Murarz_712[06].Z2.02.ucz.doc

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Rusztowania do zewnętrznych robót tynkarskich

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Wykonywanie tynków zwykłych

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Wykonywanie tynków ciągnionych

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Wykonywanie tynków o fakturze specjalnej

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Wykonywanie cienkowarstwowych tynków mineralnych

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1.WPROWADZENIE

Poradnik, ten będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy na temat wykonywania tynków

zewnętrznych.

W poradniku zamieszczono:

1.  Wymagania  wstępne,  czyli  wykaz  niezbędnych  umiejętności  i  wiedzy,  które  powinieneś
posiadać,  aby  przystąpić  do  realizacji  jednostki  modułowej  ,,Wykonywanie  tynków
zewnętrznych’’.
2.  Cele kształcenia tej jednostki modułowej.
3.  Materiał nauczania (rozdział 4)- umożliwia samodzielne przygotowanie się do wykonania

ćwiczeń i zaliczenie sprawdzianów. Wykorzystaj do poszerzenia wiedzy wskazaną
literaturę oraz inne źródła informacji. W tej części poradnika zamieszczone są ćwiczenia,
które zawierają:

−

pytania sprawdzające wiedzę potrzebną do wykonania ćwiczeń,

−

wykaz materiałów, narzędzi i sprzętu potrzebnych do realizacji ćwiczeń.

Ponadto materiał nauczania zawiera sprawdzian postępów umożliwiający sprawdzenie
poziomu wiedzy po wykonaniu ćwiczeń.

4.Sprawdzian osiągnięć, który umożliwi sprawdzenie wiadomości i umiejętności jakie

powinieneś opanować podczas realizacji programu tej jednostki modułowej. Sprawdzian
osiągnięć powinieneś wykonać według instrukcji załączonej w poradniku.

Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela lub

instruktora o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.
Sprawdzian z zakresu jednostki modułowej pomoże Ci określić stopień w jakim opanowałeś
materiał nauczania.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bhp oraz

instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych prac.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat jednostek modułowych

712[06].Z2

Technologia tynkarstwa

712[06].Z1.01

Stosowanie przepisów bhp przy wykonywaniu robót murarskich

712[06].Z1.02

Organizacja stanowiska pracy murarza

712[06].Z1.03

Dobieranie materiałów narzędzi i sprzętu do robót budowlanych

712[06].Z1.04

Wykonywanie zapraw budowlanych i betonów

712[06].Z2.01

Wykonywanie tynków wewnętrznych

712[06].Z2.02

Wykonywanie tynków zewnętrznych

712[06].Z2.03

Wykonywanie tynków specjalnych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2.WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej, powinieneś umieć:

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu budownictwa,

−

stosować przepisy bhp, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska,

−

rozpoznawać podstawowe materiały budowlane,

−

posługiwać się dokumentacją techniczną,

−

wykonywać zaprawy budowlane i beton.

−

przygotowywać i stosować materiały pomocnicze,

−

oszczędzać materiał,

−

rozpoznawać i oceniać rodzaj i stan techniczny podłoża,

−

badać i oceniać równość płaszczyzn: pion, poziom oraz kąty między płaszczyznami ścian

i sufitów,

−

dobierać materiały, narzędzia i sprzęt potrzebny do wykonania robót,

−

przygotowywać podłoża pod różnego rodzaju tynki, zapewniające przyczepność

i trwałość,

−

wyznaczać płaszczyznę lica tynku metodą stosowaną w robotach tynkarskich,

−

wykonywać warstwę obrzutu, narzutu i gładzi,

−

wykonywać tynki ciągnione na ościeżach,

−

szacować ilość materiału niezbędnego do wykonania robót,

−

organizować stanowisko pracy tynkarza,

−

magazynować, składować i transportować materiały budowlane,

−

stosować przepisy bhp podczas wykonywania robót budowlanych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

odczytać dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonania robót,

−

dokonać pomiarów, posłużyć się sprzętem pomiarowym,

−

zorganizować stanowisko pracy,

−

wybrać i ocenić przydatność materiału do robót,

−

wybrać i nazwać narzędzia potrzebne do robót,

−

przygotować zaprawę tynkarską,

−

rozpoznać i ocenić rodzaj i stan techniczny podłoża,

−

wyznaczyć lico tynku wybraną metodą,

−

przygotować podłoża pod różnego rodzaju tynki, zapewniające przyczepność i trwałość,

−

wykonać podkład (obrzutkę, narzut) pod warstwę wykończeniową,

−

wykonać tynk zwykły zatarty na gładko pod malowanie,

−

wykonać tynk zewnętrzny ciągniony za pomocą wzornika,

−

wykonać tynk nakrapiany, ozdobny i szlachetny o różnej ziarnistości, wybranymi

sposobami,

−

wykonać tynk ozdobny przez obróbkę warstwy wykończeniowej (odciskany, kraterowany,

kamyczkowy),

−

wykonać tynk szlachetny cyklinowany,

−

wykonać rusztowanie niezbędne do wykonania robót,

−

zastosować racjonalnie materiał,

−

określić szacunkowo ilość materiału niezbędną do wykonania robót,

−

sporządzić zapotrzebowanie materiałowe,

−

porozumieć się z przełożonymi i współpracownikami,

−

wykonać pracę, z zachowaniem przepisów bhp, ochrony ppoż. i ochrony środowiska.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Rusztowania do zewnętrznych robót tynkarskich

4.1.1. Materiał nauczania

Obecnie rusztowania z drewna wykonuje się dość rzadko, ponieważ wyparły je

rusztowania  metalowe.  Rusztowania  służą  do  wykonywania  prac  wykończeniowych,  takich
jak  tynkowanie,  malowanie,  spoinowanie  wewnątrz  i  na  zewnątrz  budynku  oraz  do
wznoszenia budynków metodą tradycyjną. W związku z tym, oprócz podziału na rusztowania
drewniane  i  stalowe,  rozróżniamy  jeszcze  rusztowania  zewnętrzne  i  wewnętrzne.  Do
rusztowań  zewnętrznych  drewnianych  zalicza  się  rusztowania  stojakowe  i  drabinowe
(rys.1, 2).

Rys.1. Rusztowanie stojakowe jednorzędowe

a) przekrój, b)widok [5, s. 392]

Rys.2. Rusztowanie drabinowe

a) widok, b) przekrój [5, s. 402]

Ze względu na pracochłonność i duże zużycie drewna są one stosowane sporadycznie.
Do nadbudowy lub remontów budynków, albo gdy nie można rusztowania oprzeć na

gruncie, stosuje się rusztowania na wspornikach wysuniętych z wnętrza budynku przez
istniejące lub wybite wtym celu otwory (rys.3).

Rys.3. Rusztowanie na wysuwnicach [5, s. 408]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Oprócz najczęściej stosowanego rusztowania stojakowego spotyka się wiele innych

rodzajów  rusztowań  stalowych.  Pewną  popularność  zyskały  sobie  również  rusztowania
ramowe  ,,Warszawa”,  zwane  rusztowaniami  kolumnowymi.  Składają  się  one  z  ram
wykonanych  z  rur  stalowych,  które  łączy  się  parami  tworząc  kolumnę  i  usztywniając
poziomym  skratowaniem,  po  jednym  na  5  wysokości  ram.  Rusztowanie  takie  montuje  się
i demontuje  bardzo  łatwo  i  szybko,  ponieważ  nie  ma  żadnych  złączy  śrubowych,  a  kolejne
ramy wkłada się w uchwyty ram położonych niżej. Rusztowanie takie służą zarówno do robót
elewacyjnych, jak i we wnętrzach budynków.

Rys.9. Rusztowanie typu Warszawa [4, s. 174]

Rys.10. Rusztowanie przesuwne [3, s. 58]

Rusztowania przesuwne (rys.10) stosowane są do prowadzenia prac w budynków niskich.

Umożliwiają prace wykończeniowe oraz remontowe. W budynkach wysokich do tych prac
szerokie zastosowanie ma rusztowanie wiszące (rys.11). Kosz lub pomost może być
przesuwany ręcznie lub mechanicznie.

Rys.11. Rusztowanie wiszące [3, s. 58]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Nieprawidłowe lub niedokładne ustawienie rusztowań może spowodować poważne

zagrożenie  zdrowia  lub  życia  ludzi,  którzy  będą  na  nich  pracować.  Dlatego  muszą  one  być
wykonane  z  odpowiednich  materiałów,  zgodnie  z  projektem  lub  szkicem  przygotowanym
przez kierownika robót oraz udostępnione pracownikom, oprócz wykonujących rusztowania,
którzy  są  odpowiednio  przeszkoleni,  dopiero  po  odbiorze  technicznym.  Pracownicy
wykonujący i rozbierający rusztowania muszą być wyposażeni w hełmy i pasy ochronne. Do
robót tych nie wolno zatrudniać młodocianych.

W czasie montażu i rozbiórki rusztowań teren robót powinien być ogrodzony lub

zabezpieczony w inny sposób przed dostępem ludzi i przed ruchem pojazdów.

Nie wolno prowadzić montażu ani rozbiórki rusztowań w czasie złych warunków

atmosferycznych (mgły, burzy, silnego wiatru, ulewnego deszczu, śnieżycy) ani po zmroku.

Niedopuszczalne jest wykonywanie robót ciesielskich, związanych z budową lub

rozbiórką rusztowań, jednocześnie na kilku poziomach w jednym pionie (jeden nad drugim).
W czasie prowadzenia tych robót na wznoszonym (lub rozbieranym) rusztowaniu mogą
przebywać tylko pracownicy wykonujący te roboty.

Drogi komunikacyjne i przejścia piesze pod rusztowaniami trzeba osłonić daszkami

ochronnymi o wysięgu co najmniej 220cm od zewnętrznego rzędu stojaków.

Istotnym zagadnieniem z punktu widzenia właściwego i sprawnego przebiegu robót

budowlanych jest sposób porozumiewania się między robotnikami w brygadzie
i poszczególnych zespołach roboczych. Między poszczególnymi osobami, mogą występować
sprzeczności w zakresie charakterów czy sposobu bycia, niezależnie od spełnianych wymagań
zawodowych. Należy zatem dążyć do poprawnych stosunków międzyludzkich w każdym
zespole.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie są rodzaje rusztowań?
2.  Jakie elementy składają się na rusztowanie ramowe?
3.  Jakie są warunki wykonania rusztowania ramowego?
4.  Jakie elementy składają się na rusztowanie typu Warszawa?
5.  Jakie są warunki wykonania rusztowania typu Warszawa?
6.  Jakie podstawowe przepisy bhp obowiązują przy montażu i demontażu rusztowań?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

W zaplanowanym miejscu wykonaj montaż jednego segmentu rusztowania ramowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  pobrać z magazynu elementy rusztowania,
2)  przygotować miejsce w którym zostanie ustawione rusztowanie,
3)  ustawić podstawy,
4)  nałożyć ramy,
5)  zainstalować krzyżulce,
6)  nałożyć podest,
7)  sprawdzić poziom podestu i pion ram,
8)  sprawdzić stabilność rusztowania,
9)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
10) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

elementy rusztowania ramowego,

−

miarka, poziomnica,

−

kreda,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

W wyznaczonym miejscu dokonaj montażu rusztowania typu ,,Warszawa” na wysokość

czterech segmentów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  pobrać z magazynu elementy rusztowania,
2)  przygotować miejsce w którym zostanie ustawione rusztowanie,
3)  ustawić dwa pierwsze segmenty ,
4)  sprawdzić stabilność rusztowania
5)  sprawdzić pion rusztowania,
6)  kontynuować montaż z jednoczesną kontrolą stabilności,
7)  ułożyć podest rusztowania,
8)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
9)  dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

dziesięć elementów rusztowania typu ,,Warszawa’’,

−

miarka, poziomnica, pion,

−

drabina,

−

podest,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) scharakteryzować rusztowania różnego typu?

2) omówić kolejność czynności podczas montażu rusztowań z rur

stalowych?

3) zachować ostrożność podczas wykonywania montażu i demontażu

rusztowań?

4) zorganizować pracy montażowe rusztowań zewnętrznych?

5) wykonać montaż rusztowania ramowego?

6) wykonać montaż rusztowania typu Warszawa?

7) scharakteryzować rusztowania na wysuwnicach?

8) scharakteryzować rusztowania z rur stalowych?

9) współpracować z innymi w trakcie wykonywania prac?

10) stosować przepisy bhp podczas montażu i demontażu rusztowań?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Wykonywanie tynków zwykłych

4.2.1. Materiał nauczania

Tynki zewnętrzne spełniają następujące funkcje:

−

nadają powierzchniom estetyczny wygląd i pożądaną fakturę,

−

kształtują potrzebne formy architektoniczne (gzymsy),

−

chronią budowlę przed szkodliwymi wpływami atmosferycznymi,

−

chronią elementy budowli przed korozją,

−

chronią elementy nieognioodporne przed działaniem ognia.

Ze względu na miejsce zastosowania tynki: zewnętrzne narażone są na działanie

wpływów atmosferycznych i często uderzeń mechanicznych, które muszą być wykonane
z zapraw szczelnych i trwałych.

W zależności od rodzaju użytej zaprawy tynki dzielimy na: wapienne, cementowo-

wapienne, cementowe, cementowo-gliniane, na spoiwie silikatowym lub ze szkła wodnego,
z zapraw szlachetnych, specjalne, z włóknistych zapraw plastycznych, pocienione, z suchych
mieszanek tynkarskich.

W zależności od rodzaju użytej zaprawy tynki dzielimy na wiele rodzajów, przy czym

jako zewnętrzne stosuje się tynki:

−

cementowo-wapienne,

Tablica 1. Skład zapraw cementowo-wapiennych do narzutów

[4, s.660]

Przeznaczenie

Cement: ciasto wapienne piasek

(przy klasie cementu 32,5)

Tynk podlegający stałemu nawilżaniu
i działaniu mrozu oraz uszkodzeniom
mechanicznym (cokoły, występy elewacji)

1:0,3:4,

1:0,5:4,5

Tynk podlegający stałemu nawilżaniu
i działaniu mrozu (ściany zewnętrzne)

1:1:7,
1:1:6,

1:1,7:5

−

cementowe - stosowane w miejscach, w których niezbędna jest duża wytrzymałość tynku,

Tablica 2. Marka i konsystencja zapraw cementowych w zależności od ich przeznaczenia

[4, s.660]

Przeznaczenie

Konsystencja

zaprawy wedłóg

stożka

pomiarowego cm

Marka zaprawy M

Obrzutka pod tynki zewnętrzne

9÷11

2, 4, 7, 12

Narzut dla tynków zewnętrznych

6÷9

2, 4, 7

Warstwa wierzchnia tynków zwykłych zewnętrznych

9÷10

2, 4, 7

Tablica.3. Skład i marka zapraw cementowych z zależności od klasy cementu

[4, s.660]

Klasa
cementu

Orientacyjny skład objętościowy
(cement: piasek) przy marce
zaprawy

M12

32,5

1:6

1:5

1:4

1:3

42,5

—

1:3,5

−

cementowo-gliniane - stosowane podobnie jak cementowe do izolacji pionowej murów

piwnicznych i w pomieszczeniach narażonych na wilgoć,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

na spoiwie silikatowym lub ze szkła wodnego – stosowane do tynków pocienionych,

−

z zapraw szlachetnych - które mają dodatkowo pigmenty oraz pyły i kruszywo

z barwnych kamieni,

−

specjalne - wykonane z zapraw o odpowiednio dobranych składnikach podnoszących

pewną wybraną właściwość tynku (ciepłochronne, wodoszczelne),

−

z włóknistych zapraw plastycznych o nazwach handlowych Fibrofob WP, Fibrofob WP2

i innych,

−

pocienione, z zapraw plastycznych, jak Malix, PMT,

−

z suchych mieszanek tynkarskich,

Tablica 4. Najdłuższy dopuszczalny czas zużycia zapraw

[4, s.660]

Rodzaj zaprawy

Czas od chwili zarobienia wodą,

godz.

Wapienna
Cementowo- wapienna
Cementowa

8
5
2

Ze względu na technikę wykonania i fakturę tynki dzieli się na:

−

tynki zwykłe(tablica 5),

Tablica 5 Podział tynków zwykłych

[1, s.268]

Odmiana tynku

Kategoria

Charakterystyka tynku

narzut jednowarstwowy bez wyrównania

narzut jednowarstwowy wyrównywany kielnią

Tynki surowe

narzut jedno- lub dwuwarstwowy ściągany pacą

tynk dwuwarstwowy wyrównywany od ręki, jednolicie zatarty
pacą

Tynki pospolite

III

tynk trójwarstwowy zatarty pacą na ostro

tynk trójwarstwowy gładko zatarty pacą

Tynki doborowe

IVf

tynk trójwarstwowy o powierzchni starannie wygładzonej pacą
obłożoną filcem

Tynki pocieniane

II i III

tynk dwu- i trójwarstwowy na prefabrykatach

Tynk wypalany

IVw

tynk trójwarstwowy z ostatnią warstwą z samego cementu, zatarty
pacą stalową

−

tynki szlachetne (tablica 6),

Tablica 6. Podział tynków w zależności od techniki wykonania, grubości i dokładności wykonania
[4,s.658]

Rodzaj tynku

Kategoria

Podłoże

Grubość

tynku, mm

Dopuszczalne odchyłki,

Tynki szlachetne

Tynk szlachetny nakrapiany

spec.

tynk
trójwarstwowy
drapany

dokładność

wykonania

podkładu jak w kat. III

Tynk szlachetny cyklinowany:
drobnoziarnisty
średnioziarnisty
gruboziarnisty

spec.

tynk kat. IV

5
8

dokładność

wykonania

dla podkładu jak w kat.
IV

Tynk szlachetny kamieniarski i
szlifowany

spec.

tynk kat. IV

jw.

Stiuki

tynk kat. IV

jw.

−

ynki z zapraw plastycznych, które dzieli się na jedno- i wielowarstwowe, o powierzchni

gładkiej lub nakrapianej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wykonanie tynku zewnętrznego składa się z następujących czynności:

−

przygotowanie podłoża (tablica 7),

−

przygotowanie zaprawy,

−

wyznaczenie powierzchni tynku,

−

narzucenie i wyrównanie kolejnych warstw,

−

wykończenie warstwy licowej,

−

wykończenie ościeży, uskoków i gzymsów.

Wszystkie te czynności są takie same jak w przypadku wykonywania tynków

wewnętrznych.  Różnice  może  stanowić  skład  zapraw  ze  względu  na  warunki  atmosferyczne
oraz wykończenie powierzchni tynku. Sposób narzucania poszczególnych warstw tynku oraz
wykończenia warstwy  licowej  nie różni się zasadniczo od prac wykonywanych przy tynkach
zwykłych  wewnętrznych.  Ostatnia  czynność  -  wykończenie  powierzchni  tynku  czyli
wykonywanie tynków ciągnionych zostanie omówiona w następnym rozdziale poradnika.

Na podłożu z betonów lekkich w tynkach zewnętrznych warstwę obrzutki wykonuje się

z rzadkiej zaprawy cementowej z dodatkiem wapna jako plastyfikatora. Proporcja składników
zaprawy (cement: wapno: piasek) powinna wynosić 1:0,25:3 (objętościowo).

Konsystencja zaprawy powinna odpowiadać zanurzeniu stożka pomiarowego na

głębokość 12÷13cm. Grubość obrzutki wynosi zwykle 2÷3mm. Pożądane jest silne
narzucanie zaprawy z kielni, tak aby weszła ona głęboko w powierzchniowe pory bloczków
gazobetonowych.

Po stężeniu obrzutki (1-2 dni, zależnie od pogody) przystępuje się do wykonania narzutu.

Jeżeli  obrzutka  nadmiernie  wyschła,  należy  zwilżyć  ją przed  naniesieniem  warstwy  narzutu.
Na narzut stosuje się zaprawę cementowo-wapienną (cement: wapno: piasek) 1:1:6 lub 1:2:6
(objętościowo).  Konsystencja  zaprawy  do  narzutu  powinna odpowiadać  7 ÷8  cm  zanurzenia
stożka  pomiarowego,  a  grubość  warstwy  narzutu  powinna  wynosić  około  l0mm.
Powierzchnię świeżo wykonanego narzutu należy po wyrównaniu porysować dla zapewnienia
lepszej przyczepności warstwy wierzchniej.

Po przeschnięciu narzutu (niezupełnym) nanosi się warstwę gładzi o składzie zbliżonym

do  składu  zaprawy  użytej  do  narzutu,  z  nieco  zwiększoną  ilością  cementu.  W  celu
uzyskiwania  barwnej  powierzchni  elewacji  dodaje  się  do  zaprawy  farby  suchej,  w  ilości
6÷7%  w  stosunku  do  masy  cementu.  Konsystencja  zaprawy  do  wykonania  gładzi  powinna
odpowiadać  9÷11  cm  zanurzenia  stożka  pomiarowego,  a  grubość  warstwy  gładzi  powinna
wynosić 4÷5mm.

Materiały stosowane do wykonywania zapraw tynkarskich powinny być składowane

w odpowiednich  warunkach,  dotyczy  to zarówno spoiwa  jak  i kruszywa. Cement pakowany
w worki  należy  magazynować  w  pomieszczeniach  zamkniętych  i suchych,  układając
warstwami  na  podkładach  drewnianych.  Nie  wolno  opierać  worków  z  cementem  o  ściany
zewnętrzne budynku. Odległość  między ścianami  i ułożonymi workami powinna wynosić co
najmniej 30cm. Stosy ułożonych  warstwami worków mogą się ze sobą  bezpośrednio  stykać;
należy  jednak  zaznaczyć  przekładkami  poszczególne  partie  otrzymanego  materiału  oraz
umieszczać tabliczki z datą otrzymania. Czas składowania czyli terminy trwałości  cementów
podaje  producent.  Przy  dużym  zakresie  robót  cement  dostarczany  luzem  składuje  się
w silosach. Kruszywo do zapraw składuje się w pryzmach lub zasiekach.

Niewłaściwe magazynowanie może spowodować zagrożenie zdrowia i życia ludzi, może

także spowodować zanieczyszczenie materiałów budowlanych. Podłoża pod składowiska
w magazynach powinny mieć wytrzymałość dostosowaną do rodzaju przechowywanych
elementów.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podczas wykonywania tynków sposobem ręcznym, narzucanie zaprawy powinno

odbywać się w okularach ochronnych. W czasie tynkowania mechanicznego operatorzy
obsługujący końcówki tynkarskie podczas pracy powinni być zaopatrzeni w okulary ochronne
i rękawice.

Tablica 7. Sposoby przygotowania podłoża [4, s. 663]

Rodzaj podłoża

Niezbędne czynności

Z elementów

ceglanych i cegły

wapienno-

piaskowej

Mur ceglany powinien być wykonany na niepełne spoiny (tak

zwaną  pustą),  na  głębokość  10÷l5mm  od  lica  muru.  Pełne  spoiny
przed tynkowaniem wyskrobać na tę głębokość. Ze stropów ceglanych
usunąć  zastygłe  „sople" zaprawy.  W razie  potrzeby  podłoże  oczyścić
z kurzu,  sadzy,  rdzy  i  substancji  tłustych.  Przed  tynkowaniem  mur
zmyć wodą.

Z betonu

Podłoże równe, ale szorstkie. Powierzchnię gładkiego podłoża

naciąć  dłutem  ręcznym  lub  pneumatycznym  i  po  nacięciu  dokładnie
oczyścić. Nie dotyczy to tynkowania wielkowymiarowych elementów
prefabrykowanych.  Przed  tynkowaniem  podłoże  obficie  zwilżyć
wodą.

Z betonu

komórkowego

Mury oczyścić z wystających grudek zaprawy i naprawić większe

uszkodzenia kawałkami betonu komórkowego tak, aby tynk nie
tworzył zbyt grubej warstwy w miejscach reperowanych. W okresie
letnim lub w przypadku nadmiernego wysuszenia przed tynkowaniem
podłoże zwilżyć wodą.

Gipsowe lub

gipsowo betonowe

Podłoże wysuszyć. Nie dotyczy to przypadku, gdy przewidziane są

tynki gipsowe  i gipsowo-wapienne. Części  metalowe przylegające do
tworzywa  gipsowego  zabezpieczyć  środkiem  antykorozyjnym.
Bezpośrednio  przed  tynkowaniem  podłoże  oczyścić  z  kurzu  miękką
szczotką na sucho, a następnie lekko zwilżyć wodą.

Drewniane

Wykonać podkład z siatki stalowej, mat trzcinowych, listewek lub

drewna.  Deski  tworzące  podłoże  powinny  być  wąskie  (około  12cm).
Siatkę  na  drewnie  układać  na  prętach  lub  listewkach  grubości
6÷10mm.  Arkusze  lub  pasy  siatek  powinny  zachodzić  na  siebie  co
najmniej  3cm  i  być  ze  sobą  powiązane  miękkim  drutem
wiązałkowym.  Podkład  z  siatki  wykonać  także  na  podłożach
z twardych płyt pilśniowych lub z płyt paździerzowych.

Metalowe

Kształtowniki lub blachy osłonić siatką stalową, druciano-

ceramiczną  przywiązaną  drutem  lub  w  inny  sposób  trwale
przytwierdzoną.  Elementy  i  siatka  powinny  być  oczyszczone
z łuszczącej  się  rdzy  i  innych  zanieczyszczeń  oraz  dwukrotnie
powleczone

mlekiem

cementowym

przypadku

tynków

zawierających  cement.  Przy  tynkach  z  gipsem  podłoże  zabezpieczyć
powłoką  antykorozyjną.  Siatki  powinny  być  ocynkowane  lub  w  inny
sposób  zabezpieczone  przed  korozją.  Siatka,  która  sama  ma  służyć
jako  podłoże,  powinna  być  dostatecznie  sztywna  i  mieć  oczka  nie
większe niż l x l cm.

Do obliczenia potrzebnej ilości materiału należy wykorzystać odpowiednie dla danych

prac Katalogi Nakładów Rzeczowych. Dla robót tynkarskich określają one, między innymi,
zużycie danego rodzaju zaprawy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela. 8 Tynki zwykłe zewnętrzne kategorii III wykonywane ręcznie

Ościeża o szerokości w

cm, do

Ściany płaskie i

powierzchnie

poziome

Oddzielone belki,
słupy prostokątne

i ściany

cylindryczne

Wyszczególnienie rodzaju

materiału

Jednostki

miary

Zaprawa wapienna M4
Zaprawa

cementowo

–

wapienna M15
Zaprawa

cementowo

–

wapienna M30
Zaprawa

cementowo

–

wapienna M50

0,0028

0,0211

0,0006

0,0029

0,0217

0,0006

0,0029

0,0217

0,0006

0,0031

0,0194

0,10

0,0021

Przykład obliczeniowy nr1
Oblicz ilość zaprawy potrzebną do wykonania tynku kategorii III na ścianie o wymiarach
20,00x4,00mTynk będzie wykonywany ręcznie.

−

obliczenie powierzchni ściany 20 x 4 = 80 m

−

obliczenie ilości zaprawy wapiennej M4 (tabela 8, kolumna01)

80 m

x 0,0028 m

= 0,224 m

−

obliczenie ilości zaprawy cementowo-wapiennej M15 (tabela 8, kolumna05)

80 m

x 0,0211 m

= 1.688 m

−

obliczenie ilości zaprawy cementowo-wapiennej M50 (tabela8, kolumna05)

80 m

x 0,0006 m

= 0,048m

Odpowiedź: Na zaplanowany tynk należy zaplanować; 0,224m

zaprawy wapiennej M4,

1,688m

zaprawy cementowo-wapiennej M15 oraz 0,048m

zaprawy cementowo-wapiennej

M50

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie są kolejne czynności przy wykonaniu tynku kategorii I?
2.  Jakie czynności podejmujemy postępujemy podczas wykonywania tynku kategorii II?
3.  Jakie są kolejne czynności przy wykonaniu tynku kategorii III?
4.  Jakie są zasady wykonania tynku kategorii IV?
5.  Jakie są zasady wykonania tynku kategorii IVf?

4.2.3.Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj tynk rapowany na cokole ściany betonowej o wysokości 0,5m i długości 3m.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować podłoże,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
6)  wykonać tynk,
7)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
8)  posprzątać stanowisko pracy,
9)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
10) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

zestaw listew do wyznaczenia lica tynku,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Wykonaj tynk cementowy kategorii II, na powierzchni o wymiarach 2x2 m na ścianie

z cegły ceramicznej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować podłoże,
5)  wyznaczyć lico tynku,
6)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
7)  wykonać pierwszą warstwę tynku,
8)  wykonać drugą warstwę tynku,
9)  zatrzeć narzut pacą,
10) oczyścić sprzęt i narzędzia,
11) posprzątać stanowisko pracy,
12) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
13) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

zestaw listew do wyznaczenia lica tynku,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Wykonaj tynk kategorii III na ścianie betonowej o powierzchni 4x6,0m.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować podłoże,
5)  wyznaczyć lico tynku za pomocą listew tynkarskich,
6)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
7)  wykonać pierwszą warstwę tynku,
8)  wykonać i wyrównać narzut,
9)  wykonać gładź,
10) oczyścić sprzęt i narzędzia,
11) posprzątać stanowisko pracy,
12) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
13) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

zestaw listew do wyznaczenia lica tynku,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

Wykonaj sposobem ręcznym tynk pocieniany na powierzchni ściany o wymiarach 3x6m.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować podłoże uzupełniając ubytki i gruntując,
5)  przygotować masę plastyczną,
6)  nałożyć warstwę tynku pocienianego,
7)  zatrzeć tynk po pewnym czasie,
8)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
9)  posprzątać stanowisko pracy,
10) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
11) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) przygotować stanowisko pracy do wykonania tynku zwykłego?

2) dobrać

odpowiedni

sprzęt

ręcznego

wykonania

tynków

zewnętrznych?

3) prawidłowo wykonać tynk kategorii 0?

4) prawidłowo wykonać tynki kategorii I?

5) prawidłowo wykonać tynki kategorii II?

6) prawidłowo wykonać tynki kategorii III?

7) prawidłowo wykonać gładź w tynku kategorii IV?

8) porozumieć się z innymi pracownikami na placu budowy?

9) zastosować przepisy bhp podczas wykonywania tynków zwykłych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Wykonywanie tynków ciągnionych

4.3.1.Materiał nauczania

Obróbkę gzymsów, kolumn, wnęk półokrągłych i innych złożonych lub krzywoliniowych

powierzchni wykonuje się przez przesuwanie specjalnie przygotowanych wykrojów po
prowadnicach.

Prowadnice lub stopy mocuje się hakami wbijanymi w ścianę po narzuceniu obrzutki. Po

przybiciu  prowadnic  należy  wypróbować  wykrój  najpierw  na  sucho,  aby  nie  zmieniać  ich
położenia  po  naniesieniu  narzutu.  Następnie  nanosi  się  narzut,  od  razu  go  profilując.
Przeciąganie  wykroju  dociska  narzut  i  ścina  jego  nadmiar.  Miejsca,  gdzie  zaprawy  brakuje,
trzeba  wypełnić  i  znów  wyrównać  wykrojem,  który  przeciąga  się  tyle  razy,  aż  otrzyma  się
zupełnie  równą  powierzchnię  tynku.  Ruch  wykroju  powinien  być  płynny  i niezbyt  szybki.
Narzut  należy  wykonać  na  takim  odcinku,  aby  można  go  było  wyprofilować  przed
związaniem zaprawy. Wykrój prowadzi się najpierw ku przodowi, aby ściąć nadmiar narzutu.
Następnie wykrój  się  cofa,  aby  wyrównać  zaprawę.  Ruch  ten  nazywa  się  „na wygładzenie".
Prowadnice w czasie wyciągania muszą być stale czyste. Załamania gzymsu utrudniają pracę
przy  tynkowaniu.  Naroża  wypukłe  profiluje  się  w  ten  sposób,  że  wykrój  przesuwa  się  po
wysuniętych wspornikowo prowadnicach (rys. 12).

Rys.12. Profilowanie wypukłego naroża gzymsu

[2, s. 135]

Rys.13. Wykrój do profilowania wklęsłych naroży gzymsu

[2, s. 135]

Wszelkie poprawki wykonuje się od ręki linijkami i strzałkami. Trudniejsze do

wykonania są naroża wklęsłe. Załamanie, do którego wykrój już nie dochodzi, trzeba
wykonać odręcznie strzałką i packą. Można też zastosować specjalny wykrój ustawiony na
saniach pod kątem 45

(rys. 13).

Rys. 14. Profile gzymsów łukowych [2, s. 137]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Profilowanie zatok krzywoliniowych wykonuje się przez obrót wykroju przybitego do łaty,

której drugi koniec jest założony na trzpień wbity w środek łuku krzywego (rys. 13).

Przystępując do obróbki łuku będącego półokręgiem, mierzy się najpierw jego

rozpiętość.  Promień  łuku  jest  połową  rozpiętości. Odmierza  się  go  od  zwornika  (najwyższej
części sklepienia) i między opory łuku wstawia deskę. Na desce wyznacza się środek okręgu
koła.  Przy  łukach  będących  wycinkiem  koła,  wyszukanie  środka  nie  jest  trudne.  Pośrodku
łuku  ustawia  się  prostopadle  do  niego  deskę  i  rysuje  się  na  niej  linię  przecinającą  łuk  na
połowy. Następnie wbija się w koniec łaty gwóźdź i ustawia go na wykreślonej linii. Na łacie
oznacza  się  ołówkiem  linię  łuku.  Posuwając  łatę  trzeba  obserwować,  czy  kreska  schodzi
z łuku,  czy  nie.  Jeśli  nie,  to  punkt,  w  którym  został  ustawiony  gwóźdź,  jest  szukanym
środkiem. Jeśli kreska schodzi poniżej łuku, to trzeba gwóźdź odsunąć od łuku, gdyż przyjęty
promień jest za mały, a jeśli ponad łuk — gwóźdź trzeba dosunąć do łuku, bo promień jest za
duży.

Krzywe koszowe można też profilować, mocując wykrój do łaty osadzonej na dwóch

saniach, przesuwanych po skrzyżowanych prowadnicach (rys.15).

Rys.15. Profilowanie opaski krzywoliniowej

, M

– punkty obrotu [2, s. 137]

Rys.16. Profilowanie wnęki łukowej o dużym promieniu

[2, s. 137]

Łuki o bardzo dużym promieniu profilujemy wykrojem swobodnym tak, jak gzymsy

proste, tylko prowadnice trzeba ukształtować według łuku (rys. 16).

Przy wykonywaniu tynków w niszach sklepionych wykrój osadza się w osi środkowej

niszy (rys 16).

Rys.17. Profilowanie niszy [2, s. 138]

Profilowanie ościeży, kolumn, naroży, łącznie z ich zabezpieczeniem, wykonuje się tak

samo jak przy wykończeniu tynków wewnętrznych, stosując ramki i wykroje zwykłe.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podczas wykonywania tynków ciągnionych należy zachować ostrożność przy

prowadzeniu wzorników. Należy przestrzegać zasad obowiązujących przy pracach na
wysokościach.

4.3.2.Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak wykonujemy tynki na gzymsach?
2.  Jak wykańczamy narożniki wypukłe gzymsu?
3.  Jak wykańczamy narożniki wklęsłe gzymsu?
4.  Jak profilujemy opaski krzywoliniowe?
5.  Jak można wykonać tynk w niszach sklepionych?

4.3.3.Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj tynkowanie filarka międzyokiennego o szerokości 50cm z jednoczesnym

wykończeniem naroży.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  osadzić listwę,
5)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
6)  wykonać część tynku w pobliżu ościeżnicy,
7)  zmienić położenie listwy po stwardnieniu tynku wcześniej wykonanego,
8)  wytynkować ościeżnicę,
9)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
10) posprzątać stanowisko pracy,
11) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
12) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

zestaw listew do wyznaczenia lica tynku,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

gwoździe do mocowania listwy,

−

piłka grzbietnica,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Wykonaj według zadanego profilu, szablon do wykonania tynku ciągnionego na gzymsie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  odrysować profil gzymsu na płycie,
4)  wyciąć profil,
5)  przymocować blachę,
6)  wyciąć blachę pod wzór,
7)  posprzątać stanowisko pracy,
8)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
9)  dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

narzędzia do cięcia blachy i wiercenia w niej otworów,

−

gwoździe do mocowania blachy

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót ciesielskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 3

Wykonaj za pomocą wykroju zwykłego tynkowanie ościeży drzwi wejściowych do

budynku.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  osadzić narożnik,
5)  osadzić listwę,
6)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
7)  wykonać część tynku w pobliżu ościeżnicy,
8)  zmienić położenie listwy po stwardnieniu tynku wcześniej wykonanego,
9)  wytynkować ościeżnicę,
10) oczyścić sprzęt i narzędzia,
11) posprzątać stanowisko pracy,
12) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
13) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

zestaw listew do wyznaczenia lica tynku,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

gwoździe do mocowania listwy,

−

piłka grzbietnica

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

W zespole dwuosobowym wykonaj tynk zwykły ciągniony na gzymsie wieńczącym

o określonym kształcie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  dobrać wzornik do kształtu gzymsu,
3)  zorganizować stanowisko pracy,
4)  dobrać odpowiedni materiał,
5)  osadzić prowadnicę,
6)  wykonać próbne przesunięcie wzornika,
7)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
8)  wykonać narzut zaprawy na gzyms,
9)  oczyścić prowadnice,
10) przesunąć wzornik po prowadnicy do przodu,
11) wykonać ruch wstecz aby wygładzić profil,
12) zdemontować prowadnice,
13) oczyścić sprzęt i narzędzia,
14) posprzątać stanowisko pracy,
15) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
16) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

wykrój do wykonania tynków na gzymsie,

−

zestaw listew do wyznaczenia lica tynku,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt do przygotowania, osadzenia i demontażu listew,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) przygotować stanowisko pracy do wykonania tynków ciągnionych?

2) dobrać

odpowiedni

sprzęt

ręcznego

wykonania

tynków

zewnętrznych ciągnionych?

3) prawidłowo wykonać tynkowanie ościeży za pomocą wykroju

zwykłego?

4) wykonać wzornik do profilowania gzymsu?

5) wykonać tynk na gzymsie?

6) zastosować przepisy bhp podczas wykonywania tynków?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Wykonywanie tynków o fakturze specjalnej

4.4.1.Materiał nauczania

Podkład pod tynki szlachetne należy wykonywać starannie, stosując ostry piasek oraz

dobrej jakości wapno i cement. Skład zaprawy przyjmuje się w proporcji 1:1:6: (cement
wapno piasek). Pod wyprawę kamieniarską stosuje się zaprawę cementową 1:3 (cement
piasek) z dodatkiem mleka wapiennego.

W miejscach, w których będą wykonywane ozdoby architektoniczne, stosuje się podkład

odpowiednio grubszy. Narzut wykonuje się wówczas kilkoma warstwami, wzmacniając go
gwoździami i drutem. Po wbiciu gwoździ w odstępach co 10÷15 cm owija się dokoła nich
drut, krzyżując go w siatkę.

W praktyce nałożony podkład składa się z obrzutki i narzutu, tak jak w tynkach surowych

dwuwarstwowych. Wyrównanie podkładu wykonuje się po pasach kierunkowych lub
listwach. W celu zwiększenia przyczepności do podkładu ostatniej warstwy rysuje się go
wężykowato lub w kratkę, za pomocą deski nabitej gwoździami (rys.18).

Rys. 18. Porysowanie podkładu pod tynk szlachetny [2, s. 166]

Do nakładania warstwy wyprawy szlachetnej na przygotowany podkład przystępuje się

jeszcze przed zupełnym jego wyschnięciem.

Rys. 19.Nakrapianie za pomocą szczotki[2, s.158] Rys. 20Nakrapianie za pomocą kielni przez siatkę[2, s.158]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tynk nakrapiany układa się na wyrównanym i zatartym podkładzie wapienno-

cementowym, z zaprawy szlachetnej o drobnym kruszywie, granulacji 1,5÷4 mm, w jednej
lub kilku warstwach. Zaprawa do nakrapiania powinna być o takiej gęstości, aby po
narzuceniu nie spływała. Zaprawę nakrapia się miotełką, szczotką (rys.19), kielnią przez
siatkę (rys.20) lub maszynką do nakrapiania (rys.21).

Rys. 20. Maszynka do tynków nakrapianych [8, s. 274]

A) widok, B) przekrój, C) nakrapianie

Tynki gniazdkowe wykonuje się w ten sposób, że na wyrównany narzut narzuca się gładź

z pozostawieniem prześwitów. Dla zwiększenia efektu narzut lub gładź można wykonać
z zaprawy barwionej. Powierzchnię gładzi lekko się przygładza kielnią lub packą, ale tak aby
nie zapełnić gniazdek, przez które prześwituje narzut. Warstwa gładzi jest zazwyczaj grubsza
niż w tynku zwykłym, służy to zwiększeniu głębokości gniazdek (rys.22).

Rys. 22. Tynk gniazdkowy [2, s. 159]

Rys. 23. Tynk narzucany [2, s. 159]

Tynki narzucane wykonuje się podobnie jak rapowane tynki jednowarstwowe. Na

wyrównany, porowkowany i zwilżony narzut nanosi się zaprawę równymi rzutami kielni tak,
aby uwidocznić zaprawę każdego rzutu (rys. 23). Wskazane jest, aby jeden tynkarz wykonał
cały tynk, gdyż każdy tynkarz wykona narzut inaczej.

Tynki dociskane wykonuje się, dociskając stwardniały narzut do podłoża i nadając mu

w ten sposób ozdobną fakturę.

Rys. 24. Tynk dociskany kielnią [2, s. 159]: a) zwykłą, b) zaokrągloną

Tynk dociskany kielnią (rys. 24) wykonuje się w ten sposób, że kielnię przesuwa się

w kierunku pionowym odciskając ją na tynku w odstępach odpowiadających wymiarom
kielni. Dociskanie kielnią jest najprostsze, przy dociskaniu szpachlą, po zarzuceniu części
wierzchniej kielnią, tynkarz dociska szpachlę raz koło razu (rys. 25). Podobnie wykonuje się
dociskanie lancetem (rys. 26). Dociskanie specjalnymi wykrojami, na przykład, kurzą stopką
(rys. 27), wykonuje się na wyrównanym narzucie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 25.Tynk dociskany

szpachlą[2, s. 160]

Rys. 26. Tynk dociskany lancetem

a) faktura, b) lancet [2, s. 160]

Rys. 27. Tynk dociskany w ,,kurzą

stopę’’[2, s. 160]

Tynki kształtowane wykonuje się jako dwuwarstwowe. W niezwiązanym narzucie

wycina się kielnią wgłębienia, najczęściej imitujące przełam kamienia naturalnego (rys. 28).
Tynk na całej ścianie może wykonywać tylko jeden człowiek, gdyż innemu będzie bardzo
trudno nadać tynkowi podobną fakturę.

Rys. 28. Tynk kształtowany kielnią [2, s. 161]

Rys. 29. Tynk kraterowany [2, s. 161]

W tynku kraterowanym (rys. 29) górną warstwę odrywa się. Technika wykonywania

tynku kraterowanego polega na tym, że do świeżo narzuconej rzadkiej zaprawy przyciska się
raz koło razu packę lub kielnię, następnie odciąga się ją poziomo.

Tynki czesane wykonuje się podobnie jak dociskane. Zamiast odciskania wzorów nie

stwardniały narzut przeczesuje się specjalnym grzebieniem stalowym lub deską nabitą
gwoździami (rys. 30). Grzebień prowadzi się przeważnie z góry na dół i uzyskuje
prążkowanie pionowe. Można jednak prążkować faliście lub skośnie, w jodełkę.

Rys. 30.Tynk czesany [2, s. 162]

Rys. 31. Tynk dziobany [2, s. 162]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tynki dziobane wykonuje się, uderzając deską nabitą gwoździami lub krótko przyciętą

miotłą w nie stwardniały narzut, formując na powierzchni dzioby (rys. 31).

Tynki boniowane (rys. 32) wykonuje się przeważanie na narożach budynków, portalach

i cokołach. Bonie wykonuje się tak, jak tynki ciągnione przez profilowanie wykrojem
przesuwanym po prowadnicach.

Rys. 32. Tynk boniowany [2, s. 163]

Rys. 33. Wycięcie boni podwójnym wykrojem

[2, s. 163]

Bonie nieprofilowane można również wykonać przez osadzanie drewnianych listew. Po

zamocowaniu  listew przystępuje się do wypełniania pól  między nimi  zaprawą, narzucając  ją
za pomocą kielni lub nanosząc packą. Po wykonaniu tynku, listew nie wyrywa się, lecz, lekko
pobijając  młotkiem  w  koniec  listewki,  delikatnie  podważa  i  wysuwa.  Bezpośrednio  po
usunięciu  listwy  trzeba  naprawić  ewentualne  uszkodzenia.  Można  również  wykonać
rowkowanie  za  pomocą  płaskownika  stalowego,  wtłaczając  go  w  świeży  narzut  przez
pobijanie  młotkiem.  W  czasie  rowkowania tynk  należy  utrzymywać w  stanie  wilgotnym,  co
ułatwia wykonywanie pracy.

Rowkując metodą wtłaczania, rowki trzeba albo wyznaczyć na wyrównanym świeżym

tynku albo wytyczyć gwoździami, między którymi naciąga się sznur, według, którego wciska
się liniał w zaprawę. Gwoździe trzeba potem usunąć.

Tynk zmywany wykonuje się, narzucając zaprawę szlachetną na świeży, lecz już

związany  podkład  z  zaprawy  cementowej.  Przed  zupełnym  związaniem  zaprawy,  w  tym
samym  dniu  zmywa  się  ją  szczotką  lub  pędzlem,  wymywając  spoiwo  i  odsłaniając
kruszywo.  Po  dwu  lub  trzech  dniach  zmywa  się  powierzchnię  rozcieńczonym  kwasem
solnym, a potem wodą i szczotką (rys.34).

Rys. 34. Zmywanie tynku [2, s. 164]

Rys. 35. Tynk kamyczkowy [2, s. 164]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Odmianą tynku zmywanego jest tynk kamyczkowy (rys.35). Wykonuje się go na

podkładzie z zaprawy cementowej 1:3. Jako kruszywa do warstwy  licowej używa się dobrze
przesianego  żwirku,  odpowiednio  przemytego  czystego  kruszywa.  Przy  takim  doborze
materiałów  tynk  nabiera  naturalnego  zabarwienia.  Dla  uzyskania  lepszych  efektów
dekoracyjnych  na  warstwę  licową  można  użyć  grysików  z  barwnych  kamieni  lub  dodać
barwnika  do  cementu.  Po  nałożeniu  warstwy  licowej,  gdy  cement  dostatecznie  zwiąże,
(przeważanie  następnego dnia  lub w chłodniejszych okresach roku po 2 dniach), przystępuje
się do usuwania nadmiaru spoiwa znajdującego się na ziarnach warstwy licowej. W tym celu
nałożony tynk polewa się wodą i oczyszcza szczotką drucianą tak długo, aż wydobędziemy na
wierzch ziarna kruszywa.

Tynk cyklinowany wykonuje się na podkładzie z zaprawy cementowej, z dwóch warstw

zarobionych  mlekiem  wapiennym,  nałożonych  bezpośrednio  jedna  po  drugiej,.  Powierzchnię
tynku  po  12÷24  godzin  skrobie  się  za  pomocą  cykliny  ząbkowanej  (rys.36),  poziomo  lub
pionowo.  Wyłuskuje  się  w  ten  sposób  ziarna  kruszywa,  a  powstałe  po  nich  gniazda  nadają
wyprawie fakturę kamienia naturalnego. Po cyklinowaniu zamiata się szczotką powstały pył.

Rys. 36. Cyklina [2 ,s. 145]

Rys. 37. Tynk cyklinowany [2, s. 168]

Zależnie od uziarnienia rozróżniamy trzy rodzaje tynków cyklinowanych

−

drobnoziarnisty: grubość warstwy 5÷8mm, ziarna do3mm,

−

średnioziarnisty: grubość warstwy 8÷10mm, ziarna do5mm,

−

gruboziarnisty: grubość warstwy 10÷20mm, ziarna do20mm.

Tynki kamieniarskie stanowią imitację okładzin kamiennych i są obrabiane narzędziami

stosowanymi do obróbki kamieni naturalnych (rys.38).

Rys. 38. Narzędzia do obróbki tynków kamieniarskich [2, s. 45]

a) odbijak dłutowy, b) szczeliniak, c) szpicak, d) wpustnik, e) gradzina, f) brzeźniak, g) groszkownik,

h) pobijak, i) ciosak, j) groszkownik składany, k) karbownik, 1) karbownik składany, m) groszkownik

młotkowy

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W zależności od techniki obróbki powierzchni, tynk może być nakuwany (gradzinowany,

prążkowany, grotowany), młotkowany (groszkowany, dłutowany) i szlifowany. Dla różnych
rodzajów tynków określa się grubość tynków i konsystencję zapraw mierzoną opadem stożka
pomiarowego. I tak:

−

tynki bardzo drobnoziarniste grubości do 1,25mm, opad stożka 9÷10cm,

−

tynki średnioziarniste grubości 2,5÷2mm, opad stożka 8÷9cm,

−

tynki gruboziarniste grubości 5÷l0mm, opad stożka 6÷7cm.

Grubość podkładu cementowego pod tynk powinna wynosić 12÷20mm. Powierzchnia

podkładu  powinna  być  porysowana  na  głębokość  około  3mm.  Do  wykonania  warstwy
wierzchniej  zaleca  się  przystępować  po  3÷5  dniach,  przed  całkowitym  stwardnieniem
podkładu. Do obróbki powierzchni metodą nakuwania i młotkowania można przystąpić po 5÷12
dniach  twardnienia  zaprawy,  natomiast  do  szlifowania  już  po  3÷5  dniach.  Po  zakończeniu
obróbki kamieniarskiej powierzchnię tynku należy oczyścić miękką szczotką i zmyć wodą.

Tynki groszkowane (rys.39) wykonuje się przez młotkowanie stwardniałej zaprawy

groszkownikami lub groszkownikami-wstawkami. Tynki dłutowane (rys.40) wykonuje się
przez młotkowanie stwardniałej zaprawy dłutownikami lub dłutownikami-wstawkami.

Rys. 39. Tynk groszkowany [2, s. 174]

Rys. 40. Tynk dłutowany [2, s. 174]

Tynki gradzinowane (rys.41) wykonuje się gradzinami, przez nakuwanie równoległych

lub  falisto-równoległych  bruzd  w  gładko  zatartym  i  stwardniałym  tynku.  Gradziny  należy
uderzać  pobijakami.  Tynki  prążkowane  wykonuje  się  dłutami  szerokimi,  przez  nakłuwanie
równoległych  prążków  w  gładko  zatartym  i  stwardniałym  tynku  Tynki  grotowane
(szpicowane)  wykonuje  się  grotami  lub  przez  nieregularne  nakłuwanie  zatartej  na  ostro
powierzchni tynku (rys.42).

Rys. 40. Tynk gradzinowany [2, s. 174]

Rys. 41. Tynk grotowany [2, s. 174]

W praktyce tynk stiukowy wykonuje się na podkładzie z zaprawy cementowo-wapiennej,

spełniającej wymagania dla tynków zwykłych dwuwarstwowych kat. III grubości 1,5÷2,0cm.
Kolejność czynności przy wykonaniu stiuków powinna być następująca:

−

przygotowanie podkładu,

−

przygotowanie masy stiukowej,

−

nakładanie i wyrównywanie masy stiukowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Dalsze czynności to szlifowania stiuku osełkami gruboziarnistymi i szpachlowanie gęstą

masą stiukową, zarobioną wodą klejową w ilości 6÷8%, kilkakrotne szlifowanie tynku osełką
o drobnym ziarnie i szpachlowanego, a następnie zmycie gąbką. Ostatnie szlifowanie należy
wykonać gruboziarnistym pumeksem lub papierem ściernym.

Tynk strukturalny przypomina stary mur, pełen nierówności, rys, pęknięć, załamań.

Potrzebuje dużej powierzchni i przestrzeni, aby jego unikalna faktura była widoczna. Tynki
strukturalne oprócz ciekawej faktury mają też inne zalety: można je wykonywać na
dowolnym rodzaju ściany; są wyjątkowo odporne na brud, uszkodzenia i działanie wody.

Podłoże, na które ma być naniesiony tynk, trzeba dokładnie oczyścić. Miejsca

zatłuszczone myjemy wodą z detergentem (płynem do zmywania naczyń). Stare tynki, farbę,
tapety  usuwamy.  Ewentualne  ubytki  pokrywamy  zaprawą  wyrównującą.  Pędzlem  nanosimy
podkład  z  tzw.  tynku  podkładowego.  Mieszamy  tynk  wiertarką  z  mieszadłem  w  pojemniku
zgodnie  z  zaleceniami  producenta.  Tynków  strukturalnych  nie  wolno  rozcieńczać  ani
zagęszczać.  Tynk  nakładamy  gładką  pacą  ze  stali  nierdzewnej  na  grubość  ziarna  (od  2  do
5 mm). Nadmiar materiału trzeba ściągnąć z powrotem do wiadra i przemieszać. Zanim tynk
wyschnie, wałkiem strukturalnym, szczotką, pędzlem lub miotełką nadajemy mu odpowiednią
fakturę. Materiał  należy  nakładać  metodą "mokre na  mokre". Jeśli pokryjemy tynkiem część
ściany  i  zrobimy  na  nim  fakturę,  to  następny  kawałek  zaczynamy  kłaść  nim  pierwszy
wyschnie, bo inaczej połączenia będą widoczne. Tynk jest suchy po sześciu godzinach. Pełną
twardość  uzyskuje  jednak  dopiero  po  kilku  dniach.  Średnio  zużywa  się  3kg  tynku  na  metr
kwadratowy.

Tynkarz powinien posiadać ubranie robocze, nakrycie głowy oraz okulary ochronne,

które zabezpieczają oczy podczas narzucania zaprawy lub szlifowania powierzchni.

4.4.2.Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak należy przygotować podłoże pod tynk szlachetny?
2.  Jakie są sposoby wykonania tynku nakrapianego?
3.  Jak narzędzia są potrzebne do wykonania tynku nakrapianego?
4.  Jak wykonujemy tynk nakrapiany?
5.  Jak narzędzia są potrzebne do wykonania tynku cyklinowanego?
6.  Jak wykonuje się tynk cyklinowany?
7.  Jak narzędzia są potrzebne do wykonania tynk zmywanego?
8.  Jak wykonujemy tynk zmywany?

4.4.3.Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj na podłożu betonowym podkład dwuwarstwowy pod dowolny tynk szlachetny,

o powierzchni 4m

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4)  przygotować podłoże betonowe,
5)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
6)  wykonać pierwszą warstwę tynku,
7)  wykonać drugą warstwę tynku,
8)  zatrzeć narzut pacą,
9)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
10) posprzątać stanowisko pracy,
11) zaprezentować  wykonane  ćwiczenie  z  uwzględnieniem  pod  jaki  tynk  szlachetny  został

wykonany podkład,

12) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Wykonaj na przygotowanym podkładzie o powierzchni 3m

, tynk zewnętrzny nakrapiany

zwykły, drobnoziarnisty. Do nakrapiania użyj miotły brzozowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
5)  wykonać warstwę nakrapianą,
6)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
7)  posprzątać stanowisko pracy,
8)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
9)  dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Wykonaj tynk zewnętrzny z zaprawy szlachetnej, cyklinowany, na podłożu ceramicznym

o powierzchni 4 m

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
5)  obficie zwilżyć podkład wodą,
6)  narzucić warstwę fakturową,
7)  zatrzeć na ostro warstwę fakturową,
8)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
9)  posprzątać stanowisko pracy, na czas przerwy technologicznej,
10) przygotować narzędzia i sprzęt potrzebne po przerwie technologicznej,
11) wykonać cyklinowanie warstwy fakturowej,
12) oczyścić warstwę fakturową
13) oczyścić sprzęt i narzędzia,
14) posprzątać stanowisko pracy,
15) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
16) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony indywidualnej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

cyklina ręczna,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

Wykonaj tynk zewnętrzny zmywany, na przygotowanym podłożu o powierzchni 6m

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować zaprawę zgodnie z recepturą,
5)  zwilżyć wodą podkład,
6)  narzucić warstwę fakturową, ściągnąć ją pacą dociskając do podłoża,
7)  zatrzeć warstwę fakturową packą,
8)  posprzątać stanowisko po pierwszym etapie pracy

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9) przygotować narzędzia i sprzęt do drugiego etapu ćwiczenia,
10) wykonać zmywanie wstępne,
11) ponownie docisnąć packą,
12) uporządkować stanowisko po drugim etapie prac,
13) przygotować materiały i narzędzia do trzeciego etapu ćwiczenia,
14) wykonać zmywanie roztworem kwasu solnego,
15) wykonać zmywanie woda,
16) posprzątać stanowisko pracy,
17) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
18) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony indywidualnej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

10% roztwór kwasu solnego,

−

pędzel lub szczotka,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) przygotować stanowisko pracy do wykonania tynków szlachetnych?

2) dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia do wykonania tynków

szlachetnych?

3) prawidłowo wykonać podkład pod wyprawy szlachetne?

4) wykonać prawidłowo tynk zmywany?

5) wykonać prawidłowo tynk cyklinowany?

6) wykonać prawidłowo tynk nakrapiany dowolnym sposobem?

7) porozumieć się z innymi pracownikami na placu budowy?

8) zastosować przepisy bhp podczas wykonywania tynków szlachetnych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Wykonywanie cienkowarstwowych tynków mineralnych

4.5.1.Materiał nauczania

Cienkowarstwowe tynki mineralne stosowane są jako warstwa elewacyjna w systemach

dociepleń budynków metodą lekką, a także jako wierzchnia warstwa na równe podłoża
mineralne. Mogą też być użyte jako trzecia, pocieniona warstwa tynków tradycyjnych
zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku.

Cienkowarstwowe tynki najczęściej są nakładane warstwą grubości: żywiczne 1-5mm,

mineralne 2-3mm. Dzięki odpowiedniemu doborowi składników producenci uzyskują tynki
wysokiej jakości, trwałe i odporne na działanie czynników atmosferycznych.

Jako spoiwo stosuje się: gips, wapno hydratyzowane (suchogaszone), wapno

hydrauliczne, szkło wodne potasowe, cementy portlandzkie wysokich marek bez dodatków.

Do tynków mineralnych stosuje się kruszywa naturalne uzyskiwane ze skał luźnych lub

kruszywo łamane zwykłe lub granulowane. Najczęściej jest to marmur, kwarc, perlit, wapień,
a także barwione kruszywo kwarcowe. Jako wypełniacza używa się również mączki
dolomitowej.

Nanoszenie masy na elewację powinno się odbywać przy jednakowych warunkach

atmosferycznych (temperaturze, wilgotności). Przy dużych powierzchniach należy
przewidzieć, czy masę zdąży się nałożyć w ciągu jednego dnia.

Rys. 43. Przykładowe faktury tynków cienkowarstwowych [9]

1-ciągniony wzdłuż, 2-modelowany łyżką, 3 i 4-pacą obciąganą, 5 i 6-pacą z zębami, 7-wałkiem gładkim, 8-

wałkiem gumowym, 9 i 10-butelką, 11 i 12-pędzlem ławkowcem, 13i 14-kielnią

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Deszcz, wiatr a nawet kilkustopniowa różnica temperatury może mieć wpływ na efekt

końcowy. Jeśli po nałożeniu tynku nastąpią duże opady deszczu, świeża zaprawa może zostać
spłukana.  Jeżeli  w  trakcie  prowadzenia  prac  i  przez  2-3  dni  po  ich  zakończeniu  występuje
mżawka lub mgła, może dojść do zmiany stężenia barwnika, co prowadzi do niejednorodnego
wybarwienia,  zacieków  i  plam.  Układanie  tynków  przy  zbyt  wysokiej  temperaturze  i  małej
wilgotności  powoduje  z  kolei  szybkie  odparowanie  wody  niezbędnej  do  procesu  wiązania
spoiwa  cementowego.  Ważny  jest  także  kierunek  zacierania.  Wiąże  się  to  z  kierunkiem
padania i odbicia światła na powierzchni ściany. Tynk wykonywany z tej samej masy, w tych
samych  warunkach  pogodowych,  ale  przez  dwóch  tynkarzy,  zacierających  powierzchnię
w różnych  kierunkach,  będzie  się  różnił  odcieniami.  Błędem  jest  także  skrapianie  tynku
podczas zacierania, może to spowodować odbarwienie elewacji.

Zaprawę można nanosić w dwojaki sposób - ręcznie lub jeśli agregatem tynkarskim.

Naczynia  do  mieszania,  mieszadła  i  narzędzia  powinny  być  wykonane  ze  stali  nierdzewnej.
Do  uzyskania  pożądanej  faktury  tynku  można stosować  różnego  rodzaju  wałki, pędzle, pace
z tworzyw sztucznych,  a  nawet  narzędzia  takie  jak  łyżka,  widelec,  butelka  i  inne. Pozwalają
one  uzyskać  nietypowe  efekty.  Przy  wykonywaniu  wyprawy  agregatem  strukturę  nadaje  się
zmieniając końcówki dyszy.

Tynki zewnętrzne są z reguły wykonywane z mas o grubym uziarnieniu, a ich struktura

jest  bardziej  wyrazista.  Częstym  błędem  jest  nierównomierne  rozłożenie  zaprawy  oraz
zacieranie tynku w niewłaściwym momencie. Przy zbyt szybkim rozpoczęciu zacierania, gdy
zaprawa  jest  jeszcze  zbyt  wilgotna,  na  powierzchni  świeżego  tynku  tworzą  się  smugi.
Nadawanie  faktury  na  zbyt  mocno  wyschniętym  tynku  powoduje,  że  trzeba  silniej  dociskać
packę.

Różnobarwność tyków cienkościennych umożliwia ich łączenie na elewacjach.

Rys. 44. Sposób postępowania przy łączeniu dwóch powierzchni tynku

cienkowarstwowego[9]: a - przyklejenie taśmy maskującej na granicy tynkowanego obszaru,

b - nałożenie tynku, c - oderwanie taśmy po wstępnym stwardnieniu wyprawy, d -przyklejenie taśmy

maskującej na krawędzi tynku nałożonego poprzedniego dnia, e -nałożenie nowej partii tynku, f - oderwanie

taśmy maskującej

Cienkowarstwowe tynki mineralne są trwałe i odporne na wodę, choć w porównaniu

z tynkami żywicznymi bardziej nasiąkliwe. Stawiają one o wiele mniejszy opór dyfuzyjny.
Oznacza to, że wilgoć nie gromadzi się w ścianie i może się z niej wydostawać. Jedynie tynki

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ze spoiwem krzemianowym charakteryzuje bardzo mała wodochłonność, przy zachowaniu
otwartych porów.

Tynki cienkowarstwowe baranek lub kornik są najczęściej stosowanym wykończeniem

elewacyjnym.  Pierwszy  z  nich  uzyskiwany  jest  przy  użyciu  masy  tynkarskiej,  która
w zależności  od  wielkości  kruszywa  daje  efekt  mniejszych  lub  większych  grudek.  Z  kolei
tynk  o  wzorze  kornika  powstaje  przy  użyciu  jednolitych,  owalnych  ziaren  o  większej
średnicy,  które  w  czasie  zacierania  tworzą  w  warstwie  tynku  specyficzne  rowki.
Przygotowana pod nałożenie tynku powierzchnia powinna  być gładka.  Większe  nierówności
i wgłębienia  należy  wyrównać  zaprawą  do  szpachlowania.  Niewielkie  nierówności  podłoża
pomaga  ukryć  tynk  o  fakturze  baranka,  który  dzięki  odpowiedniej  wielkości  kruszywa,
tworzy  charakterystyczną  strukturę  gruboziarnistego  grysu.  Aby  uzyskać  wygląd  baranka,
konieczne  jest  zacieranie  ruchami  okrężnymi  w  jedną  stronę.  Większa  dowolnością
charakteryzuje  się  kornik,  którego  nakładanie  może  odbywać  się  za  pomocą  dowolnych
ruchów:  poziomych,  pionowych,  ukośnych  lub  okrężnych,  w  zależności  od  oczekiwanego
wyglądu.

Tynki cienkowarstwowe mogą być stosowane bezpośrednio na tradycyjny tynk

podkładowy lub jako warstwa wykończeniowa systemu ociepleń. Tynki organiczne
(silikonowe i akrylowe) można nakładać na niemal wszystkie podłoża elewacyjne, podczas
gdy tynki mineralne i silikatowe należy stosować wyłącznie na powierzchnie mineralne.

Wyprawy akrylowe nadają się zarówno dla nowego budownictwa, jak również do

renowacji, pod warunkiem, że mury budynku nie są zawilgocone. Ze względu na ograniczenie
dyfuzyjności tynki te nie są stosowane w systemach ociepleń wełną mineralną.

Tynki mineralne, ustępujące akrylowym pod względem elastyczności i odporności na

uszkodzenia mechaniczne, są jednak klasyfikowane jako całkowicie niepalne.

W porównaniu z tynkami tradycyjnymi wykonuje się je szybciej, ponieważ nakłada się

tylko  jedną  warstwę. Tynki  mineralne  i polimerowe  wiążą  od  kilku godzin  do jednego  dnia,
pozostałe  –  od  dwóch  do  trzech  dni.  Zarobioną  wodą  zaprawę  mineralną  należy  zużyć
w ciągu  1  do  4  godzin,  inne  –  do  8  godzin:  po  tym  czasie  zaczną  wiązać  i  nie  będą  się  już
nadawać  do  nałożenia.  W  czasie  nakładania  tynków  cienkowarstwowych  nie  wolno  używać
narzędzi  i naczyń ze zwykłej stali węglowej tylko ze stali kwasoodpornej. Na elewacji  mogą
bowiem powstać rdzawe plamy lub smugi, których nie da się usunąć.

Na rynku budowlanym z wypraw cienkościennych wyróżnia się jeszcze tynki

polimerowe i krzemianowe i sylikonowe.

Materiały używane do wykonania tynków powinny mieć należytą jakość. Ponadto przy

odbiorze  tynku  podlegają  badaniu  niektóre  jego  cechy.  Badanie  przyczepności  tynku  do
podłoża  wykonuje  się  przez  opukiwanie.  W  przypadku  tynków  zwykłych  wykonuje  się  to
lekkim  młotkiem  natomiast  tynki  szlachetne  opukuje  się  zgiętym  palcem.  W  razie
wątpliwości  wykonuje  się  badanie  przyczepności  za pomocą  odrywania  krążka  metalowego.
Mrozoodporność  tynków  zewnętrznych  ocenia  się  na podstawie  świadectwa  badania  próbek
stwardniałej  zaprawy.  Grubość  tynku  bada  się  wykonując  otwory  próbne,  których  liczba
zależy od całkowitej powierzchni tynku. Grubość tynku określa się jako średnią arytmetyczną
pomiarów. Badaniu podlegają również takie cechy jak kolor tynku (porównanie z wzorcem).
Zakres badań cech tynków przy odbiorze oraz dopuszczalne usterki określa norma(PN-70/B-
10100).

Przykład obliczeniowy nr. 2
Zużycie gotowej zaprawy tynkarskiej, sprzedawanej w opakowaniach 25kg, wynosi

3kg/m

. Oblicz liczbę opakowań potrzebnego do wykonania tynku na ścianie o wymiarach

10,00x3,50m.

−

obliczenie powierzchni ściany; 10m x 3,5m = 35m

−

obliczenie ilości zaprawy; 35m

x 3kg/m

= 105kg

−

obliczenie liczby opakowań; 105kg : 25kg = 4,2 sztuk

Odpowiedź: Do wykonania tynku na zaplanowanej powierzchni należy kupić 5 opakowań.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.2.Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  W jakich warunkach wykonujemy tynki mineralne cienkowarstwowe?
2.  Jakie są sposoby nanoszenia tynków mineralnych cienkowarstwowych?
3.  Jak nanosimy tynk mineralny?
4.  W jaki sposób uzyskuje się fakturę tynków mineralnych.
5.  Jak można wykonać fakturę zewnętrzna tynku mineralnego?
6.  W jaki sposób wykonujemy łączenie tynków o różnych barwach?

4.5.3.Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj tynk mineralny cienkowarstwowy o fakturze ,,baranka” na przygotowanym

podkładzie o powierzchni 6m

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  przygotować zaprawę tynkarską zgodnie z recepturą,
5)  nanieść warstwę tynku mineralnego,
6)  wykonać fakturę tynku,
7)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
8)  posprzątać stanowisko pracy,
9)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
10) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

zestaw zapraw szlachetnych,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Wykonaj tynk mineralny cienkowarstwowy o fakturze ,,kornik” na przygotowanym

podkładzie o powierzchni 6m

Sposób wykonania ćwiczenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

zestaw zapraw szlachetnych,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 3

Wykonaj tynk mineralny cienkowarstwowy, o fakturze modelowanej, na przygotowanym

podkładzie o powierzchni 6m

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania zapraw tynkarskich,

−

zestaw zapraw szlachetnych,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

narzędzia i sprzęt do fakturowania,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

Wykonaj na przygotowanym podkładzie połączenie dwóch barw tynku mineralnego, przy

wysokości elewacji 3,5m, zgodnie z rysunkiem.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia,
2)  zorganizować stanowisko pracy,
3)  dobrać odpowiedni materiał,
4)  wyznaczyć krawędzie powierzchni, różniących się barwą tynku,
5)  przykleić taśmę maskującą na granicy tynkowanego obszaru,
6)  przygotować pierwszą zaprawę tynkarską,
7)  ukształtować fakturę tynku,
8)  oderwać taśmy po wstępnym stwardnieniu wyprawy,
9)  oczyścić sprzęt i narzędzia,
10) posprzątać stanowisko pracy,
11) przykleić taśmy maskującej na krawędzi tynku nałożonego poprzedniego dnia,
12) przygotować drugą zaprawę tynkarską,
13) nałożyć tynk na sąsiadującą powierzchnię,
14) oderwać taśmę maskującą,
15) ukształtować fakturę tynku,
16) oczyścić sprzęt i narzędzia,
17) posprzątać stanowisko pracy,
18) zaprezentować wykonane ćwiczenie,
19) dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej,

−

materiał do wykonania i fakturowania zapraw tynkarskich,

−

zestaw zapraw szlachetnych,

−

stanowisko robocze z przygotowanym podkładem,

−

rusztowania do robót tynkarskich zewnętrznych,

−

podstawowy zestaw narzędzi i sprzętu do robót tynkarskich,

−

taśma maskująca, ołówek,

−

podstawowy sprzęt pomiarowy,

−

apteczka,

−

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) przygotować stanowisko pracy do wykonania cienkościennych tynków

mineralnych?

2) dobrać odpowiedni sprzęt i narzędzia do wykonania cienkościennych

tynków mineralnych?

3) wykonać prawidłowo naniesienie tynku mineralnego sposobem

ręcznym?

4) wykonać fakturę ciągnioną na cienkościennym tynku mineralnym?

5) wykonać fakturę modelowaną na cienkościennym tynku mineralnym?

6) wykonać połączenie dwóch powierzchni tynku?

7) porozumiewać się z innymi pracownikami na placu budowy?

8) stosować przepisy bhp podczas wykonywania tynków?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test  zawiera  20  zadań  dotyczących  wykonywania  tynków  zewnętrznych.  Zarówno

w części podstawowej jak i ponadpodstawowej znajdują się zadania wielokrotnego
wyboru( jedna odpowiedź jest prawidłowa).

5. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, prawidłową odpowiedź

w zadaniach wielokrotnego wyboru zaznacz X (w przypadku pomyłki należy błędną
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową).

6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7. Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż rozwiązanie

na później i wróć do zadania gdy zostanie Ci wolny czas.

8. Na rozwiązanie testu masz 45 min.

Powodzenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Do rusztowań zewnętrznych drewnianych zalicza się rusztowania stojakowe i

a)  stolikowe.
b)  drabinowe.
c)  na kozłach.
d)  ramowe.

2. Stojaki rusztowań stojakowych z rur stalowych opiera się na gruncie za pośrednictwem

podstawek stalowych leżących na balach podwalinowych z drewna, grubości minimum
a)  50 mm.
b)  70 mm.
c)  100 mm.
d)  20 mm.

3. Najdłuższy dopuszczalny czas zużycia zaprawy cementowej w temperaturze około 20

wynosi
a)  3 godziny.
b)  2 godziny.
c)  4 godziny.
d)  ½ godziny.

4. Do wykonania narzutu przystępuje się

a)  po stężeniu obrzutki.
b)  tydzień po wykonaniu obrzutki.
c)  bezpośrednio po wykonaniu obrzutki.
d)  bezpośrednio po oczyszczeniu podłoża.

5. Konsystencja zaprawy do wykonania gładzi powinna odpowiadać

a)  3÷4 cm zanurzenia stożka pomiarowego.
b)  9÷11 cm zanurzenia stożka pomiarowego.
c)  6÷10 cm zanurzenia stożka pomiarowego.
d)  12÷16 cm zanurzenia stożka pomiarowego.

6. Powierzchnię z betonu przed przystąpieniem do tynkowania należy

a)  wygładzić za pomocą szlifierki.
b)  wygładzić za pomocą pacy.
c)  naciąć dłutem ręcznym lub pneumatycznym i dokładnie oczyścić.
d)  ponacinać na głębokość 6 cm.

7. Siatka. która sama ma służyć jako podłoże, powinna być dostatecznie sztywna i mieć

oczka nie większe niż
a)  2 x 3 cm.
b)  2 x 2cm.
c)  l x 2 cm.
d)  l x l cm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

8. Tynki wykonywane za pomocą specjalnie przygotowanych wykrojów przesuwnych po

prowadnicach nazywamy
a)  cyklinowanymi.
b)  przesuwanymi.
c)  ciągnionymi.
d)  wykrojowymi.

9. Podkład pod tynki szlachetne składa się z

a)  obrzutki.
b)  narzutu i szlichty.
c)  szlichty.
d)  obrzutki i narzutu.

10. W miejscach, w których będą wykonywane ozdoby architektoniczne narzut wzmacnia się

a)  klamrami stalowymi.
b)  kotwami stalowymi.
c)  zaprawą cementową.
d)  gwoździami i drutem.

11. Tynk nakrapiany wykonuje się z zaprawy szlachetnej o uziarnieniu kruszywa

a)  0.1÷2.5 mm.
b)  1.5÷2.5 mm.
c)  1.5÷4 mm.
d)  3÷3.5 mm.

12. Na rysunku przedstawiony jest tynk

a)  narzucany.
b)  gniazdkowy.
c)  dociskany kielnią.
d)  kraterowany.

13. Tynk zmywany wykonuje się z zaprawy szlachetnej na podkładzie z zaprawy

a)  gipsowej.
b)  wapiennej.
c)  cementowej.
d)   szlachetnej.

14. Na rysunku przedstawiony jest

a)  wpustnik.
b)  cyklina.
c)  szczeliniak.
d)  pobijak.

15. Grubość podkładu cementowego pod tynk kamieniarski powinna wynosić

a)  20÷40mm.
b)  5÷10 mm.
c)  10÷15 mm.
d)  12÷20mm.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ……………………………………………………..

Wykonywanie tynków zewnętrznych

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem: