background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 

 

 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ

 

 
 
 
 
 
 

Tadeusz Skóra 

 
 
 
 
 
 
 
 

Wykonywanie  prostych  prac  z  zakresu  obróbki  ręcznej 
725[02].O2.01 

 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Radom 2006 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Recenzenci: 
dr inż. Grzegorz Żegliński 
mgr inż. Stanisław Górniak 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Tadeusz Skóra 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inż. Andrzej Zych 
 
 
 
Korekta: 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  725[02].O2.01 
„Wykonywanie prostych prac z zakresu obróbki ręczne”, zawartego w modułowym programie 
nauczania dla zawodu Monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2006

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

SPIS TREŚCI

 

 

1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

5.  Ćwiczenia 

11 

5.1. Podstawy rysunku technicznego maszynowego 

11 

5.1.1. Ćwiczenia 

11 

5.2. Pomiary warsztatowe 

14 

5.2.1. Ćwiczenia 

14 

5.3. Materiały konstrukcyjne, powłoki ochronne i dekoracyjne 

17 

5.3.1. Ćwiczenia 

17 

5.4. Obróbka ręczna 

21 

5.4.1. Ćwiczenia 

21 

5.5. Połączenia 

24 

5.5.1. Ćwiczenia 

24 

6.  Ewaluacja osiągnięć ucznia 

30 

7.  Literatura 

42 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1.  PROWADZENIE

 

 

 

 

Przekazujemy  Państwu  Poradnik  dla  nauczyciela,  który  będzie  pomocny  w  prowadzeniu 

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  Monter  sieci  i  urządzeń 
telekomunikacyjnych 725[02]. 

W poradniku zamieszczono: 

 

wymagania wstępne, 

 

wykaz umiejętności, jakie uczeń opanuje podczas zajęć, 

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

 

propozycje  ćwiczeń,  które  mają  na  celu  wykształcenie  u  uczniów  umiejętności 
praktycznych, 

 

ewaluację osiągnięć ucznia w postaci testu wielokrotnego wyboru i testu praktycznego, 

 

wykaz literatury, z jakiej uczniowie mogą korzystać podczas nauki, 
Poradnik zawiera materiał nauczania składający się z 5 tematów, są to: Podstawy rysunku 

technicznego  maszynowego,  Pomiary  warsztatowe,  Materiały  konstrukcyjne,  powłoki 
ochronne i dekoracyjne, Obróbka ręczna, Połączenia. 

Temat:  „Podstawy  rysunku  technicznego  maszynowego”  przybliży  uczniowi  zagadnienia 

związane 

dokumentacja 

techniczną, 

jej 

odczytywaniem, 

interpretowaniem 

i wykorzystywaniem do wykonywania prac. Szczególnie ważne jest odczytywanie rysunków. 

Temat:  „Pomiary  warsztatowe”  posłuży  uczniowi  do  opanowania  umiejętności 

wykonywania pomiarów, ze szczególnym uwzględnieniem suwmiarki i mikrometru. 

Temat:  „Materiały  konstrukcyjne, powłoki ochronne  i  dekoracyjne” posłuży  uczniowi  do 

opanowania  umiejętności  dobierania  materiału,  ze  szczególnym  uwzględnieniem  prac 
ślusarskich. 

Temat:  „Obróbka  ręczną”  i  „Połączenia”  są  najważniejszymi  tematami  w  tej  jednostce 

modułowej. Przerabiając te tematy uczeń nauczy się wykonywać podstawowe prace ślusarskie 
i montażowe oraz posługiwać się narzędziami. 

Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  różnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem: 

 

pokazu z objaśnieniem, 

 

tekstu przewodniego, 

 

ćwiczeń praktycznych. 
Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróżnicowane, począwszy od samodzielnej 

pracy uczniów do pracy zespołowej. 

W celu przeprowadzenia sprawdzianu wiadomości i umiejętności ucznia, nauczyciel może 

posłużyć się zamieszczonymi w rozdziale 6 testami. 

W teście wielokrotnego wyboru zamieszczono: 

 

plan testu w formie tabelarycznej, 

 

punktacje zadań, 

 

propozycję norm wymagań, 

 

instrukcję dla nauczyciela, 

 

instrukcję dla ucznia, 

 

kartę odpowiedzi, 

 

zestaw zadań testowych. 
W teście praktycznym zamieszczono: 

 

zadanie praktyczne z kryteriami, 

 

kartę odpowiedzi, kartę oceny i wymagania. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 
 

725[02].O2 

Proste prace montażowe 

725[02].O2.01 

Wykonywanie prostych prac 

z zakresu obróbki ręcznej 

725[02].O2.02 

Montaż mechaniczny elementów 

i podzespołów mechanicznych

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

 

korzystać z różnych źródeł informacji, 

 

posługiwać się jednostkami układu SI, 

 

przestrzegać  zasad  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  przy  obsłudze  maszyn,  urządzeń 
i narzędzi z napędem elektrycznym, 

 

przestrzegać zasad ochrony przeciwpożarowej przy obsłudze maszyn, urządzeń i narzędzi 
z napędem elektrycznym, 

 

przestrzegać regulaminy obowiązujące na pracowniach. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3.  CELE KSZTAŁCENIA

 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

– 

odczytać rysunki techniczne, 

– 

wykonać rysunki techniczne,  

– 

dobrać przyrządy pomiarowe do wielkości mechanicznych, 

– 

wykonać pomiary warsztatowe, 

– 

rozróżnić podstawowe materiały na podstawie ich własności, 

– 

sklasyfikować podstawowe materiały stosowane w ślusarstwie, 

– 

dobrać sposoby ochrony metali przed korozją, 

– 

przygotować bezpieczne stanowisko pracy, 

– 

utrzymać porządek na stanowisku pracy, 

– 

zastosować przepisy bhp i ppoż. podczas wykonywania pracy, 

– 

zastosować przepisy o ochronie środowiska podczas wykonywania pracy,  

– 

rozróżnić narzędzia, maszyny i urządzenia stosowane przy obróbce ręcznej, 

– 

zaplanować operacje z zakresu obróbki ręcznej, 

– 

rozróżnić metody obróbki elementów, 

– 

obsłużyć wiertarkę ręczną i stołową, 

– 

wykonać operacje technologiczne z zakresu obróbki ręcznej, 

– 

rozróżniać metody łączenia elementów maszyn i urządzeń, 

– 

wykonać połączenia nierozłączne i rozłączne części maszyn, 

– 

wykonać bruzdy, otwory w różnego typu podłożach, 

– 

zademonstrować poprawność wykonywania zadań, 

– 

ocenić jakość i estetykę wykonanej pracy, 

– 

skorzystać z katalogów i norm. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 
Scenariusz zajęć 1    

Osoba prowadząca 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania: 

Monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych 725[02]. 

Moduł: 

Proste prace montażowe 725[02].O2. 

Jednostka modułowa: 

Wykonywanie  prostych  prac  z  zakresu  obróbki  ręcznej 
725[02].O2.01. 

Temat: Wymiarowanie rysunków technicznych. 

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności wymiarowania rysunków technicznych. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń potrafi: 

 

zwymiarować wymiary liniowe, 

 

zwymiarować średnice, 

 

zwymiarować wymiary kątowe, 

 

zwymiarować promienie zaokrągleń, 

 

zwymiarować ścięcia. 

 
Metody nauczania – uczenia się:  

 

metoda przewodniego tekstu 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca indywidualna, 

 

praca w małych zespołach. 

 
Środki dydaktyczne: 

 

papier, ołówek, linijka, cyrkiel, 

 

poradnik ucznia, 

 

literatura (Rysunek techniczny). 

 
Czas:
 4 godziny dydaktyczne. 
 
Przebieg zajęć: 
 
Zadanie dla ucznia 
Korzystając  z  literatury  należy  zwymiarować  przedmioty  przedstawione  na  rysunkach 
podanych w ćwiczeniach 2 i 3 części 4.1.3 poradnika ucznia.  
 
FAZA WSTĘPNA 
Czynności  organizacyjno-porządkowe,  podanie  tematu  lekcji,  zaznajomienie  uczniów  z  pracą 
metodą przewodniego tekstu. 
 
FAZA WŁAŚCIWA 
 
INFORMACJE 
1.  Jakim rodzajem linii nanosi się wymiary na rysunku technicznym? 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10 

2.  Jak wymiaruje się wymiary liniowe? 
3.  Jak wymiaruje się średnice? 
4.  Jak wymiaruje się promienie zaokrągleń, 
5.  Jak wymiaruje się ścięcia? 
6.  Jak wymiaruje się wymiary kątowe? 
7.  Jak wymiaruje się rozstaw otworów? 
 
PLANOWANIE 
1.  Zaplanuj kolejność wykonania rysunków i ich wymiarowania. 
2.  Ustal liczbę rzutów dla każdego rysunku. 
3.  Ustal niezbędne wymiary konieczne do zwymiarowania rysunków. 
4.  Ustal podziałkę rysunkową. 
 
UZGODNIENIE 
1.  Omów wszystkie punkty z fazy planowania z nauczycielem. 
2.  Odnieś się do uwag i propozycji nauczyciela. 
 
WYKONANIE 
1.  Wykonaj rysunki obydwu przedmiotów z ćwiczenia 2, w odpowiedniej liczbie rzutów. 
2.  Zwymiaruj wymiary długości, szerokości i wysokości dla rysunków z ćwiczenia 2. 
3.  Zwymiaruj średnice. 
4.  Wykonaj rysunki obydwu przedmiotów z ćwiczenia 3, w odpowiedniej liczbie rzutów. 
5.  Zwymiaruj rysunki. 
6.  Porównaj swoje rysunki z rysunkami kolegów w grupie. Określcie błędy i usterki. 
7.  Wspólnie wykonajcie rysunki (po uwzględnieniu wyników pracy w grupie). 
8.  Zwróćcie uwagę na estetykę i dokładność pracy. 
9.  Przygotujcie się do zaprezentowania swojej pracy. 
 
SPRAWDZANIE 
1.  Czy poprawnie zostały wykonane rysunki wszystkich przedmiotów? 
2.  czy poprawnie zostały zwymiarowane rysunki? 
3.  Czy rysunki są czytelne i estetyczne? 
 
ANALIZA 

Uczniowie  wraz  z  nauczycielem  wskazują,  które  etapy  ćwiczenia  sprawiły  im  najwięcej 

trudności. Nauczyciel podsumowuje całe ćwiczenie, wskazuje jakie nowe, ważne umiejętności 
zostały wykształcone, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich unikać w przyszłości. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11 

Scenariusz zajęć 2    

Osoba prowadząca 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania: 

Monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych 725[02]. 

Moduł: 

Proste prace montażowe 725[02].O2. 

Jednostka modułowa: 

Wykonywanie  prostych  prac  z  zakresu  obróbki  ręcznej 
725[02].O2.01. 

Temat: Montaż połączeń gwintowych 

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności montażu połączeń gwintowych 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń potrafi: 

 

dobrać rodzaj połączenia gwintowego, 

 

dobrać narzędzia i materiały do wykonania połączenia gwintowego, 

 

przygotować  stanowisko  pracy,  maszyny  i  narzędzia  do  wykonania  połączenia 
gwintowego, 

 

wykonać połączenie gwintowe za pomocą wkrętów, 

 

wykonać połączenie gwintowe za pomocą śrub, podkładek, nakrętek. 

 
Metody nauczania:  

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe. 
 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca w dwuosobowych zespołach. 

 
Czas: 5 godzin dydaktycznych – 300 min. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ucznia, 

 

literatura zgodna z punktem 6 poradnika ucznia, 

 

wiertarka stołowa, wiertarka ręczna elektryczna, 

 

detale wykonane w ćwiczeniu 2 i 3 części 4.4.3, 

 

wiertła Φ3,3, Φ4,5, komplet gwintowników M4, wkrętak, komplet kluczy płaskich, 

 

wkręty M4 z łbem, 

 

detal wykonane w ćwiczeniu 3 części 4.4.3, i ramka wykonana w ćwiczeniu poprzednim, 

 

wiertło Φ4,5, 

 

śruby M4 x 20, nakrętki M4 i podkładki Φ4,5, wkręty M4 z łbem walcowym, 

 

klucze płaskie. 

 
Przebieg zajęć: 
 
1.  Instruktaż wstępny: 

 

sprawdzenie obecności, 

 

sprawdzenie odzieży roboczej, sprawdzenie samopoczucia uczniów, 

 

przeprowadzenie pogadanki na temat BHP przy montażu, 

 

przedstawienie przebiegu lekcji, 

 

podanie kryteriów ocen, 

 

dokonanie podziału na grupy, wyznaczenie stanowisk ćwiczeniowych,  

 

nadzorowanie przejścia na stanowiska. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12 

2.  Instruktaż bieżący: 
Wykonanie ćwiczenia 2 z części 4.5.3 poradnika ucznia. 

 

Obchód  I.  Sprawdzenie  czy  uczniowie przygotowali stanowiska pracy, dobrali narzędzia, 
materiały, 

 

Obchód  II.  Sprawdzenie  czy  uczniowie  opracowali  plan  pracy.  Sprawdzenie  jego 
poprawności. Sprawdzenie czy uczniowie skompletowali zestawy części do montażu. 

 

Obchód  III.  Sprawdzenie  poprawności  wykonania  ćwiczenia,  stosowania  bezpiecznych 
metod pracy. Udzielanie dodatkowych instruktaży. 

 

Obchód  IV.  Sprawdzenie  poprawności  wykonania  zadania.  Ocena  jakości  wykonania, 
wskazanie na błędy i usterki. 

Wykonanie ćwiczenia 3 z części 4.5.3 poradnika ucznia 

 

Obchód V. Sprawdzenie czy uczniowie, dobrali narzędzia, materiały, 

 

Obchód  VI.  Sprawdzenie  czy  uczniowie  opracowali  plan  pracy,  czy  skompletowali 
zestawy części do montażu. Sprawdzenie poprawności planu pracy, 

 

Obchód  VII.  Sprawdzenie  poprawności  wykonania  ćwiczenia,  stosowania  bezpiecznych 
metod pracy. Udzielanie dodatkowych instruktaży. 

 

Obchód  VIII.  Sprawdzenie  poprawności  wykonania  zadania.  Ocena  jakości  wykonania, 
wskazanie na błędy i usterki. 

 

3.  Instruktaż końcowy: 

 

podsumowanie zajęć, 

 

wskazanie na najlepiej wykonane ćwiczenia, 

 

omówienie ćwiczeń wykonanych przez wszystkie grupy, 

 

zwrócenie uwagi na błędy oraz czynności dobrze wykonywane podczas ćwiczenia, 

 

wystawienie ocen, 

 

uporządkowanie stanowisk ćwiczeniowych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13 

5.  ĆWICZENIA

 

 

5.1.  Podstawy rysunku technicznego maszynowego 

 
5.1.1.  Ćwiczenia

 

 
Ćwiczenie 1 

Narysuj poniższe przedmioty w trzech rzutach. 

 

 

 

 

 

 

Wskazówki do realizacji: 
Zaleca  się,  aby  ćwiczenie  wykonywane  było  samodzielnie  przez  każdego  ucznia.  Na 

początku  nauczyciel  powinien  przeprowadzić  pokaz  na  wybranym  przykładzie.  Do 
wykonywania  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  zaopatrzyć  pracownię  w  rzeczywiste  modele 
przedmiotów. Mogą być one różnorodne i o różnym stopniu złożoności.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  wykonać rzut główny, 
2)  wykonać rzut z boku, 
3)  wykonać rzut z góry, 
4)  porównać rysunki z rysunkami kolegów. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, ćwiczenie. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

papier, ołówek, linijka, cyrkiel, 

 

poradnik ucznia, 

 

różne modele rzeczywiste przedmiotów do ćwiczenia, 

 

literatura zamieszczona w poradniku. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14 

Wskazówki do realizacji do ćwiczenia 2 i 3: 
Zaleca się realizować te ćwiczenia metodą tekstu przewodniego, do czego konieczne jest 

przygotowanie  instrukcji  (tekstu  przewodniego).  Należy  wykorzystać  umiejętności  ćwiczone 
w ćwiczeniu  1  oraz  powiązać  ćwiczenie  2  z  ćwiczeniem  3.  W  ćwiczeniach  tych  nauczyciel 
powinien  zwrócić  szczególną  uwagę  na  umiejętność  korzystania  z  literatury.  Ćwiczenie  to 
można  podzielić  na  kolejne  etapy  (polegające  na  kolejnym  wykonywaniu  i  wymiarowaniu 
rysunków)  równocześnie  przez  całą  grupę  ćwiczeniowa  lub  każdy  zespół  (2  –  3  osobowy) 
może  wykonywać  inny  rysunek.  Każdy  rysunek  uczniowie  powinni  wykonywać samodzielnie 
i następnie  porównać  go  z  rysunkami  pozostałych  uczniów  z  zespołu.  Następnie  powinni 
wykonać  rysunek  uwzględniający  wyniki  porównania  i  wtedy  zaprezentować  go  przed  cała 
grupą lub przed nauczycielem.  
 
Ćwiczenie 2 

Narysuj  poniższe  przedmioty  w  odpowiedniej  liczbie  rzutów  i  zwymiaruj  je.  Płytka 

z otworami  wykonana  jest  z  blachy  o  grubości 5 mm. Przyjmij, że przedmioty narysowane są 
w podziałce 1:1. 

 

 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  wykonać rysunki w odpowiedniej liczbie rzutów, 
2)  zwymiarować je (przy oznaczaniu średnicy stawia się znak Φ), 
3)  porównać rysunki z rysunkami kolegów. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

metoda tekstu przewodniego. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

papier, ołówek, linijka, cyrkiel, 

 

poradnik ucznia, 

 

instrukcja do ćwiczenia (tekst przewodni) 

 

literatura (Rysunek techniczny). 

 
Ćwiczenie 3 

Korzystając  z  literatury  zwymiaruj  poniższe  przedmioty.  Rysunki  narysowane  są 

w podziałce 1:1. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15 

 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  korzystając z literatury zapoznać się ze sposobami wymiarowania otworów, ścięć, kątów, 

promieni, 

2)  korzystając  z  literatury  zapoznać  się  ze  sposobem  wymiarowania  powtarzających  się 

elementów (4 otwory na górnym rysunku), 

3)  zwymiarować rysunki, 
4)  porównać rysunki z rysunkami kolegów. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

metoda tekstu przewodniego. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

papier, ołówek, linijka, cyrkiel, 

 

poradnik ucznia, 

 

literatura zamieszczona w poradniku. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16 

5.2.  Pomiary warsztatowe 

 
5.2.1.  Ćwiczenia 

 

 

Wskazówki do realizacji: do ćwiczenia 1 i 2: 
Głównym  celem  ćwiczeń  jest  poznanie  różnych  przyrządów  suwmiarkowych 

i mikrometrycznych  oraz  ich  rozróżnianie.  Uczniowie  powinni  samodzielnie  odszukać  różne 
przyrządy,  określić  ich  przeznaczenie  oraz  dokładności  pomiary  i  zakresy.  Warto  również 
zaopatrzyć  pracownię  w  rzeczywiste  przyrządy  pomiarowe  i  podczas  podsumowania 
ćwiczenia (przeprowadzonego np. metoda pogadanki) przedstawić je uczniom do porównania. 
 
Ćwiczenie 1 

Korzystając z poradników odszukaj różne przyrządy suwmiarkowe i wpisz ich przeznaczenie. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  odszukać  w  poradniku  ślusarza  i  poradniku  mechanika  rozdziały  dotyczące  pomiarów 

warsztatowych, 

2)  wypełnić poniższą tabelę. 
 

Lp. 

Nazwa przyrządu 

Przeznaczenie przyrządu 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenia, pogadanka. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ślusarza, 

 

poradnik mechanika. 

 
Ćwiczenie 2 

Korzystając  z  poradników  odszukaj  różne  przyrządy  mikrometryczne  i  wpisz  ich 

przeznaczenie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  odszukać  w  poradniku  ślusarza  i  poradniku  mechanika  rozdziały  dotyczące  pomiarów 

warsztatowych, 

2)  wypełnić poniższą tabelę. 
 

Lp. 

Nazwa przyrządu 

Przeznaczenie przyrządu 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenia, pogadanka. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ślusarza, poradnik mechanika. 

 

Wskazówki do realizacji do ćwiczeń 3 i 4: 
Zaleca się aby uczniowie wykonywali te ćwiczenia w małych grupach. Ćwiczenia te można 

realizować  metodą  ćwiczeń  praktycznych  przedmiotowych  lub  metodą  tekstu  przewodniego. 
Szczególną  uwagę  należy  zwrócić  na  umiejętność  odczytywania  wymiarów  na  noniuszach 
suwmiarek  i  na  mikrometrze.  Przed  rozpoczęciem  ćwiczeń  nauczyciel  powinien  zwrócić 
uwagę  na  umiejętne  posługiwanie  się  przyrządami  pomiarowymi,  na  ich  czyszczenie 
i konserwowanie.  Do  wykonania  ćwiczenia  konieczne  jest  przygotowanie  przedmiotów  do 
wykonywania pomiarów. Powinny to być przedmioty o nieskomplikowanej budowie. 
 
Ćwiczenie 3 

Odczytaj  wyniki  pomiaru  na  przedstawionych  w  tabeli  noniuszach  suwmiarek.  Wykonaj 

pomiary rzeczywistych przedmiotów otrzymanych od nauczyciela. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  zapoznać  się  ze  sposobem  odczytywania  wymiarów  na  suwmiarkach  o  dokładnościach 

0,1 mm i 0,05 mm, 

2)  odczytać kolejne wymiary i wpisać wynik obok, 
3)  przedstawić wyniki nauczycielowi, 
4)  wykonać pomiary rzeczywistego przedmiotu, 
5)  wykonać szkic przedmiotu mierzonego i nanieść na nim zmierzone wymiary. 
6)  przedstawić wyniki nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

metoda przewodniego tekstu. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ślusarza, 

 

przedmioty do mierzenia.  
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18 

 

 

 

Ćwiczenie 4 

Wykonaj  pomiary  suwmiarką  i  mikrometrem.  Wykonać  pomiary  rzeczywistych 

przedmiotów. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien:  

1)  przypomnieć  sobie  sposób  odczytywania  wymiarów  na  suwmiarkach  o  dokładnościach 

0,1 mm i 0,05 mm, 

2)  zapoznać się ze sposobem odczytywania wymiarów na mikrometrze, 
3)  wykonać  2  takie  same  szkice  przedstawionego  przez  nauczyciela  przedmiotu 

i zwymiarować je (nanieść tylko linie wymiarowe), 

4)  opracować tabele pomiarów, 
5)  wykonać  pomiary  przedstawionego  przez  nauczyciela  przedmiotu  korzystając 

z suwmiarki, 

6)  wykonać  te  same pomiary za pomocą mikrometru (tylko wymiary zewnętrzne w zakresie 

właściwym dla danego mikrometru), 

7)  przedstawić wyniki nauczycielowi. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

metoda przewodniego tekstu. 
 

Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ślusarza, 

 

suwmiarka uniwersalna o dokładności mierzenia 0,05 mm, 

 

mikrometr zewnętrzny 0 do 25 mm, 

 

przedmioty do ćwiczeń w pomiarach. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19 

5.3.  Materiały konstrukcyjne, powłoki ochronne i dekoracyjne 

 
5.3.1.  Ćwiczenia

 

 

Wskazówki do realizacji ćwiczeń: 
Wszystkie  ćwiczenia  mają  podobny  charakter.  Zadaniem  uczniów  jest  odszukanie 

z literatury zastosowania różnych materiałów stosowanych w ślusarstwie. Ćwiczenia mogą być 
wykonywane  w  małych  zespołach.  Można  je  realizować  metodą  ćwiczeń,  dyskusji 
prowadzonych  w  grupach oraz pogadanki (zastosowanej w trakcie wykonywania ćwiczeń lub 
do  ich  podsumowania).  Szczególną  uwagę  należy  zwrócić  na  umiejętność  rozróżniania 
materiałów. 
 
Ćwiczenie 1 

Podaj  przykłady  zastosowania  stali  (narzędziowej,  konstrukcyjnej  i  o  specjalnych 

własnościach) na narzędzia, przyrządy, maszyny i urządzenia znajdujące się na pracowni. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien:  

1)  poszukać w poradniku zastosowanie różnych rodzajów stali, 
2)  wypisać  w  tabelę  narzędzia,  przyrządy,  maszyny  i  urządzenia  przy  poszczególnych 

rodzajach stali, 

3)  porównać swoje odpowiedzi z odpowiedziami kolegów. 
 

Rodzaje stali 

Narzędzia, przyrządy, maszyny i urządzenia 

Stale konstrukcyjne 

 

 

 

Stale narzędziowe 

 

 

 

Stale o specjalnych 

własnościach 

 

 

 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie, pogadanka, dyskusja. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ucznia, 

 

poradnik ślusarza, poradnik mechanika. 

 
Ćwiczenie 2 

Podaj przykłady zastosowania metali nieżelaznych i ich stopów. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  odszukać  w  poradniku  mechanika  odpowiednie  rozdziały  dotyczące  metali  nieżelaznych 

i ich stopów,  

2)  wypisać  w  tabeli  przykłady  zastosowania  przy  poszczególnych  rodzajach  metali 

nieżelaznych i ich stopów, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20 

3)  porównać swoje odpowiedzi z odpowiedziami kolegów. 

 

Zastosowanie 

Aluminium 

 

 

 

Mosiądz 

 

 

 

Miedź 

 

 

 

Cynk 

 

 

 

 
Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie, pogadanka, dyskusja. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ucznia, 

 

poradnik mechanika. 

 
Ćwiczenie 3 

Podaj  przykłady  zastosowania  przedstawionych  w  tabeli  wyrobów  hutniczych.  Oblicz  ile 

waży odcinek 5 metrowy materiału. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  odszukać  w  poradniku  mechanika  odpowiednie  rozdziały  dotyczące  metali  nieżelaznych 

i ich stopów,  

2)  wypisać  w  tabeli  przykłady  zastosowania  przy  poszczególnych  rodzajach  metali 

nieżelaznych i ich stopów, 

3)  porównać swoje odpowiedzi z odpowiedziami kolegów. 
 

Materiał 

Zastosowanie 

Ciężar 5 mb 

Kątownik stalowy 
25x25x3 

 

 

Ceownik 50E 

 

 

Pręt stalowy walcowany 
o średnicy 10 mm 

 

 

Pręt płaski stalowy 20x5 

 

 

Pręt miedziany ciągniony 
o średnicy 10 mm 

 

 

Pręt płaski miedziany 
20x5 

 

 

Blacha stalowa o grubości 
1 mm 

 

Ciężar arkusza 
2x1 m = 

 
Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie, pogadanka, dyskusja. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21 

Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ucznia, 

 

poradnik mechanika, 

 

kalkulator. 

 
Ćwiczenie 4 

Podaj przykłady zastosowania przedstawionych powłok ochronnych i dekoracyjnych. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  odszukać  w  poradniku  mechanika  odpowiednie  rozdziały  dotyczące  powłok  malarskich, 

smarów, metali stosowanych na powłoki,  

2)  dobra odpowiednią powłokę i uzasadnić wybór, 
3)  porównać swoje odpowiedzi z odpowiedziami kolegów. 
 

 

Dobrana powłoka ochronna 

(dekoracyjna) 

Uzasadnienie 

Stalowa  szafka  znajdująca  się 
na chodniku 

 

 

Wałek stalowy będący częścią 
zamienną 

 

 

Stalowy 

słup 

znaku 

drogowego 

 

 

Ozdobna  poręcz  na  schodach 
w banku 

 

 

 
Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie, pogadanka, dyskusja. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ucznia, 

 

poradnik mechanika. 

 
Ćwiczenie 5   

Podaj przykłady zastosowania przedstawionych tworzyw sztucznych. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien:  

1)  odszukać w poradniku mechanika odpowiednie rozdziały dotyczące tworzyw sztucznych,  
2)  wpisać w tabelę przykłady zastosowania, 
3)  porównać swoje odpowiedzi z odpowiedziami kolegów. 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22 

Nazwa tworzywa 

sztucznego 

Zastosowanie 

Polietylen 

 

Polimetakrylan 
metylu (plexi) 

 

Polipropylen 

 

Polistyren 

 

Polichlorek winylu 
(PCV) 

 

Poliuretan 

 

 
Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie, pogadanka, dyskusja. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

poradnik ucznia, 

 

poradnik mechanika. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23 

5.4.  Obróbka ręczna 

 

5.4.1.  Ćwiczenia

 

 

Wskazówki do realizacji ćwiczeń: 
Wszystkie  ćwiczenia  mają  charakter  praktyczny.  Uczniowie  mają  za  zadanie  wykonania 

różnych  detali  metodami  stosowanymi  przy  obróbce  ręcznej.  Zaleca  się  realizować  te 
ćwiczenia  metodami  nauczania  stosowanymi  podczas  praktycznej  nauki  zawodu.  Będą  to 
przede wszystkim instruktaże, pokazy, ćwiczenia praktyczne przedmiotowe.  

Przed  rozpoczęciem  ćwiczeń  należy  przeprowadzić  instruktaż  dotyczący  bezpieczeństwa 

i higieny  pracy  oraz  wymagań  ochrony  środowiska  (szczególnie  spraw  związanych 
z odpowiednią  segregacją  odpadów  powstających  podczas  wykonywania  ćwiczeń).  Przed 
każdymi zajęciami nauczyciel powinien sprawdzić ubranie robocze, (czy jest ono odpowiednie 
do  charakteru  realizowanych  zajęć).  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  należy  zwracać  uwagę 
na  stosowanie  środków  ochrony  osobistej  oraz  stosowanie  odpowiednich  metod  pracy 
i utrzymywanie porządku na stanowiskach ćwiczeniowych. 
 
Ćwiczenie 1 

Wykonaj  cztery  kątowniki  20,5x20,5x251  z  blachy  o  grubości  od  1,5  do  2mm  i  utnij 

4 kątowniki 20x20x3. 
 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)  zaplanować kolejność czynności podczas wykonywania kątowników, 
2)  dobrać narzędzia i przygotować stanowisko pracy, 
3)  wytrasować pasy blach na kątowniki, 
4)  wyciąć pasy blach, 
5)  wykona gięcie kątowników, 
6)  wytrasować i uciąć 4 kątowniki 20x20x3 na długość 21 mm, 
7)  sprawdzić wymiary i w razie potrzeby dokonać poprawek. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe, instruktaż, pokaz. 
 
 

251 

20 

20 

Mat: kątownik 
20x20x3 
szt: 4 

20,5 

20,5 

21 

Mat: stal 
Szt: 4 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24 

Środki dydaktyczne: 

 

materiał do wykonania kątowników, 

 

narzędzia pomiarowe, 

 

narzędzia traserskie, nożyce do blach, pika do metalu, 

 

listwy pomocnicze i młotek drewniany lub z tworzywa sztucznego. 

 
Ćwiczenie 2 

Korzystając  z  materiału  przygotowanego  w  ćwiczeniu  1  wykonaj  4  przedmioty  (detale) 

z poniższego rysunku oraz wypiłuj kątowniki 20x20x21 na wymiar 20 (zachowaj kąty proste).  

 

Detal 1. szt. 4 
 
 
 
 
 
 
 
 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  zaplanować kolejność czynności podczas wykonywania kątowników, 
2)  dobrać narzędzia i przygotować stanowisko pracy, 
3)  ściąć skosy piłka do metalu, 
4)  wypiłować kątowniki zachowując wymiary z rysunku, 
5)  stępić ostre krawędzie, 
6)  sprawdzić wymiary i w razie potrzeby dokonać poprawek. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe, instruktaż, pokaz. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

materiał do wykonania kątowników, 

 

narzędzia pomiarowe, 

 

piłka do metalu pilniki zdzieraki i gładziki płaskie, 

 
Ćwiczenie 3 

Wykonaj  pokrywę  przedstawiona  na  rysunku  przedstawionym  poniżej.  Materiał: 

tworzywo sztuczne. 
 

20 

20 

250 

20 

20 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia  

 

Uczeń powinien:  

1)  zaplanować kolejność czynności podczas wykonywania płyty, 
2)  dobrać narzędzia i przygotować stanowisko pracy, 
3)  uciąć płytę, wyrównać i stępić krawędzie, zachowując wymiary, 
4)  wytrasować otwory, 
5)  wywiercić otwory, które umożliwią rozpoczęcie piłowania, 
6)  wypiłować otwory wg rysunku, 
7)  stępić ostre krawędzie, 
8)  sprawdzić wymiary i w razie potrzeby dokonać poprawek. 
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe, instruktaż, pokaz. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

materiał do wykonania płyty, 

 

narzędzia pomiarowe, 

 

nożyce do blach, pilniki zdzieraki i gładziki, 

 

wiertarka stołowa, wiertła. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26 

5.5.  Połączenia 

 

5.5.1.  Ćwiczenia

 

 
Ćwiczenie 1 

Korzystając  z  poradnika  ślusarza,  poradnika  mechanika  i  poradnika  ucznia  wykonaj 

polecenia zawarte w tabeli. 
 

1.  Dobierz 

materiały 

i narzędzia  do  pobielenia 
końcówki 

przewodu 

miedzianego 

Narzędzia: 

.......................................................................................... 

......................................................................................... 

Materiały: 

......................................................................................... 
......................................................................................... 

2.  Wykonaj 

szkic 

klina 

łączącego wał o średnicy 
Φ  30  z  piastą  koła 
pasowego. 

 

3.  Wykonaj  szkic  wpustu 

pryzmatycznego 
łączącego  koło  zębate 
z wałem o średnicy Φ 20 

 

4.  Wykonaj  szkic  łożyska 

tocznego 

kulkowego 

w I,  II  i  II  stopniu 
uproszczenia. 

 

 

Wskazówki do realizacji: 
Głównym  celem  ćwiczenia  jest  zapoznanie  uczniów  z  rodzajami  połączeń  oraz  ich, 

rozróżniania.  Ćwiczenie  powinno  być  wykonywane  samodzielnie  przez  każdego  ucznia, 
a następnie  uczniowie  powinni  porównać  swoje  prace,  dokonać  poprawek  i  uzupełnień. 
Nauczyciel  powinien  skłaniać  uczniów  do  samodzielnej  pracy,  jednak  w  razie  potrzeby  może 
udzielać dodatkowych wyjaśnień. 

 
Uczeń powinien:  

1)  przypomnieć  sobie  wiadomości  zawarte  w  tym  poradniku  ucznia  na  temat  związany 

z kolejnym poleceniem,  

2)  odszukać w poradnikach odpowiednie rozdziały, tabele, 
3)  wypełnić tabelę, 
4)  porównać swoje odpowiedzi z odpowiedziami kolegów. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie, dyskusja 

 

Środki dydaktyczne: 

 

poradnik mechanika,  

 

poradnik ślusarza, 

 

literatura zgodna z punktem 6 poradnika ucznia. 

 

Wskazówki do realizacji ćwiczeń, 2, 3 4. 
Ćwiczenia 2 i 3 powinny być realizowane w powiązaniu z ćwiczeniami z cześć Poradnika 

„Obróbka ręczna”. Stanowią one ich kontynuację. Wcześniej uczniowie przygotowali materiały 
do wykonania skrzynki z pokrywą, a w tych ćwiczeniach zmontują całą skrzynkę. 

Natomiast  ćwiczenie  4  służy  do  praktycznego  wykonania  wybranych  połączeń  i  ich 

porównania. 

Podczas  wykonywania  ćwiczeń  szczególną  uwagę  należy  zwrócić  na  następujące  etapy 

wykonania zadania: 

 

planowanie pracy,  

 

zorganizowanie stanowiska ćwiczeniowego, 

 

wykonanie zadania zgodnie z planem, 

 

samoocenę. 
Podstawowa  metodą  powinna  być  metoda  praktycznych  ćwiczeń  przedmiotowych. 

Pomocniczo można wykorzystać metodę pokazu i instruktaże. 

Przed  rozpoczęciem  ćwiczeń  należy  przeprowadzić  instruktaż  dotyczący  bezpieczeństwa 

i higieny  pracy  oraz  wymagań  dotyczących  ochrony  środowiska  (szczególnie  spraw 
związanych  z odpowiednią  segregacją  odpadów  powstających  podczas  wykonywania 
ćwiczeń).  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  należy  zwracać  uwagę  na  stosowanie  środków 
ochrony osobistej oraz stosowanie bezpiecznych metod pracy. 
 
Ćwiczenie 2 

Wykonaj połączenie kątowników tak, aby powstała ramka. Zastosuj kątowniki wykonane 

w ćwiczeniu 2 części 4.4.3 tego poradnika. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28 

 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien:  

1)  opracować plan wykonania zadania, 
2)  przedstawić go nauczycielowi, 
3)  skompletować 4 zestawy (kątownik z blachy i kształtownik), 
4)  wywiercić otwory Φ3,3 mm jednocześnie przez złączone komplety, 
5)  rozłączyć zestawy, 
6)  powiercić w kątownikach otwory na średnicę Φ4,5, 
7)  wykonać gwinty M4 w kształtownikach, 
8)  skręcić 4 komplety kątowników, 
9)  połączyć zestawy w ramkę (kolejność wykonania połączenia za pomocą wkręta zachować 

taką, jak wcześniej). 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe, instruktaż, pokaz. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

wiertarka stołowa, 

 

detale wykonane w ćwiczeniu 2 części 4.4.3, 

 

wiertła Φ3,3, Φ4,5, 

 

komplet gwintowników M4, 

 

wkrętak, 

 

wkręty M4 z łbem walcowym, szt. 8. 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29 

Ćwiczenie 3 

Wykonaj  połączenie  ramki  wykonanej  w  poprzednim  ćwiczeniu  i  pokrywy  wykonanej 

w ćwiczeniu 2 części 4.4.3 tego poradnika. Zastosuj śruby, nakrętki i podkładki. 

 
Uczeń powinien:  

1)  opracować plan pracy (wykaz kolejnych czynności), 
2)  przedstawić nauczycielowi opracowany plan, 
3)  wykonać szkic obrazujący miejsca i liczbę połączeń, 
4)  wykonać połączenie.  
 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe, instruktaż, pokaz. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

wiertarka ręczna elektryczna, 

 

detal wykonane w ćwiczeniu 3 części 4.4.3, i ramka wykonana w ćwiczeniu poprzednim, 

 

wiertło Φ4,5, 

 

16 kompletów śrub M4 x 20, nakrętek M4 i podkładek Φ4,5, 

 

klucze. 

 
Ćwiczenie 4 

Wykonaj  połączenia  zgodnie  z  zamieszczonym  rysunkiem.  Wykonaj  połączenia  zgodnie 

z zamieszczonym  rysunkiem.  Najpierw  połącz  płytki  stalowe.  Następnie  połącz  płytki 
z tworzywa sztucznego (za pomocą kleju i nitów). 
 

 

Uczeń powinien:  

 

1)  zapoznać  się  ze  sposobami  wykonywania  połączeń  nitowych,  lutowanych  i  klejonych 

(skorzystać z poradników), 

2)  zapoznać  się  z  narzędziami  i  materiałami  stosowanymi  do  nitowania,  lutowania  i  klejenia 

(skorzystać z poradników), 

3)  opracować plan (wykaz kolejnych czynności) wykonania klejenia, lutowania, nitowania, 
4)  dobrać narzędzia i materiały do lutowania, klejenia i nitowania, 
5)  przedstawić nauczycielowi opracowane plany i zestawienia, 
6)  wykonać połączenia, 
7)  dokonać oceny jakości wykonanych połączeń, 
8)  wykonać połączenia klejone nitowe płytek wykonanych z tworzywa sztucznego.  
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30 

Plany pracy 

Połączenie nitowe 

Połączenie lutowane 

Połączenie klejone 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

Narzędzia 

Połączenie nitowe 

Połączenie lutowane 

Połączenie klejone 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

Materiały 

Połączenie nitowe 

Połączenie lutowane 

Połączenie klejone 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

Uwagi o błędach, usterkach 

Połączenie nitowe 

Połączenie lutowane 

Połączenie klejone 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

Łączenie płytek z tworzywa sztucznego 

Materiały 

Połączenie nitowe 

Połączenie klejone 

 
 
 
 
 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31 

Uwagi o błędach, usterkach 

Połączenie nitowe 

Połączenie klejone 

 
 
 
 
 

 

Opisz różnice występujące przy łączeniu metalu i tworzywa sztucznego 

 
 
 
 
 
 

 

Zalecane metody nauczania – uczenia się: 

 

ćwiczenie praktyczne przedmiotowe, instruktaż, pokaz. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

płytki z blachy stalowej, 

 

płytki z tworzywa sztucznego, 

 

zestaw narzędzi do nitowania, lutowania, klejenia, 

 

materiały do nitowania, klejenia, lutowania, 

 

rękawice ochronne, okulary ochronne. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32 

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

 

 

Test  wyboru  do  jednostki  modułowej

 

„Wykonywanie  prostych  prac 

z zakresu obróbki ręcznej” 

Test składa się z 22 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 19, 21 są z poziomu podstawowego, 

 

zadania 1, 11, 17, 18, 20, 22 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt    

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

 

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dobry – za rozwiązanie 17 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  20  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi:  1.  c,  2.  b,  3.  b,  4.  a,  5.  c,  6.  b,  7.  d,  8. c, 9. c, 10. a, 11. c
12. 
d, 13. a, 14. b, 15. c, 16. d, 17. d, 18. a, 19. c, 20. b, 21. c, 22, d. 

 

Plan testu  
 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1.    Odczytać rysunki schematyczne 

PP 

2.    Odczytać rysunki techniczne 

3.   

Ocenić poprawność zwymiarowania szkicu 
części maszyny 

4.   

Dobrać przyrządy pomiarowe do pomiaru z 
dokładnością do 1 mm 

5.   

Dobrać przyrządy pomiarowe do pomiaru z 
dokładnością do 0,01 mm 

6.   

Wykonać pomiary warsztatowe suwmiarką o 
dokładności 0,1 mm 

7.   

Wykonać pomiary warsztatowe suwmiarką o 
dokładności 0,05 mm 

8.    Wykonać pomiary warsztatowe mikrometrem 

9.   

Rozróżnić podstawowe materiały na 
podstawie ich własności, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33 

10.  

Sklasyfikować podstawowe materiały 
stosowane w ślusarstwie 

11.  

Dobrać sposoby ochrony metali przed 
korozją 

PP 

12.  

Zastosować przepisy bhp i ppoż. podczas 
wykonywania pracy 

13.  

Zastosować przepisy o ochronie środowiska 
podczas wykonywania pracy 

14.  

Rozróżnić narzędzia, maszyny i urządzenia 
stosowane przy obróbce ręcznej 

15.  

Zaplanować operacje z zakresu obróbki 
ręcznej 

16.  

Zaplanować proces wykonania połączenia 
rozłącznego 

17.   Rozróżniać metody obróbki elementów 

PP 

18.  

Rozróżniać metody łączenia elementów 
maszyn i urządzeń 

PP 

19.   Rozróżnić połączenia rozłączne 

20.  

Zaplanować proces wykonania połączenia 
nierozłącznego 

PP 

21.   Ocenić jakość i estetykę wykonanej pracy 

22.   Skorzystać z katalogów i norm 

PP 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34 

Przebieg testowania

 

 

Instrukcja dla nauczyciela

 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 
5.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
6.  Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi, podaj czas przeznaczony na 

udzielanie odpowiedzi. 

7.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliżającym  się 

czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

8.  Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
9.  Sprawdź wyniki. 
10.  Przeprowadź analizę uzyskanych wyników sprawdzianu. 
11.  Opracuj wnioski do dalszego postępowania. 
 

Instrukcja dla ucznia

 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi. 
5.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
6.  Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie 

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny. 

7.  Na rozwiązanie testu masz 60 min. 
 

Materiały dla ucznia: 

 

– 

instrukcja, 

– 

zestaw zadań testowych, 

– 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

     

 

 

1.  Jaki to rodzaj linii rysunkowej? 

a)  Przerywana. 
b)  Kreskowo-kropkowa. 
c)  Punktowa. 
d)  Osiowa. 

 
2.  Co przedstawia poniższy szkic? 

a)  Detal z blachy. 
b)  Wał maszynowy. 
c)  Koło zębate. 
d)  Teleskop. 

 
 

 

 
3.  Jakiego wymiaru brakuje na rysunku? 

a)  Kąta pochylenia. 
b)  Długości walca Φ40 lub Φ30. 
c)  Całkowitej średnicy wału. 
d)  Długości stożka. 

 

 

 
4.  Do pomiaru z dokładnością do 1 mm służy: 

a)  Przymiar kreskowy. 
b)  Suwmiarka. 
c)  Mikrometr. 
d)  Czujnik zegarowy. 

 
5.  Do pomiaru z dokładnością do 0,01 mm służy: 

a)  Przymiar kreskowy. 
b)  Suwmiarka. 
c)  Mikrometr. 
d)  Czujnik zegarowy. 

 
6.  Jaki wymiar wskazuje suwmiarka? 

a)  75,0. 
b)  69,3. 
c)  7,5. 
d)  6,93. 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36 

7.  Jaki wymiar wskazuje suwmiarka? 

a)  4,37. 
b)  5,90. 
c)  59,00. 
d)  43,80. 

 

 

 
8.  Jaki wymiar wskazuje mikrometr? 

a)  14,00. 
b)  13,28. 
c)  13,78. 
d)  14,28. 

 

 

 
9.  Metalem  o  następujących  własnościach:  o  barwie  czerwonej,  odporny  na  gorącą  wodę, 

zasady, kwas solny, posiada dobre własności plastyczne, przewodzące, jest: 
a)  Mosiądzem. 
b)  Brązem. 
c)  Miedzią. 
d)  Aluminium. 

 
10.  Stale dzielą się na: 

a)  Stale węglowe i stopowe. 
b)  Stale normalne i o specjalnych własnościach. 
c)  Stale, staliwa, żeliwa. 
d)  hartowanie i niehartowane. 

 
11.  Do  zabezpieczenia  przed  korozją  stalowych  części  maszyn,  które  okresowo  będą 

trzymane w magazynie najlepiej zastosować: 
a)  Ocynkowanie. 
b)  Powłokę lakierniczą. 
c)  Smar konserwacyjny. 
d)  Odrdzewiacz. 

 

12.  Nie  wolno  stosować  rękawic  ochronnych  przy  następujących  operacjach  z  zakresu 

obróbki skrawaniem: 
a)  Piłowanie płaszczyzn. 
b)  Przecinanie piłką do metalu. 
c)  Gięcie blach. 
d)  Wiercenie na wiertarce stołowej. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37 

13.  Odpady  powstające  przy  pracach  ślusarskich  powinny  być  składowane  w  następujący 

sposób: 
a)  Osobne pojemniki na metale, papier, zaoliwione szmaty i pozostałe śmieci. 
b)  Wystarczy pojemnik na metale i pozostałe śmieci. 
c)  Osobne  pojemniki  na  każdy  metal,  papier,  zaoliwione  szmaty,  czyste  szmaty 

i pozostałe śmieci. 

d)  Wystarczy  jeden  pojemnik,  który  na  końcu  zostaje  opróżniony,  a  śmieci 

posegregowane. 

 
14.  Przyporządkuj narzędzia operacjom obróbki ręcznej. 

1. pilnik, 2. piłka do metalu, 3. rysik, 4. wiertło, 5. gwintownik 
a)  gięcie,  b)  prostowanie,  c)  wiercenie,  d)  gwintowanie,  e)  przecinanie,  f)  trasowanie, 
g) piłowanie, h) rysowanie,  

 
15.  Wybierz sekwencję przedstawiająca poprawne przyporządkowanie  

a)  1h, 2g, 3h, 4c, 5d. 
b)  1g , 2e , 3f , 4c , 5d. 
c)  1g , 2e , 3h , 4c , 5d. 
d)  1h , 2e , 3h , 4c , 5d. 

 

16.  Kolejność wykonania detalu z rysunku powinna być następująca: 

a)  Piłowanie 

zgrubne 

powierzchni 

zewnętrznych, 

wiercenie, rozwiercanie, wypiłowywanie. 

b)  Piłowanie 

zgrubne, 

piłowanie 

wykańczające, 

wiercenie. 

c)  Trasowanie,  piłowanie  powierzchni  zewnętrznych, 

wiercenie, piłowanie powierzchni wewnętrznych. 

d)  Trasowanie,  piłowanie,  wiercenie,  rozwiercanie, 

wycinanie. 

 

 

17.  Do  połączenia  dwóch  blach  o  grubości  po  5  mm  wkrętem  z  łbem  stożkowym  należy 

wykonać następujące operacje: 
a)  Wiercenie, gwintowanie, wkręcenie wkręta. 
b)  Wiercenie, powiercenie górnej blachy i jej nagwintowanie, wkręcenie wkręta. 
c)  Wiercenie,  powiercenie  górnej  blachy,  nagwintowanie  dolnej  blachy,  wkręcenie 

wkręta. 

d)  Wiercenie,  powiercenie  górnej  blachy,  pogłębienie  otworu  w  górnej  blasze, 

nagwintowanie dolnej blachy, wkręcenie wkręta. 

 
18.  Operacja polegająca na powiększaniu średnicy istniejącego otworu nazywa się: 

a)  Poszerzanie. 
b)  Rozwiercanie. 
c)  Pogłębianie. 
d)  Powiercanie. 

 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38 

19.  Do  połączeń  nierozłącznych  zaliczamy  następujące  rodzaje:  Wybierz  odpowiedź 

zawierającą w swoim zestawie wszystkie połączenia nierozłączne. 
a)  Połączenia: spawane, lutowane, klejone, wtłaczane, nitowe. 
b)  Połączenia: spawane, zgrzewane, klinowe, lutowane, zgrzewane. 
c)  Połączenia: spawane, gwintowe, lutowane, zgrzewane, skurczowe. 
d)  Połączenia: lutowane, zgrzewane, skurczowe, nitowe, klinowe. 

 
20.  Do połączeń rozłącznych zaliczamy następujące rodzaje: Wybierz odpowiedź zawierającą 

w swoim zestawie wszystkie połączenia rozłączne. 
a)  Połączenia: wtłaczane, nitowe, gwintowe, klinowe. 
b)  Połączenia: klinowe, wpustowe, wtłaczane, skurczowe. 
c)  Połączenia: wpustowe, gwintowe, klinowe, sworzniowe. 
d)  Połączenia: wpustowe, gwintowe, klinowe, skurczowe. 

 
21.  Proces klejenia powinien być wykonany w następującej kolejności: 
 

1.  oczyszczenie 
mechaniczne, 
2.  nałożenie warstwy 
kleju, 
3.  ściśniecie elementów 
łączonych, 
4.  oczyszczenie 
chemiczne, 
5.  oczyszczenie złącza. 

1.  oczyszczenie 
mechaniczne, 
2.   oczyszczenie 
chemiczne, 
3.  nałożenie warstwy 
kleju, 
4.  ściśniecie elementów 
łączonych, 
5.  oczyszczenie złącza. 

1.  oczyszczenie 
chemiczne 
2.  oczyszczenie 
mechaniczne, 
3.  oczyszczenie złącza, 
4.  nałożenie warstwy 
kleju, 
5.  ściśniecie elementów 
łączonych. 

1.  nałożenie warstwy 
kleju, 
2.  ściśniecie elementów 
łączonych, 
3.  oczyszczenie 
mechaniczne, 
4.  oczyszczenie 
chemiczne, 
5.  sprawdzenie 
wytrzymałości złącza. 

 
22.  Sprawdzenie jakości wykonanego detalu możemy przeprowadzić w następujący sposób: 

a)  Porównując wzrokowo wykonany detal z wzorcem. 
b)  Porównując wzrokowo wykonany detal z rysunkiem. 
c)  Wykonując  pomiary  narzędziami  pomiarowymi  i  porównując  je  z  wymiarami 

określonymi na rysunku. 

d)  wykonując pomiary mikrometrem mierzącym z dokładnością do 0,01 mm. 

 
23.  Dobierając  wiertło  do  wykonania  otworu  pod  gwint  jego  średnicę  określamy 

w następujący sposób: 
a)  Obliczamy ze wzoru. 
b)  Odczytujemy z napisu na gwintowniku. 
c)  Mierzymy średnice gwintownika. 
d)  Odczytujemy z tablic zamieszczonych w poradnikach. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

39 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Wykonywanie prostych prac z zakresu obróbki ręcznej

  

 
Zakreśl poprawną odpowiedź 
 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

 

 

2. 

 

 

3. 

 

 

4. 

 

 

5. 

 

 

6. 

 

 

7. 

 

 

8. 

 

 

9. 

 

 

10. 

 

 

11. 

 

 

12. 

 

 

13. 

 

 

14. 

 

 

15. 

 

 

16. 

 

 

17. 

 

 

18. 

 

 

19. 

 

 

20. 

 

 

21. 

 

 

22. 

 

 

23. 

 

 

Razem: 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

40 

Test  praktyczny  do  jednostki  modułowej

 

„Wykonywanie  prostych  prac 

z zakresu obróbki ręcznej” 

 

Temat zadania: Wykonanie pokrywy z blachy 

 
Podczas  wykonywania  prac  z  zakresu  montażu  urządzeń  telekomunikacyjnych  dostałeś 

polecenie  wykonania  pokrywy  z  blachy.  Pokrywa  powinna  być  wykonana  z  blachy  stalowej 
o grubości  3  mm.  Przed  zamontowaniem  przyspawane  będą  zawiasy  i  uchwyt  do  zamykania, 
a następnie całość pomalowana.  
 

 

 
W trakcie realizacji prac powinieneś wykonać: 

 

plan pracy, 

 

spis niezbędnych narzędzi i urządzeń, 

 

wykaz  przyrządów  pomiarowych,  określ  zakresy  pomiarowe  każdego  z przyrządów 
pomiarowych, 

 

wykaz niezbędnych materiałów pomocniczych, 

 

wykonana pokrywa, 

 

oceniona jej jakość. 
 

Czas na wykonanie zadania wynosi 240 minut. 

 

Kryteria oceniania: 

 

za poprawnie sporządzony plan pracy (1 pt.), 

 

za przygotowanie wykazu narzędzi (1 pt.), 

 

za przygotowanie wykazu przyrządów pomiarowych (1 pt.), 

 

za przygotowanie wykazu materiałów pomocniczych (1 pt.), 

 

za prawidłową organizację stanowiska pracy (1 pt.), 

 

za prawidłową kolejność wykonywanych prac (1 pt.), 

 

za prawidłowe wykorzystanie narzędzi (1 pt.), 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

41 

 

za prawidłowe wykorzystanie przyrządów pomiarowych (1 pt.), 

 

za stosowanie poprawnych technik pracy (1 pt.), 

 

za wykonane pomiary (3 pt), 

 

za zgodność z rysunkiem wykonanego detalu (6 pt), 

 

za  uporządkowanie  stanowiska  pracy,  wyczyszczenie  używanych  narzędzi  i urządzeń 
(1 pt.). 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

42 

KARTA ODPOWIEDZI 

Do  testu  praktycznego  „Wykonywanie  prostych  prac  z  zakresu  obróbki 

ręcznej” 

 
Temat zadania: Wykonanie pokrywy z blachy 
 
Imię 

i nazwisko: 

........................................................................................................................... 
 
Plan pracy: 

………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 

 
Wykaz niezbędnych narzędzi i urządzeń: 

………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 

 
Wykaz przyrządów pomiarowych z zakresami pomiarowymi: 

………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 

 
Wykaz niezbędnych materiałów pomocniczych: 

………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

43 

………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 
………………………………………………………………………………….……………………………...…
…. 

 
Pomiary wykonane suwmiarką: 
 

Wymiar 90 

 

 

Wymiar 60 

 

 

 

Wymiary 40 

 

 

Wymiary 5 

 

Wymiary Φ 10 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

44 

Karta oceny 

 

Lp. 

Kryterium 

Punkty 

1.  Za poprawnie sporządzony plan pracy (1pt.).

 

 

2.  Za opracowanie wykazu narzędzi.(1pt.). 

 

3. 

Za opracowanie wykazu przyrządów pomiarowych wraz z podaniem 
prawidłowych zakresów pomiarowych (1pt.). 

 

5.  Za opracowanie wykazu materiałów pomocniczych (1pt.). 

 

6.  Za prawidłową organizację stanowiska pracy (1pt.). 

 

7.  Za prawidłową kolejność wykonywanych prac (1pt.). 

 

8.  Za prawidłowe wykorzystanie narzędzi (1pt.). 

 

9.  Za prawidłowe wykorzystanie przyrządów pomiarowych (1pt.). 

 

10.  Za stosowanie poprawnych technik pracy (1pt.). 

 

11. 

Za prawidłowo wykonane pomiary: 

–  prawidłowy pomiar wymiaru 90 – 1 pkt, 
–  prawidłowy pomiar wymiaru 40 – 1 pkt, 
–  prawidłowy pomiar otworów Φ 10 – 1 pkt 

 

11. 

Za zgodność z rysunkiem wykonanego detalu: 

–  prawidłowy wymiar 90 

– 0,5

 – 1 pkt, 

–  prawidłowy wymiar 60 

– 0,5

 – 1 pkt, 

–  prawidłowy wymiar 40 

+ 0,5

 – 1 pkt, 

–  właściwa średnica 4 otworów Φ 10 – 1 pkt, 
–  właściwe rozmieszczenie otworów Φ 10 – 1 pkt, 
–  prawidłowo nacięty gwint – 1 pt. 

 

12. 

Za uporządkowanie stanowiska pracy, wyczyszczenie używanych narzędzi 
i urządzeń (1pt.). 

 

 

Razem: 

 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzymuje  następujące 
oceny szkolne: 

 

dopuszczający – minimum 12 punktów, 

 

dostateczny – minimum 14 punktów, 

 

dobry – minimum 16 punktów, 

 

bardzo dobry – minimum 18 punktów. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

45 

7.  LITERATURA

 

 
1.  Bartosiewicz J.: Obróbka i montaż części. Poradnik. WSiP, Warszawa 1986. 
2.  Czerwiński W., Czerwiński J.: Poradnik ślusarza. WNT, Warszawa 1989. 
3.  Dobrzański T.: Rysunek techniczny maszynowy. WNT, Warszawa 2004. 
4.  Mały poradnik mechanika. Praca zbiorowa: WNT, Warszawa 1999. 
5.  http://pl.wikipedia.org.