Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej 

Pracownia Metrologii i Badań Jakości 

1 

 

Wrocław, dnia

 

 

   

 

 

 

 

Rok i kierunek

Grupa (dzień i godzina rozpoczęcia zajęć)

Metrologia Techniczna 

 

 

Ćwiczenie 7 

1. 

 

Imię i nazwisko 

2. 

Imię i nazwisko

 

3. 

Imię i nazwisko

 

 

Pomiary chropowatości powierzchni 

 

1.Pomiary chropowatości powierzchni – pomiar parametrów Ra, Rz, Rm 

 

a) Wykonać pomiary chropowatości wskazanych pięciu powierzchni korzystając z chropowatościomierza.  

Wyniki zamieścić w tabeli: 
 

Chropowatościomierz: 

MarSurf PS1 

Parametr 

Powierzchnia 1  Powierzchnia 2  Powierzchnia 3  Powierzchnia 4  Powierzchnia 5 

R

a

 [μm] 

 

 

 

 

 

R

z

 [μm] 

 

 

 

 

 

R

max

 [μm] 

 

 

 

 

 

Odcinek elementarny  

l

c

 [mm] 

 

 

 

 

 

Odcinek pomiarowy  

l

t

 [mm] 

 

 

 

 

 

 

2. Wyznaczenie parametrów chropowatości powierzchni wałka. 
 
a) Parametry mierzonego przedmiotu 

Wałek stalowy, toczony, o dziesięciu powierzchniach. 

 

40

 

 

b) Parametry obróbki powierzchni 
 

Powierzchnia nr 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 

Prędkość skrawania  

Vc [m/min] 

80 

Posuw  

f [mm/obr] 

0,13 0,19 0,30 0,40 0,50 0,13 0,19 0,30 0,40 0,50 

Promień wierzchołka noża  

r [mm] 

0,4 0,8 

 
 
 
 
 
 

Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej 

Pracownia Metrologii i Badań Jakości 

2 

 
3. Wyznaczanie teoretycznej wartość parametru Rz (Rz

t

) dla każdej z powierzchni wałka 

 

a) Rz

t

 wyznaczyć z zależności: 

 

2

2

4

5

0

f

r

,

r

Rz

t

−

⋅

−

=

 

 

gdzie: 
 
r – promień zaokrąglenia wierzchołka noża 
f – posuw 
 
Przeliczyć uzyskane wartości wyrażone w milimetrach 
na mikrometry. Uzyskane wartości zamieścić w tabeli.  

 

 

Powierzchnia nr 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 

Rz

t

 [μm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
4. Wyznaczanie długości odcinków elementarnych l

c

 i odcinków pomiarowych l

t

 dla profili powierzchni 

wałka 
 
a) Dobrać  długości odcinków elementarnych l

c

 na podstawie uzyskanych wartości Rz

t

 (patrz instrukcja). 

Wyznaczyć  długości odcinków pomiarowych l

p

 uwzględniając powiększenie poziome profilogramu i

x

 z 

zależności: Wartości zamieścić w tabeli. 

 

Powiększenie pionowe profilu i

y

 =  

x  Powiększenie poziome profilu i

x

 = 

x

 
 
 

Powierzchnia nr 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 

l

c 

[mm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

l

p

 [mm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Zaznaczyć odcinki pomiarowe l

p

 na profilach powierzchni wałka (patrz załącznik) 

 
5. Wyznaczanie parametrów chropowatości Rmax i Rz z wykorzystaniem profili powierzchni wałka. 
 
a) Zaznaczyć na każdym z profili odcinek elementarny o odpowiednio dobranej długości (punkt 4.)  
 
b) Poprowadzić wzdłuż profili linie średnie. 
 

c)Wyznaczyć wartość parametru Rmax 

poprzez znalezienie na długości odcinka 
elementarnego najwyższego wzniesienia 
profilu chropowatości y

pmax 

i największego 

zagłębienia profilu chropowatości y

vmin

.  

 

Rmax= |y

pmax

|+ |y

vmin

| 

 

y

vmin

y

pmax

Uwzględnić wartość powiększenia pionowego profilu i

y

. Wyniki umieścić w tabeli.  

 

Profil nr 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 

R

max

 [μm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

x

c

p

i

l

l

⋅

=

Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej 

Pracownia Metrologii i Badań Jakości 

3 

 
d)Wyznaczyć wartość parametru Rz poprzez 

znalezienie na długości odcinka 
elementarnego pięciu najwyższych 
wzniesień profilu chropowatości y

pi 

i pięciu 

największych zagłębień profilu 
chropowatości y

vi

, gdzie i = 1÷5 

 

y

v1

y

p1

y

p4

y

p3

y

p2

y

p5

y

v2

y

v3

y

v4

y

v5

 

 
Wyznaczyć wartość parametru Rz z zależności: 
 

5

5

5

1

5

1

∑

∑

=

=

+

=

i

vi

i

pi

y

y

Rz

 

 
Uwzględnić wartość powiększenia pionowego profilu i

y

. Wyniki umieścić w tabeli.  

 

Profil nr 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 

R

z

 [μm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
6. Wykres zależności parametrów chropowatości od posuwu f  
 
a) Wykonać wykres zależności Rm, Rz oraz Rz

t 

od posuwu f dla dwóch wartości promienia wierzchołka noża: 

0,4 mm i 0,8 mm.