: Srebra Jadwigi i Jerzego Zaremskich, Warszawa 2001 
8.   Knobloch M.: Polska biżuteria, Ossolineum 1980 
9.   Knobloch M.: Złotnictwo. WNT, Warszawa 1977 
10. Lileyko H.: Zanikające zawody, złotnictwo. CZSR, Warszawa 1978 
11. Miller J. : Antyki, encyklopedia. Świat książki, Warszawa 2000 
12. Miller J.: Antyki. Wiedza i życie.  
13. Sztuka złotnicza starożytnej Italii, Muzeum Narodowe, Warszawa 1962 
14. Pallai S.: Metaloplastyka użytkowa. WNT, Warszawa 1990 
15. Samek J.: Polskie złotnictwo. Ossolineum, 1988 
16. Samek J.: Polskie rzemiosło artystyczne. Wydawnictwo artystyczne i filmowe, Warszawa 

1984 

 
 
Internet 
Strony aktualne na dzień 30 maja 2006: 
1.  www.gum.gov.pl 
2.  www.jubiler.pl 
 
Czasopisma o tematyce jubilerskiej: 

  Serwis informacyjny, 

  Serwis jubilerski, 

  Złotnik zegarmistrz, 

  Polski Jubiler, 

  Zegarki i biżuteria.