Finanse publiczne_wprowadzenie

Finanse publiczne według ustawy
o finansach publicznych
(z 27 sierpnia 2009 roku)

Finanse publiczne obejmuj

procesy zwi

zane z

gromadzeniem

rodków publicznych oraz ich

rozdysponowywaniem, w szczególno

ci:

1) gromadzenie dochodów i przychodów publicznych;
2) wydatkowanie

rodków publicznych;

3) finansowanie potrzeb po

yczkowych bud

etu pa

stwa;

4) zaci

ganie zobowi

anga

cych

rodki

publiczne;

5) zarz

dzanie

rodkami publicznymi;

6) zarz

dzanie długiem publicznym;

7) rozliczenia z bud

etem Unii Europejskiej.

Sektor finansów publicznych tworz

(art. 9. ufp):

1) organy władzy publicznej, w tym organy administracji rz

dowej, organy

kontroli pa

stwowej i ochrony prawa oraz s

dy i trybunały;

2) jednostki samorz

du terytorialnego oraz ich zwi

zki;

3) jednostki bud

etowe;

4) samorz

dowe zakłady bud

etowe;

5) agencje wykonawcze;
6) instytucje gospodarki bud

etowej;

7) pa

stwowe fundusze celowe;

8) Zakład Ubezpiecze

Społecznych i zarz

dzane przez niego fundusze oraz

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarz

dzane

przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;

9) Narodowy Fundusz Zdrowia;
10) samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej;
11) uczelnie publiczne;
12) Polska Akademia Nauk i tworzone przez ni

jednostki organizacyjne;

13) pa

stwowe i samorz

dowe instytucje kultury oraz pa

stwowe instytucje

filmowe;

14) inne pa

stwowe lub samorz

dowe osoby prawne utworzone na

podstawie odr

bnych ustaw w celu wykonywania zada

publicznych, z

wył

czeniem przedsi

biorstw, jednostek badawczo-rozwojowych, banków

i spółek prawa handlowego.

ródła prawa reguluj

system finansów publicznych

Konstytucja
Ustawa o finansach publicznych
Ustawy o finansach jednostek samorz

terytorialnego
Coroczne ustawy bud

etowe

Uchwały bud

etowe jednostek samorz

terytorialnego
Ustawy podatkowe
Ustawy o funduszach celowych
inne

FUNKCJA REDYSTRYBUCYJNA

polega na korygowaniu podziału dochodu i
maj

tku, jaki powstaje w rezultacie procesów

rynkowych (podziału pierwotnego);

wtórny podział dochodu i maj

tku za

rednictwem finansów publicznych,

odbywa si

poprzez podatki, opłaty, cła,

zasiłki, dotacje, subwencje..

ZAKRES FINANSÓW
PUBLICZNYCH

Zakres finansów publicznych w danym kraju zale

y od:

1) wielko

ci i proporcji podziału produktu krajowego brutto (PKB) i

udziału w tym podziale sektora finansów publicznych.

Udział ten mierzymy:

wska

nik fiskalizmu:

dochody publiczne / PKB

wska

nik redystrybucji:

wydatki publiczne / PKB

2) Zakresu interwencjonizmu pa

stwowego

3) Udziału skomercjalizowanej gospodarki pa

stwowej

w sferze produkcji

4) Modelu, koncepcji pa

stwa

Wyró

niamy trzy modele:

a) model pa

stwa opieku

czego, tzw. „socjalnego”

b) model pa

stwa liberalnego

c) model mieszany

Implikacje teorii finansów na
finanse publiczne

Klasyczna teorii finans

–

wyklucza pozafiskalne

działanie pa

stwa. Polega to na tym,

e nakładane

przez pa

stwo podatki, kt

rych stosowanie wynika z

konieczno

ci sfinansowania niezb

dnej działalno

publicznej, nie mog

wywiera

ć ż

adnego wpływu na

decyzje przedsi

biorc

w, konsument

w i inwestor

Teoria wyklucza mo

liwo

ci ponoszenia przez pa

stwo

wydatk

w na sfer

społeczn

. Zało

eniem tej teorii jest

wnowa

ony bud

et. Punktem wyj

cia bud

etu

powinny by

zawsze dochody, do kt

rych nale

dopasowa

wydatki. Wyklucza jak

kolwiek interwencje

stwa w gospodark

za pomoc

zar

wno

instrument

w podatkowych jak i wydatk

Liberalna teoria finans

–

nawi

zuje do klasycznej

teorii finans

w. M

wi ona o tym,

e mechanizm

rynkowy jest jedynym naturalnym sposobem
prowadzenia działalno

ci gospodarczej. Zwolennicy

tej teorii neguj

progresywne skale podatkowe,

uwa

e pa

stwo powinno w jak najmniejszym

stopniu ingerowa

w gospodark

. Podatek powinien

traktowany jako cena, jaka podatnik płaci za

korzy

ci uzyskane od pa

stwa. Negatywnie si

odnosi

do po

yczek publicznych dostrzegaj

c w tym zjawisku

cej szk

d ni

w podnoszeniu podatk

Zaci

ganie po

yczek grozi wpadni

ciem w pułapk

zadłu

enia, kt

ra mo

e doprowadzi

stwo do

upadku.

Keynesowska teoria finansów – zakłada
interwencjonizm pa

stwowy. Potrzeba

planowania dochodów i wydatków, oraz ich
równowa

enia, w okresie pełnego cyklu

koniunkturalnego, a nie w okresie jednego
roku. W czasie kryzysu pobudza

popyt

wydatkami publicznymi, stosowa

ulgi

podatkowe. Wydatki publiczne na inwestycje
powoduj

tzw. efekt mno

nikowy