zarzadzanie podatkami przedsiebiorstwa skrypt

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Wydział Nauk Ekonomicznych SGGW

Katarzyna Boratyńska

Zarządzanie podatkami przedsiębiorstwa – wybrane

zagadnienia

Podatki – Katarzyna Boratyńska

1. System podatkowy i wykonywanie zobowiązań podatkowych

1.1. Pojęcie, funkcje podatku, zasady podatkowe, wykładnia prawa podatkowego
Podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie

pienięŜne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy
podatkowej  (art.  6  o.p.).  zgodnie  z  art.  3  pkt  3  o.p.,  pod  pojęciem  podatku  rozumie  się
równieŜ  zaliczki  na  podatek,  raty  podatków  (jeŜeli  taka  forma  płatności  jest  przewidziana
przepisami  odpowiedniej  ustawy  np.  w  podatku  rolnym  czy  teŜ  podatku  od  nieruchomości
naleŜnym od osób fizycznych) oraz opłaty i niepodatkowe naleŜności budŜetowe.

Funkcje podatku są utoŜsamiane z rolą podatku i określają miejsce, jakie zajmuje on w

gospodarce  (rys.  1).  Głównym  celem  kaŜdego  podatku  jest  pełnienie  funkcji  fiskalnej,  tzn.
dostarczenie  państwu  dochodów.  Podatki  są  bowiem  zasadniczym  źródłem  dochodów
budŜetowych. Podatki są podstawą funkcjonowania państwa.

Funkcja regulacyjna łączy się ściśle z funkcją fiskalną. Polega ona na kształtowaniu

dochodu  i  majątku  będących  w  dyspozycji  podatników.  Tak  więc  za  pośrednictwem
podatków,  poprzez  przesuwanie  środków  finansowych  w  odpowiednich  proporcjach  między
podmiotami  gospodarczymi  a  budŜetem,  następuje  korekta  dochodów.  Podatek  moŜe  słuŜyć
oddziaływaniu na gospodarkę jako całość lub działaniom o charakterze selektywnym.

Funkcja stymulacyjna oznacza wykorzystywanie instrumentów podatkowych w celu

wywarcia  wpływu  na  warunki  działania  jednostek  oraz  na  kierunki  i  tempo  ich  rozwoju.
Funkcja  stymulacyjna  urzeczywistnia  się  poprzez  zróŜnicowanie  obciąŜeń  podatkowych,
dzięki  czemu  podatek  moŜe  wpłynąć  zachęcająco  lub  zniechęcająco  na  decyzje  w  sprawie
podejmowania  lub  likwidowania  działalności  oraz  ustalania  zakresu  jej  prowadzenia.
Praktycznym wyrazem realizacji tej funkcji w sensie pozytywnym jest system zwolnień i ulg
podatkowych. Dotychczas w systemie podatkowym istniał dość szeroki zakres ulg i zwolnień
podatkowych.  Aktualnie  większa  część  ulg  została  zlikwidowana  i  zastąpiona  przez
wprowadzenie 19% podatku dochodowego dla przedsiębiorców.

Rys. 1. Funkcje podatku

Źródło: Opracowanie na podstawie A. Majchrzycka-Guzowska, Finanse i prawo finansowe,
Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 89-91.

Formalne zasady podatkowe

nakładanie podatku wyłącznie w drodze ustawowej (nullum tribulum sine lege),

nakaz formułowania prawno-podatkowego stanu faktycznego, z którym prawo wiąŜe

obowiązek podatkowy w sposób jasny zupełny i kompletny,

zakaz wypełniania luk w prawie i stosowania analogii na niekorzyść podatnika,

Funkcje podatku

fiskalna (dochodowa)

regulacyjna

stymulacyjna

Podatki – Katarzyna Boratyńska

pewności prawa i zaufania obywateli do organów podatkowych,

niedziałanie prawa podatkowego wstecz (lex retro non agit),

niezmienianie obciąŜeń podatkowych w trakcie roku podatkowego w odniesieniu do

podatków rozliczanych w skali rocznej,

odpowiednie vacatio legis (okres pomiędzy uchwaleniem, opublikowaniem a

wejściem w Ŝycie ustawy),

Materialne zasady podatkowe

sprawiedliwości podatkowej,

- powszechność opodatkowania,
- równe traktowanie podatników.

ródła prawa podatkowego

W Polsce obowiązuje zamknięty katalog źródeł prawa (są one wszystkie wskazane w
Konstytucji art. 87 ust. 1 i 2).

Konstytucja,

Ustawy,

Ratyfikowane umowy międzynarodowe,

Rozporządzenia,

Akty prawa miejscowego.

Wykładnia prawa podatkowego

językowa – polega na ustaleniu znaczenia wyrazów albo zwrotów za pomocą

dyrektyw językowych, zasad składni czy gramatyki.
Prawo podatkowe jest autonomiczne względem innych gałęzi prawa.

systemowa – polega na ustaleniu znaczenia wyrazu albo zwrotu zawartego w

przepisie z punktu widzenia systemu prawa, do którego ten przepis naleŜy.
- wewnętrzna – podatnik stara się odkodować znaczenie określonego przepisu w
ramach innych przepisów danego aktu prawnego (np. nie wykraczając poza Ordynację
podatkową).
- zewnętrzna – podmiot analizuje dany przepis z wykorzystaniem innych aktów
prawnych.

celowościowa (teleologiczna) – wskazuje co ustawodawca chciał osiągnąć, powinna

być rzadko stosowana (in dubio pro fisco – zgodnie z nią: jak coś jest wątpliwe naleŜy
opodatkować).

1.2. Elementy konstrukcji podatku

Podstawowymi elementami konstrukcji podatku są: podmioty opodatkowania, przedmiot

opodatkowania, podstawa opodatkowania i stawki i skale podatkowe.

Podmiotem czynnym jest z reguły państwo, z tym zastrzeŜeniem, Ŝe wymiar i pobór moŜe

być  dokonywany  przez  róŜne  organy  finansowe.  Organami  podatkowymi  są:  urzędy
skarbowe,  przewodniczący  zarządu  jednostki  samorządu  terytorialnego  –  jako  organy
pierwszej  instancji,  izby  skarbowe  –  jako  organy  odwoławcze  od  decyzji  urzędów
skarbowych,  samorządowe  kolegia  odwoławcze  –  jako  organy  odwoławcze  od  decyzji
przewodniczącego  zarządu  jednostki  samorządu  terytorialnego.  Minister  właściwy  do  spraw
finansów publicznych jest takŜe organem podatkowym, ale w ograniczonym zakresie, tj. jest
organem  pierwszej  i  drugiej  instancji  w  sprawach  stwierdzenia  niewaŜności  decyzji,
wznowienia  postępowania,  zmiany  lub  uchylenia  decyzji  lub  stwierdzenia  jej  wygaśnięcia
wszczynanych  przez  niego  z  urzędu.  Ponadto  jest  organem  właściwym  w  sprawach

Podatki – Katarzyna Boratyńska

porozumień dotyczących ustalenia cen transakcyjnych, a takŜe w sprawach interpretacji
postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Podatnikiem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca

osobowości prawnej podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.

Podstawowe uprawnienia podatnika

Podatnik  moŜe  wystąpić  do  naczelnika  urzędu  skarbowego,  naczelnika  urzędu  celnego,
wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa z wnioskiem
o  udzielenie  pisemnej  interpretacji  co  do  zakresu  i  sposobu  zastosowania  prawa
podatkowego w swoich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie
podatkowe  lub  kontrola  podatkowa  albo  postępowanie  przed  sądem  administracyjnym.
Występując  z  takim  Ŝądaniem,  podatnik  jest  obowiązany  do  wyczerpującego
przedstawienia  stanu  faktycznego  oraz  własnego  stanowiska  w  sprawie  (art.  14a  §  1  i  2
Ordynacji podatkowej).

Podatnik  moŜe  wystąpić  do  Ministra  Finansów  z  wnioskiem  o  udzielenie  pisemnej
interpretacji  w  indywidualnych  sprawach,  w  których  nie  toczy  się  i  nie  toczyło
postępowanie  podatkowe  lub  kontrola  podatkowa  albo  postępowanie  przed  sądem
administracyjnym,  wyłącznie  w  zakresie  postanowień  umów  o  unikaniu  podwójnego
opodatkowania  oraz  innych  ratyfikowanych  umów  międzynarodowych  dotyczących
problematyki podatkowej (art. 14e).

Na  wniosek  podatnika  urząd  skarbowy  prowadzący  rejestr  wydaje  wypis  z  rejestru
zastawów  skarbowych,  zawierający  informacje  o  obciąŜeniu  rzeczy  lub  prawa  zastawem
skarbowym  oraz  o  wysokości  zabezpieczonego  zastawem  skarbowym  zobowiązania
podatkowego  lub  zaległości  podatkowej.  Z  takim  wnioskiem  podatnik  moŜe  się  równieŜ
zwrócić  do  Centralnego  Rejestru  Zastawów  Skarbowych  w  Ministerstwie  Finansów.
Wysokość opłaty za wydanie wypisu z rejestru zastawów skarbowych wynosi 20 zł., zaś z
Centralnego Rejestru Zastawów Skarbowych - 50 zł. (art. 46 § 1 i 3).

Podmiot krajowy moŜe wystąpić do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie decyzji w
sprawie  o  uznanie  prawidłowości  wyboru  i  stosowania  metody  ustalania  ceny
transakcyjnej  między  podmiotami  powiązanymi  (Dział  IIa  Ordynacji  podatkowej).
Wniosek  ten  podlega  opłacie,  której  wysokość  wynosi  1%  wartości  transakcji  będącej
przedmiotem porozumienia.

Płatnikiem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca

osobowości prawnej obowiązana do obliczenia i pobrania podatku od podatnika i do
wpłacenia go na właściwy rachunek.

Inkasentem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca

osobowości prawnej obowiązana do pobrania podatku i do wpłacenia go na właściwy
rachunek organu podatkowego.

Przedmiotem podatku są rzeczy lub zdarzenia (określona sytuacja faktyczna lub prawna),

z których wystąpieniem ustawa wiąŜe powstanie obowiązku podatkowego, np. uzyskanie
dochodu w podatku dochodowym.

Podstawę opodatkowania stanowi wartość przedmiotu opodatkowania z reguły wyraŜona

w pieniądzu. Tym samym podstawa opodatkowania jest ilościowa konkretyzacją przedmiotu
opodatkowania,  która  stanowi  podstawę  wymiaru  podatku.  Zobowiązanie  podatkowe
powstaje  z  dniem  zaistnienia  zdarzenia,  z  którym  ustawa  wiąŜe  powstanie  takiego
zobowiązania lub z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego
zobowiązania.  Podstawę  opodatkowania  ustala  się  bądź  na  podstawie  rachunkowości
podatnika  lub  innych  dowodów  stwierdzających  rzeczywistą  wartość  przedmiotu
opodatkowania,  bądź  teŜ  określa  się  ją  szacunkowo,  opierając  się  na  z  góry  przyjętych
normach.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Instytucją ściśle związaną z podstawa opodatkowania jest tzw. kumulacja podatkowa. Jej

istota  wyraŜa  się  w  łączeniu  róŜnych  podstaw  opodatkowania  w  całość,  z  reguły  w  celu
zwiększenia  cięŜaru  podatkowego.  Podstawowa  zasadą  stosowaną  w  odniesieniu  do
opodatkowania  dochodów  osobistych  ludności  jest  zasada  kumulacji  wszelkich  dochodów.
Polega ona na włączaniu do podstawy  wymiaru podatku wszystkich dochodów tego samego
podatnika  uzyskanych  w  ciągu  roku  podatkowego.  Nie  kumuluje  się  jedynie  dochodów
podlegających odrębnemu opodatkowaniu w formie zryczałtowanej. Są to m. in. dochody ze
sprzedaŜy nieruchomości, z odsetek od poŜyczek  (z wyjątkiem  gdy udzielanie poŜyczek jest
przedmiotem działalności przedsiębiorcy), z dywidend i innych przychodów z tytułu udziału
w zyskach osób prawnych.

Stawki podatkowe są współczynnikami określającymi wysokość podatku w stosunku do

podstawy  opodatkowania.  Stawka  podatkowa  ustalona  jako  pewna  kwota  jest  stawką
kwotową,  a  ustalona  jako  część  podstawy  opodatkowania  jest  stawką  procentową.  Stawki
stałe  nie  zmieniają  się  mimo  zachodzących  zmian  w  podstawie  opodatkowania.  Stawki
zmienne,  zwane  inaczej  stawkami  ruchomymi,  to  takie  stawki,  które  zmieniają  się  wraz  ze
zmianami  podstawy  opodatkowania.  Stawka  procentowa  progresywna  jest  to  stawka,  która
wzrasta  w  miarę  wzrostu  podstawy  opodatkowania.  Stawka  procentowa  regresywna  jest  to
stawka, która maleje w miarę wzrostu podstawy opodatkowania.

Skala podatkowa jest to zbiór stawek podatkowych, zestawienie tabelaryczne, w którym

ujmuje  się  poszczególne  zakresy  skal  podatkowych  wraz  z  odpowiadającymi  im  stawkami
podatkowymi.  Jedynie  całym  zestawom  podatkowym  moŜna  nadawać  określenie
proporcjonalnych  czy  progresywnych.  Przy  skali  proporcjonalnej,  tj.  liniowej,  naleŜność
podatkowa rośnie w takim stopniu, w jakim rośnie podstawa opodatkowania. Proporcjonalną
skalę  podatkową  najczęściej  stosuje  się  w  podatkach  przychodowych  i  konsumpcyjnych.
Skala  progresywna  sprawia,  Ŝe  naleŜność  podatkowa  rośnie  szybciej  niŜ  podstawa
opodatkowania.  Jest  to  rodzaj  skali  najczęściej  stosowany  w  praktyce.  Progresywna  skala
podatkowa  zwykle  jest  stosowana  przy  podatkach  dochodowych  i  majątkowych.  Kolejną
odmianą skali podatkowej jest skala degresywna, która stanowi połączenie skali podatkowej
progresywnej  i  proporcjonalnej.  Skala  ta  jest  początkowo  progresywna,  następnie  staje  się
skalą proporcjonalną.

Zwolnienie podatkowe polegają na całkowitym lub częściowym pominięciu dochodów

uzyskiwanych  z  niektórych  źródeł  przy  ustalaniu  podstawy  opodatkowania.  Ulgi  podatkowe
polegają  na  zmniejszeniu  wielkości  podatku  juŜ  po  dokonaniu  wymiaru.  Przeciwieństwem
zwolnień  i  ulg  podatkowych  są  zwyŜki  podatkowe,  których  zastosowanie  powoduje
zwiększenie obciąŜeń

1.3. Podstawowe rodzaje podatków

WyróŜnia się dwie podstawowe płaszczyzny podziału podatków: kryterium przedmiotowe

i podmiotowe. Z innych podziałów istotne znaczenie przypisuje się podziałowi podatków na
podatki budŜetu państwa i gminy, a takŜe podziałowi podatków na bezpośrednie i pośrednie.

Przyjmując za podstawę podziału kryterium przedmiotowe, rozróŜniamy cztery

zasadnicze rodzaje podatków: majątkowe, przychodowe, dochodowe i podatki od wydatków,
tj. konsumpcyjne.

Podatki majątkowe są świadczeniami powiązanymi z majątkiem za pośrednictwem

elementów jego konstrukcji, tj. przedmiotu i podstawy opodatkowania. Przedmiotem podatku
majątkowego moŜe być:

całość lub część posiadanego majątku, tj. stan majątku,

zmiana prawa majątkowych, tj. nabycie lub zbycie praw majątkowych

Opracowanie na podstawie A. Majchrzycka-Guzowska, Finanse i prawo finansowe, Wydawnictwo Prawnicze

LexisNexis, Warszawa 2004, s. 92-100.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

przyrost majątku niezwiązany ze zmianą właściciela majątku.

Podatki  przychodowe  są  to  podatki,  których  przedmiotem  i  podstawą  jest  całość  (suma)
przychodów osiągniętych przez podatnika bez potrącania kosztów. Przychód podatkowy jest
to  tzw.  dochód  brutto,  tzn.  dochód  bez  potrącania  kosztów  jego  uzyskania.  Do  podatków
przychodowych  zalicza  się  m.  in.  podatek  rolny  oraz  podatek  leśny,  zryczałtowany  podatek
dochodowy  od  przychodów  osób  fizycznych.  Szczególną  rolę  w  systemie  zasilania  budŜetu
państwa pełnił podatek obrotowy, a od 1993 r. pełni podatek od towarów i usług.

Podatki dochodowe obciąŜają dochody podatników stanowiące róŜnicę między

przychodami a kosztami ich uzyskania. Podatek dochodowy jest bardziej precyzyjnym
narzędziem poboru środków niŜ podatek obrotowy. Podstawą jego wymiaru jest rzeczywisty
czysty dochód podatnika z poszczególnych lub ze wszystkich źródeł łącznie.

Podatki od wydatków są określane jako podatki od dochodu wydatkowanego. Według J.

Harasimowicza

naleŜy tu odróŜnić dwie sytuacje:

dokonywany wydatek stanowi koszt (koszt własnej produkcji, tj. zakup surowców,
paliwa, koszt zatrudnienia pracowników),

wydatek jest wykorzystaniem osiągniętego dochodu (np. wydatek z zysku
przedsiębiorstwa na wypłatę premii kierownictwa, wydatki ludności z uzyskanych
wynagrodzeń).

W systemie podatkowym wykształciły się dwie zasadnicze formy podatków konsumpcyjnych
od artykułów spoŜywczych i uŜywek. Są to akcyza i opłaty monopolowe.

WyróŜnia się takŜe podział podatków na bezpośrednie i pośrednie. Do podatków

bezpośrednich zalicza się podatki dochodowe i niektóre podatki przychodowe, a do podatków
pośrednich zaliczamy podatki konsumpcyjne. Podstawowym kryterium tego podziału jest
kryterium przerzucalności.

W zaleŜności od tego, na rzecz jakiego budŜetu podatki wpływają dzielą się na podatki

budŜetu państwa i gminy (lokalne, samorządowe).

Ze względu na przeznaczenie podatki dzielą się na ogólne i celowe, ponadto moŜna je

podzielić na periodyczne i jednorazowe.

1.4. Zasady wykonywania zobowiązań podatkowych i przepisy wykonawcze

W stosunkach prawnopodatkowych występują zawsze dwie strony, z których kaŜda ma

określone  uprawnienia  i  obowiązki  wobec  drugiej.  Podstawowym  obowiązkiem  jednej  ze
stron  jest  uiszczenie  naleŜności  podatkowej,  a  podstawowym  uprawnieniem  drugiej  strony
jest  zaŜądanie  uiszczenia  jej  naleŜności  oraz  przymusowe  jej  ściąganie  w  razie
nieuregulowania w terminie.

Obowiązek podatkowy wynika z odpowiednich norm prawnych. JeŜeli podatnik znajdzie

się w określonej przez normy prawne sytuacji, powstaje obowiązek podatkowy. Obowiązek
ten przekształca się w zobowiązanie podatkowe, gdy zostanie skonkretyzowana kwota
podatku, czyli świadczenia pienięŜnego od danego podatku na rzecz Skarbu Państwa.

Zobowiązanie podatkowe jest to zobowiązanie do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa

świadczenia pienięŜnego zwanego podatkiem, przy czym zobowiązanie to wynika z
obowiązku podatkowego (określonego w art. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja
podatkowa, Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn. zm).

Istnieją dwa sposoby powstawania zobowiązania podatkowego:
-

z mocy prawa – z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawne wiąŜą
powstawanie takiego zobowiązania,

z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania.

J. Harasimowicz, Finanse i prawo finansowe, Warszawa 1988, s. 122.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Powstanie obowiązku podatkowego nie zawsze musi doprowadzić do określenia
zobowiązania podatkowego. Ordynacja podatkowa w art. 22 przewiduje dwie instytucje:
zaniechanie ustalania zobowiązań podatkowych oraz zaniechanie poboru podatków.

Polskie prawo podatkowe przewiduje trzy sposoby efektywnego wygaśnięcia

zobowiązania podatkowego, tj. przez zapłatę podatku, potrącenie (kompensację), przejęcie
majątku dłuŜnika. Podstawową formą wygasania zobowiązania podatkowego jest zapłata
podatku (dobrowolna lub przymusowa w drodze egzekucji administracyjnej).

Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek:
-

zapłaty podatku, w tym równieŜ potrącenia oraz zaliczenia nadpłaty na poczet
zaległości podatkowych lub bieŜących zobowiązań podatkowych, zaniechania poboru
podatku, a takŜe umorzenia zaległości podatkowych,

pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta,

przedawnienia.

Termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość
zobowiązania podatkowego.

Nie ustala się opłaty prolongacyjnej, gdy przyczyną wydania decyzji o odroczeniu

terminu płatności podatku lub decyzji ratalnej były klęska Ŝywiołowa lub wypadek losowy.

JeŜeli na podatniku ciąŜą zobowiązania podatkowe z tytułu róŜnych tytułów, dokonaną

wpłatę  zalicza  się  na  poczet  podatku,  począwszy  od  zobowiązania  o  najwcześniejszym
terminie  płatności  chyba,  Ŝe  podatnik  wskaŜe,  na  poczet  którego  zobowiązania  dokonuje
wpłaty; jeŜeli na podatniku ciąŜą zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek, dokonaną wpłatę
zalicza  się  na  poczet  zaliczki,  począwszy  od  zobowiązania  o  najwcześniejszym  terminie
płatności.

Podatnik moŜe wystąpić z wnioskiem o potrącenie bieŜącego zobowiązania podatkowego

oraz  zaległości  podatkowej  wraz  z  odsetkami  za  zwłokę  w  podatkach  stanowiących  dochód
budŜetu  państwa  z  wzajemnej,  bezspornej  i  wymagalnej  wierzytelności  podatnika  wobec
Skarbu Państwa lub wobec gminy, powiatu lub województwa.

Na wniosek podatnika moŜliwe jest przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych

na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, powiatu, województwa - w zamian za zaległości
podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budŜetów (szczególny przypadek
wygaśnięcia zobowiązania podatkowego).

Przedawnienie stanowi jedną z form wygasania zobowiązań podatkowych. Celem tej

instytucji jest zachowanie pewności obrotu prawnego po upływie 5 lat, licząc od końca roku
kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wyjątek od zasady
przedawnienia zobowiązania podatkowego po upływie określonego czasu dotyczy
zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką.

Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych

Podatnik moŜe wystąpić do organu podatkowego z wnioskiem o zwolnienie płatnika z

obowiązku  pobrania  podatku  lub  zaliczek  na  podatek  (art.  22  §  2  i  2a  o.p.),  odroczenie
terminu płatności podatku lub zaległości podatkowej, rozłoŜenie na raty zapłaty podatku lub
zaległości  podatkowej  wraz  z  odsetkami  za  zwłokę  (art.  67a  §  1  pkt  1  i  2),  jak  równieŜ  o
umorzenie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej (art. 67a § 1
pkt 3).

Odpowiedzialność majątkowa za zobowiązania podatkowe

Podatnik odpowiada całym swoim majtkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych

podatki. Odpowiedzialność całym majątkiem stwarza moŜliwość egzekwowania zaległości
podatkowych ze wszystkich rzeczy i praw majątkowych przysługujących w danej chwili

Podatki – Katarzyna Boratyńska

podatnikowi. Gdy podatnik pozostaje z związku małŜeńskim odpowiedzialność dotyczy takŜe
majątku objętego wspólnotą ustawową.

Płatnik odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany, a niewpłacony, całym

swoim majątkiem.

Inkasent odpowiada tylko za podatki pobrane i niewpłacone na właściwy rachunek w

określonym terminie, całym swoim majątkiem.

Podstawą odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe jest wspólnota

majątkowa i następstwo majątkowe. Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem
solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe

Prawa i obowiązki następców prawnych

Spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego

majątkowe  prawa  i  obowiązki  spadkodawcy,  z  tym  Ŝe  jeŜeli  na  podstawie  przepisów  prawa
podatkowego  spadkodawcy  przysługiwały  prawa  o  charakterze  niemajątkowym,  związane  z
prowadzoną  działalnością  gospodarczą,  uprawnienia  te  przechodzą  na  spadkobierców  pod
warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek .

Przypadające na rzecz spadkodawcy nadpłaty oraz zwroty podatków, a takŜe

oprocentowanie  z  tych  tytułów  zwracane  są  poszczególnym  spadkobiercom  w  proporcji
określonej  w  ich  zgodnym  oświadczeniu  woli,  pod  warunkiem  złoŜenia  w  organie
podatkowym:  prawomocnego  postanowienia  sądu  o  stwierdzeniu  nabycia  spadku,  zgodnego
oświadczenia woli wszystkich spadkobierców o podziale tych naleŜności .

1.5. Źródła ryzyka podatkowego
1. Zewnętrzne

niestabilne prawo podatkowe,

zmieniające się interpretacje prawa podatkowego (w tym orzeczenia sądów),

fiskalizm organów skarbowych,

zmiany w otoczeniu prawnym,

zmienione uwarunkowania rynkowe.

2. Wewnętrzne

niewystarczająca wiedza pracowników,

niewłaściwy podział obowiązków i zadań,

brak jasnych i skutecznych procedur podatkowych,

brak wymiany informacji między działami „merytorycznymi” i finansowymi,

braki w dokumentacji transakcji,

brak zaangaŜowania działu podatkowego w przygotowanie transakcji,

błędy w systemach informatycznych,

niewykorzystany potencjał systemów informatycznych

Zdefiniowanie strategii podatkowej
1. Określenie czynników determinujących strategię podatkową i ich hierarchizacja

minimalizacja ryzyka zaległości,

minimalizacja obciąŜeń podatkowych,

minimalizacja ryzyka kar z KKS,

minimalizacja naruszenia giełdowych obowiązków sprawozdawczych,

minimalizacja ryzyka pogorszenia reputacji,

minimalizacja kar z ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

A. Majchrzycka-Guzowska, op. cit., s. 224-234.

K. Sachs, G. Młynarczyk, A. Piekacz, Zarządzanie ryzykiem podatkowym (materiały szkoleniowe),

Ernst&Young Sp.zo.o. Spółka Doradztwa Podatkowego, Warszawa 2006, s. 3.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

2. Dostosowanie polityki do strategii biznesowej przedsiębiorstwa
3. Zdefiniowanie poziomu dopuszczalnego ryzyka
4. ZaangaŜowanie działu podatkowego w procesie podejmowania decyzji biznesowych

Korzyści z wdroŜenia systemu zarządzania ryzykiem

zapewnienie zgodności z prawem podatkowym i innymi przepisami prawa,

zmniejszenie ryzyka błędu w zakresie sprawozdawczości podatkowej,

zachowanie równowagi pomiędzy technicznymi oraz operacyjnymi aspektami
dotyczącymi zagadnień podatkowych,

wykrycie nowych moŜliwości,

dostosowanie strategii podatkowej do strategii biznesowej firmy,

zapewnienie

efektywniejszej

kontroli

punktu

widzenia

zarządu

oraz

udziałowców/akcjonariuszy,

zapewnienie moŜliwości pełniejszego oszacowania ryzyka związanego z nowymi
przedsięwzięciami

zachowanie najwyŜszych standardów

1.6. Kontrola podatkowa i przepisy wykonawcze

W polskim systemie podatkowym funkcjonują dwa niezaleŜne od siebie piony organów

upowaŜnionych do przeprowadzania kontroli rozliczeń podatkowych przez podatników. Są to
dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej i urzędy skarbowe. Kontrola podatkowa prowadzona
jest według norm Ordynacji podatkowej (art. 281-292 o.p.) przez urzędy skarbowe. Po jej
zakończeniu kontrolujący sporządzają protokół kontroli, do którego kontrolowany moŜe
wnieść zastrzeŜenia lub wyjaśnienia.

Kontroli podlegają:
-

podatnicy,

płatnicy i

inkasenci oraz

następcy prawni tych podmiotów.

Kontrola  podatkowa  zawsze  podejmowana  jest  z  urzędu.  Jej  celem  jest  sprawdzenie,  czy
kontrolowani  wywiązują  się  z  obowiązków  wynikających  z  przepisów  prawa  podatkowego.
Dotyczy  to  zarówno  prawidłowej  wysokości  zapłaconego  podatku,  wymaganego  prawem
terminu  zapłaty,  jak  i  innych  obowiązków  spoczywających  na  podatnikach,  płatnikach  i
inkasentach  określonych  w  przepisach  prawa.  Kontrola  moŜe  dotyczyć  wyłącznie
obowiązków wynikających z materialnego prawa podatkowego.

Kontrola podatkowa jest przeprowadzana na podstawie imiennego upowaŜnienia.

UpowaŜnienie to musi zawierać następujące informacje:

oznaczenie organu, datę i miejsce wystawienia,

wskazanie podstawy prawnej,

imię i nazwisko kontrolującego (kontrolujących),

numer legitymacji słuŜbowej kontrolującego (kontrolujących),

oznaczenie kontrolowanego,

określenie zakresu kontroli,

datę i przewidywany termin zakończenia kontroli,

podpis osoby udzielającej upowaŜnienia, z podaniem zajmowanego stanowiska lub
funkcji,

Ibidem, s. 22.

Ibidem, s.34.

Opracowano na podstawie: Stella Brzeszczyńska, Kontrola podatkowa (rozdz. XVII). W: Podatki 2006, Dom

Wydawniczy ABC, Warszawa 2006, s.2161 – 2183.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego.

Wszczęcie kontroli podatkowej następuje, generalnie, przez doręczenie kontrolowanemu
upowaŜnienia do jej przeprowadzenia oraz okazanie legitymacji słuŜbowej lub dowodu
osobistego, jeŜeli kontrolujący nie ma obowiązku posiadania legitymacji.

W razie nieobecności kontrolowanego lub osób upowaŜnionych do jego reprezentowania

kontrolujący  wzywa  kontrolowanego  lub  jego  reprezentanta  do  stawienia  się  w  miejscu,  w
którym  moŜna  prowadzić  czynności  kontrolne,  następnego  dnia  po  upływie  7  dni  od  dnia
doręczenia wezwania.

Czynności kontrolne

Czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego

wskazanej. JeŜeli kontrolowanym jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca
osobowości prawnej, czynności kontrolnych dokonuje się w obecności osób upowaŜnionych.

W przypadku nieobecności kontrolowanego czynności kontrolne dokonywane są w

obecności przywołanego świadka. Czynności kontrolne dotyczące przeprowadzenia dowodu z
ksiąg,  ewidencji,  zapisków  lub  innych  dokumentów  nie  wymagają  obecności  świadka.
Kontrolowany  ma  prawo  rezygnacji  z  prawa  uczestniczenia  w  czynnościach  kontrolnych.
Oświadczenie  o  rezygnacji  z  prawa  uczestniczenia  w  czynnościach  kontrolnych  powinien
złoŜyć  na  piśmie.  W  razie  odmowy  złoŜenia  oświadczenia  kontrolujący  dokonuje
odpowiedniej  adnotacji,  dołączając  ją  do  protokołu.  Podatnicy,  płatnicy,  inkasenci  oraz
następcy  prawni  mogą,  w  formie  pisemnej,  wyznaczyć  osobę  fizyczną,  która  będzie
upowaŜniona  do  ich  reprezentowania  w  trakcie  kontroli  podatkowej  oraz  zgłosić  tę  osobę
naczelnikowi  urzędu  skarbowego  właściwemu  w  sprawie  opodatkowania  podatkiem
dochodowym, wójtowi, burmistrzowi (prezydentowi miasta).
Czynności kontrolne mogą być prowadzone:

w siedzibie kontrolowanego,

w innym miejscu przechowywania dokumentacji lub

w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością.

JeŜeli księgi rachunkowe są prowadzone lub przechowywane poza siedzibą kontrolowanego,
kontrolowany  obowiązany  jest  zapewnić  dostęp  do  ksiąg  rachunkowych  w  swojej  siedzibie
albo  w  miejscu  ich  prowadzenia  lub  przechowywania,  jeŜeli  udostępnienie  ich  w  siedzibie
moŜe w znacznym stopniu utrudnić prowadzenie przez kontrolowanego bieŜącej działalności.
Te  same  zasady  dotyczą  podatników  prowadzących  działalność  gospodarczą  w  lokalu
mieszkalnym.

Czynności kontrolne mogą być wykonywane wyłącznie w godzinach prowadzenia

działalności przez kontrolowanego.

Prawa kontrolującego
Przepis art. 286 o.p. wymienia niektóre z czynności kontrolnych, jakie mogą być
wykonywane w czasie kontroli. NaleŜy jednak zwrócić uwagę, Ŝe nie jest to zamknięty
katalog uprawnień kontrolerów.

Kontrolujący są więc w szczególności uprawnieni do:
-

wstępu na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń kontrolowanego,

wstępu do lokali mieszkalnych, jeŜeli jest to niezbędne do zweryfikowania zgodności
stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złoŜonej przez podatnika deklaracji oraz
z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe,

Ŝądania okazania majątku podlegającego kontroli oraz do dokonania jego oględzin,

Ŝądania do udostępnienia akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z
przedmiotem kontroli oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów i
notatek,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą,

zabezpieczania zebranych dowodów,

legitymowania osób w celu ustalenia ich toŜsamości, jeŜeli jest to niezbędne dla
potrzeb kontroli,

Ŝądania przeprowadzenia spisu z natury,

przesłuchiwania  świadków,  kontrolowanego  oraz  osób  upowaŜnionych  do
reprezentowania  kontrolowanego  lub  prowadzenia  jego  spraw,  pracowników  i  osób
współdziałających  z  kontrolowanym  (do  osób  współdziałających  nie  moŜna  zaliczyć
kontrahentów  podatnika,  współdziałanie  dotyczy  tutaj  działania  wewnątrz
przedsiębiorstwa),

zasięgania opinii biegłych.

Ponadto kontrolujący moŜe zaŜądać wydania, na czas trwania kontroli, za
pokwitowaniem:
-

próbek towarów,

akt,  ksiąg  i  dokumentów  związanych  z  przedmiotem  kontroli,  gdy  zachodzi
uzasadnione  podejrzenie,  Ŝe  są  one  nierzetelne  lub  gdy  podatnik  nie  zapewnia
kontrolującym  warunków  umoŜliwiających  wykonywanie  czynności  kontrolnych
związanych  z  badaniem  tej  dokumentacji,  a  w  szczególności  nie  udostępnienia
kontrolującym  samodzielnego  pomieszczenia  i  miejsca  do  przechowywania
dokumentów.

Kontrolujący  moŜe  w  razie  uzasadnionej  potrzeby  zaŜądać  pomocy  organu  Policji,  StraŜy
Granicznej  lub  StraŜy  Miejskiej,  jeŜeli  trafi  na  opór  uniemoŜliwiający  lub  utrudniający
przeprowadzenie  czynności  kontrolnych,  albo  zwrócić  się  o  ich  asystę,  gdy  zachodzi
uzasadnione przypuszczenie, Ŝe na taki opór natrafi.
Kontrolowany ma obowiązek umoŜliwić wykonywanie czynności kontrolnych określonych w
upowaŜnieniu  do  kontroli  (umoŜliwienie  nieodpłatnie  filmowania,  fotografowania,
dokonywania  nagrań  dźwiękowych,  przedstawienia,  na  Ŝądanie  kontrolującego,  tłumaczenia
na  język  polski  sporządzonej  w  języku  obcym  dokumentacji  dotyczącej  spraw  będących
przedmiotem kontroli).

Do uprawnień kontrolowanego moŜna zaliczyć m. in.:
-

kontrolujący ma obowiązek okazać upowaŜnienie do kontroli i legitymację słuŜbową,

kontrolujący ma obowiązek informowania o kaŜdym przypadku niezakończenia
kontroli w terminie,

czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego lub osób przez
niego wskazanych (nie dotyczy dowodu z ksiąg, ewidencji, zapisków, innych
dokumentów),

czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego – w godzinach
prowadzenia działalności,

czynność oględzin lokalu jest moŜliwa tylko za zgodą kontrolowanego (jeśli jej nie
ma, wymagana jest zgoda prokuratora),

kontrolowanego zawiadamia się o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z
zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin nie później niŜ bezpośrednio przed
przeprowadzeniem czynności,

jeśli kontrolowany nie zgadza się z ustaleniami protokołu, moŜe w terminie 14 dni od
jego doręczenia przedstawić zastrzeŜenia lub wyjaśnienia wskazując wnioski
dowodowe,

organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w kaŜdym stadium
postępowania,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

w kaŜdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest umoŜliwić stronie
przeglądanie akt sprawy oraz sporządzani z nich notatek, kopii lub odpisów – w lokalu
organu podatkowego w obecności pracownika tego organu.

Cały przebieg kontroli kontrolujący dokumentuje w protokole. Protokół kontroli zawiera w
szczególności:

wskazanie kontrolowanego,

wskazanie osób kontrolujących,

określenie przedmiotu i zakresu kontroli,

określenie miejsca i czasu przeprowadzenia kontroli,

opis dokonanych ustaleń faktycznych,

dokumentację dotyczącą przeprowadzonych dowodów,

pouczenie o prawie złoŜenia zastrzeŜeń lub wyjaśnień.

NajwaŜniejszą  zmianą  w  zakresie  kontroli  podatkowej,  wprowadzoną  od  1  stycznia  2009  r.
przepisami art. 282b i art. 282c  Ordynacji podatkowej, jest obowiązek zawiadomienia przez
organy  podatkowe  kontrolowanego  o  zamiarze  wszczęcia  kontroli  podatkowej.  Organ
podatkowy jest uprawniony do wszczęcia kontroli podatkowej nie wcześniej niŜ po upływie 7
dni  i  nie  później  niŜ  po  upływie  30  dni  od  dnia  doręczenia  zawiadomienia  o  zamiarze
wszczęcia kontroli. Przepis art. 282c Ordynacji podatkowej przewiduje wyjątki od obowiązku
uprzedniego doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej. NaleŜą do
nich,  m.  in.  sytuacje,  w  których  kontrola  dotyczy  zasadności  zwrotu  róŜnicy  podatku  lub
zwrotu  podatku  naliczonego  w  rozumieniu  przepisów  o  podatku  od  towarów  i  usług,
opodatkowania  przychodów  nieznajdujących  pokrycia  w  ujawnionych  źródłach  lub
pochodzących  ze  źródeł  nieujawnionych,  niezgłoszonej  do  opodatkowania  działalności
gospodarczej, czy ma charakter doraźny dotyczący ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy
rejestrującej.

1.6. Egzekucja zaległości podatkowych

Do postępowania egzekucyjnego naleŜności pienięŜnych dochodzi wyłącznie wówczas,

gdy  zobowiązanie  podatkowe  nie  zostało  wykonane  w  terminie  wynikającym  z  ustawy  lub
doręczonej  decyzji  wymiarowej.  Decyzje  podatkowe  doręczone  począwszy  od  1  stycznia
2009 r. nie podlegają juŜ wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, a przy
wniesieniu odwołania – przed doręczeniem ostatecznej decyzji organu odwoławczego. Zatem
do  zakończenia  sporu  przed  organem  odwoławczym  podatnik  nie  musi  płacić  podatku
wynikającego  z  decyzji.  Organ  podatkowy  I  instancji  moŜe  jednak  doprowadzić  do
wcześniejszego  wykonania  decyzji,  nadając  decyzji  odrębnym  postanowieniem  rygor
natychmiastowej wykonalności. Na postanowienie przysługuje zaŜalenie, ale jego wniesienie
nie  wstrzymuje  wykonania  decyzji.  MoŜe  tak  się  zdarzyć,  jeśli  organ  podatkowy  posiada
informacje,  z  których  wynika,  Ŝe  wobec  podatnika  toczy  się  postępowanie  egzekucyjne  w
zakresie  innych  naleŜności  pienięŜnych;  podatnik  nie  posiada  majątku  o  wartości
odpowiadającej  zaległości  podatkowej  wraz  z  odsetkami  za  zwłokę,  na  którym  moŜna
ustanowić  hipotekę  przymusową  lub  zastaw  skarbowy,  które  korzystałyby  z  pierwszeństwa
zaspokojenia;  gdy  podatnik  pozbywa  się  majątku  znacznej  wartości,  a  takŜe  kiedy  okres  do
upływu  terminu  przedawnienia  zobowiązania  podatkowego  jest  krótszy  niŜ  trzy  miesiące.
Skutkiem  tej  zmiany,  jest  to,  Ŝe  podatnik,  który  wniósł  odwołanie  od  decyzji  organu
podatkowego  i  czeka  na  jego  rozpatrzenie,  nie  uzyska  do  czasu  wydania  decyzji  w  sprawie
zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach.

Opracowano na podstawie: Stella Brzeszczyńska, Egzekucja zobowiązań podatkowych (rozdz. XIX). W:

Podatki 2006, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006, s. 2288 – 2333.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Ustawa

postępowaniu

egzekucyjnym

określa

takŜe

reguły

postępowania

zabezpieczającego.  Dochodzi  do  niego  wówczas,  gdy  brak  zabezpieczenia  mógłby  utrudnić
lub  uniemoŜliwić  egzekucję  naleŜności,  w  szczególności  gdy  stwierdzono:  brak  płynności
finansowej  zobowiązanego,  nierzetelne  prowadzenie  ksiąg  podatkowych,  dokonywanie
wyprzedaŜy majątku.

W przypadku wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej egzekucja

zobowiązania wynikającego z tej decyzji moŜe być wszczęta dopiero wówczas, gdy
egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

Egzekucji administracyjnej podlegają m. in.:
-

podatki, opłaty i inne naleŜności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji
podatkowej,

grzywny i kary pienięŜne wymierzane przez organy administracji publicznej,

naleŜności pienięŜne z tytułu ceł, podatku od towarów i usług oraz akcyzy.

Organy  egzekucyjne  prowadzą  zarówno  egzekucję  naleŜności  pienięŜnych,  jak  i  egzekucję
obowiązków  o  charakterze  niepienięŜnym  (np.  obowiązek  opróŜnienia  lokalu,  rozbiórki
budynku).  Obowiązki  o  charakterze  niepienięŜnym  egzekwowane  są  w  następujący  sposób:
grzywna,  wykonanie  zastępcze,  odebranie  rzeczy  ruchomej  lub  nieruchomości,  opróŜnienie
lokali, przymus bezpośredni.

NaleŜności pienięŜne moŜna egzekwować poprzez egzekucję z pieniędzy, z

wynagrodzenia  za  pracę,  ze  świadczeń  emerytalnych,  z  rachunków  bankowych,  z  papierów
wartościowych,  z  weksla,    z  autorskich  praw  majątkowych,  z  udziałów  w  spółce  z  o.o.,  z
ruchomości  i  nieruchomości  zobowiązanego.  Zobowiązania  podatkowe,  jako  naleŜności
pienięŜne,  są  egzekwowane  za  pomocą  jednego  z  wyŜej  wymienionych  środków
egzekucyjnych, najczęściej poprzez zajęcie rachunku bankowego i zajęcie ruchomości.

WyróŜnia się zamknięty katalog rzeczy i praw majątkowych, które nie podlegają

egzekucji np. środki pienięŜne w kwocie 760 zł. Ustawodawca chroni w ten sposób minimum
egzystencji podatnika; wyłączono bowiem rzeczy niezbędne w codziennej egzystencji
zobowiązanego i jego rodziny, jak i słuŜące nauce lub pracy zarobkowej.

Organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli

zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub
nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłoŜenie na raty spłaty
naleŜności pienięŜnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ
egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych.

Egzekutor (poborca skarbowy) obowiązany jest przed rozpoczęciem czynności

egzekucyjnych  bez  wezwania  okazać  zobowiązanemu  zaświadczenie  organu  egzekucyjnego
lub  legitymację  słuŜbową,  upowaŜniające  do  czynności  egzekucyjnych.  Jednocześnie
przystępując  do  czynności  egzekucyjnych  doręcza  on  zobowiązanemu  odpis  tytułu
wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

JeŜeli egzekucja prowadzona wobec podmiotu wpisanego w Krajowym Rejestrze

Sadowym  dotyczy  naleŜności  podatkowych,  celnych  lub  naleŜności,  do  których  poboru  jest
zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie zostały one uiszczone w terminie 60 dni
od  daty  wszczęcia  egzekucji,  organ  egzekucyjny  składa  wniosek  o  wpisanie  do  Krajowego
Rejestru  Sądowego  daty  wszczęcia  egzekucji  tych  naleŜności,  wysokości  pozostałych  do
wyegzekwowania kwot oraz daty i sposobu zakończenia egzekucji.

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę
Wynagrodzenie  ze  stosunku  pracy  podlega  egzekucji  z  zakresie  określonym  w  przepisach
Kodeksu  Pracy.  Obejmuje  ono  wszystkie  dodatki  i  wartość  świadczeń  w  naturze,  po
potrąceniu  podatków  naleŜnych  od  tego  wynagrodzenia.  Z  wynagrodzenia  za  pracę  –  po

Podatki – Katarzyna Boratyńska

odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób
fizycznych – podlegają potrąceniu tylko następujące naleŜności:

sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń
alimentacyjnych – do trzech piątych wynagrodzenia,

sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie naleŜności innych
niŜ świadczenia alimentacyjne – do połowy wynagrodzenia,

zaliczki pienięŜne udzielone pracownikowi,

kary pienięŜne dotyczące nieprzestrzegania przez pracownika ustalonego porządku,
regulaminu pracy, przepisów bhp oraz przepisów przeciwpoŜarowych.

Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:
-

najniŜszego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom zatrudnionym w
pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób
fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych
na pokrycie naleŜności innych niŜ świadczenia alimentacyjne,

75% najniŜszego wynagrodzenia – przy potrącaniu zaliczek pienięŜnych udzielonych
pracownikowi,

90%  najniŜszego  wynagrodzenia  –  przy  potrącaniu  kar  pienięŜnych  dotyczących
nieprzestrzegania  przez  pracownika  ustalonego  porządku,  regulaminu  pracy,
przepisów bhp oraz przepisów przeciwpoŜarowych; kara pienięŜna zarówno za jedno
przekroczenie, jak i za kaŜdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie moŜe być
wyŜsza od 1-dniowego wynagrodzenia pracownika, a łączne kary pienięŜne nie mogą
przewyŜszać  dziesiątej  części  wynagrodzenia  przypadającego  pracownikowi  do
wypłaty.

Przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych wynagrodzenie
pracownika zatrudnionego u kilku pracodawców podlega zsumowaniu w celu określenia
kwoty wolnej od potrąceń.

Zajęcie wynagrodzenia zachowuje moc równieŜ w przypadku zmiany stosunku pracy lub

zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a takŜe
w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę.

Egzekucja z rachunku bankowego

Egzekucja z rachunków bankowych jest najczęściej uŜywanym środkiem egzekucyjnym,

jest teŜ najbardziej skuteczna.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonuje się przez przesłanie do banku

zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pienięŜnej zobowiązanego z rachunku bankowego do
wysokości  egzekwowanej  naleŜności  pienięŜnej  wraz  z  odsetkami  z  tytułu  niezapłacenia  w
terminie  dochodzonej  wierzytelności  oraz  kosztami  egzekucyjnymi.  Zajęcie  obejmuje
równieŜ kwoty, które nie były na rachunku bankowym w  chwili zajęcia,  a zostały wpłacone
na  ten  rachunek  po  dokonaniu  zajęcia.  Organ  egzekucyjny  wzywa  bank,  aby  bez  zgody
organu  egzekucyjnego  nie  dokonywał  wypłat  z  rachunku  bankowego  do  wysokości  zajętej
wierzytelności,  lecz  bezzwłocznie  przekazał  zajętą  kwotę  organowi  egzekucyjnemu  na
pokrycie egzekwowanej naleŜności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od
dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wypłaty.

Najpierw o wszczęciu egzekucji zostaje zawiadomiony bank, a dopiero potem

zobowiązany. Wolne od zajęcia są środki pienięŜne na rachunkach oszczędnościowych jednej
osoby,  niezaleŜnie  od  liczby  zawartych  umów  z  bankiem,  do  wysokości  3-krotnego
przeciętnego  miesięcznego  wynagrodzenia  w  sektorze  przedsiębiorstw,  bez  wypłat  z  zysku,
ogłaszanego  przez  Prezesa  GUS  za  okres  bezpośrednio  poprzedzający  dzień  wystawienia
tytułu wykonawczego.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym

(koszty egzekucyjne) obciąŜają zobowiązanego. Na koszty egzekucyjne składają się opłaty i
wydatki.

Zasady naliczania opłat za czynności egzekucyjne

Zawsze uiszczana jest opłata manipulacyjna z chwilą doręczenia kopii tytułu

wykonawczego w wysokości 1% od kwoty egzekwowanej. Kwota egzekwowana to cała
dochodzona naleŜność wraz z odsetkami w dniu jej dochodzenia, bez kosztów egzekucyjnych.

Stawki za poszczególne czynności wynoszą:
-

5% od kwoty pobranej naleŜności, nie mniej jednak niŜ 2 zł 50 gr – za pobranie
pieniędzy przez poborcę egzekwowanej kwoty (wyłącznie na miejscu u
zobowiązanego). Gdy opłata następuje w urzędzie 5% nie naleŜy się,

4% za zajęcie wynagrodzenia za pracę i świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

5% za zajęcie innych wierzytelności (np. rachunek bankowy), nie mniej jednak niŜ 4
zł 20 gr,

6% za zajęcie ruchomości, nie mniej jednak niŜ 6 zł 80 gr,

8% egzekwowanej naleŜności za zajęcie nieruchomości, nie więcej jednak niŜ 34 200
zł.

Opłaty  za  ww.  czynności  egzekucyjne  oblicza  się  oddzielnie  od  kaŜdego  tytułu
wykonawczego , który był podstawą dokonania  czynności egzekucyjnych. Opłaty te pobiera
się  tylko  raz  w  toku  postępowania  egzekucyjnego,  chociaŜby  te  same  czynności  były
następnie odnawiane.

Przy róŜnych stawkach za zajęcie stosuje się regułę, Ŝe wyŜsza stawka „wchłania” niŜszą

stawkę. Oznacza to, Ŝe opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie (nie mniej niŜ 6
zł 80 gr), za które naleŜy  się najwyŜsza opłata, choćby w toku postępowania egzekucyjnego
dokonano  kilku  czynności  egzekucyjnych  (np.  zajęcie  ruchomości,  rachunku  bankowego  i
wynagrodzenia).  Stawki  procentowe  liczy  się  zawsze  od  kwoty  egzekwowanej  w  danym
momencie, a nie od kwoty pierwotnej.

Wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione w związku z

przeprowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, np. koszty przejazdu, delegacji, ogłoszeni
w prasie, koszt biegłych wyceniających wartość nieruchomości, koszty sporządzenia
dokumentów).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

2. Podatki pośrednie

2.1. Podatek od towarów i usług (VAT)

2.1.1. Podstawowe cechy podatku od towarów i usług

Definicja podatku od towarów i usług (wartości dodanej) została zawarta w art. 2 I

Dyrektywy.  Zasada  wspólnego  systemu  podatku  od  towarów  i  usług  obejmuje  zastosowanie
do towarów i usług ogólnego podatku konsumpcyjnego dokładnie proporcjonalnego do ceny
towarów  i  usług,  niezaleŜnie  od  ilości  transakcji,  jakie  mają  miejsce  w  procesie  produkcji  i
dystrybucji  przed  etapem,  na  którym  podatek  jest  pobierany.  KaŜda  transakcja  będzie
podlegała  podatkowi  od  towarów  i  usług  obliczonemu  od  ceny  towarów  lub  usług  według
stawki,  jaka  ma  zastosowanie  do  takich  towarów  i  usług,  po  odjęciu  kwoty  podatku  od
towarów  i  usług  poniesionego  bezpośrednio  w  składnikach  kosztów.  Wspólny  system
podatku  od  towarów  i  usług  stosuje  się  aŜ  do  etapu  sprzedaŜy  detalicznej,  łącznie  z  tym
etapem.

Z przepisu tego wynikają zasadnicze cechy powyŜszego podatku:

powszechność – ma ona dwa aspekty. Z jednej strony podatek powinien być

nałoŜony na wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Z drugiej
strony, zasadniczo wszystkie transakcje wykonywane przez przedsiębiorców powinny
podlegać opodatkowaniu VAT,

opodatkowanie konsumpcji – do opodatkowania VAT powinno dojść na

ostatnim etapie obrotu. Przedsiębiorcy nie powinni być zasadniczo obciąŜani VAT,

proporcjonalność do ceny – podstawą opodatkowania jest obrót z tytułu

czynności podlegających opodatkowaniu,

neutralność – podatnikowi przysługuje prawo do obniŜenia podatku naleŜnego

(wynikającego z dokonanych czynności opodatkowanych) o podatek naliczony
(wynikający z dokonanych zakupów lub importu towarów)

Podstawowym aktem prawnym regulującym opodatkowanie podatkiem VAT jest ustawa

z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm) –
u.p.t.u. Wiele kwestii szczegółowych uregulowanych jest jednak w aktach wykonawczych do
ustawy.

Harmonizacja podatków pośrednich w państwach członkowskich Unii Europejskiej

W latach 60. podjęto prace nad opracowaniem wspólnych ram dla jednolitego dla całej

wspólnoty  podatku  obrotowego.  Podstawowym  załoŜeniem  twórców  tego  podatku,
nazwanego  podatkiem  od  wartości  dodanej  było  obciąŜenie  tym  podatkiem  ostatecznego
konsumenta  i  uwolnienie  od  jego  cięŜaru  przedsiębiorców.  ZałoŜenia  te  zawarte  zostały  w
tzw.  I  Dyrektywie,  którą  uzupełniała  II  Dyrektywa.  Obydwa  akty  pochodziły  z  1967  r.  W
1977  r.  wydano  VI  Dyrektywę,  która  zastąpiła  II  Dyrektywę,  jako  akt  prawny  regulujący
elementy konstrukcyjne opisywanego podatku.

Wspólnotowy system podatku VAT oparty jest dodatkowo na następujących aktach

prawnych:

Ósmej Dyrektywie Rady z 1979 r. regulującej zasady zwrotu VAT podmiotom

z innych państw UE,

Trzynastej Dyrektywie Rady z 1986 r. określającej zasady zwrotu VAT podmiotom spoza
UE

Ibidem, s. 700.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

WaŜne definicje

Ustawodawca w przepisach o VAT posługuje się pojęciem „terytorium kraju”,

rozumianym jako terytorium RP. Określenie terytorium kraju ma duŜe znaczenie praktyczne,
bowiem w przypadku, gdy dostawa towarów lub świadczenie usług ma miejsce na terytorium
kraju, mają zastosowanie polskie przepisy o podatku VAT.

Państwem członkowskim w rozumieniu ustawy jest państwo naleŜące do Wspólnoty

Europejskiej.  Od  1  maja  2004  r.  są  to:  Austria,  Belgia,  Cypr,  Czechy,  Niemcy,  Dania,
Estonia,  Grecja,  Hiszpania,  Finlandia,  Francja,  Litwa,  Łotwa,  Malta,  Polska,  Słowenia,
Słowacja,  Wielka  Brytania,  Węgry,  Irlandia,  Włochy,  Luksemburg,  Holandia,  Portugalia,
Szwecja.

Dodatkowo od 1 stycznia 2007: Bułgaria, Rumunia.

Na terytorium Wspólnoty zasadniczo składają się terytoria państw członkowskich

Wspólnoty  Europejskiej.  JednakŜe,  zgodnie  z  art.  3  ust.  3  VI  Dyrektywy,  na  potrzeby
stosowania  u.p.t.u.  Księstwo  Monako  traktuje  się  jako  terytorium  republiki  Francuskiej,  zaś
wyspę  Man  –  jako  terytorium  Zjednoczonego  Królestwa  Wielkiej  Brytanii  i  Irlandii
Północnej  np.  przywóz  towarów  z  Włoch  do  Monako  nie  będzie  traktowany  jako  import
towarów ( w Monako), zaś jako transakcja wewnątrzwspólnotowa.

Niektóre terytoria naleŜące do poszczególnych państw członkowskich dla potrzeb

podatku VAT zostały wyłączone z terytorium Wspólnoty Europejskiej:
-

wyspy Helgoland, terytorium Buesingen – wyłączone z Niemiec,

Ceuta, Melilla Wyspy Kanaryjskie – z Królestwa Hiszpanii,

Livingo, Campione d’Italia, włoska część jeziora Lugano – Z Republiki Włoskiej,

Góra Athos – z Gracji,

Wyspy Alandzkie – z Finlandii.

Wobec powyŜszego, wywóz towarów z Wysp kanaryjskich na terytorium Portugalii dla

celów VAT będzie traktowany jako import towarów.
Towary wg przepisów u.p.t.u. to:
-

rzeczy ruchome,

wszelkie postacie energii,

budynki i budowle lub ich części,

grunty

będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i

usług, i ponadto, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o
statystyce publicznej (z wyjątkiem gruntów).

Rzeczą ruchomą są tylko rzeczy materialne. Towarami nie są zatem pieniądze, papiery

wartościowe, prawa majątkowe czy tez grunty. Rzeczą ruchomą nie jest równieŜ energia,
dlatego ustawodawca wymienił wszelkie postacie energii oddzielnie.

Obiekty budowlane – konstrukcje połączone z gruntem w sposób trwały, wykonane z

materiałów budowlanych i elementów składowych, będące wynikiem prac budowlanych.

Budynki – zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i

urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych. Przystosowane są do
przebywania ludzi, zwierząt lub ochrony przedmiotów.

Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych nie zawiera definicji budowli, lecz jedynie

„obiektów inŜynierii lądowej i wodnej” (są to wszystkie obiekty budowlane nie
klasyfikowane jako budynki, czyli np. drogi kolejowe, mosty, autostrady, zapory wodne).

Przez import towarów rozumie się przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na

terytorium kraju, np. Przywóz lodówek z Rosji do Polski, przywóz bawełny z USA do Polski.

H. Bogdanowska, P. Skorupa, Podatek od towarów i usług. Rozdział IV, W: Podatki 2006, Dom Wydawniczy

ABC, Warszawa 2006, s. 699-700.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Podatek z tytułu importu towarów pobierany jest przez urzędy celne. Podatnik

zobowiązany jest do fizycznej zapłaty podatku w urzędzie, a podatek ten nie jest wykazywany
w deklaracji podatkowej. Co do zasady, podatnik jest obowiązany w terminie 10 dni, licząc
od dnia jego powiadomienia przez organ celny o wysokości naleŜności podatkowych, do
wpłacenia kwoty obliczonego podatku z tytułu importu towarów.

Usługi związane z importem towarów opodatkowane są stawką 0% (z określonymi

wyłączeniami). Warunkiem stosowania tej stawki jest fakt, iŜ wartość tych usług została
wliczona do podstawy opodatkowania VAT w przypadku importu towarów.

Eksport towarów

Przez eksport towarów rozumie się, potwierdzony przez urząd celny wywóz towarów z

terytorium kraju poza terytorium Wspólnoty. Aby doszło do eksportu towarów muszą zostać
spełnione łącznie dwa warunki:

musi nastąpić fizyczne przesunięcie towarów z terytorium Polski poza terytorium Unii
Europejskiej,

wywóz towarów musi nastąpić w wykonaniu dostawy towarów.

Przykładowo, za eksport towarów nie zostanie uznany obecnie wywóz towarów przez

podatnika do jego magazynu połoŜonego poza terytorium Unii Europejskiej. Wywóz taki nie
nastąpi bowiem w wykonaniu dostawy towarów.

Opodatkowaniu stawką 0% podlegają usługi związane z eksportem towarów:

polegające na wykonywaniu czynności bezpośrednio związanych z organizacją
eksportu towarów, a w szczególności wystawianiu dokumentów spedytorskich,
konosamentów i załatwianiu formalności celnych,

dotyczące towarów eksportowanych polegających na ich pakowaniu, przewozie do
miejsce formowania przesyłek zbiorowych, składowaniu, przeładunku, waŜeniu,
kontrolowaniu i nadzorowaniu bezpieczeństwa przewozu,

świadczone na podstawie umowy maklerskiej, agencyjnej, zlecenia i pośrednictwa,
dotyczących towarów eksportowanych.

Przykład 1

W związku z umową sprzedaŜy, polska spółka X dokonuje wywozu sprzętu RTV z Polski

na Ukrainę. Będzie miał miejsce eksport. Gdyby spółka X dokonywała wywozu sprzętu na
Słowację, zamiast eksportu miałaby miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

SprzedaŜą wg u.p.t.u. jest:

odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,

eksport towarów,

wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Definicja ta nie obejmuje pozostałych czynności podlegających opodatkowaniu, tj.

wewnatrzwspólnotowego  nabycia  towarów  oraz  importu  towarów.  Ma  to  znaczenie  przy
obliczaniu  tzw.  współczynnika  struktury  sprzedaŜy  –  są  w  nim  uwzględniane  tylko  te
czynności, które mogą być uznane za sprzedaŜ.

Mały podatnik

Małym podatnikiem jest podatnik VAT:

u którego wartość sprzedaŜy (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w

poprzednim roku podatkowym wyraŜonej w złotych kwoty odpowiadającej
równowartości 1 200 000 euro,

prowadzący

przedsiębiorstwo

maklerskie,

zarządzający

funduszami

powierniczymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o

Podatki – Katarzyna Boratyńska

podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu – jeŜeli kwota prowizji lub innych postaci
wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w
poprzednim roku podatkowym wyraŜonej w złotych kwoty odpowiadającej
równowartości 45 000 euro.

Przeliczenia kwot wyraŜonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro

ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku
podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł.

Mali podatnicy – po zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego – mogą wybrać

kasową metodę rozliczenia VAT. Obowiązek podatkowy będzie powstawać co do zasady po
otrzymaniu płatności za  wykonane  czynności, jednak nie później niŜ 90. dnia licząc od dnia
wydania  towaru  lub  wykonania  usługi.  Dla  małych  podatników,  którzy  wybrali  metodę
kasową,  okresem  rozliczeniowym  jest  kwartał.  Konsekwencją  wyboru  kasowej  metody
rozliczeń  jest  niemoŜność  rezygnacji  z  niej  w  ciągu  12  miesięcy.  Po  upływie  tego  okresu
rezygnacja  jest  moŜliwa,  pod  warunkiem  uprzedniego  zawiadomienia  na  piśmie  naczelnika
urzędu  skarbowego.  Natomiast  mali  podatnicy,  którzy  nie  wybrali  metody  kasowej,  mogą
wybrać rozliczenie kwartalne.

Tabela 1. Mały podatnik VAT w 2009r.

W 2009 r. małym podatnikiem w rozumieniu ustawy o VAT

jest podatnik:

Kwota przeliczona

- u którego wartość sprzedaŜy (wraz z kwotą podatku) nie
przekroczyła w 2008 r. wyraŜonej w złotych kwoty
odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro,

4.053.000 zł

- prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający
funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą
lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z
wyjątkiem komisu - jeŜeli kwota prowizji lub innych postaci
wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie
przekroczyła w 2008 r. wyraŜonej w złotych kwoty
odpowiadającej równowartości 45.000 euro.

152.000 zł

Małym podatnikiem moŜe być równieŜ podatnik rozpoczynający w trakcie roku podatkowego
wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdy
przewidywana przez niego wartość sprzedaŜy nie przekroczy, w proporcji do okresu
prowadzonej działalności gospodarczej, odpowiednio kwoty 1.200.000 euro lub 45.000 euro.
Mały podatnik traci prawo do rozliczania podatku metodą kasową, począwszy od rozliczenia
za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczył limity wartości sprzedaŜy.
Przeliczenia kwot wyraŜonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego
przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego w
zaokrągleniu do 1.000 zł.
Źródło: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535
z późn. zm.).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Tabela 2. Mały podatnik VAT w 2010 r.

W 2010 r. małym podatnikiem w rozumieniu ustawy o VAT

będzie podatnik:

Kwota przeliczona

- u którego wartość sprzedaŜy (wraz z kwotą podatku) nie
przekroczyła w 2009 r. wyraŜonej w złotych kwoty
odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro,

5.067.000 zł

- prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający
funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą
lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z
wyjątkiem komisu - jeŜeli kwota prowizji lub innych postaci
wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie
przekroczyła w 2009 r. wyraŜonej w złotych kwoty
odpowiadającej równowartości 45.000 euro.

190.000 zł

Organem podatkowym właściwym dla podatnika jest naczelnik urzędu skarbowego

właściwy ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu
podatkiem  VAT.  Do  takich  czynności  naleŜy  m.in.  odpłatna  dostawa  towarów  i  odpłatne
świadczenie  usług  na  terytorium  Polski,  eksport  towarów,  import  towarów  oraz
wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W praktyce często zdarza się, Ŝe podatnik wykonuje czynności na obszarze podlegającym

właściwości dwóch, albo nawet większej liczby urzędów skarbowych. W takiej sytuacji
właściwym organem podatkowym jest:

dla osób fizycznych – naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce
zamieszkania podatnika,

dla osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej
- naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na adres siedziby.

W przypadku podmiotów zagranicznych nieposiadających w Polsce stałego miejsca

zamieszkania, siedziby albo stałego miejsca prowadzenia działalności, właściwym organem
podatkowym jest Naczelnik Drugiego urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście. Organ ten
jest właściwy w sytuacji, gdy nie jest moŜliwe ustalenie właściwości urzędu.

Opisane kwestie nie mają zastosowania w przypadku poboru podatku w imporcie

towarów. Podatek VAT jest płacony wówczas u naczelnika urzędu celnego właściwego ze
względu na miejsce dokonania importu.

Organem odwoławczym od decyzji wydanych przez naczelników urzędów skarbowych

jest  dyrektor  izby  skarbowej.  Prawidłowe  określenie  właściwości  organu  podatkowego  ma
duŜe  znaczenie  praktyczne.  Wyłącznie  organ  właściwy  moŜe  skutecznie  rozstrzygać  sprawy
dotyczące  danego  podatnika.  Decyzja  ostateczna  wydana  z  naruszeniem  przepisów  o
właściwości  podlega  usunięciu  z  obrotu  prawnego  poprzez  stwierdzenie  jej  niewaŜności.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Ponadto, skarga na decyzję dotknięta wadą niewaŜności uprawnia wojewódzki są
administracyjny do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym

2.1.3. Zakres stosowania

Czynności opodatkowane podatkiem VAT to:

odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,

eksport towarów,

import towarów,

wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju

wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów,

likwidacja działalności gospodarczej przez osobę fizyczną lub rozwiązanie spółki
osobowej

Podatek VAT oderwany jest od cywilnoprawnej formy danej czynności. Nie jest istotne,

czy dana czynność została dokonana z zachowaniem odpowiedniej formy, przewidzianej np.
w  przepisach  Kodeksu  Cywilnego.  Np.,  sprzedaŜ  nieruchomości  będzie  podlegała
opodatkowaniu  niezaleŜnie  od  tego,  czy  została  dochowana  forma  aktu  notarialnego.  Bez
znaczenia  pozostaje  równieŜ  fakt,  czy  podatnik  dopełnił  administracyjnych  wymogów,  czy
teŜ  warunków  prowadzenia  danej  działalności.  Opodatkowaniu  VAT  będzie  podlegała
działalność  polegająca  na  sprzedaŜy  alkoholu  w  sytuacji,  gdy  podatnik  nie  uzyskał
stosownego zezwolenia na obrót takimi produktami.

Przykład 2

Podatnik prowadzi działalność polegająca na wytwarzaniu sprzętu RTV. Przy nabywaniu

komponentów do produkcji sprzętu podatnik odliczał podatek naliczony. W ramach programu
motywacyjnego  podatnik  postanowił  wynagrodzić  najlepszych  pracowników  telewizorami
własnej  produkcji.  Przekazanie  telewizorów  na  rzecz  pracowników  będzie  podlegało
opodatkowaniu  VAT.  Podatnik  będzie  zobowiązany  w  takiej  sytuacji  wystawić  fakturę
wewnętrzną.

Przykład 3

Podatnik w lutym 1992 r. nabył samochód cięŜarowy. JednakŜe w 2009 r. postanowił

przekazać  samochód  na  rzecz  stowarzyszenia  X.  Przekazanie  samochodu  nie  będzie
podlegało  opodatkowaniu.  Podatnikowi  nie  przysługiwało  bowiem  przy  zakupie  samochodu
prawo  do  odliczenia  podatku  naliczonego  (w  lutym  1992  r.  nie  obowiązywały  jeszcze  w
Polsce przepisy nakładające podatek VAT).

Nieodpłatne przekazanie towarów niepodlegające opodatkowaniu

Pewne nieodpłatne wydania towarów, mimo, iŜ co do zasady powinny podlegać

opodatkowaniu, zostały przez ustawodawcę wyłączone z zakresu opodatkowania. Nie
podlegają opodatkowaniu wydania takich materiałów, jak drukowane materiały reklamowe i
informacyjne, np. katalogi, foldery itp. o wartości nie wyŜszej niŜ wskazanej w ustawie.

Przykład 4

Firma farmaceutyczna przekazuje próbki leków lekarzom. Przekazywane są pojedyncze,

najmniejsze na rynku opakowania leków. Wydanie próbki nie będzie podlegało
opodatkowaniu

Ibidem, s. 713 - 714.

Ibidem, s. 718-719.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

2.1.4. Podatnicy i płatnicy VAT

Podatnikiem VAT jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna

niemająca  osobowości  prawnej,  podlegająca  na  mocy  ustaw  podatkowych  obowiązkowi
podatkowemu.  Płatnikiem  VAT  jest  osoba  fizyczna,  osoba  prawna  lub  jednostka
organizacyjna  niemająca  osobowości  prawnej  obowiązana  na  podstawie  przepisów  prawa
podatkowego  do  obliczenia  i  pobrania  od  podatnika  podatku  i  wpłacenia  go  we  właściwym
terminie  organowi  podatkowemu.  Co  jest  istotne,  o  posiadaniu  statusu  podatnika  VAT  nie
decyduje fakt rejestracji dla celów VAT. Rejestracja jest jedynie czynnością administracyjną.
Obowiązki  wynikające  z  przepisów  o  VAT  ciąŜą  na  podmiotach  spełniających  kryteria
podatników niezaleŜnie od faktu rejestracji.

Przykład 5

Spółka prowadząca działalność charytatywną, niezarejestrowana dla celów VAT, posiada

nieruchomość w centrum Warszawy, którą od kilku lat wynajmuje firmom pod powierzchnię
biurową.  Spółka  ta  ma  przymiot  podatnika  VAT,  i  –  o  ile  przychód  netto  z  tytułu  wynajmu
przekracza  w  roku  podatkowym  kwotę  10000  euro  (kwota  uprawniająca  do  stosowania
zwolnienia  w  2007  r.

) zobowiązana jest do naliczania podatku VAT z tytułu najmu.

Powinna teŜ złoŜyć zgłoszenie rejestracyjne VAT-R.

Stwierdzenie, Ŝe dany podmiot – w odniesieniu do konkretnej czynności – jest

podatnikiem VAT, ma istotne znaczenie praktyczne i finansowe, gdyŜ jedynie podatnikowi
przysługuje prawo do obniŜenia kwoty podatku naleŜnego o kwotę podatku naliczonego.

Przykład 6

Osoba będąca podatnikiem z tytułu wykonywania czynności doradztwa podatkowego nie

będzie zobowiązana do naliczenia VAT w przypadku sprzedaŜy prywatnego roweru (nie był
on wykorzystywany w prowadzeniu działalności gospodarczej). W takiej sytuacji osoba ta nie
występuje bowiem w charakterze podatnika VAT.

Przykład 7

Pan Kowalski, zamierzając prowadzić ciastkarnię, zakupił artykuły spoŜywcze

(opodatkowane stawką 22%). Następnie – wskutek powodzi - towary te uległy zniszczeniu.
Panu Kowalskiemu będzie przysługiwał status podatnika, i w związku z tym będzie on
uprawniony do odliczenia podatku naliczonego w związku z zakupem mąki.

Przykład 8

Lekarz pracuje dla szpitala na umowę zlecenia, z tytułu której przychody podlegają

opodatkowaniu na podstawie art. 13 pkt 8 lit. a.u.p.d.o.f. W zawartej umowie szpital określił
warunki pracy lekarza w zakresie m. in. czasu pracy, a takŜe jego wynagrodzenia. Podmiotem
odpowiedzialnym wobec osób trzecich za wykonane czynności jest szpital, zatem czynności
te są wyłączone z opodatkowania podatkiem VAT.

Przykład 9

Pan Kowalski zawarł umowę o dzieło z wydawnictwem na napisanie komentarza do

ustawy  o  podatku  VAT  i  udzielenie  praw  autorskich  do  tej  pracy.  W  umowie  zostały
określone  warunki  wykonywania  pracy,  jak  równieŜ  wysokość  wynagrodzenia.  W  umowie
stwierdzono  równieŜ,  Ŝe  odpowiedzialność  za  wykonaną  pracę  wobec  osób  trzecich  ponosi
autor.  Czynności  te  podlegają  opodatkowaniu  VAT,  gdyŜ  nie  został  spełniony  warunek

Zwolnienie podmiotowe VAT w 2008 i 2009 r. przysługiwało podatnikom, u których wartość sprzedaŜy

opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 50 000 zł. Do wartości
sprzedaŜy nie wlicza się kwoty podatku.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

dotyczący odpowiedzialności wobec osób trzecich. NaleŜy jednak rozwaŜyć moŜliwość
stosowania zwolnienia przedmiotowego lub podmiotowego.

Organy władzy publicznej jako podatnicy VAT

Nie uznaje się za podatników organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te

organy w zakresie realizowanych zadań nałoŜonych odrębnymi przepisami prawa, dla
realizacji których zostały one powołane. PowyŜsze wyłączenie nie dotyczy jednak czynności
wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Status organów publicznych jako podatników VAT rodzi w praktyce wiele wątpliwości.

W stosunku do komorników sądowych wątpliwości te wyjaśnił Minister Finansów. Minister
uznał, Ŝe komornicy sądowi w zakresie, w jakim wykonują władztwo publiczne wynikające z
funkcji organu egzekucyjnego, nie są uznawani za podatników. Natomiast czynności
wykonywane przez komorników sądowych w pozostałym zakresie podlegają opodatkowaniu
podatkiem VAT według zasada ogólnych

Rejestracja podatników dla celów wewnątrzwspólnotowych

Podatnicy dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowych posiadają własne numery

identyfikacyjne. Obowiązek posiadania takich numerów wynika z przepisów VI Dyrektywy.
Podatnicy  zarejestrowani  jako  podatnicy  VAT  UE  maja  obowiązek  posługiwania  się  przy
wykonywaniu  powyŜszych  czynności  numerem  identyfikacji  podatkowej  poprzedzonym
literami PL.

MoŜliwość uzyskania informacji, czy numer podany przez kontrahenta do celów

transakcji  wewnątrzwspólnotowych,  jest  prawidłowy,  jest  bardzo  istotna.  Warunkiem
stosowania stawki 0% w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów jest dostawa towarów na
rzecz  podatnika  VAT  zarejestrowanego  dla  celów  transakcji  wewnatrzwspólnotowych.
Podatnik ma dwie moŜliwości sprawdzenia, czy dany podmiot jest zarejestrowany dla celów
transakcji wewnątrzwspólnotowych.

pierwsze,

moŜe

skorzystać

serwisu

internetowego

VIES

(

http://www.europa.eu.int/comm/taxation_customs/vies/en/vieshome.htm

Po drugie, podatnik moŜe wystąpić do urzędu skarbowego z wnioskiem o potwierdzenie

zarejestrowania kontrahenta dla celów VAT w innym państwie członkowskim.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - wyłączenie z opodatkowania w 2009 r.
Wewnątrzwspólnotowe  nabycie  towarów  nie  występuje  m.in.  w  sytuacjach,  gdy  nabywcą
jest:
-  rolnik  ryczałtowy,  jeśli  towary  nabywa  dla  prowadzonej  przez  niego  działalności
gospodarczej;
-  podatnik,  który  wykonuje  jedynie  czynności  inne  niŜ  opodatkowane  podatkiem  i  któremu
nie  przysługuje  prawo  do  obniŜenia  kwoty  podatku  naliczonego  przy  nabyciu  towarów  i
usług;
-  podatnik  zwolniony  od  podatku  na  podstawie  art.  113  ust.  1  i  9  ustawy  o  podatku  od
towarów i usług;
- osoba prawna, która nie jest podatnikiem VAT
jeŜeli  całkowita  wartość  wewnątrzwspólnotowego  nabycia  towarów  na  terytorium  kraju  nie
przekroczyła  w trakcie roku podatkowego (2009) kwoty 50.000  zł. Jednocześnie warunkiem
niezbędnym  do  wyłączenia  z  opodatkowania  jest,  aby  w  2008  r.  wartość
wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów nie przekroczyła kwoty 50.000 zł.
Wyłączenia z opodatkowania nie stosuje się, jeśli przedmiotem nabycia są:

Ibidem, s. 738 - 741.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

- nowe środki transportu,
- wyroby akcyzowe.
Przy  ustalaniu  powyŜszych  wartości  nie  wlicza  się  kwoty  podatku  od  wartości  dodanej
naleŜnego  lub  zapłaconego  na  terytorium  państwa  członkowskiego,  z  którego  towary  te  są
wysyłane  lub  transportowane,  a  takŜe  wartości  z  tytułu  wewnątrzwspólnotowego  nabycia
nowych środków transportu i wyrobów akcyzowych.

2.1.5. Obowiązek podatkowy

Zgodnie z ogólną zasadą wyraŜoną w art. 19 ust. 1 u.p.t.u. obowiązek podatkowy

powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Tej zasady ogólnej nie stosuje się,
jeśli wchodzi w grę szczególny przepis określający moment powstania obowiązku
podatkowego. Jest to przede wszystkim sytuacja, gdy istnieje obowiązek wystawienia faktury,
bowiem wtedy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później
jednak niŜ w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru

lub wykonania usługi.

Z przepisów u.p.t.u wynika obowiązek dokumentowania fakturą co do zasady wszystkich

czynności  podlegających  opodatkowaniu  podatkiem  VAT.  Wyjątkiem  jest  wykonywanie
czynności  przez  podatnika  na  rzecz  osoby  fizycznej  nieprowadzącej  działalności
gospodarczej,  która  nie  zaŜądała  wystawienia  faktury.  Zatem  tylko  w  takiej  sytuacji
zastosowanie będzie miała zasada ogólna, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z
chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. JednakŜe w przypadku sprzedaŜy wysyłkowej
z  terytorium  kraju  oraz  wewnątrzwspólnotowej  dostawy  nowych  środków  transportu  faktura
powinna być wystawiona w kaŜdym przypadku, niezaleŜnie od statusu nabywcy.

W przypadku wystawienia faktury za częściowe wykonanie usługi, obowiązek podatkowy

powstaje z chwilą jej wystawienia. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku usług ciągłych,
tj. wykonywanych w sposób ciągły, bez określonego terminu ich całkowitego wykonania (np.
usługa doradztwa podatkowego świadczona w sposób ciągły).

W przypadku wydania towaru na rzecz:
-

podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie,

agenta,

zleceniobiorcy lub

innej osoby świadczącej usługi o podobnym charakterze,

obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania przez podatnika zapłaty za wydany
towar, jednak nie później niŜ w terminie 30 dni, licząc od dnia wykonania usługi przez
podmiot.

JeŜeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część naleŜności,

obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania tej części. Dotyczy to w
szczególności otrzymania przedpłaty, zaliczki, zadatku lub raty. PowyŜsza zasada dotyczy nie
tylko zapłaty gotówkowej, ale takŜe dokonania przelewu bezgotówkowego lub potrącenia
naleŜności.

Powstanie obowiązku podatkowego z momentem otrzymania kaŜdej zaliczki jest istotną

zmianą w stosunku do stanu prawnego obowiązującego na gruncie u.p.t.u. z 1993 r. w
przypadku poprzednich przepisów o VAT obowiązek podatkowy powstawał w przypadku
otrzymania zaliczki równej co najmniej 50% ceny.

W przypadku otrzymania części naleŜności w eksporcie towarów obowiązek podatkowy

powstaje z chwilą otrzymania przedpłaty, zaliczki, zadatku lub raty, jednak pod warunkiem,
Ŝe wywóz towarów nastąpi w ciągu 6 miesięcy, licząc od dnia otrzymania części naleŜności.

„Wydanie towarów” naleŜy rozumieć przez przeniesienie ich posiadania.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Szczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego

Dostawa mediów
W  przypadku  dostaw  energii  elektrycznej  i  cieplnej  oraz  gazu  przewodowego,  świadczenia
usług  telekomunikacyjnych  i  radiokomunikacyjnych,  świadczenie  usług  w  zakresie
rozprowadzania  wody,  w  zakresie  gospodarki  ściekami  oraz  wywozu  i  unieszkodliwiania
odpadów  oraz  usług  sanitarnych  i  pokrewnych,  obowiązek  podatkowy  powstaje  z  chwilą
upływu  terminu  płatności,  jeŜeli  został  on  określony  we  właściwej  umowie.  JeŜeli  nawet
zapłata  za  usługę  został  dokonana  przed  terminem  płatności,  obowiązek  podatkowy
powstanie dopiero z chwilą upływu tego terminu.

Natomiast jeŜeli termin płatności nie został określony, obowiązek podatkowy powstaje na

zasadach ogólnych, czyli z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niŜ w 7. dniu od
dnia wykonania usługi.

Wyjątek dotyczy świadczenia usług telekomunikacyjnych, gdy usługa jest realizowana

przy uŜyciu Ŝetonów, kart lub innych podobnych jednostek. W takiej sytuacji obowiązek
podatkowy powstaje z chwilą sprzedaŜy Ŝetonów, kart telefonicznych lub innych podobnych
jednostek.

Przykład 10

Podatnik wystawił fakturę VAT osobie fizycznej za korzystanie z usług telefonii

komórkowej w systemie abonamentowym za listopad 2009, określając – zgodnie z umową –
termin zapłaty na 15 grudnia 2009. NiezaleŜnie od tego, czy osoba fizyczna ureguluje
rachunek, obowiązek podatkowy powstał w dniu 15 grudnia 2009.

Usługi budowlane
W  przypadku  usług  budowlanych  lub  budowlano-montaŜowych,  obowiązek  podatkowy
powstaje  z  chwilą  otrzymania  całości  lub  części  zapłaty,  nie  później  jednak  niŜ  30.  dnia,
licząc  od  dnia  wykonania  usług.  Zasadę  tę  stosuje  się  równieŜ  do  usług  przyjmowanych
częściowo, których odbiór jest dokonywany na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych.
Ponadto,  otrzymanie  części  zapłaty  (ceny)  powoduje  powstanie  obowiązku  podatkowego  w
tej części.

Przykład 11
Umowa o budowę hali produkcyjnej została wykonana 20 lipca 2009 r. Odbiorca zapłacił

za usługę w trzech równych ratach – 10 maja, 15 lipca oraz 30 września 2009 r. Obowiązek
podatkowy powstał co do dwóch pierwszych rat odpowiednio – 10 maja oraz 15 lipca. W
stosunku do trzeciej raty obowiązek powstał w dniu 19 sierpnia, tzn. w 30. dniu licząc od dnia
wykonania usługi. Usługodawca powinien wystawić faktury nie później niŜ 10 maja, 15 lipca
oraz 19 sierpnia.

Dotacje i subwencje
Obowiązek  podatkowy  z  tytułu  naleŜnych  na  podstawie  odrębnych  przepisów  dotacji,
subwencji  i  innych  dopłat  o  podobnym  charakterze  powstaje  z  chwilą  uznania  rachunku
bankowego  podatnika.  W  przypadku  uznania  rachunku  bankowego  podatnika  zaliczką  z
tytułu  dotacji,  subwencji  i  innych  dopłat  o  podobnym  charakterze  obowiązek  podatkowy
powstaje w tej części

Ibidem, s. 748 – 755.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

2.1.6. Podstawa i wysokość opodatkowania

Zasady ogólne
Obrót

Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.t.u., podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług

jest obrót. Obrót jest to kwota naleŜna z tytułu sprzedaŜy, pomniejszona o kwotę naleŜnego
podatku. Kwota naleŜna obejmuje całość świadczenia naleŜnego od nabywcy.

Przykład 12

Przedsiębiorca prowadzi działalność w zakresie sprzedaŜy produktów chemii

gospodarczej. Sprzedaje m. in. płyny do prania w cenie 25 zł. Kwota ta stanowi kwotę
naleŜną z tytułu sprzedaŜy towaru, czyli kwotę brutto. Aby uzyskać kwotę obrotu (podstawę
opodatkowania) naleŜy od kwoty naleŜnej odjąć podatek. W przypadku, gdy kwota naleŜna
wynosi 25 zł, obrót wynosił będzie 20,49 (podatek wynosi 4 zł 51 gr).

Dotacje i subwencje jako element podstawy opodatkowania

Jednym z elementów podstawy opodatkowania mogą być równieŜ dotacje lub subwencje.

Obrót  zwiększa  się  o  otrzymane  dotacje,  subwencje  i  inne  dopłaty  o  podobnym  charakterze
mające  bezpośredni  wpływ  na  cenę  (kwotę  naleŜną)  towarów  dostarczanych  lub  usług
świadczonych przez podatnika. Kwota otrzymanych przez podatnika dotacji jest kwotą brutto
(uwzględniającą  podatek  VAT).  W  okresie  od  1  maja  2004  r.  do  30  maja  2005  r.  dotacje  i
subwencje  nie  związane  z  ceną  sprzedawanych  towarów  lub  usług  wliczane  były  do
kalkulacji  współczynnika  sprzedaŜy  po  stronie  czynności  nie  dających  prawa  do  odliczenia
podatku naliczonego. Od 1 czerwca 2005 r. pozostałe dotacje i subwencje pozostają neutralne
z punktu widzenia VAT.

Konsekwencją tego, iŜ dotacja lub subwencja wliczana jest do podstawy opodatkowania

VAT jest to, iŜ objęta jest ona taką stawką podatku, jaką objęta jest dotowana usługa lub
towar.

Przykład 13

Przedsiębiorca świadczy usługi komunikacji miejskiej. Regularnie otrzymuje od gminy

dopłaty do sprzedawanych biletów. W listopadzie 2009 r. obrót z tytułu sprzedaŜy biletów
wyniósł 30000 zł. Jednocześnie, w tym samym miesiącu podatnik otrzymał od gminy dopłaty
w wysokości 8000 zł. Obrót z tytułu świadczenia usług komunikacji miejskiej wyniósł zatem
w tym miesiącu 38000 zł. Do całości tego obrotu zastosowanie miała stawka 7%.

Podstawa opodatkowania zaliczek

W przypadku gdy pobrano zaliczki, zadatki, przedpłaty lub raty, obrotem jest równieŜ

kwota  otrzymanych  zaliczek,  zadatków,  przedpłat  lub  rat,  pomniejszona  o  kwotę  naleŜnego
podatku.  Do  podstawy  opodatkowania  wliczane  są  jedynie  faktycznie  otrzymane,  a  nie
zaleŜne  zaliczki.  Kwota  otrzymanej  zaliczki  traktowana  jest  jako  kwota  brutto  (zawierająca
podatek)

Przykład 14

Podatnik zobowiązany jest do przeprowadzenia remontu bloku mieszkalnego. Na

podstawie  zawartej  umowy  jego  wynagrodzenie  za  przeprowadzenie  prac  budowlanych
będzie  wynosić  15000  zł  netto.  W  związku  z  tym,  iŜ  potrzebne  mu  są  środki  finansowe  na
zakup  materiałów  budowlanych  pobrał  zaliczkę  w  wysokości  2000  zł.  W  związku  z

Ibidem, s. 778-780.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

otrzymaniem tej zaliczki wystawi fakturę, w której wykaŜe kwotę brutto 2000 zł, w tym
podatek w wysokości 130 zł 85 gr.

Obrót zmniejsza się o kwoty udokumentowanych, prawnie dopuszczalnych i

obowiązkowych rabatów (bonifikat, opustów, uznanych reklamacji i skont) i o wartość
zwróconych towarów, zwróconych kwot nienaleŜnych w rozumieniu przepisów o cenach oraz
zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, a takŜe kwot
wynikających z dokonanych korekt faktur.

Przez bonifikatę rozumie się najczęściej zniŜkę do ustalonej ceny towaru, zwłaszcza jako

forma  odszkodowania  za  poniesioną  stratę,  np.,  bonifikatą  będzie  zmniejszenie  ceny,  jeŜeli
dostarczony  towar  będzie  niŜszej  jakości,  niŜ  towar,  który  miał  być  dostarczony  zgodnie  z
umową.

Przez uznaną reklamację naleŜy rozumieć zwrócenie towaru dostawcy, producenta,

wykonawcy usługi w przypadku ujawnionych wad towaru.

Przez skonto rozumie się najczęściej obniŜenie ceny towaru lub usługi w związku z

zapłatą za towar lub usługę przed ustalonym przez strony terminem płatności.

W powyŜszych przypadkach podatnik powinien wystawić fakturę korygującą.

Sprzedawca jest obowiązany posiadać potwierdzenie odbioru faktury korygującej przez
nabywcę.

W przypadku dostawy przez podatnika towaru podlegającego opodatkowaniu podatkiem

akcyzowym podstawa opodatkowania objęta jest równieŜ kwota tego podatku. W takich
przypadkach VAT naliczany jest zatem równieŜ od kwoty naleŜnej akcyzy.

Przykład 15
Podatnik sprzedaje samochód osobowy o wartości bez podatku 30000 zł. Podatek

akcyzowy wynosi 1000 zł. Podatek VAT w wysokości 22% zostanie obliczony od kwoty
31000 zł.

Stawki podatku

Stawka podatkowa jest to liczba, która w powiązaniu z podstawa opodatkowania pozwala

określić wysokość podatku. W VI Dyrektywie stawek podatku dotyczy art. 12. Zgodnie z tym
przepisem,  stawka  podstawowa  w  kaŜdy  z  państw  członkowskich  Wspólnoty  nie  moŜe  być
niŜsza  niŜ  15%,  zaś  stawki  obniŜone  nie  mogą  być  niŜsze  niŜ  5%.  Dopuszcza  się  przy  tym
stosowanie  do  dwóch  stawek  obniŜonych.  Zakazuje  się  równieŜ  róŜnicowania  stawek
podatkowych pomiędzy towarami krajowymi a towarami importowanymi.

W Polsce stawka podstawowa VAT kształtuje się na poziomie 22%. Obok podstawowej

stawki podatku są teŜ stawki obniŜone - 7% oraz 3% (w okresie przejściowym do 30 kwietnia
2008 r.). Ponadto, przewidziana jest stawka 0%, stanowiąca odpowiednik zwolnienia z
prawem do odliczenia podatku naliczonego.

Stosowanie stawek obniŜonych moŜe uprawniać podatnika do otrzymania zwrotu

nadwyŜki podatku naliczonego nad naleŜnym w szybszym terminie 60 dni, albo - przy
spełnieniu określonych warunków – w terminie 25 dni.

Warto zaznaczyć, Ŝe w sytuacji, gdy podatnik nie ma naleŜytych argumentów

przemawiających  za  stosowaniem  stawek  obniŜonych,  opodatkowanie  według  takich  stawek
wiąŜe  się  ze  znacznym  ryzykiem  podatkowym.  Zastosowanie  stawki  obniŜonej  zamiast
podstawowej  powoduje  bowiem  m.  in.  konieczność  zapłaty  niepobranej  róŜnicy  podatku,
odsetek od zaległości podatkowych, tzw. sankcji VAT, oraz moŜe wiązać się z negatywnymi
konsekwencjami  na  gruncie  prawa  karnego  skarbowego.  Z  tego  powodu  zalecane  jest
uzyskanie  z  urzędu  statystycznego  pisemnej  opinii  potwierdzającej  prawidłowość  przyjętej
klasyfikacji  statystycznej  w  odniesieniu  do  towarów  i  usług,  uprawniającej  do  zastosowania

Podatki – Katarzyna Boratyńska

stawki obniŜonej. NaleŜy podkreślić, Ŝe zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą polskich
sądów administracyjnych, opinia statystyczna jest tylko jednym z dowodów podlegających
swobodnej ocenie przez organ podatkowy

2.1.7. Zwolnienia z podatku VAT

Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT w 2009 r.
Zwolnienie  od  podatku  od  towarów  i  usług  przysługuje  podatnikom,  u  których  wartość
sprzedaŜy  opodatkowanej  nie  przekroczyła  łącznie  w  poprzednim  roku  podatkowym  kwoty
50  000  zł.  W  przypadku  przekroczenia  tej  kwoty  przez  podatnika,  w  ciągu  danego  roku,
zwolnienie to traci moc z chwilą przekroczenia.
Do wartości sprzedaŜy nie wlicza się:
- kwoty podatku,
- odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku,
-  sprzedaŜy  towarów  zaliczonych  przez  podatnika  do  środków  trwałych  oraz  wartości
niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji,
-  sprzedaŜy  produktów  rolnych  pochodzących  z  własnej  działalności  rolniczej  -  dotyczy
rolnika ryczałtowego korzystającego ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy
o  podatku  od  towarów  i  usług  prowadzącego  równieŜ  inną  działalność  niŜ  działalność
rolnicza.
Zwolnienie  podmiotowe  przysługuje  równieŜ  podatnikom  rozpoczynającym  w  trakcie  roku
podatkowego  wykonywanie  czynności  podlegających  opodatkowaniu,  jeŜeli  przewidywana
przez  niego  wartość  sprzedaŜy  nie  przekroczy,  w  proporcji  do  okresu  prowadzonej
działalności gospodarczej w roku podatkowym, kwoty 50 000 zł.

Podatnik stosujący zwolnienie z podatku VAT zasadniczo nie ma prawa do odliczenia

podatku  naliczonego  związanego  ze  zwolnioną  czynnością.  Jednak  podatnik  ten  moŜe
zasadniczo traktować nieodliczalny podatek naliczony VAT jako koszt uzyskania przychodu.
W  polskich  przepisach  zwolnienia  od  podatku  zostały  zawarte  w  Rozdziale  2  Działu  VIII
u.p.t.u.  (Zwolnienia  –  art.  43-44)  oraz  Rozdziale  3  (Zwolnienia  z  tytułu  importu  towarów  –
art. 45-82). Są to tzw. zwolnienia przedmiotowe, niezaleŜnie od cech podmiotu dokonującego
czynności.

Jako przykład zwolnienia z opodatkowania moŜna wskazać usługi pośrednictwa

finansowego. Z zakresu zwolnienia wyłączone zostały jednak następujące usługi:

działalność lombardów, z wyjątkiem usług świadczonych przez banki,

usługi polegające na oddaniu w odpłatne uŜytkowanie rzeczy ruchomej,

usługi doradztwa finansowego (PKWiU ex 67.13.10-00.20),

usługi doradztwa ubezpieczeniowego oraz wyceny dla towarzystw ubezpieczeniowych
(PKWiU ex 67.20.10-00.20, -00.30), z wyjątkiem świadczonych przez zakład
ubezpieczeń w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej oraz
świadczonych w tym zakresie przez podmioty działające w imieniu i na rzecz zakładu
ubezpieczeń,

usługi ściągania długów oraz faktoringu,

usługi zarządzania akcjami, udziałami w spółkach lub związkach, obligacjami i
innymi rodzajami papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust.
1 pkt 12 ustawy,

usługi przechowywania akcji, udziałów w spółkach lub związkach, obligacji i innych
rodzajów papierów wartościowych, z wyjątkiem wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 12
ustawy,

Ibidem, s. 804.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

transakcje dotyczące dokumentów ustanawiających tytuł własności,

transakcje dotyczące praw w odniesieniu do nieruchomości.

Od 1 stycznia 2010 r. w ustawie o VAT będzie obowiązywał wyŜszy limit

uprawniający podatników do korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT. W 2010 r.
limit ten wyniesie 100 000 zł. PodwyŜka limitu została wprowadzona przez ustawę z 2
grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o VAT.

Podatnicy, których obroty netto z działalności opodatkowanej VAT w 2009 r. nie

przekraczyły 100 000 zł mogą w 2010 r. skorzystać ze zwolnienia podmiotowego.

W 2011 r. limit ten zostanie podniesiony do 150 000 zł. W 2010 r. z prawa do

zwolnienia  podmiotowego  będą  mogli  teŜ  skorzystać  podatnicy,  którzy  w  2009  r.
przekroczyli  obowiązujący  w  2009  r.  limit  50  000  zł,  a  nie  przekroczyli  limitu  100  000  zł
(obowiązującego  na  2010  r.).  Zgodnie  z  przepisami  przejściowymi,  podatnicy  ci  w  2010  r.,
mogą skorzystać ze zwolnienia podmiotowego, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia o
tym  zamiarze  naczelnika  urzędu  skarbowego  w  terminie  do  dnia  15  stycznia  2010  r.
Taka sama regulacja przejściowa objęła podatników, którzy w 2009 r. rozpoczęli działalność i
skorzystali  ze  zwolnienia  podmiotowego.  Podatnicy  ci  indywidualnie  obliczali  kwotę  limitu
w proporcji do okresu prowadzonej działalności. Podatnicy ci mogą skorzystać w 2010 r. ze
zwolnienia  podmiotowego,  jeŜeli  w  2009  r.  ich  obroty  przekroczyły  indywidualną  kwotę
obliczoną od limitu 50 000 zł, ale nie przekroczyły indywidualnej kwoty obliczonej od limitu
100  000  zł.  Warunkiem  jest  aby  zawiadomili  naczelnika  urzędu  skarbowego  o  zamiarze
skorzystania ze zwolnienia w 2010 r. w terminie do 15 stycznia 2010 r.

Przykład 16

Spółka w ramach swojej działalności udziela poŜyczek. Ponadto, spółka świadczy na

rzecz klientów usługi doradztwa finansowego. Obydwie usługi naleŜą do usług pośrednictwa
finansowego,  jednak  udzielanie  poŜyczek  jest  zwolnione  z  opodatkowania,  natomiast  usługi
doradcze  podlegają  opodatkowaniu  według  stawki  22%.  Spółka  jest  zobowiązana  do
odrębnego  określania  kwot  podatku  naliczonego  związanego  z  udzielaniem  poŜyczek  oraz
świadczeniem  usług  doradczych,  a  jeŜeli  nie  jest  to  moŜliwe  –  do  rozliczenia  podatku
naliczonego na zasadach tzw. współczynnika struktury sprzedaŜy (art. 90 u.p.t.u.)

Obok usług finansowych, zwolnienia z podatku dotyczą równieŜ usług zarządzania, usług

edukacyjnych, szkoleń, usług w zakresie kultury oraz sportu i rekreacji, towarów uŜywanych,
dostawy  obiektów  budownictwa  mieszkaniowego,  dostawy  terenów  niezabudowanych,
udzielania  licencji  na  rzecz  placówek  oświatowych,  dostawy  produktów  rolnych  i
świadczenia  usług  rolniczych  przez  rolników  ryczałtowych  (po  spełnieniu  odpowiednich
warunków,  z  zastrzeŜeniem  wyłączeń)  oraz  pozostałe  (np.  usługi  świadczone  przez  pocztę
państwową, dostawy krwi). Występują takŜe zwolnienia z tytułu importu towarów określone
w  rozdziale  3  Działu  VII  u.p.t.u.  (art.  45-82),  np.  import  złota  przez  NBP,  produkty  rolne  (
przy spełnieniu odpowiednich warunków).

2.1.8. Odliczenie podatku naliczonego i zwroty podatku

Prawo do obniŜenia kwoty podatku naleŜnego o kwotę podatku naliczonego jest

najwaŜniejszym  prawem  podatnika  VAT.  Podatek  VAT  powinien  być,  co  do  zasady
neutralny  dla  podatników.  Prawo  do  odliczenia  nie  przysługuje  w  stosunku  do  czynności
zwolnionych z VAT oraz czynności wyłączonych z zakresu opodatkowania.

Podatek naliczony podlega odliczeniu:
-

co do zasady, w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo
dokument celny,

Ibidem, s. 811-812.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu usług oraz dostawy
towarów, dla której podatnikiem jest nabywca – w rozliczeniu za okres, w którym
powstał obowiązek podatkowy w podatku naleŜnym,

w przypadku dostawy mediów (usługi telekomunikacyjne, energia elektryczna, gaz),
jeŜeli faktura zawiera informację, jakiego okresu dotyczy – w rozliczeniu za okres, w
którym przypada termin płatności,

w przypadku stosowania w imporcie towarów procedury uproszczonej, polegającej na
wpisie do rejestru zgodnie z przepisami celnymi – za okres rozliczeniowy, w którym
podatnik dokonał wpisu do rejestru, obniŜenie kwoty podatku naleŜnego następuje
pod warunkiem dokonania przez podatnika zapłaty podatku wykazanego w tym
rejestrze.

W kaŜdym z opisanych powyŜej przypadków podatnik zachowuje prawo do odliczenia
podatku naliczonego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym prawo do odliczenia
powstało.

Przykład 17

Spółka telekomunikacyjna wystawiła fakturę w dniu 23 maja 2009 r. za usługi

telekomunikacyjne świadczone w okresie od 15 kwietnia do 15 maja 2009 r. oraz abonament
na następny okres rozliczeniowy. Spółka wskazała jako termin płatności 10 czerwca 2009 r.
Nabywca usług otrzymał fakturę 29 maja 2009 r. Prawo do odliczenia podatku naliczonego
powstało w czerwcu 2009 r.

W nieco odmienny sposób określone zostały zasady rozliczania podatku naliczonego

przez małych podatników rozliczających się metodą kasową. Podmioty te mogą odliczyć
podatek naliczony w rozliczeniu za kwartał, w którym:

uregulowali całą naleŜność wynikającą z otrzymanej od kontrahenta faktury,

dokonali zapłaty podatku wynikającego z dokumentu celnego,

nie wcześniej jednak niŜ z dniem otrzymania faktury lub dokumentu celnego.

JeŜeli podatnik nie odliczył podatku naliczonego w ustawowym terminie wówczas
przysługuje mu prawo do skorygowania deklaracji podatkowej za okres, w którym wystąpiło
prawo do odliczenia podatku naliczonego (nie później niŜ w ciągu 5 lat, licząc od początku
roku, w którym wystąpiło prawo do obniŜenia podatku naliczonego.

Tabela 3. Limit odliczenia VAT od samochodów osobowych*

Czynności, w których występuje ograniczenie

odliczenia VAT

Limit odliczenia podatku naliczonego

Nabycie samochodów osobowych oraz innych
pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie
całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony

60% kwoty podatku:
- określonej w fakturze,
- naleŜnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia
towarów,
- naleŜnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem
jest ich nabywca
nie więcej niŜ 6000 zł

Import samochodów osobowych oraz innych
pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie
całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony

60% kwoty wynikającej z dokumentu celnego -
nie więcej niŜ 6000 zł

Najem, dzierŜawa, leasing lub inna umowa o
podobnym charakterze samochodów osobowych
oraz innych pojazdów samochodowych o
dopuszczalnej masie całkowitej
nieprzekraczającej 3,5 tony

60% kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub
innych płatności wynikających z zawartej umowy,
udokumentowanych fakturą.
Suma kwot w całym okresie uŜytkowania samochodów i
pojazdów, dotycząca jednego samochodu lub pojazdu,
nie moŜe przekroczyć kwoty 6000 zł.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Źródło: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535
ze zm.).

*Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r.
w sprawie C-414/07 uznał przepisy ustawy o podatku od towarów i usług ograniczające
moŜliwość odliczania VAT z tytułu nabycia lub importu samochodów osobowych oraz z
tytułu nabycia paliwa za niezgodne z prawem Unii Europejskiej.

Wyjaśnienie Ministerstwa Finansów:

PT3/812/4/15//CZE/09/185

z 13.02.2009 r.

Tabela 4. Korekta podatku naliczonego

Towary podlegające korekcie

Okres korekty

Towary i usługi zaliczane przez podatnika do środków trwałych
oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających
amortyzacji, których wartość początkowa przekracza 15.000 zł.
Roczna korekta dotyczy jednej piątej kwoty podatku
naliczonego przy nabyciu lub wytworzeniu.

5-letni okres korekty

Nieruchomości i prawa wieczystego uŜytkowania gruntów,
jeŜeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości
niematerialnych i prawnych nabywcy, a ich wartość początkowa
przekracza 15.000 zł.
Roczna korekta dotyczy jednej dziesiątej kwoty podatku
naliczonego przy nabyciu lub wytworzeniu.
Obowiązek dokonywania korekt w ciągu 10 lat nie dotyczy
opłat rocznych pobieranych z tytułu oddania gruntu w
uŜytkowanie wieczyste.

10-letni okres korekty

Pozostałe towary i usługi

Korekta roczna

Źródło: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535
ze zm.).

Ulga na zakup kasy rejestrującej
Podatnicy,  którzy  rozpoczną  ewidencjonowanie  obrotu  i  kwot  podatku  naleŜnego  w
obowiązujących  terminach,  mogą  odliczyć  od  tego  podatku  kwotę  wydatkowaną  na  zakup
kaŜdej  z  kas  rejestrujących  zgłoszonych  na  dzień  rozpoczęcia  (powstania  obowiązku)
ewidencjonowania w wysokości 90% jej ceny zakupu (bez podatku), nie więcej jednak niŜ
700 zł.

Zwrot podatku

W przypadku, gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyŜsza od

kwoty  podatku  naleŜnego,  podatnik  ma  prawo  do  obniŜenia  o  tę  róŜnicę  kwoty  podatku
naleŜnego  za  następne  okresy  (tzw.  zwrot  pośredni)  lub  do  zwrotu  róŜnicy  na  rachunek
bankowy (tzw. zwrot bezpośredni). Wybór pomiędzy zwrotem róŜnicy na rachunek bankowy
albo  do  przeniesienia  róŜnicy  na  następne  okresy  rozliczeniowe  naleŜy  do  podatnika.
Podatnik  nabywa  prawo  do  zwrotu  bezpośredniego  róŜnicy  podatku  VAT  w  dniu  złoŜenia
deklaracji podatkowej. Zwrot bezpośredni, tj. na rachunek bankowy, jest prawem podatnika,
który  moŜe  –  lecz  nie  musi  –  z  tego  prawa  skorzystać.  Podatnik  moŜe  teŜ  zaŜądać  zwrotu
tylko  części  nadwyŜki  podatku  naliczonego,  a  pozostałą  część  przenieść  na  następny  okres.
Jedyną  sytuacją,  w  której  podatnik  nie  ma  prawa  do  zwrotu  bezpośredniego  jest
niewystąpienie  w  danym  okresie  rozliczeniowym  podatku  naleŜnego.  W  takim  przypadku
nadwyŜka podatku naliczonego zostanie przeniesiona na następny okres rozliczeniowy.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Przykład 18

W deklaracji za sierpień 2009 r. podatnik wykazał kwotę podatku naliczonego do

przeniesienia  na  wrzesień  w  wysokości  500  zł.  We  wrześniu  2009  r.  podatnik  dokonał
zakupów  na  kwotę  18300  zł  (w  tym  podatku  naliczonego  -  3300  zł),  a  jednocześnie  nie
wykonał  Ŝadnej  czynności  podlegającej  opodatkowaniu.  W  takiej  sytuacji  podatnik  ma
obowiązek w deklaracji za wrzesień wykazać do przeniesienia na październik kwotę podatku
naliczonego w wysokości  3800 zł. Nie moŜe zaznaczyć w deklaracji wrześniowej, Ŝe jest to
kwota do zwrotu na rachunek bankowy.

Według art. 72 o.p., nadwyŜka podatku naliczonego nad naleŜnym nie stanowi nadpłaty

podatku. JednakŜe jeśli podatnik zaŜąda zwrotu bezpośredniego tej nadwyŜki, a urząd
skarbowy:

nie rozpocznie postępowania sprawdzającego zasadność dokonania zwrotu, oraz

nie zwróci róŜnicy podatku w określonych przez prawo terminach,

róŜnicę tę traktuje się jako nadpłatę podlegającą oprocentowaniu w rozumieniu przepisów
Ordynacji Podatkowej.
WyróŜnia się dwa podstawowe terminy zwrotu podatku – termin 60-dniowy oraz 180-

dniowy.  Zasadą  jest  zwrot  podatku  w  terminie  180  dni  od  dnia  złoŜenia  rozliczenia  przez
podatnika,  a  termin  60-dniowy  ma  zastosowanie  w  przypadku  spełnienia  określonych
warunków.  JeŜeli  zasadność  zwrotu  w  terminie  60  dni  wymaga  dodatkowego  sprawdzenia,
naczelnik  urzędu  skarbowego  moŜe  przedłuŜyć  ten  termin  do  czasu  zakończenia
postępowania  wyjaśniającego.  JeŜeli  róŜnica  podlega  zwrotowi  w  terminie  180  dni,  organy
podatkowe nie są uprawnione do przedłuŜenia tego terminu.

Ustawodawca w art. 87 ust. 3 u.p.t.u. postanowił, Ŝe w terminie 60 dni podlega zwrotowi

róŜnica podatku w kwocie nieprzekraczającej wartości podatku naliczonego związanego z:

nabyciem towarów lub usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym
są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i
prawnych podlegających amortyzacji, oraz

gruntów i praw wieczystego uŜytkowania gruntów, jeŜeli zostały one zaliczone do
środków trwałych nabywcy, powiększonej o:

22% obrotu podatnika opodatkowanego stawkami niŜszymi niŜ 22% oraz

22% obrotu z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług, o których mowa w art. 86
ust. 8 pkt 1 ustawy.

W pozostałych przypadkach róŜnica podlega zwrotowi w terminie 180 dni.

Warto zaznaczyć, Ŝe prawo do zwrotu podatku w terminie 60 dni, związanego z nabyciem

towarów lub usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez
podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających
amortyzacji, nie jest uzaleŜnione od tego, czy podatnik wprowadzi je do ewidencji środków
trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz zacznie amortyzować.

U podatników rozpoczynających wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu

oraz podatników, którzy wykonują takie czynności przez okres krótszy niŜ 12 miesięcy – jeśli
zostali zarejestrowani jako podatnicy VAT UE – termin zwrotu róŜnicy podatku wydłuŜa się
do  180  dni.  NaleŜy  zaznaczyć,  Ŝe  termin  zwrotu  nie  ulega  przedłuŜeniu  do  180  dni,  jeŜeli
podatnik  złoŜy  w  urzędzie  skarbowym  kaucję  gwarancyjną,  zabezpieczenie  majątkowe  lub
gwarancje  bankowe  na  kwotę  250000  zł.  Podatnik  moŜe  wystąpić  do  naczelnika  urzędu
skarbowego o zwolnienie lub zwrot kaucji po upływie 12 miesięcy, za które podatnik składał
deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budŜetu
państwa, w tym równieŜ jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych.

Na umotywowany wniosek podatnika złoŜony wraz z deklaracją podatkową, urząd

skarbowy jest obowiązany zwrócić róŜnicę podatku podlegającą zwrotowi w terminie 60 dni

Podatki – Katarzyna Boratyńska

– w terminie 25 dni, a w przypadku kwoty podlegającej zwrotowi w ciągu 180 dni – w
terminie 60 dni, licząc od dnia złoŜenia rozliczenia.

Podatnicy zwolnieni podmiotowo na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 u.p.t.u. oraz podatnicy

wykonujący wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 82
ust.  3  u.p.t.u.  są  zwolnieni  z  obowiązku  rejestracji.  JednakŜe  podatnicy  ci  mogą  złoŜyć
zgłoszenie rejestracyjne. W takim przypadku zostaną oni zarejestrowani jako podatnicy VAT
zwolnieni.  Rozporządzenie  w  sprawie  wzorów  dokumentów  związanych  z  rejestracją
podatników  w  zakresie  podatku  od  towarów  i  usług  (dz.  U.  Nr  55,  poz.  539  z  późn.  zm.)
określa m. in. wzór:

zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku VAT (VAT-R),

potwierdzenia zarejestrowania podmiotu jako podatnika VAT (VAT-5),

zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu
podatkiem VAT (VAT-Z).

Zwrot VAT podróŜnym
Minimalna  kwota  łącznej  wartości  zakupów  wraz  z  podatkiem  od  towarów  i  usług,
wynikająca  z  imiennego  dokumentu,  wystawionego  przez  jednego  sprzedawcę,  przy  której
podróŜny  moŜe  Ŝądać  zwrotu  podatku  od  towarów  i  usług  zapłaconego  przy  nabyciu  przez
niego towarów, wynosi 200 zł.
Podstawa  prawna:  rozporządzenie  Ministra  Finansów  z  dnia  20  kwietnia  2004  r.  w  sprawie
minimalnej  łącznej  wartości  zakupów,  przy  której  podróŜny  moŜe  Ŝądać  zwrotu  podatku  od
towarów i usług (Dz.U. Nr 84, poz. 780).

2.1.9. Deklaracje VAT

Stosownie do art. 99 ust. 1 u.p.t.u. podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani

składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25.
dnia miesiąca następującego po kaŜdym kolejnym miesiącu.

Mali podatnicy, którzy wybrali tzw. kasową metodę rozliczeń, zobowiązani są do

składania deklaracji kwartalnych. Deklaracje za  okresy kwartalne składane są  w terminie do
25.  dnia  miesiąca  następującego  po  kaŜdym  kolejnym  kwartale.  Mali  podatnicy,  którzy  nie
wybrali metody kasowej, oraz podatnicy, o których mowa w art. 43 ust. 3 (rolnicy ryczałtowi,
którzy  zrezygnowali  ze  zwolnienia),  mogą  równieŜ  składać  deklaracje  podatkowe  za  okresy
kwartalne,  po  uprzednim  pisemnym  zawiadomieniu  naczelnika  urzędu  skarbowego,  w
terminie  do  końca  kwartału  poprzedzającego  kwartał,  za  który  będzie  po  raz  pierwszy
składana kwartalna deklaracja podatkowa.

Podatnicy, którzy skorzystali z moŜliwości składania deklaracji kwartalnych mogą

ponownie  składać  deklaracje  podatkowe  za  okresy  miesięczne,  nie  wcześniej  jednak  niŜ  po
upływie  czterech  kwartałów,  w  których  rozliczali  się  za  okresy  kwartalne,  po  uprzednim
pisemnym  zawiadomieniu  naczelnika  urzędu  skarbowego,  w  terminie  do  ostatniego  dnia
kwartału, za który będzie składana ostatnia kwartalna deklaracja podatkowa.

Podatnicy, którzy utracili prawo do stosowania metody kasowej, tracą prawo do składania

deklaracji podatkowej za okresy kwartalne, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący
po  kwartale,  w  którym  nastąpiło  przekroczenie  kwot  określonych  w  art.  2  pkt  25  (obrót  o
równowartości  800  000  euro).  Zasada  ta  miała  odpowiednie  zastosowanie  równieŜ  w
stosunku  do  małych  podatników,  którzy  nie  wybrali  metody  kasowej,  ale  rozliczali  się  z
podatku kwartalnie (powyŜszy stan prawny obowiązywał do końca 2008 r.).

Do końca 2008 r. moŜliwość składania kwartalnych deklaracji VAT przewidziana była

wyłącznie dla tzw. małych podatników. Przepisy o VAT obowiązujące od 1 stycznia 2009
r. wprowadzają uprawnienie do składania kwartalnych deklaracji równieŜ dla innych
podmiotów (w tym równieŜ dla duŜych i średnich firm). Podatnicy, którzy wybiorą kwartalną

Podatki – Katarzyna Boratyńska

metodę  rozliczeń  (inni  niŜ  mali  podatnicy),  będą  w  trakcie  kwartału  zobowiązani  do  wpłaty
odpowiednich  zaliczek.  Natomiast  ostateczne  rozliczenie  nastąpi  na  podstawie  kwartalnej
deklaracji, składanej do 25. dnia kwartału za kwartał poprzedni. Co do zasady, zaliczki płatne
będą  za  pierwszy  i  drugi  miesiąc  kwartału,  w  wysokości  1/3  naleŜnego  zobowiązania
podatkowego  wynikającego  z  deklaracji  VAT  za  poprzedni  kwartał,  w  terminie  do  25.  dnia
miesiąca  za  miesiąc  poprzedni.  Szczególna  reguła  będzie  natomiast  obowiązywać
podatników,  którzy  zmienią  metodę  rozliczeń  z  miesięcznej  na  kwartalną  –  będą  oni
zobowiązani  do  wpłaty  zaliczek  za  pierwszy  i  drugi  miesiąc  danego  kwartału  w  wysokości
zobowiązania  za  odpowiednio  pierwszy  albo  drugi  miesiąc  ostatniego  kwartału,  w  którym
rozliczali się miesięcznie. Ponadto, po spełnieniu  odpowiednich warunków, jako odstępstwo
od  uproszczonych  zasad  istnieje  moŜliwość  zapłaty  zaliczek  w  wysokości  faktycznego
rozliczenia za miesiąc, za który wpłacana jest zaliczka.

Rozliczenia kwartalne wiąŜą się z pewnymi udogodnieniami. Przykładowo, w przypadku

wystawienia  faktury  korygującej  na  minus  sprzedawca  będzie  miał  większą  szansę  na
uzyskanie  potwierdzenia  odbioru  korekty  od  nabywcy  i  rozliczenie  korekty  jeszcze  w  tym
samym  okresie  rozliczeniowym  (kwartale).  JednakŜe  wiele  duŜych  firm,  pomimo
wspomnianych  uproszczeń,  moŜe  nie  uznać  powyŜszego  sposobu  rozliczeń  za  korzystny.
Kwartalne  rozliczenia  mogą  bowiem  potencjalnie  wpłynąć  negatywnie  na  ich  cash  flow.
MoŜe to nastąpić w szczególności w przypadku firm ubiegających się o zwrot podatku VAT.
W takiej sytuacji odzyskanie podatku VAT naliczonego z zakupów dokonanych na początku
kwartału  moŜe  być  opóźnione  nawet  o  dwa  miesiące  w  porównaniu  do  deklaracji
miesięcznych.  Ponadto  w  wyniku  wpłacania  ryczałtowych  kwot  zaliczek  moŜe  wystąpić
zakłócenie przepływów pienięŜnych w przedsiębiorstwach, które nie osiągają równomiernych
przychodów  w  trakcie  danego  kwartału.  Dodatkowo,  firmy  dokonujące  transakcji
wewnątrzwspólnotowych  będą  nadal  zobowiązane  do  składania  miesięcznych  deklaracji
Intrastat

Podatnicy VAT (inni niŜ mali podatnicy), którzy składali dotychczas miesięczne

deklaracje, lecz zamierzają skorzystać z kwartalnych rozliczeń juŜ od początku 2009 r., co do
zasady powinni zawiadomić urząd skarbowy do 25 lutego 2009r. Następnie powinni:

wpłacić zaliczkę za styczeń 2009 do 25 lutego 2009 r. w wysokości zobowiązania
VAT za październik 2008 r., jak równieŜ zaliczkę za luty 2009 r. do 25 marca 2009 r.
w wysokości zobowiązania VAT za listopad 2008 r.,

złoŜyć kwartalną deklarację za I kwartał 2009 r., na wzorze VAT-7D, do 27 kwietnia
2009 r. (poniewaŜ 25 kwietnia przypada w sobotę),

określić w deklaracji m. in. sumę zaliczek wpłaconych za styczeń oraz luty, a takŜe
wykazać na tej podstawie ostateczną kwotę do zapłaty lub kwotę nadpłaty, do
rozliczenia z urzędem skarbowym

Podatnicy rozliczający się kwartalnie będą mogli powrócić do miesięcznej formy rozliczeń,
przy czym moŜe to nastąpić po upływie co najmniej czterech kwartałów oraz po uprzednim
zawiadomieniu naczelnika właściwego urzędu skarbowego.

Rodzaje deklaracji
VAT-7 – podstawowa deklaracja w podatku od towarów i usług, składana do 25. dnia
miesiąca następującego po kaŜdym kolejnym miesiącu 25. dnia miesiąca następującego po
kaŜdym kolejnym miesiącu (okresie rozliczeniowym),
VAT-7K - deklaracja kwartalna dla podatku od towarów i usług, składana przez podatników
do 25. dnia miesiąca następującego po kaŜdym kwartale (okresie rozliczeniowym),

M. Wasiluk, Kwartalne deklaracje dostępne dla wszystkich podatników, Gazeta Prawna, nr 2, 2009, s. C4.

Ibidem, s. C4.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

VAT-8 – deklaracja miesięczna w zakresie transakcji wewnątrzwspólnotowych, składana do
25. dnia miesiąca następującego po kaŜdym kolejnym miesiącu,
VAT-9 – deklaracja podatkowa dla podatku od towarów i usług od importu usług lub dostawy
dla  której  podatnikiem  jest  nabywca.  Składana  jest  w  terminie  14  dni  od  dnia  powstania
obowiązku podatkowego,
VAT-10 - deklaracja dla podatku od towarów i usług przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu
nowych  środków  transportu.  Składana  jest  w  terminie  14  dni  od  dnia  powstania  obowiązku
podatkowego,
VAT-11  -  deklaracja  dla  podatku  od  towarów  i  usług  dla  wewnątrzwspólnotowej  dostawy
nowych  środków  transportu.  Składana  jest  w  terminie  do  ostatniego  dnia  miesiąca
następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy.

2.1.10. VAT w rolnictwie

Przepis art. 2 pkt 15 u.p.t.u. dla celów podatku VAT zwiera definicję działalności

rolniczej.  Rozumie  się  przez  nią  przede  wszystkim  produkcję  roślinną  i  zwierzęcą.  Do
działalności  rolniczej  zalicza  się  m.  in.  produkcję  materiału  siewnego,  szkółkarskiego,
hodowlanego  oraz  reprodukcyjnego,  produkcję  warzywniczą,  gruntową,  szklarniową  i  pod
folią,  produkcję  roślin  ozdobnych,  grzybów  uprawnych  i  sadowniczą,  chów,  hodowlę  i
produkcję  materiału  zarodowego  zwierząt,  ptactwa  i  owadów  uŜytkowych,  produkcję
zwierzęca  typu  przemysłowego  lub  fermowego  oraz  chów  i  hodowlę  ryb  i  innych
organizmów  Ŝyjących  w  wodzie,  a  takŜe  uprawy  w  szklarniach  i  ogrzewanych  tunelach
foliowych,  uprawy  grzybów  i  ich  grzybni,  uprawy  roślin  in  vitro,  fermową  hodowlę  i  chów
drobiu  rzeźnego  i  nieśnego,  wylęgarnie  drobiu,  hodowlę  i  chów  zwierząt  futerkowych  i
laboratoryjnych,  chów  i  hodowlę  dŜdŜownic,  entomofagów  i  jedwabników,  prowadzenie
pasiek  oraz  chów  i  hodowlę  innych  zwierząt  poza  gospodarstwem  rolnym  oraz  sprzedaŜ
produktów  gospodarki  leśnej  i  łowieckiej,  z  wyjątkiem  drewna  okrągłego  z  drzew
tropikalnych oraz bambusa, a takŜe świadczenie usług rolniczych.

Rolnik ryczałtowy - rezygnacja ze zwolnienia

Rolnikiem ryczałtowym jest rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych

pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze
zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Rolnik  ryczałtowy  moŜe  zrezygnować  ze  zwolnienia  od  podatku  od  towarów  i  usług  pod
warunkiem, Ŝe:
-  dokona  w  poprzednim  roku  podatkowym  dostawy  produktów  rolnych  oraz  świadczenia
usług rolniczych o wartości przekraczającej 20 000 zł oraz
- dokona zgłoszenia rejestracyjnego oraz
- prowadzi ewidencję, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług
przez  okres  co  najmniej  3  kolejnych  miesięcy  poprzedzających  bezpośrednio  miesiąc,  od
którego rezygnuje ze zwolnienia.

Rolnikiem ryczałtowym jest rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych

pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze
zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3. Nie są jednak uwaŜani za rolników
dla celów VAT rolnicy obowiązani na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg
rachunkowych.  W  przypadku  prowadzenia  przez  rolnika  ryczałtowego  korzystającego  ze
zwolnienia takŜe działalności innej niŜ działalność rolnicza, do wartości sprzedaŜy 50 000 zł
dokonywanej  przez  tego  podatnika,  nie  wlicza  się  sprzedaŜy  produktów  rolnych
pochodzących  z  prowadzonej  przez  niego  działalności  rolniczej.  Rolnik  ryczałtowy  nie  jest
zobowiązany do składania zgłoszenia rejestracyjnego. MoŜe mu przysługiwać zryczałtowany

Podatki – Katarzyna Boratyńska

zwrot podatku w wysokości 6%. Kwota ta jest doliczana do kwoty naleŜnej rolnikowi z tytułu
sprzedaŜy produktów rolnych.

Produkty rolne są to towary wymienione w zał. nr 2 do ustawy oraz towary wytworzone z

nich  przez  rolnika  ryczałtowego  z  produktów  pochodzących  z  jego  własnej  działalności
rolniczej  przy  uŜyciu  środków  zwykle  uŜywanych  w  gospodarstwie  rolnym,  leśnym  i
rybackim  (np.  zasadniczo  zboŜa,  ziemniaki,  rośliny  przemysłowe  i  produkty  roślinne
rolnictwa  pozostałe,  mięso  z  dziczyzny,  filety  rybne).  Natomiast  usługi  rolnicze  dla  celów
VAT  to  usługi  wymienione  w  zał.  nr  2  do  ustawy,  np.  usługi  związane  z  rolnictwem  oraz
chowem  i  hodowlą  zwierząt,  z  wyjątkiem  usług  weterynaryjnych,  podkuwania  koni  i
schronisk  dla  zwierząt;  usługi  dzierŜawy  lub  najmu  maszyn  i  urządzeń  rolniczych,  bez
obsługi.
Zryczałtowany system opodatkowania rolników zakłada:

zwolnienie od podatku VAT dostawy produktów rolnych z własnej produkcji oraz
świadczenia usług rolniczych,

obciąŜenie  produktów  rolnych  oraz  usług  rolniczych  zryczałtowanym  zwrotem
podatku  w  wysokości  6%  kwoty  naleŜnej  z  tytułu  dostawy  produktów  rolnych
pomniejszonej  o  kwotę  zryczałtowanego  zwrotu  podatku;  kwota  podatku  obciąŜa
nabywcę produktów rolnych i usług rolniczych,

zwrot podatku otrzymuje rolnik ryczałtowy,

kwota zwrotu stanowi dla nabywcy podatek naliczony.

Zryczałtowany  zwrot  podatku  ma  na  celu  rekompensatę  rolnikowi  ryczałtowemu  podatku
VAT,  który  płaci  przy  dokonywaniu  zakupów  związanych  z  jego  działalnością.  Ze  względu
na korzystanie ze zwolnienia, rolnik ten nie moŜe odliczać podatku naliczonego na zasadach
ogólnych  (wyjątek  dotyczy  jedynie  eksportu  towarów  rolniczych,  opodatkowanego  stawka
0%).

Uproszczony schemat opodatkowania zwalnia rolników takŜe z niektórych

obowiązków w zakresie VAT. Rolnik ryczałtowy w zakresie prowadzonej działalności
rolniczej dostarczający produkty rolne lub świadczący usługi rolnicze jest zwolniony z
obowiązku:

wystawiania faktur,

prowadzenia ewidencji dostaw i nabyć towarów i usług,

składania w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowej,

dokonania zgłoszenia rejestracyjnego w podatku VAT.

Podatnik  zarejestrowany  jako  podatnik  VAT  czynny,  nabywający  produkty  rolne  od  rolnika
ryczałtowego,  jest  zobowiązany  do  wystawienia  faktury  dokumentującej  nabycie  tych
produktów.  Fakturę  wystawia  się  w  dwóch  egzemplarzach,  a  oryginał  faktury  jest
przekazywany  dostawcy.  Faktura  dokumentująca  nabycie  produktów  rolnych  powinna  być
oznaczona  jako  „Faktura  VAT  RR”.  Poza  informacjami  jakie  zawiera  standardowa  faktura
VAT,  faktura  VAT  RR  zawiera  oświadczenie  dostawcy  produktów  rolnych  w  brzmieniu:
„Oświadczam, Ŝe jestem rolnikiem ryczałtowym zwolnionym od podatku od towarów i usług
na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług.”

Zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku

naliczonego w rozliczeniu za miesiąc, w którym dokonano zapłaty. JednakŜe muszą być
spełnione następujące warunki:

nabycie produktów rolnych lub usług rolniczych jest związane z czynnościami
opodatkowanymi,

zapłata naleŜności za produkty rolne lub usługi rolnicze, obejmująca równieŜ kwotę
zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika
ryczałtowego nie później niŜ 14 dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku,
gdy rolnik zawarł umowę z nabywcą określającą dłuŜszy termin płatności,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty zostaną podane numer i data
wystawienia faktury potwierdzającej nabycie produktów rolnych.

Za datę dokonania zapłaty uwaŜa się datę wydania dyspozycji bankowej przekazania środków
finansowych na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, jeŜeli dyspozycja ta została
zrealizowana.

JeŜeli w gospodarstwie działalność rolnicza wykonywana jest przez kilka osób, naleŜy

zdecydować, która osoba dokona zgłoszenia na zasady ogólne. Na nią bowiem będą
wystawiane wszystkie faktury z dokonywanych zakupów, osoba ta będzie równieŜ
podpisywać wszystkie faktury sprzedaŜy z gospodarstwa.

Stawki podatku VAT na podstawowe towary i usługi nabywane do produkcji rolnej

obowiązujące od 1 maja 2004 r.

stawka 3% (okres przejściowy do 30 kwietnia 2008 r.)
-

materiał siewny i hodowlany,

sadzonki do nasadzeń,

produkty rolne (zboŜe, ziemniaki, buraku cukrowe, owoce, warzywa, mleko, jaja itp.),

środki do produkcji rolnej (nawozy, środki ochrony roślin, pasze, sznurek do maszyn
rolniczych itp.),

usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt

stawka 7%
-

usługi weterynaryjne,

usługi agroturystyczne,

wyroby torfowe,

stawka 22%
-

maszyny, urządzenia, narzędzia rolnicze,

nośniki energii (węgiel, koks, oleje opałowe, energia elektryczna i cieplna, gaz, paliwa
silnikowe),

ciągniki rolnicze i przyczepy ciągnikowe rolnicze,

narzędzia gospodarcze, maszyny do produkcji sadowniczej,

materiały i roboty budowlane,

tarcica i inne wyroby z drewna.

Przykład 19
Stawki podatku na piwo w wybranych krajach UE

Podatek VAT na piwo w Polsce wynosił 22% i był znacznie wyŜszy niŜ np. w Czechach,

Niemczech, Hiszpanii, Luksemburgu, czy Szwajcarii (rys. 2). Powoduje to znaczne
dysproporcje pomiędzy cenami piwa w Polsce i w krajach sąsiednich.

Rys. 2. Wysokość podatku VAT na piwo w wybranych krajach w 2008 r.

H. Runowski (red.), Finanse gospodarstwa rolnego w tym VAT, SGGW, Warszawa 2006, s. 24.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

7,5

17,5

Szwajcaria

Luksemburg

Niemcy

Hiszpan ia

Portugalia

Wielka Brytania

Holandia

Grecja

Czechy

Austria

Polska

[%]

Źródło: Opracowanie na podstawie danych Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego
„Browary Polskie”.

1 stycznia 2008 r. weszła w Ŝycie nowelizacja ustawy o VAT, wprowadzająca kilka

zmian,  które  mogą  być  źródłem  ryzyka  podatkowego.  Na  szczególną  uwagę  zasługuje
wprowadzenie  bezwzględnego  zakazu  odliczania  podatku  naliczonego,  wykazanego  w
fakturze za świadczenie , które – w rzeczywistości- nie podlega VAT lub jest z tego podatku
zwolnione.  Nowa  regulacja  wymaga  wzmoŜonej  ostroŜności  przy  nabywaniu  towarów  i
usług,  bowiem  nabywca  musi  upewnić  się,  czy  sprzedający  poprawnie  zaliczył  swoje
świadczenie do czynności opodatkowanych

Raport podatkowy, NajwaŜniejsze przepisy podatkowe 2008 roku, Gazeta Prawna nr 1 z 2 stycznia 2008 r., s.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

3. Podatki bezpośrednie

3.1. Podatek dochodowy od osób prawnych

Opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych reguluje ustawa z

dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54,
poz. 654 ze zm.), zwana dalej "ustawą".

3.1.1. Zasady ustalania zaliczek

Podatnicy i płatnicy nie składają w trakcie roku podatkowego deklaracji podatkowych, ale

są obowiązani do wpłacania zaliczek. Dotyczy to takŜe podatku dochodowego pobieranego w
sposób  zryczałtowany.  Zmiany  wprowadzone  w  podatku  dochodowym  od  osób  prawnych
spowodowały zniesienie niektórych deklaracji podatkowych, w tym CIT-2, CIT2/O oraz CIT-
6.  Ministerstwo  Finansów  wycofało  moŜliwość  przesyłania  tych  deklaracji  drogą
elektroniczną  dla  przedsiębiorstw  obsługiwanych  przez  wyspecjalizowane  urzędy  skarbowe
(obrót tych przedsiębiorstw wynosi co najmniej 5 mln euro rocznie)

W trakcie roku podatkowego podatnicy mogą równieŜ rozliczać się z zaliczek na podatek

w systemie uproszczonym (art. 25 ust. 6-10 ustawy). Wpłata zaliczek jest wówczas
uzaleŜniona od podatku naleŜnego wykazanego w zeznaniu złoŜonym w roku
poprzedzającym dany rok podatkowy lub w zeznaniu złoŜonym w roku poprzedzającym dany
rok podatkowy o dwa lata.

Mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej

mają moŜliwość wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w systemie kwartalnym (art. 25
ust. 1b-2a ustawy).

Podatnicy mają obowiązek złoŜenia zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego

w roku podatkowym do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłacić
podatek naleŜny albo róŜnicę między podatkiem naleŜnym od dochodu wykazanego w
zeznaniu a sumą naleŜnych zaliczek za okres od początku roku (art. 27 ustawy).

3.1.2. Zwolnienia

W zakresie zwolnień (art. 17 ustawy), w ustawie funkcjonują zwolnienia przedmiotowe,

w tym dla podatników takich jak zrzeszenia, stowarzyszenia, fundacje, realizujące ustawowo
określone, społecznie uŜyteczne cele. W przypadku tych podatników zwalnia się od podatku
dochody, które są przeznaczone na realizację tych celów statutowych.

Podmioty takie, tj. spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, towarzystwa budownictwa

społecznego  oraz  samorządowe  jednostki  organizacyjne  prowadzące  działalność  w  zakresie
gospodarki  mieszkaniowej  korzystają  wyłącznie  ze  zwolnienia  dochodów  uzyskanych  z
gospodarki  zasobami  mieszkaniowymi  -  w  części  przeznaczonej  na  cele  związane  z
utrzymaniem  tych  zasobów,  z  wyłączeniem  dochodów  uzyskanych  z  innej  działalności
gospodarczej niŜ gospodarka zasobami mieszkaniowymi.

W celu obliczenia naleŜnego podatku dochodowego konieczne jest ustalenie podstawy

opodatkowania,  którą  stanowi  dochód  po  odliczeniu  ewentualnych  darowizn  na  określone
cele,  przy  zachowaniu  10%  limitu,  w  stosunku  do  tego  dochodu.  Odliczenie  darowizn  jest
uzaleŜnione  od  spełnienia  łącznie  dwóch  kumulatywnych  przesłanek.  Darowizna  powinna
być  przekazana  na  cele  określone  w  art.  4  ustawy  z  dnia  24  kwietnia  2003  r.  o  działalności
poŜytku  i  o  wolontariacie  (np.  na  pomoc  społeczną,  działalność  charytatywną).
Obdarowanym zaś musi być organizacja określona w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy prowadząca
działalność poŜytku publicznego w sferze zadań publicznych. Są to organizacje pozarządowe

Ł. Zalewski, Od 1 lutego kolejne e-deklaracje. Elektroniczne rozliczenia z urzędem skarbowym, Gazeta

Prawna nr 20 z 29 stycznia 2007 r., s. 12.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

(nienaleŜące  do  sektora  finansów  publicznych  i  niedziałające  w  celu  osiągnięcia  zysku),
kościelne  osoby  prawne  i  kościelne  jednostki  organizacyjne  oraz  stowarzyszenia  jednostek
samorządu  terytorialnego.  Organizacje  te  nie  muszą  posiadać  statusu  organizacji  poŜytku
publicznego.

Odliczenie w ramach łącznego limitu 10% dochodu obejmie równieŜ darowizny

przekazywane na rzecz podmiotów prowadzących taka działalność w innym niŜ Polska
państwie Unii Europejskiej lub w państwie naleŜącym do Europejskiego Obszaru
Gospodarczego.

Odliczeniu podlegają równieŜ darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą na

podstawie tzw. ustaw kościelnych - w tym przypadku do wysokości 100% dochodu.

Podatnicy otrzymujący darowizny są obowiązani do wyodrębnienia w zeznaniu

podatkowym kwot ogółem otrzymanych darowizn ze wskazaniem celów, na które zostały one
przekazane zgodnie ze sferą działalności poŜytku publicznego, o której mowa w art. 4 ustawy
o  działalności  poŜytku  publicznego  i  o  wolontariacie  wraz  z  wyszczególnieniem  darowizn
pochodzących  od  osób  prawnych  z  podaniem  nazwy  i  adresu  darczyńcy,  jeŜeli  jednorazowa
kwota darowizny przekracza 15.000 zł lub jeŜeli suma wszystkich  darowizn otrzymanych w
danym  roku podatkowym od jednego darczyńcy przekracza 35.000 zł. W terminie składania
zeznania  podatkowego  mają  oni  równieŜ  obowiązek  udostępnić  do  publicznej  wiadomości
informacje,  o  których  mowa  wyŜej  i  w  formie  pisemnej  zawiadomić  o  tym  właściwego
naczelnika urzędu skarbowego. Z obowiązku tego zwolnione są podmioty, których dochód za
dany rok podatkowy nie przekracza 20.000 zł.

Odliczeniom od podstawy opodatkowania podlegają: wydatki poniesione na nabycie

nowych technologii (art. 18b ustawy).
Podatek wynosi 19% podstawy opodatkowania (art. 19 ustawy).

3.1.3. Podatnicy
Zgodnie z przepisami tej ustawy podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych są:

osoby prawne,

jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek
niemających osobowości prawnej, z tym Ŝe podatnikami są spółki kapitałowe w
organizacji,

podatkowe grupy kapitałowe (grupy składające się z co najmniej dwóch spółek prawa
handlowego mających osobowość prawną, które funkcjonują w związkach
kapitałowych i spełniają określone w ustawie warunki). Podatkową grupę kapitałową
mogą tworzyć wyłącznie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne,
mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeŜeli kapitał zakładowy
(akcyjny) przypadający na kaŜdą z tych spółek jest nie niŜszy niŜ 1 000 000 zł.

spółki niemające osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie,
jeŜeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego państwa są traktowane jak osoby
prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez
względu na miejsce ich osiągania.

Do osób prawnych zaliczyć moŜna:

przedsiębiorstwa państwowe;

spółki prawa handlowego, z wyjątkiem spółek osobowych (tj. spółki jawnej, spółki
partnerskiej, spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej);

ubezpieczycieli działających na podstawie ustawy o działalności ubezpieczeniowej;

towarzystwa funduszy powierniczych na podstawie ustawy o publicznym obrocie
papierami wartościowymi i funduszami powierniczymi;

spółdzielnie na mocy ustawy Prawo spółdzielcze;

Podatki – Katarzyna Boratyńska

zagraniczne osoby prawne prowadzące w Polsce działalności na podstawie ustawy o
zasadach prowadzenia na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej działalności w zakresie
drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne

organizacje społeczne na podstawie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach;

związki zawodowe;

organizacje samorządowo-zawodowe, np. izby gospodarcze, rzemieślnicze, związek
Maklerów Papierów Wartościowych;

fundacje;

partie polityczne;

fundusze celowe powołane w trybie ustawowym, mające osobowość prawną, np.
Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników,

inne podmioty posiadające osobowość prawną na mocy szczególnych ustaw, np.
jednostki badawczo-rozwojowe;

szkoły wyŜsze, instytucje artystyczne, Agencja Rynku Rolnego, Agencja Rozwoju
Przemysłu.

Przepisów ustawy nie stosuje się do:

przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem dochodów z działów specjalnych
produkcji rolnej, chyba Ŝe ustalenie przychodów jest wymagane dla celów określenia
dochodów wolnych od podatku dochodowego,

przychodów z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach,

przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie
skutecznej umowy.,

przychodów (dochodów) armatorów opodatkowanych podatkiem tonaŜowym.

Art. 6 ustawy wymienia jednostki, które podlegają zwolnieniu podmiotowemu, np. Narodowy
Bank Polski, jednostki budŜetowe, itd. Jednostki te nie składają zeznań podatkowych.

Podatnicy, jeŜeli mają siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce
ich osiągania. Podatnicy, jeŜeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub
zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 ustawy). W przypadku tych ostatnich
podatników, jeŜeli ustalenie dochodów nie jest moŜliwe na podstawie ewidencji rachunkowej,
dochód określa się w drodze oszacowania, przy zastosowaniu wskaźnika dochodu w stosunku
do przychodu, np. 5% - z działalności w zakresie handlu hurtowego lub detalicznego, 10% - z
działalności budowlanej lub montaŜowej albo w zakresie usług transportowych (art. 9 ust 2a
ustawy).

3.1.4. Przedmiot opodatkowania

Według zasad ogólnych przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest

dochód  bez  względu  na  rodzaj  źródeł  przychodów,  z  jakich  dochód  ten  został  osiągnięty.
Dochodem  jest  nadwyŜka  sumy  przychodów  nad  kosztami ich  uzyskania,  osiągnięta  w  roku
podatkowym;  jeŜeli  koszty  uzyskania  przychodów  przekraczają  sumę  przychodów,  róŜnica
jest  stratą.  W  przypadku  gdy  podatnik  poniósł  stratę  w  roku  podatkowym,  o  wysokość  tej
straty  moŜe  obniŜyć  dochód  w  najbliŜszych  kolejno  po  sobie  następujących  pięciu  latach
podatkowych,  z  tym  Ŝe  wysokość  obniŜenia  w  którymkolwiek  z  tych  lat  nie  moŜe
przekroczyć 50% kwoty tej straty (art. 7 ustawy).

Przykład 20

W 2005 r. spółka z o.o. poniosła stratę w wysokości 5 000 000,00zł. Spółka przyjęła

strategię tak szybkiego odliczenia straty na ile tylko umoŜliwiają to przepisy prawne.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Tabela 2.

Rok

Dochód

Kwota obniŜenia

Podstawa

opodatkowania

2006

1 500 000,00 zł

1 500 000,00zł

00,00 zł

2007

2 600 000,00 zł

2 500 000,00 zł

100 000,00 zł

2008

3 000 000,00 zł

1 000 000,00 zł

2 000 000,00 zł

Spółka w 2006 r. mogła odliczyć mniej niŜ maksymalny, 50-procentowy pułap kwoty

straty,  gdyŜ  większe  odliczenie  uniemoŜliwiała  zbyt  niska  kwota  uzyskanego  w  tym  roku
podatkowym  dochodu.  Całkowite  rozliczenie  straty  miało  miejsce  juŜ  w  dwóch  następnych
latach,  a  tym  samym  strata  została  „skonsumowana”  przez  spółkę  w  ciągu  trzech  kolejnych
lat podatkowych.

W przypadku przychodów z udziału w zyskach osób prawnych (np. dywidend) oraz

przychodów podmiotów zagranicznych z tytułu tzw. naleŜności licencyjnych (np. z odsetek) -
przedmiotem opodatkowania jest przychód (art. 10 oraz 21 ustawy).

Dochody pochodzące z dywidend są zwolnione od podatku dochodowego, jeŜeli łącznie

spełnione zostaną następujące warunki:

wypłacającym dywidendę jest spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego,
mająca siedzibę lub zarząd w Polsce,

odbiorcą  dywidendy  uzyskującym  z  tego  tytułu  dochody  jest  spółka  (odbiorcą  moŜe
być  równieŜ  zagraniczny  zakład  tej  spółki)  uznawana  za  rezydenta  państwa
członkowskiego UE, w tym Polski, lub państwa naleŜącego do EOG, która podlega w
takim państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce
ich  osiągania,  z  tym  Ŝe  aby  skorzystać  ze  zwolnienia  spółka  taka  musi  docelowo
posiadać  bezpośrednio  nie  mniej  niŜ  10%  (od  dnia  1  stycznia  2007  r.  do  dnia  31
grudnia 2008 r. nie mniej niŜ 15%) udziałów w spółce wypłacającej dywidendę.

Przychody podatkowe

Przychodami podatkowymi są nie tylko otrzymane pieniądze, ale równieŜ inne wartości,

np. róŜnice kursowe, wartość nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie otrzymanych rzeczy, praw
lub innych świadczeń (art. 12 ustawy). Za przychody związane z działalnością gospodarczą i
z  działami  specjalnymi  produkcji  rolnej,  uwaŜa  się  takŜe  naleŜne  przychody,  choćby  nie
zostały  jeszcze  faktycznie  otrzymane,  po  wyłączeniu  wartości  zwróconych  towarów,
udzielonych  bonifikat  i  skont.  Przychody  naleŜne  to  –  zgodnie  z  wykładnią  językową  –
przychody „przysługujące komuś” (por. wyrok NSA z 28.01.2003 r., SA/Bd 106/03). Nie są
przychodem  podatkowym  przysporzenia  majątku  polegające  na  wpłacie  środków
pienięŜnych,  które  ze  swej  istoty  prawnej  mają  charakter  zwrotny  (np.  otrzymane  kredyty  i
poŜyczki, zaliczki, zadatki, przedpłaty, raty, zabezpieczenia, poręczenia).

Przy określaniu daty powstania przychodów jako ogólną zasadę przyjęto, Ŝe przychód

naleŜny będzie powstawał w dniu wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania
usługi, w tym częściowego wykonania usługi, nie później niŜ w dniu:

wystawienia faktury, albo

uregulowania naleŜności.

Pojęcie  wydania  rzeczy  nie  jest  jednoznaczne  z  odbiorem  rzeczy  przez  kupującego  (por.
wyrok  SN  z  28.07.1999  r.,  II  CKN  552/98),  co  w  szczególności  dotyczy  przypadku,  gdy
rzecz  ma  być  wysłana  przez  sprzedawcę  do  miejsca,  które  nie  jest  miejscem  spełnienia
świadczenia, albo gdy towar jest przekazywany przez sprzedawcę przewoźnikowi.

WaŜne: Za moment powstania przychodu przy sprzedaŜy lokali mieszkalnych przez

deweloperów - inaczej niŜ w podatku VAT – uznaje się dzień ustanowienia prawa do

Podatki – Katarzyna Boratyńska

nieruchomości w postaci lokali i przeniesienia go na właściciela mieszkania w formie aktu
notarialnego a nie dzień fizycznego wydania mieszkania kupującemu, tj. dzień obustronnego
podpisania protokołu odbioru mieszkania oraz przekazania kluczy kupującemu.

W przypadku usługi rozliczanej w okresach rozliczeniowych przychód powstaje w

ostatnim dniu okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub fakturze (nie rzadziej niŜ
raz w roku). Rozwiązanie to jest równieŜ stosowane do ustalania daty powstania przychodów
z tytułu dostawy energii elektrycznej, cieplnej i gazu przewodowego.

W odniesieniu do przychodów, do których nie mają zastosowania przedstawione

rozwiązania, przepisy podatkowe regulują, iŜ datą powstania takiego przychodu jest dzień
otrzymania zapłaty.

W ustawie zostały wymienione równieŜ kategorie, które nie są kwalifikowane do

przychodów podatkowych, np. pobrane wpłaty lub zarachowane naleŜności na poczet dostaw
towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych (art. 12
ust 4 ustawy).

Koszty podatkowe

Za koszty podatkowe uznawane są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub

zachowania  (zapewnienia  kontynuacji  działalności)  albo  zabezpieczenia  (ochrony)  źródła
przychodów.  Zaliczeniu  do  kosztów  podatkowych  podlegają  więc  róŜnego  rodzaju  ogólne
wydatki  związane  z  funkcjonowaniem  firmy,  a  szczególnie  takie,  które  jedynie  pośrednio
związane  są  z  osiąganymi  przez  podatnika  przychodami,  np.  kary  umowne.  Między
wydatkiem  a  osiągnięciem  przychodu  musi  zachodzić  związek  przyczynowo-skutkowy  tego
typu,  Ŝe  poniesienie  wydatku  ma  lub  moŜe  mieć  wpływ  na  powstanie  czy  teŜ  zwiększenie
przychodu (wyrok NSA z 8.12.2004 r., FSK 768/04). JeŜeli wątpliwość istnieje, to podatnik
musi udowodnić, Ŝe wydatek został poniesiony faktycznie i ma słuŜyć osiągnięciu przychodu
(wyrok WSA z 18.10.2007 r., ISA/Rz 592/2007).

Brak skutku w postaci przychodu nie dyskwalifikuje wydatku jako kosztu poniesionego w

celu uzyskania przychodu (np. zakończone niepowodzeniem prace badawcze). Koszty naleŜy
oceniać  pod  kątem  ich  celowości,  a  więc  dąŜenia  do  uzyskania  przychodu  a  nie  finalnego
rezultatu w postaci konkretnego przychodu. Uznanie danego wydatku za  koszt powinno być
uzaleŜnione  przede  wszystkim  od  jego  przeznaczenia  (wyrok  NSA  z  11.01.2005  r.,  FSK
1049/2004).  W  takim  rozumieniu  kosztem  podatkowym  mogą  być  wydatki  na  rozruch
przedsiębiorstwa,  mimo    Ŝe  podatnik  zrezygnował  z  jego  prowadzenia,  czy  koszty
prowadzenia procesu cywilnego niezaleŜnie od jego rezultatu (por. wyrok WSA z 21.11.2006
r., ISA/Łd 1417/2006).

Koszty bezpośrednio związane z przychodami są rozliczane w roku, w którym zostają

osiągnięte związane z nimi przychody.  Inne koszty  rozliczone są w roku ich poniesienia. Za
datę  poniesienia  kosztu  uznaje  się  dzień  ujęcia  kosztu  w  prowadzonych  przez  podatnika
księgach  rachunkowych  na  podstawie  faktury  lub  innego  dowodu  księgowego.  Wydatek
poniesiony  na  zakup  towarów  handlowych  staje  się  kosztem  uzyskania  przychodów  dopiero
w momencie ich sprzedaŜy (wyrok SN z 5.04.2002 r., III RN 2/01).

Rozliczanie przez podatników róŜnic kursowych moŜe następować według reguł

wynikających  z  przepisów  o  rachunkowości  (art.  9b  ust.  1  pkt  2  ustawy)  lub  w  oparciu  o
uregulowania  w  ustawie  podatkowej  (art.  15a  ustawy).  MoŜliwość  wyboru  mają  podatnicy,
których  sprawozdania  finansowe  są  objęte  badaniem  przez  biegłych  rewidentów,  pozostali
podatnicy rozliczają róŜnice kursowe na zasadach wskazanych w ustawie podatkowej.

Wpływ na podatek dochodowy od osób prawnych mają wyłącznie zrealizowane róŜnice

kursowe,  np.  przy  kredytach  w  dacie  spłaty  kredytu  (poŜyczki)  w  walucie  obcej.  Podatnicy
mogą  rozliczać  podatkowe  róŜnice  kursowe  zarówno  przy  konwersji  wierzytelności  jak  i
transakcjach  kantorowych,  mogą  przyjąć  faktycznie  zastosowany  kurs  walut,  np.  bankowy
lub  kantorowy  albo  wynikający  z  umowy.  Podatkowe  rozliczenie  róŜnic  kursowych  jest

Podatki – Katarzyna Boratyńska

dokonywane według faktycznie zastosowanego kursu walutowego, ale jeŜeli przy obliczeniu
róŜnic kursowych nie jest moŜliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty w
danym  dniu,  wówczas  w  takich  przypadkach  moŜliwe  jest  zastosowanie  kursu  średniego
ogłaszanego  przez  Narodowy  Bank  Polski  z  ostatniego  dnia  roboczego  poprzedzającego  ten
dzień.  We  wszystkich  sytuacjach,  w  których  zastosowano  średni  kurs  NBP,  kurs  ten  jest
przyjmowany  z  ostatniego  dnia  roboczego  poprzedzającego  dzień  uzyskania  przychodu  lub
poniesienia kosztu.

Ustawa wymienia takŜe takie rodzaje przychodów, których uzyskanie nie wymaga od

podatnika ponoszenia kosztów. Pojęcie przychodu jest wówczas równoznaczne z pojęciem
dochodu do opodatkowania. Do takich przychodów moŜna zaliczyć w szczególności:

subwencje, dotacje;

darowizny;

nieodpłatne świadczenia.

Nie ustala się takŜe kosztów, gdy przedmiotem opodatkowania jest przychód. Są to

przychody:

z tytułu dywidend i udziałów w zyskach osób prawnych;

z tytułu praw autorskich uzyskiwania przez podatników niemających w Polsce ani
siedziby, ani zarządu;

od których pobiera się podatek zryczałtowany.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w sposób enumeratywny nie

wymienia bezpośrednich kosztów uzyskania przychodów. Są one zróŜnicowane w zaleŜności
od rodzaju działalności. Do nich moŜna zaliczyć m.in.:

koszty zakupu surowca, materiałów podstawowych i pomocniczych;

wynagrodzenie pracowników zarówno pienięŜne, jak i w naturze;

narzuty na wynagrodzenia, np. składki ZUS;

koszty uboczne zakupu lub sprzedaŜy materiałów i towarów, np. koszty transportu,
cło, ubezpieczenia;

czynsz dzierŜawy lub najmu opłacane przez podatnika;

koszty szkoleń, zakup literatury fachowej;

wydatki na nabycie lub wytworzenie składników majątku niebędących środkami
trwałymi;

koszty usług obcych.

Nie wszystkie wydatki ponoszone przez podmiot są kosztami uzyskania przychodów (tzn. nie
wszystkie moŜna potracić z przychodu). Głównie są to wydatki o charakterze inwestycyjnym
i wydatki mające charakter sankcji.
Nie są uznane za koszty uzyskania przychodów m.in.:

wydatki  na  nabycie  gruntów  lub  prawa  wieczystego  uŜytkowania  gruntów  oraz  na
nabycie  lub  wytworzenie  we  własnym  zakresie  środków  trwałych,  wartości
niematerialnych  i  prawnych,  jeśli  środki  te  i  wartości  podlegają  odpisom
amortyzacyjnym;

wydatki na spłatę zobowiązań, w tym poŜyczek i kredytów, podatku dochodowego,
wpłat z zysku itp.;

jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;

grzywny i kary pienięŜne;

odsetki za zwłokę z tytułu niematerialnych wpłat naleŜności budŜetowych i innych, do
których stosuje się przepis ordynacji podatkowej ;

kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonywanych
robót i usług;

darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju z wyjątkiem dokonanych między spółkami
tworzącymi podatkową grupę kapitałową;

Podatki – Katarzyna Boratyńska

straty przedsiębiorstw państwowych przejmowanych lub nabywanych na podstawie
przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji.

3.1.5. Amortyzacja podatkowa

W zakresie amortyzacji podatkowej (art. 16a-16m ustawy) zostały określone składniki

majątku,  np.  budynki,  budowle,  maszyny,  środki  transportu,  inwestycje  w  obcych  środkach
trwałych, budynki i budowle wybudowane na obcym  gruncie, zwane środkami trwałymi, od
których  dokonuje  się  odpisów  amortyzacyjnych  zaliczanych  do  kosztów  podatkowych.  W
ustawie  zostały  równieŜ  wymienione  środki  trwałe  oraz  wartości  niematerialne  i  prawne,
które nie podlegają amortyzacji, m.in. grunty i prawo wieczystego uŜytkowania gruntów (art.
16c  ustawy).  Dla  celów  podatku  dochodowego  uznaje  się  za  koszty  uzyskania  przychodów
odpisy amortyzacyjne dokonywana wyłącznie na podstawie przepisów ustawy.

Generalnie podatnicy dokonują odpisów amortyzacyjnych od ustalonej wartości

początkowej środków trwałych - w równych ratach co miesiąc, co kwartał albo jednorazowo
na  koniec  roku  podatkowego  (z  zastrzeŜeniem  metody  degresywnej).  Przy  amortyzacji
środków  trwałych  podatnicy  mogą  stosować  róŜnorodne  metody  amortyzacji:  liniową  (wg
stawek  amortyzacyjnych  z  Wykazu  stawek  amortyzacyjnych),  w  tym  z  moŜliwością
podwyŜszania i obniŜania tych stawek, metodę opartą o stawki indywidualne (dla uŜywanych
lub  ulepszonych  środków  trwałych)  lub  metodę  degresywną  (zmienna  podstawa,  od  której
dokonuje się odpisów amortyzacyjnych).

Mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający działalność, z wyjątkiem tych, którzy

zostali  utworzeni  w  wyniku  stosownych  przekształceń,  mają  moŜliwość  skorzystania  z
amortyzacji  obejmującej  jednorazowym  odpisem  amortyzacyjnym  do  100%  wartości
początkowej  środka  trwałego  w  pierwszym  roku  podatkowym  (art.  16k  ustawy).  Małym
podatnikiem  jest  podatnik,  u  którego  wartość  przychodu  ze  sprzedaŜy  (wraz  z  kwotą
naleŜnego  podatku  od  towarów  i  usług)  nie  przekroczyła  w  poprzednim  roku  podatkowym
wyraŜonej  w  złotych  kwoty  odpowiadającej  równowartości  1  200  000  euro.  W  przeliczeniu
na  walutę  polską  małym  podatnikiem  jest  podatnik,  którego  przychód  w  2009  r.  nie
przekroczył 5 067 000 zł.

Dotyczy to środków trwałych z grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, w tym maszyn,

urządzeń i środków transportu, z wyłączeniem jednak budynków, budowli i samochodów
osobowych.  Łączna  kwota  dokonanych  według  tej  metody  odpisów  amortyzacyjnych  od
środków  trwałych  wprowadzonych  w  danym  roku  do  ewidencji,  nie  moŜe  przekroczyć
równowartości  kwoty  100.000  euro.  WyraŜona  w  złotych  łączna  wartość  odpisów
amortyzacyjnych w 2010 r. nie moŜe więc przekroczyć 422 000 zł.

Amortyzacji podlegają równieŜ nabyte prawa majątkowe, takie jak: licencje, prawa

autorskie, prawa własności przemysłowej oraz know-how, a takŜe wartość firmy, koszty prac
rozwojowych  -  zwane  wartościami  niematerialnymi  i  prawnymi.  Przy  amortyzacji  wartości
niematerialnych  i  prawnych  stosuje  się  zasadę,  Ŝe  okres  dokonywania  odpisów
amortyzacyjnych  nie  moŜe  być  krótszy  niŜ  ustawowo  określona  liczba  miesięcy,  np.  od
licencji (sublicencji) na programy komputerowe oraz od praw autorskich - 24 miesiące.

3.1.6. Podatkowe aspekty leasingu

W zakresie opodatkowania stron umowy leasingu (art. 17a-17l ustawy), przepisy ustawy

uzaleŜniają rozliczenia podatkowe w zaleŜności od warunków takiej umowy.

Dla celów podatkowych za umowę leasingu uznaje się umowę nazwaną w kodeksie

cywilnym, a takŜe kaŜdą inną umowę, na mocy której jedna ze stron, zwana "finansującym",
oddaje do odpłatnego uŜywania albo uŜywania i pobierania poŜytków na warunkach

Podatki – Katarzyna Boratyńska

określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej "korzystającym", podlegające amortyzacji
środki trwale lub wartości niematerialne i prawne, a takŜe grunty.
Uregulowania w zakresie leasingu podatkowego zakładają ściśle określone skutki podatkowe:

Opłaty leasingowe w całej wysokości stanowią przychód finansującego i odpowiednio
koszt uzyskania przychodu korzystającego, jeŜeli:

umowa została zawarta na czas oznaczony, stanowiący co najmniej 40%
normatywnego okresu amortyzacji lub co najmniej 10 lat w przypadku nieruchomości,

suma ustalonych opłat (wraz z ceną sprzedaŜy), pomniejszona o naleŜny VAT,
odpowiada co najmniej wartości początkowej przedmiotu umowy.

2. Opłaty leasingowe, w części stanowiącej spłatę wartości przedmiotu umowy, nie są

przychodem finansującego i odpowiednio kosztem uzyskania przychodów
korzystającego, jeŜeli:

umowa została zawarta na czas oznaczony,

suma ustalonych opłat (wraz z ceną sprzedaŜy), pomniejszona o naleŜny VAT,
odpowiada co najmniej wartości początkowej przedmiotu umowy,

z umowy będzie wynikało, Ŝe odpisów amortyzacyjnych w podstawowym okresie
umowy będzie dokonywał korzystający.

Przychodem ze sprzedaŜy przedmiotu leasingu, po zakończeniu podstawowego okresu

umowy,  zasadniczo  jest  cena  określona  w  umowie  sprzedaŜy.  W  przypadku  leasingu
wymienionego  w  pkt  1,  jeŜeli  cena  sprzedaŜy  będzie  niŜsza  od  hipotetycznej  wartości  netto
(wartość  początkowa  pomniejszona  o  wyliczone  w  znaczeniu  hipotetycznym  odpisy
amortyzacyjne,  obliczone  według  zasad  amortyzacji  degresywnej,  z  uwzględnieniem
współczynnika  3  -  w  odniesieniu  do  środków  trwałych),  przychód  określa  się  w  wysokości
wartości rynkowej.

W ustawie zostały uregulowane takŜe inne skutki, które mogą wystąpić po zakończeniu

tego  okresu.  Na  przykład,  jeŜeli  leasing  będzie  kontynuowany,  opłaty  ustalone  przez  strony
będą przychodem dla  finansującego oraz kosztem uzyskania przychodów  dla korzystającego
takŜe wtedy, gdy odbiegają znacznie od wartości rynkowej.

JeŜeli umowa nie spełnia warunków określonych w ustawie dla umów leasingu, wówczas

skutki podatkowe są takie same jak w przypadku umów najmu lub dzierŜawy.

3.2. Podatek dochodowy od osób fizycznych

Opodatkowanie podatkiem dochodowym osób fizycznych regulują dwie ustawy:

ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z
2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.),

ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od
niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze
zm.).

Jedną z istotnych zmian, która będzie dotyczyć rozliczenia podatku za 2009 r., jest usunięcie z
PIT-12 informacji o korzystaniu przez podatnika z ulgi na dzieci. Począwszy od rozliczenia z
2009 r., płatnik rozliczający podatnika nie będzie mógł uwzględniać w rocznym PIT-40 ulgi
prorodzinnej,  przysługującej  pracownikowi.  Oznacza  to,  iŜ  pracownik,  który  będzie  chciał
skorzystać z ulgi na dzieci, będzie musiał złoŜyć zeznanie samodzielnie.

Zakres podstawowy
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r.
Nr  14,  poz.  176  ze  zm.),  zwana  dalej  "ustawą",  reguluje  opodatkowanie  podatkiem
dochodowym dochodów uzyskanych przez osoby fizyczne.
Poza zakresem tej ustawy pozostają przychody:

Podatki – Katarzyna Boratyńska

z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji
rolnej,

z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach oraz ustawy o przeznaczeniu
gruntów rolnych do zalesienia,

podlegające przepisom o podatku od spadków i darowizn,

wynikające z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy,

z tytułu podziału wspólnego majątku małŜonków w wyniku ustania lub ograniczenia
małŜeńskiej wspólności majątkowej oraz przychodów z tytułu wyrównania dorobków
po ustaniu rozdzielności majątkowej małŜonków lub śmierci jednego z nich,

przychodów (dochodów) armatora opodatkowanych na zasadach wynikających z
ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonaŜowym (Dz. U. Nr 183, poz. 1353), z
zastrzeŜeniem art. 24a ust. 1a,

świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 Kodeksu
rodzinnego i opiekuńczego, objętych wspólnością majątkową małŜeńską.

3.2.1. Podmiot opodatkowania

Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym, co oznacza, Ŝe podatnikiem jest kaŜda

osoba fizyczna osiągająca dochód. Zasada ta ma równieŜ zastosowanie do małŜonków, chyba
Ŝe wystąpią oni z wnioskiem o łączne opodatkowanie ich dochodów na zasadach określonych
w art. 6 ust. 2 i 3 ustawy. Łączne opodatkowanie dochodów małŜonków jest takŜe moŜliwe
po śmierci jednego z nich zgodnie z postanowieniami art. 6a ustawy.

Co do zasady małŜonkowie nie mogą się wspólnie opodatkować, gdy chociaŜby do

jednego z nich mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym
od  niektórych  przychodów  osiąganych  przez  osoby  fizyczne,  lub  przepisy  art.  30c  ustawy
(19%  podatek  płacony  przez  osoby  prowadzące  pozarolniczą  działalność  gospodarczą  albo
działy  specjalne  produkcji  rolnej)  lub  przepisy  ustawy  z dnia  24  sierpnia  2006  r.  o podatku
tonaŜowym.

JednakŜe, jeŜeli jeden z małŜonków (małŜonkowie) od przychodów z tytułu umów najmu

i innych umów o podobnym charakterze opłaca ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i
jednocześnie  nie  korzysta  (nie  korzystają)  z  opodatkowania  przychodów  z  pozarolniczej
działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej na zasadach określonych
w  art.  30c  ustawy  albo  w  ustawie  o  zryczałtowanym  podatku  dochodowym  od  niektórych
przychodów  osiąganych  przez  osoby  fizyczne  albo  w  ustawie  z  dnia  24  sierpnia  2006 r.
o podatku tonaŜowym - moŜe opodatkować się wspólnie z małŜonkiem.

Na osobach fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej  ciąŜy  tzw.  nieograniczony  obowiązek  podatkowy.  Oznacza  to,  Ŝe  osoby  te  płacą
podatek  dochodowy  według  zasad  określonych  w  Polsce  od  całości  uzyskanych  dochodów,
bez względu na to, czy źródła przychodów połoŜone są w kraju, czy teŜ za granicą.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uwaŜa się

osobę fizyczną, która:

posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub
gospodarczych (ośrodek interesów Ŝyciowych) lub

przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłuŜej niŜ 183 dni w roku
podatkowym.

Od tej ogólnej zasady przepisy ustawy przewidują kilka wyjątków. Z opodatkowania

podatkiem  dochodowym  w  Polsce  wyłączone  są  dochody  uzyskiwane  za  granicą  w
przypadku,  gdy  umowa  międzynarodowa,  której  Rzeczpospolita  Polska  jest  stroną,  tak
stanowi.

Podatku dochodowego nie pobiera się równieŜ od dochodów uzyskanych za granicą przez

osoby fizyczne, które nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

JeŜeli jednak osoby te osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochody (przychody)
w szczególności z:

pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku
słuŜbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy,
bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez
względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

połoŜonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w tym ze
sprzedaŜy takiej nieruchomości

- to od tych dochodów (przychodów) płacą podatek w Polsce.

PowyŜsza zasada wyraŜa tzw. ograniczony obowiązek podatkowy. RównieŜ ta zasada

moŜe być jednak korygowana przez postanowienia umów w sprawie unikania podwójnego
opodatkowania.

3.2.2. Przedmiot opodatkowania

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z

wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy oraz z wyjątkiem
dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru
podatku.

JeŜeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niŜ jednego źródła, przedmiotem

opodatkowania  w  danym  roku  podatkowym  jest  suma  dochodów  ze  wszystkich  źródeł
przychodów  (tzw.  zasada  kumulacji  dochodów).  Dochodem  ze  źródła  przychodów,  jeŜeli
przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jest nadwyŜka sumy przychodów z tego źródła nad
kosztami  ich  uzyskania  osiągnięta  w  roku  podatkowym.  JeŜeli  koszty  uzyskania  przekroczą
sumę przychodów, róŜnica jest stratą ze źródła przychodów.

W zeznaniu za 2007 r. po raz pierwszy trzeba będzie rozliczyć podatek od dochodu ze

sprzedaŜy  nieruchomości.  Dotyczy  to  jednak  sprzedaŜy  tylko  takich  nieruchomości,  które
zostały  nabyte  po  1  stycznia  2007  i  sprzedane  w  okresie  od  1  stycznia  do  31  grudnia  2007.
opodatkowaniu  w  takim  przypadku  podlega  dochód,  zaś  stawka  podatku  dochodowego
wynosi 19%.

Podstawą obliczenia podatku z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości jest dochód

stanowiący róŜnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości a kosztami,
powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, dokonanych od zbywanych nieruchomości
lub praw.

Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości stanowią

udokumentowane  koszty  nabycia  lub  udokumentowane  koszty  wytworzenia,  powiększone  o
udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione
w  czasie  ich  posiadania.  Wysokość  poczynionych  nakładów  ustala  się  na  podstawie  faktur
VAT  oraz  dokumentów  stwierdzających  poniesienie  opłat  administracyjnych.  PIT  od
dochodu  uzyskanego  z  takiej  transakcji  nie  łączy  się  jednak  z  innymi  przychodami
uzyskanymi  w  ciągu  roku.  W  zeznaniu  rocznym  wykazuje  się  tylko  wartość  podatku  z
transakcji.

Ź

ródła przychodów

Źródłami przychodów są:

stosunek słuŜbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo
w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją
rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta,

działalność wykonywana osobiście,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

pozarolnicza działalność gospodarcza,

działy specjalne produkcji rolnej,

nieruchomości lub ich części,

najem,  podnajem,  dzierŜawa,  poddzierŜawa  oraz  inne  umowy  o  podobnym
charakterze,  w  tym  równieŜ  dzierŜawa,  poddzierŜawa  działów  specjalnych  produkcji
rolnej  oraz  gospodarstwa  rolnego  lub  jego  składników  na  cele  nierolnicze  albo  na
prowadzenie  działów  specjalnych  produkcji  rolnej,  z  wyjątkiem  składników  majątku
związanych z działalnością gospodarczą,

kapitały pienięŜne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych
innych niŜ wymienione w pkt 8 lit.a)-c),

odpłatne zbycie (z zastrzeŜeniem sytuacji określonych w art. 10 ust. 2 ustawy):

nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

spółdzielczego  własnościowego  prawa  do  lokalu  mieszkalnego  lub
uŜytkowego  oraz  prawa  do  domu  jednorodzinnego  w  spółdzielni
mieszkaniowej,

prawa wieczystego uŜytkowania gruntów,

innych rzeczy,

jeŜeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało
dokonane  w  przypadku  odpłatnego  zbycia  nieruchomości  i  praw  majątkowych
określonych  w  lit.a)-c)  -  przed  upływem  pięciu  lat,  licząc  od  końca  roku
kalendarzowego,  w  którym  nastąpiło  nabycie  lub  wybudowanie,  a  innych  rzeczy  -
przed  upływem  pół  roku,  licząc  od  końca  miesiąca,  w  którym  nastąpiło  nabycie;  w
przypadku zamiany okresy te odnoszą się do kaŜdej z osób dokonującej zamiany,

inne źródła.

Przychody

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku

kalendarzowym pieniądze i wartości pienięŜne oraz wartość otrzymanych świadczeń w
naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Od tej generalnej zasady ustawa przewiduje kilka
wyjątków. Dotyczą one pojęcia przychodów z następujących źródeł przychodów:

z pozarolniczej działalności gospodarczej,

z działów specjalnych produkcji rolnej,

z nieruchomości udostępnionych bezpłatnie do uŜywania innym osobom,

z kapitałów pienięŜnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 ustawy,

z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o
których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy,

nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł
nieujawnionych.

Koszty uzyskania przychodu obowiązujące w 2008, 2009 i 2010 r.

Tabela 8. Koszty uzyskania przychodu obowiązujące w 2008, 2009 i 2010 r.

Koszty uzyskania przychodu w

2008, 2009 i 2010 r.

Kwota

Z jednego stosunku pracy

Miesięcznie

111 zł 25 gr

Rocznie

1 335 zł

Z kilku stosunków pracy

Nie mogą przekroczyć rocznie

2 002zł 05 gr

Z jednego stosunku pracy dla dojeŜdŜających

Miesięcznie

139 zł 06 gr

Rocznie

1 668 zł 72 gr

Kilka stosunków pracy dla dojeŜdŜających

Nie mogą przekroczyć rocznie

2 502 zł 56 gr

Podstawa prawna: art. 22 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatki – Katarzyna Boratyńska

JeŜeli roczne koszty uzyskania przychodów określone powyŜej, są niŜsze od wydatków na

dojazd do zakładu pracy lub zakładów pracy środkami transportu autobusowego, kolejowego,
promowego lub komunikacji miejskiej, w rocznym rozliczeniu podatku (zeznaniu
podatkowym) koszty te mogą być przyjęte w wysokości wydatków faktycznie poniesionych,
udokumentowanych wyłącznie imiennymi biletami okresowymi.

3.2.3. Odliczenia od dochodu obowiązujące w 2007, 2008 oraz 2009 r.
(na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -
Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.)
Odliczenia od dochodu obowiązujące w 2007 r.
1.

Wydatki na zakup leków, których stosowanie zalecił lekarz specjalista; wysokość ulgi -
nadwyŜka wydatków ponad 100 zł miesięcznie. Ulga na cele rehabilitacyjne
przysługuje osobom niepełnosprawnym bądź podatnikom mającym na utrzymaniu osoby
niepełnosprawne, których dochód (tj. osób będących na utrzymaniu) nie przekracza 9.120
zł w 2007 r.

Opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z
niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa; wysokość ulgi
do 2.280 zł – limit roczny.

Utrzymanie przez osoby niewidome I lub II grupy inwalidztwa, psa przewodnika;
wysokość ulgi do 2.280 zł – limit roczny.

UŜywanie  samochodu  osobowego,  stanowiącego  własność  (współwłasność)  osoby
niepełnosprawnej  zaliczonej  do  I  lub  II  grupy  inwalidztwa  lub  podatnika  mającego  na
utrzymaniu  osobę  niepełnosprawną  zaliczoną  do  I  lub  II  grupy  inwalidztwa  albo  dzieci
niepełnosprawne,  które  nie  ukończyły  16  roku  Ŝycia,  dla  potrzeb  związanych  z
koniecznym  przewozem  na  niezbędne  zabiegi  leczniczo-rehabilitacyjne;  wysokość  ulgi
do 2.280 zł – limit roczny.

Darowizny  na  cele:  a)  określone  w  art.  4  ustawy  o  działalności  poŜytku  publicznego  i  o
wolontariacie,  organizacjom,  o  których  mowa  w  art.  3  ust.  2  i  3  tej  ustawy,  lub
równowaŜnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność poŜytku
publicznego obowiązujących w innym niŜ Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim
Unii  Europejskiej  lub  innym  państwie  naleŜącym  do  Europejskiego  Obszaru
Gospodarczego,  prowadzącym  działalność  poŜytku  publicznego  w  sferze  zadań
publicznych, realizującym te cele,
b) kultu religijnego,
c) krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi zgodnie z art. 6 ustawy
z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej słuŜbie krwi (Dz. U. Nr 106, poz. 681, z 1998 r. Nr
117, poz. 756, z 2001 r. Nr 126, poz. 1382 oraz z 2003 r. Nr 223, poz. 2215), Wysokość
darowizny  w  postaci  oddanej  krwi  ustala  się  w  wysokości  ekwiwalentu  pienięŜnego  za
pobraną  krew  określonego  przepisami  wydanymi  na  podstawie  art.  11  ust.  2  ustawy  o
publicznej słuŜbie krwi,
Wysokość  ulgi:  w  wysokości  dokonanej  darowizny,  nie  więcej  jednak  niŜ  6%
dochodu,
Darowizna  nie  moŜe  być  przekazana  m.in.  na  rzecz  partii  politycznych,  związków
zawodowych,  fundacji,  których  jedynym  fundatorem  jest  Skarb  Państwa,  a  takŜe  osoby
fizycznej  lub  osoby  prawnej  prowadzącej  działalność  gospodarczą  polegającą  na
wytwarzaniu  wyrobów  przemysłu  tytoniowego  (art.  26  ust.  5  ustawy  oraz  art.  3  ust.  4
ustawy o działalności poŜytku publicznego i o wolontariacie - Dz. U. Nr  96, poz. 873, z
późn.  zm.)  W  zeznaniu  rocznym  naleŜy  wykazać  kwotę  przekazanej  darowizny,  kwotę

Podatki – Katarzyna Boratyńska

odliczonej darowizny oraz dane obdarowanego poprzez podanie m.in. jego nazwy i
adresu.

Darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą; wysokość ulgi: w
wysokości dokonanej darowizny. Wymagane pokwitowanie odbioru darowizny oraz w
okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny - sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę
działalność.

W zeznaniu rocznym naleŜy wykazać kwotę przekazanej darowizny, kwotę odliczonej
darowizny oraz dane obdarowanego poprzez podanie m.in. jego nazwy i adresu.

Wydatki ponoszone z tytułu uŜytkowania sieci Internet w lokalu (budynku) będącym
miejscem zamieszkania podatnika; wysokość ulgi: do wysokości 760 zł rocznie. Wydatki
muszą być udokumentowane fakturą w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i
usług.

Wydatki poniesione przez podatnika uzyskującego przychody z pozarolniczej działalności
gospodarczej na nabycie nowych technologii; wysokość ulgi: w wysokości ustalonej
zgodnie z art. 26c ust. 5, 6 i 8 ustawy. Wydatki odlicza się od podstawy obliczenia
podatku (opodatkowania), ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy.

W  ramach  tzw.  praw  nabytych  –  wydatki  na  spłatę  odsetek  od  kredytu  (poŜyczki)
udzielonego  podatnikowi  na  sfinansowanie  inwestycji  mającej  na  celu  zaspokojenie
własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:
a.

budową budynku mieszkalnego, albo

wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej

na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu
mieszkalnego w takim budynku, albo

zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w

takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w
wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową

(przystosowaniem)  budynku  niemieszkalnego,  jego  części  lub  pomieszczenia
niemieszkalnego  na  cele  mieszkalne,  w  wyniku  których  powstanie  samodzielne
mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

Odliczeniu podlegają odsetki od tej części kredytu, która nie przekracza kwoty
odpowiadającej 189.000 zł.

Prawo do odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (poŜyczki), przysługuje

do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (poŜyczkę) zawartej przed dniem 1
stycznia 2007 r., nie dłuŜej jednak niŜ do dnia 31 grudnia 2027 r.

Podstawowym warunkiem skorzystania z omawianej ulgi, na zasadzie praw nabytych, jest

podpisanie z kredytodawcą odpowiednio poŜyczkodawcą umowy kredytu (poŜyczki) do
końca 2006 r. Moment podpisania umowy kredytowej (poŜyczkowej) jest równoznaczny z
udzieleniem kredytu przez bank lub skok, o którym mowa w art. 9 nowelizacji ustawy z dnia
16 listopada 2006 r. (Dz. U. Nr 217, poz. 1588).

Odliczenia od dochodu obowiązujące w 2008 r.

1. Spłata odsetek od kredytu mieszkaniowego udzielonego do końca 2006 roku
(w ramach praw nabytych) (wykazywana w załączniku PIT/D)
Ulga  przysługuje  z tytułu  faktycznie  poniesionych  wydatków  na  spłatę  odsetek  od  kredytu
(poŜyczki)  udzielonego  bezpośrednio  podatnikowi  na  sfinansowanie  inwestycji  mającej  na
celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:

•

budową budynku mieszkalnego albo

Podatki – Katarzyna Boratyńska

•

wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej

na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego
w takim budynku, albo

•

zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego

w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek
w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo

•

nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową

(przystosowaniem)  budynku  niemieszkalnego,  jego  części  lub  pomieszczenia
niemieszkalnego  na  cele  mieszkalne,  w wyniku  których  powstanie  samodzielne
mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.

NaleŜy pamiętać, Ŝe powyŜsze odliczenie stosuje się, jeŜeli m.in.:

•

kredyt (poŜyczka) został udzielony po 1 stycznia 2002 r.,

•

kredyt (poŜyczka) był udzielony przez podmiot uprawniony na podstawie przepisów

prawa bankowego albo przepisów o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-
kredytowych do udzielania kredytów (poŜyczek), a z umowy kredytu (poŜyczki) wynika,
Ŝe dotyczy on jednej z inwestycji wymienionych w oświadczeniu PIT-2K,

•

dana inwestycja dotyczy budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych

znajdujących  się  na  terytorium  Rzeczypospolitej  Polskiej  przeznaczonym  pod
budownictwo  mieszkaniowe  w miejscowym  planie  zagospodarowania  przestrzennego,
a w razie  braku  tego  planu  –  określonym  w decyzji  o warunkach  zabudowy
i zagospodarowania terenu, wydanej na podstawie obowiązujących ustaw.

Odliczeniu podlegają odsetki, które zostały faktycznie zapłacone, a ich wysokość i termin
zapłaty są udokumentowane dowodem wystawionym przez uprawniony do tego podmiot.

Prawo do ulgi przysługuje tylko, jeśli podatnik lub jego małŜonek nie korzystał lub nie

korzysta z odliczenia od dochodu (przychodu) lub podatku, z tytułu wydatków poniesionych
na własne cele mieszkaniowe, przeznaczonych na:

•

zakup gruntu lub odpłatne przeniesienie prawa wieczystego uŜytkowania gruntu pod
budowę budynku mieszkalnego,

•

budowę budynku mieszkalnego,

•

wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni mieszkaniowej,

•

zakup  nowo  wybudowanego  budynku  mieszkalnego  lub  lokalu  mieszkalnego  w takim
budynku  od  gminy  albo  od  osoby,  która  wybudowała  ten  budynek  w wykonywaniu
działalności gospodarczej,

•

nadbudowę  lub  rozbudowę  budynku  na  cele  mieszkalne,  przebudowę  strychu,  suszarni
albo  przystosowanie  innego  pomieszczenia  na  cele  mieszkalne  oraz  wykończenie  lokalu
mieszkalnego  w nowo  wybudowanym  budynku  mieszkalnym,  do  dnia  zasiedlenia  tego
lokalu,

•

systematyczne gromadzenie oszczędności na rachunku oszczędnościowo-kredytowym
w banku prowadzącym kasę mieszkaniową.

Odliczenie obejmuje wyłącznie odsetki:

•

naliczone za okres począwszy od 1 stycznia 2002 r. i zapłacone od tego dnia,

•

od tej części kredytu, która nie przekracza kwoty stanowiącej iloczynu 70 m

powierzchni uŜytkowej i wskaźnika przeliczeniowego 1 m

powierzchni uŜytkowej

budynku mieszkalnego, ustalonego dla celów obliczenia premii gwarancyjnej od
wkładów na oszczędnościowych ksiąŜeczkach mieszkaniowych za III kwartał roku

Podatki – Katarzyna Boratyńska

poprzedzającego rok podatkowy, określonej na rok zakończenia inwestycji,
z zastrzeŜeniem ust. 10 w art. 26b ustawy. W 2008 roku jest to kwota równa 212 870 zł.

Podatnicy, którzy w zeznaniu podatkowym po raz pierwszy dokonują odliczeń z tytułu

wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu (poŜyczki) mieszkaniowego, o których
mowa w art. 26b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wraz
z załącznikiem PIT/D składają oświadczenie      PIT-2K.
Jednocześnie  naleŜy  pamiętać,  Ŝe  odliczenia  dokonuje  się  najwcześniej  za  rok  podatkowy,
w którym  została  zakończona  dana  inwestycja.  Przy  czym  w zeznaniu  podatkowym
składanym  za  rok,  w którym  podatnik  po  raz  pierwszy  dokonuje  przedmiotowych  odliczeń,
mogą  być  odliczone  zarówno  odsetki  zapłacone  w danym  roku,  jak  i odsetki  naliczone
i zapłacone przed rokiem, w którym dana inwestycja została zakończona.

Odsetki zapłacone przed rokiem zakończenia inwestycji mogą być odliczone równieŜ w roku
podatkowym  bezpośrednio  następującym  po  roku,  w którym  podatnik  po  raz  pierwszy
odliczył  odsetki.  W tym  przypadku  odliczeniu  w danym  roku  podatkowym  podlega
wyłącznie  róŜnica  między  sumą  odsetek  przypadających  do  odliczenia  a kwotą  odsetek
faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.
Od  2009  roku  weszła  w Ŝycie  nowelizacja,  która  przyznała  prawo  do  ulgi  odsetkowej  dla
kredytów  refinansowych  i konsolidacyjnych.  Zmiana  będzie  miała  zastosowanie  juŜ
w rozliczeniu 2008 roku.

Podatnikowi, któremu w latach 2002−2006 został udzielony kredyt (poŜyczka)

mieszkaniowy przed 1 stycznia 2007 r., przysługuje prawo do odliczania wydatków na spłatę
odsetek:

od kredytu mieszkaniowego,

od kredytu (poŜyczki) zaciągniętego na spłatę kredytu mieszkaniowego,

od kaŜdego kolejnego kredytu (poŜyczki) zaciągniętego na spłatę kredytu (poŜyczki),
o którym mowa w pkt 1 lub 2

– do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt mieszkaniowy zawartej przed
1 stycznia 2007 r., nie dłuŜej jednak niŜ do 31 grudnia 2027 r.

W przypadku gdy kredyt (poŜyczka) stanowi część kredytu (poŜyczki)

przeznaczonego  na  spłatę  równieŜ  innych  niŜ  wymienione  w tym  przepisie  celów,
zobowiązań kredytowych (poŜyczkowych), odliczeniu podlegają odsetki od tej części kredytu
(poŜyczki), która proporcjonalnie przypada na spłatę kredytu (poŜyczki).
Odsetki od kredytu (poŜyczki), o którym mowa w pkt 2 lub 3, zapłacone w latach 2002−2007
w związku  z  inwestycją  zakończoną  przed  1 stycznia  2008 r.,  podlegają  odliczeniu  na
zasadach określonych w ustawie o PIT w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r.,
od dochodu (przychodu) uzyskanego w roku 2008 lub 2009.
Do  odliczenia  wydatków,  o których  mowa  w zdaniu  pierwszym,  nie  stosuje  się  art. 26b
ust. 5−7 ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r.
Przepisy  pkt  2 i 3  oraz  zasady  powyŜsze  stosuje  się  do  kredytu  (poŜyczki)  zaciągniętego
w banku  lub  w spółdzielczej  kasie  oszczędnościowo-kredytowej,  mających  siedzibę
w państwie  członkowskim  Unii  Europejskiej  lub  w innym  państwie  naleŜącym  do
Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Likwidacja ulgi od 2007 roku

Trzeba pamiętać, Ŝe ulga ta zniknęła od 2007 roku na podstawie ustawy z 16 listopada

2006 r.  o zmianie  ustawy  o podatku  dochodowym  od  osób  fizycznych  oraz  o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217, poz. 1588z późn. zm.).*
Jednak  zgodnie  z art. 9  tej  ustawy  nowelizującej  podatnikowi,  któremu  w latach  2002–2006
został  udzielony  kredyt  (poŜyczka),  w brzmieniu  obowiązującym  przed  1 stycznia  2007 r.,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

przysługuje na zasadach dotychczasowych prawo do odliczania wydatków na spłatę odsetek
od tego kredytu (poŜyczki) do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt
(poŜyczkę) zawartej przed 1 stycznia 2007 r., nie dłuŜej jednak niŜ do 31 grudnia 2027 r.

W kolejnych następujących po sobie latach podatkowych kwota stanowiąca wspomniany

iloczyn 70 m

powierzchni uŜytkowej i wskaźnika przeliczeniowego 1 m

powierzchni

uŜytkowej budynku mieszkalnego nie moŜe ulec zmniejszeniu. W tym celu dla ustalania tej
podstawy przyjmuje się najwyŜszy w okresie 2001−2026 wskaźnik przeliczeniowy 1 m

powierzchni uŜytkowej budynku mieszkalnego, ustalonego do celów obliczania premii
gwarancyjnej od wkładów na oszczędnościowych ksiąŜeczkach mieszkaniowych za III
kwartał.

2. Darowizny (odliczane na podstawie ustawy o PIT)

wykazywane w załączniku PIT/O

Odliczeniu podlegają darowizny przekazane na cele kultu religijnego oraz na cele określone
w art. 4

ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności poŜytku publicznego i o wolontariacie

(Dz.U.  nr 96,  poz. 873  z późn. zm.)  organizacjom  wymienionym  w  tej  ustawie  oraz
równowaŜnym  organizacjom  określonym  w  przepisach  regulujących  działalność  poŜytku
publicznego  obowiązujących  w  innym  niŜ  Rzeczpospolita  Polska  państwie  członkowskim
Unii Europejskiej lub innym państwie naleŜącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
prowadzącym  działalność  poŜytku  publicznego  w sferze  zadań  publicznych,  realizującym  te
cele.

W myśl wspomnianego przepisu sfera zadań publicznych, o której mowa w tej ustawie,
obejmuje w szczególności zadania w zakresie:

•

pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji Ŝyciowej
oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób,

•

zapewnienia  zorganizowanej  opieki  byłym  Ŝołnierzom  zawodowym,  którzy  uzyskali
uprawnienie  do  emerytury  wojskowej  lub  wojskowej  renty  inwalidzkiej,  inwalidom
wojennym i wojskowym oraz kombatantom,

•

działalności charytatywnej,

•

podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju
świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej,

•

działalności na rzecz mniejszości narodowych,

•

ochrony i promocji zdrowia,

•

działania na rzecz osób niepełnosprawnych,

•

promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy
i zagroŜonych zwolnieniem z pracy,

•

upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz działalności na rzecz równych praw
kobiet i męŜczyzn,

•

działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości,

•

działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych,

•

nauki, edukacji, oświaty i wychowania,

•

krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieŜy,

•

kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji,

•

upowszechniania kultury fizycznej i sportu,

•

ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego,

•

porządku

i bezpieczeństwa

publicznego

oraz

przeciwdziałania

patologiom

społecznym,

•

upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

•

upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich,
a takŜe działań wspomagających rozwój demokracji,

•

ratownictwa i ochrony ludności,

•

pomocy ofiarom katastrof, klęsk Ŝywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju
i za granicą,

•

upowszechniania i ochrony praw konsumentów,

•

działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy
między społeczeństwami,

•

promocji i organizacji wolontariatu.

Prawo  do  odliczenia  darowizny,  na  rzecz  organizacji  określonej  w przepisach  regulujących
działalność  poŜytku  publicznego  obowiązujących  w  innym  niŜ  Rzeczpospolita  Polska
państwie  członkowskim  Unii  Europejskiej  lub  innym  państwie  naleŜącym  do  Europejskiego
Obszaru  Gospodarczego,  prowadzącej  działalność  poŜytku  publicznego  w sferze  zadań
publicznych, przysługuje podatnikowi pod warunkiem:
  1)  udokumentowania  przez  podatnika  oświadczeniem  tej  organizacji,  iŜ  na  dzień

przekazania darowizny była ona równowaŜną organizacją do organizacji, o których mowa
w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności poŜytku publicznego, realizującą cele określone
w art. 4 ustawy o działalności poŜytku publicznego i prowadzącą działalność poŜytku
publicznego w sferze zadań publicznych oraz

2) istnienia

podstawy

prawnej

wynikającej

z umowy

o unikaniu

podwójnego

opodatkowania, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, lub odrębnych ustaw, do
uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego
państwa, na którego terytorium organizacja posiada siedzibę.

MoŜna równieŜ odliczyć darowizny na cele krwiodawstwa realizowanego przez

honorowych  dawców  krwi  zgodnie  z art. 6  ustawy  z 22 sierpnia  1997 r.  o publicznej  słuŜbie
krwi  (Dz.U.  nr 106,  poz. 681,  z 1998 r.  nr 117,  poz. 756,  z 2001  r.  nr 126,  poz. 1382  oraz
z 2003 r.  nr 223,  poz. 2215),  w wysokości  ekwiwalentu  pienięŜnego  za  pobraną  krew
określonego przepisami wydanymi na podstawie art. 11 ust. 2 tej ustawy.
Wysokość  darowizny  w postaci  oddanej  krwi  ustala  się  w wysokości  ekwiwalentu
pienięŜnego  za  pobraną  krew  określonego  przepisami  wydanymi  na  podstawie  art. 11  ust. 2
ustawy o publicznej słuŜbie krwi.

Łączna  kwota  odliczeń  z tytułu  tych  darowizn  nie  moŜe  przekroczyć  w roku
podatkowym kwoty stanowiącej 6 proc. dochodu.
NaleŜy pamiętać, Ŝe:

•

odliczeniu nie podlegają darowizny poniesione na rzecz osób fizycznych, a takŜe osób
prawnych  oraz  jednostek  organizacyjnych  niemających  osobowości  prawnej,
prowadzących  działalność  gospodarczą  polegającą  na  wytwarzaniu  wyrobów
przemysłu  elektronicznego,  paliwowego,  tytoniowego,  spirytusowego,  winiarskiego,
piwowarskiego,  a takŜe  pozostałych  wyrobów  alkoholowych  o zawartości  alkoholu
powyŜej 1,5%,  oraz  wyrobów  z metali  szlachetnych  albo  z udziałem  tych  metali,  lub
handlu tymi wyrobami,

Odliczenie stosuje się, jeŜeli wysokość darowizny jest udokumentowana dowodem wpłaty na
rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niŜ pienięŜna –
dokumentem, z którego wynika wartość tej darowizny, przy czym w przypadku dawców krwi
w dokumencie tym nie uwzględnia się wartości krwi, za którą dawca otrzymał ekwiwalent
pienięŜny, oraz oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Podatnicy  korzystający  z odliczenia  tych  darowizn  w PIT/O  wykazują  zarówno  kwotę
przekazanej  darowizny,  kwotę  dokonanego  odliczenia,  jak  i dane  pozwalające  na
identyfikację wszystkich obdarowanych.

3.  Darowizny  (odliczane  na  podstawie  odrębnych  ustaw)  wykazywane  w załączniku
PIT/O

Darowizny te odlicza się na podstawie ustaw o stosunku państwa do poszczególnych

kościołów,  np. art. 55  ust. 7  ustawy  z 17 maja  1989 r.  o stosunku  państwa  do  Kościoła
katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 29, poz. 154 z późn. zm.).
Darowizny  na  kościelną  działalność  charytatywno-opiekuńczą  są  wyłączone  z podstawy
opodatkowania  darczyńców  podatkiem  dochodowym,  jeŜeli  kościelna  osoba  prawna
przedstawi  darczyńcy  pokwitowanie  odbioru  oraz  w okresie  dwóch  lat  od  dnia  przekazania
darowizny sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność. W odniesieniu do darowizn na
inne cele mają zastosowanie ogólne przepisy podatkowe.
Jest  to  darowizna  nielimitowana.  Podatnicy  korzystający  z  odliczenia  tych  darowizn  są
obowiązani wykazać w zeznaniu rocznym w załączniku PIT/O kwotę przekazanej darowizny,
kwotę  dokonanego  odliczenia  oraz  dane  pozwalające  na  identyfikację  obdarowanego,
w szczególności jego nazwę i adres.
Odliczenie stosuje się, jeŜeli wysokość darowizny pienięŜnej jest udokumentowana dowodem
wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niŜ pienięŜna –
dokumentem,  z którego  wynika  wartość  tej  darowizny  oraz  oświadczeniem  obdarowanego
o jej przyjęciu.

4. Ulga na cele rehabilitacyjne wykazywana w załączniku PIT/O
Do  ulgi  uprawniają  wydatki  na  cele  rehabilitacyjne  oraz  wydatki  związane  z ułatwieniem
wykonywania  czynności  Ŝyciowych,  poniesione  w roku  podatkowym  przez  podatnika
będącego  osobą  niepełnosprawną  lub  podatnika,  na  którego  utrzymaniu  są  osoby
niepełnosprawne. Ustawodawca zalicza do nich wydatki poniesione na:

•

adaptację i wyposaŜenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb
wynikających z niepełnosprawności,

•

przystosowanie

pojazdów

mechanicznych

potrzeb

wynikających

niepełnosprawności,

•

zakup  i naprawę  indywidualnego  sprzętu,  urządzeń  i narzędzi  technicznych
niezbędnych  w rehabilitacji  oraz  ułatwiających  wykonywanie  czynności  Ŝyciowych,
stosownie  do  potrzeb  wynikających  z niepełnosprawności,  z wyjątkiem  sprzętu
gospodarstwa domowego,

•

zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb
wynikających z niepełnosprawności,

•

odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym,

•

odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt
w zakładzie

rehabilitacji

leczniczej,

zakładach

opiekuńczo-leczniczych

i pielęgnacyjno--opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne,

•

opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób
z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa – w kwocie
nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł,

•

utrzymanie przez osoby niewidome I lub II grupy inwalidztwa psa przewodnika –
w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

•

opiekę  pielęgniarską  w domu  nad  osobą  niepełnosprawną  w okresie  przewlekłej
choroby  uniemoŜliwiającej  poruszanie  się  oraz  usługi  opiekuńcze  świadczone  dla
osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa,

•

opłacenie tłumacza języka migowego,

•

kolonie i obozy dla dzieci i młodzieŜy niepełnosprawnej oraz dzieci osób
niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku Ŝycia,

•

leki  –  w wysokości  stanowiącej  róŜnicę  pomiędzy  faktycznie  poniesionymi
wydatkami  w danym  miesiącu  a kwotą  100 zł,  jeŜeli  lekarz  specjalista  stwierdził,  Ŝe
osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki stale lub czasowo,

•

odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:

osoby niepełnosprawnej – karetką transportu sanitarnego,

osoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci
niepełnosprawnych do lat 16 – równieŜ innymi środkami transportu niŜ karetką
transportu sanitarnego,

•

uŜywanie  samochodu  osobowego,  stanowiącego  własność  (współwłasność)  osoby
niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na
utrzymaniu  osobę  niepełnosprawną  zaliczoną  do  I lub  II grupy  inwalidztwa  albo
dzieci  niepełnosprawne,  które  nie  ukończyły  16 roku  Ŝycia,  dla  potrzeb  związanych
z koniecznym  przewozem  na  niezbędne  zabiegi  leczniczo-rehabilitacyjne  –
w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł,

•

odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem:

na turnusie rehabilitacyjnym,

w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie rehabilitacji leczniczej,
zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych,

na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieŜy niepełnosprawnej oraz dzieci osób
niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku Ŝycia.

Odliczeniu nie podlegają te z wyŜej wymienionych wydatków, które zostały sfinansowane

(dofinansowane)  ze  środków  zakładowego  funduszu  rehabilitacji  osób  niepełnosprawnych,
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego
Funduszu  Zdrowia,  zakładowego  funduszu  świadczeń  socjalnych  albo  zostały  zwrócone
podatnikowi  w jakiejkolwiek  formie.  JeŜeli  wydatki  były  częściowo  sfinansowane
(dofinansowane)  z tych  funduszy  (środków),  odliczeniu  podlega  róŜnica  pomiędzy
poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną  (dofinansowaną) z tych  funduszy  (środków)
lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.

Warunkiem odliczenia omawianych wydatków jest posiadanie przez osobę, której dotyczy
wydatek:

•

orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni
niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach,

•

decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,
rentę szkoleniową albo rentę socjalną,

•

orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku Ŝycia, wydanego
na podstawie odrębnych przepisów,

•

orzeczenia o niepełnosprawności, wydanego przez właściwy organ na podstawie
odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997 r.

Odliczeń z tytułu wydatków poniesionych na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych

z ułatwieniem  wykonywania  czynności  Ŝyciowych  mogą  dokonywać  równieŜ  podatnicy,  na
których  utrzymaniu  są  następujące  osoby  niepełnosprawne:  współmałŜonek,  dzieci  własne
i przysposobione,  dzieci  obce  przyjęte  na  wychowanie,  pasierbowie,  rodzice,  rodzice

Podatki – Katarzyna Boratyńska

współmałŜonka, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe – jeŜeli w roku
podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekroczyły kwoty 9120 zł.

Ilekroć  jest  mowa  o osobach  zaliczonych  do  I grupy  inwalidztwa,  naleŜy  przez  to  rozumieć
odpowiednio  osoby,  w stosunku  do  których,  na  podstawie  odrębnych  przepisów,  orzeczono:
całkowitą  niezdolność  do  pracy  oraz  niezdolność  do  samodzielnej  egzystencji  albo  znaczny
stopień  niepełnosprawności.  Ilekroć  jest  mowa  o  osobach  zaliczonych  do  II grupy
inwalidztwa,  naleŜy  przez  to  rozumieć  odpowiednio  osoby,  w stosunku  do  których,  na
podstawie  odrębnych  przepisów,  orzeczono:  całkowitą  niezdolność  do  pracy  albo
umiarkowany stopień niepełnosprawności.

5.

Ulga na nabycie nowych technologii wykazywana w załączniku PIT/O

Od podstawy obliczenia podatku (opodatkowania) odlicza się wydatki poniesione przez
podatnika na nabycie nowych technologii.

Za nowe technologie uwaŜa się wiedzę technologiczną w postaci wartości

niematerialnych  i prawnych,  w szczególności  wyniki  badań  i prac  rozwojowych,  która
umoŜliwia  wytwarzanie  nowych  lub  udoskonalonych  wyrobów  lub  usług  i która  nie  jest
stosowana  na  świecie  przez  okres  dłuŜszy  niŜ  ostatnie  pięć  lat,  co  potwierdza  opinia
niezaleŜnej  od  podatnika  jednostki  naukowej  w rozumieniu  ustawy  z 8 października  2004 r.
o zasadach  finansowania  nauki  (Dz.U.  nr 238,  poz. 2390  i nr 273,  poz. 2703  oraz  z 2005 r.
nr 85, poz. 727 i nr 179, poz. 1484).

Przez nabycie nowej technologii rozumie się nabycie praw do wiedzy technologicznej,

w drodze umowy o ich przeniesienie, oraz korzystanie z tych praw.
Prawo do odliczeń przysługuje podatnikowi uzyskującemu przychody z pozarolniczej
działalności gospodarczej. Kwota odliczeń nie moŜe w roku podatkowym przekroczyć kwoty
dochodu uzyskanego przez podatnika z tej działalności.

Prawo do odliczeń nie przysługuje podatnikowi, jeŜeli w roku podatkowym lub

w roku poprzedzającym prowadził działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na
podstawie zezwolenia.

Podstawą ustalenia wielkości odliczenia jest kwota wydatków poniesionych przez

podatnika na nabycie nowej technologii, uwzględnionych w wartości początkowej, w części,
w jakiej  została  zapłacona  podmiotowi  uprawnionemu  w roku  podatkowym,  w którym  nową
technologię  wprowadzono  do  ewidencji  środków  trwałych  oraz  wartości  niematerialnych
i prawnych  lub  w roku  następującym  po  tym  roku,  oraz  w której  nie  została  zwrócona
podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

JeŜeli podatnik dokonał przedpłat (zadatków) na poczet wydatków poniesionych na

nabycie nowej technologii w roku poprzedzającym rok, w którym wprowadził nową
technologię do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, uznaje
się je za poniesione w roku jej wprowadzenia do tej ewidencji.

Odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono wydatki.

W sytuacji  gdy  podatnik  osiąga  za  rok  podatkowy  stratę  lub  wielkość  dochodu
z pozarolniczej  działalności  podatnika  jest  niŜsza  od  kwoty  przysługujących  mu  odliczeń,
odliczenia odpowiednio w całej kwocie lub w pozostałej części dokonuje się w zeznaniach za
kolejno  następujące  po  sobie  trzy  lata  podatkowe,  licząc  od  końca  roku,  w którym  nową
technologię  wprowadzono  do  ewidencji  środków  trwałych  oraz  wartości  niematerialnych  i
prawnych.

Odliczenia związane z nabyciem nowej technologii nie mogą przekroczyć 50 proc.

wydatków na nowe technologie.

Podatnik traci prawo do odliczeń związanych z nabyciem nowej technologii, jeŜeli przed

upływem trzech lat podatkowych, licząc od końca roku podatkowego, w którym wprowadził
nową technologię do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:

Podatki – Katarzyna Boratyńska

1) udzieli w jakiejkolwiek formie lub części innym podmiotom prawa do nowej technologii;

nie dotyczy to przeniesienia prawa w wyniku przekształcenia formy prawnej oraz
łączenia lub podziału dotychczasowych przedsiębiorców – dokonywanych na podstawie
przepisów kodeksu spółek handlowych, albo

2) zostanie ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, lub zostanie

postawiony w stan likwidacji, albo

3) otrzyma zwrot wydatków na tę technologię w jakiejkolwiek formie.

W razie wystąpienia tych okoliczności podatnik jest obowiązany w zeznaniu

podatkowym  składanym  za  rok,  w którym  wystąpiły  te  okoliczności,  do  zwiększenia
podstawy  obliczenia  podatku  (opodatkowania)  o kwotę  dokonanych  odliczeń,  do  których
utracił  prawo,  a w razie  poniesienia  straty  –  do  jej  zmniejszenia  o tę  kwotę.  W przypadku
otrzymania  zwrotu  wydatków  na  technologię  w jakiejkolwiek  formie,  kwotę  odliczeń,  do
której podatnik utracił prawo, określa się proporcjonalnie do udziału zwróconych wydatków
w wartości początkowej nowej technologii.

Tabela 9. Odliczenia od dochodu w 2009 r.

Lp.

Ulga z tytułu poniesienia

wydatków

Maksymalna kwota ulg

moŜliwa do odliczenia

od dochodu

Formuła ulgi, udokumentowanie

wydatków

Wydatki na spłatę odsetek od
kredytu mieszkaniowego
udzielonego podatnikowi po 1
stycznia 2002 r. przez podmiot
uprawniony na podstawie
przepisów prawa bankowego albo
przepisów o spółdzielczych
kasach oszczędnościowo -
kredytowych do udzielania
kredytów (poŜyczek) na
sfinansowanie inwestycji mającej
na celu zaspokojenie własnych
potrzeb mieszkaniowych.

Podatnikowi, któremu w latach
2002-2006 został udzielony
kredyt mieszkaniowy przysługuje
prawo do odliczania wydatków na
spłatę odsetek:

- od kredytu mieszkaniowego,

- od kredytu (poŜyczki)
zaciągniętego na spłatę kredytu
mieszkaniowego,

- od kaŜdego kolejnego kredytu
(poŜyczki) zaciągniętego na
spłatę kredytu (poŜyczki), o
którym mowa powyŜej

do upływu terminu spłaty
określonego w umowie o kredyt
mieszkaniowy zawartej przed

Faktycznie zapłacone

odsetki od kredytu

(poŜyczki), od tej części

kredytu, która nie

przekracza limitu duŜej

ulgi budowlanej (w 2009 -

243.460 zł) ustalonej w

roku zakończenia

inwestycji.

Odliczeniu podlegają odsetki za cały
okres ich spłacania.

Odsetki od kredytu (poŜyczki)
zaciągniętego na spłatę kredytu
mieszkaniowego, zapłacone w latach
2002 - 2007 w związku z inwestycją
zakończoną przed dniem 1 stycznia 2008
r. zgodnie z art. 26b ust. 2 pkt 4 ustawy o
podatku dochodowym od osób fizycznych
(j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z
późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym
przed dniem 1 stycznia 2007 r. podlegają
odliczeniu od dochodu (przychodu)
uzyskanego w roku 2008 lub 2009.

W związku z mnogością warunków
skorzystania z "ulgi odsetkowej"
wskazanym jest zapoznanie się z art. 26b
ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych w brzmieniu obowiązującym
przed dniem 1 stycznia 2007 r. oraz art. 9
ustawy o zmianie ustawy o podatku od
osób fizycznych oraz o zmianie
niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2006 r.
Nr 217, poz. 1588 z późn. zm.).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

dniem 1 stycznia 2007 r., nie
dłuŜej jednak niŜ do dnia 31
grudnia 2027 r.

(art. 9 ustawy z dnia 16 listopada
2006 r. o zmianie ustawy o
podatku od osób fizycznych oraz
o zmianie niektórych innych
ustaw -Dz.U. Nr 217, poz.1588 z
późn. zm.).

Wydatki poniesione przez
podatnika na nabycie nowych
technologii

(art.26 c ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym
od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z
2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.)

Odliczenia nie mogą

przekroczyć:

50% poniesionych

wydatków na nabycie

nowych technologii

Podstawą ustalenia wielkości odliczenia
jest kwota wydatków poniesionych przez
podatnika na nabycie nowej technologii,
uwzględnionych w wartości początkowej,
w części, w jakiej została zapłacona
podmiotowi uprawnionemu w roku
podatkowym, w którym nową technologię
wprowadzono do ewidencji środków
trwałych oraz wartości niematerialnych i
prawnych lub w roku następującym po
tym roku, oraz w której nie została
zwrócona podatnikowi w jakiejkolwiek
formie.
Prawo do odliczeń nie przysługuje
podatnikowi, jeŜeli w roku podatkowym
lub w roku poprzedzającym prowadził
działalność na terenie specjalnej strefy
ekonomicznej na podstawie zezwolenia.

Darowizny przekazane na cele:

a) określone w ustawie o
działalności poŜytku publicznego
(Dz.U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873
ze zm.), organizacjom polskim
lub równowaŜnym organizacjom
określonym w przepisach
regulujących działalność poŜytku
publicznego obowiązujących w
innym niŜ Rzeczpospolita Polska
państwie członkowskim Unii
Europejskiej lub innym państwie
naleŜącym do Europejskiego
Obszaru Gospodarczego,
prowadzącym działalność
poŜytku publicznego w sferze
zadań publicznych, realizującym
te cele,
b) kultu religijnego,
c) krwiodawstwa realizowanego
przez honorowych dawców krwi
zgodnie z przepisami ustawy o
publicznej słuŜbie krwi (Dz.U. z
1997 r. Nr 106, poz. 681 ze zm.) -

W wysokości dokonanej

darowizny, nie więcej

jednak niŜ kwoty

stanowiącej 6% dochodu.

Prawo do odliczenia darowizny na rzecz
organizacji określonej w przepisach
regulujących działalność poŜytku
publicznego obowiązujących w innym niŜ
Rzeczpospolita Polska państwie
członkowskim Unii Europejskiej lub
innym państwie naleŜącym do
Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
prowadzącej działalność poŜytku
publicznego w sferze zadań publicznych,
przysługuje podatnikowi pod warunkiem:
- udokumentowania przez podatnika
oświadczeniem tej organizacji, iŜ na dzień
przekazania darowizny była ona
równowaŜną organizacją do organizacji
poŜytku publicznego, oraz
- istnienia podstawy prawnej wynikającej
z umowy o unikaniu podwójnego
opodatkowania lub innych
ratyfikowanych umów
międzynarodowych, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska, do uzyskania
przez organ podatkowy informacji
podatkowych od organu podatkowego
państwa, na którego terytorium

Podatki – Katarzyna Boratyńska

w wysokości ekwiwalentu
pienięŜnego za pobraną krew
określonego przepisami
wydanymi na podstawie
wymienionej ustawy.

(art.26 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych
- j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.
176 ze zm.)

organizacja posiada siedzibę.
Odliczenie stosuje się, jeŜeli wysokość
darowizny jest udokumentowana
dowodem wpłaty na rachunek bankowy
obdarowanego, a w przypadku darowizny
innej niŜ pienięŜna - dokumentem, z
którego wynika wartość tej darowizny.

Wydatki na cele rehabilitacyjne
oraz wydatki związane z
ułatwieniem wykonywania
czynności Ŝyciowych, poniesione
w roku podatkowym przez
podatnika będącego osobą
niepełnosprawną lub podatnika,
na którego utrzymaniu są osoby
niepełnosprawne

(art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych
- j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.
176 ze zm.)

w tym wydatki:

W wysokości faktycznie

poniesionych wydatków z

wyjątkiem niŜej podanych

limitów:

Warunkiem korzystania z tych odliczeń
jest posiadanie orzeczenia o
niepełnosprawności wydanego przez
właściwy organ, a w przypadku dzieci do
lat 16 orzeczenia o niepełnosprawności
wydanego przez lekarza specjalistę lub
właściwą przychodnię specjalistyczną
społecznej słuŜby zdrowia, oświadczenie
pisemne o posiadaniu psa, dowód
poniesienia wydatków.

Wydatki podlegają odliczeniu od
dochodu, jeŜeli nie zostały sfinansowane
(dofinansowane) ze środków
zakładowego funduszu rehabilitacji osób
niepełnosprawnych, Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych lub ze środków
Narodowego Funduszu Zdrowia,
zakładowego funduszu świadczeń
socjalnych albo nie zostały zwrócone
podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

W przypadku gdy wydatki były
częściowo sfinansowane (dofinansowane)
z tych funduszy (środków), odliczeniu
podlega róŜnica pomiędzy poniesionymi
wydatkami a kwotą sfinansowaną
(dofinansowaną) z tych funduszy
(środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek
formie.

Odliczenia stosuje się odpowiednio do
podatników, na których utrzymaniu
pozostają następujące osoby
niepełnosprawne: współmałŜonek, dzieci
własne i przysposobione, dzieci obce
przyjęte na wychowanie, pasierbowie,
rodzice, rodzice współmałŜonka,
rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i
synowe - jeŜeli w roku podatkowym
dochody tych osób niepełnosprawnych
nie przekraczają kwoty 9120 zł.

1) na opłacenie przewodników
osób niewidomych I lub II grupy
inwalidztwa oraz osób z
niepełnosprawnością narządu
ruchu zaliczone do I grupy
inwalidztwa,

w kwocie

nieprzekraczającej 2280

zł rocznie

2) na utrzymanie psa przewodnika
przez osobę niewidomą I lub II
grupy inwalidztwa,

w kwocie

nieprzekraczającej 2280

zł rocznie

3) z tytułu uŜywania samochodu
osobowego, stanowiącego
własność (współwłasność) osoby
niepełnosprawnej zaliczonej do I
lub II grupy inwalidztwa lub
podatnika mającego na
utrzymaniu osobę
niepełnosprawną zaliczoną do I
lub II grupy inwalidztwa albo
dzieci niepełnosprawne, które nie
ukończyły 16 roku Ŝycia, dla
potrzeb związanych z
koniecznym przewozem na
niezbędne zabiegi leczniczo-
rehabilitacyjne

w kwocie

nieprzekraczającej 2280

zł rocznie

4) na zakup leków

róŜnica między kwotą

wydaną a kwotą 100 zł
miesięcznie, jeśli lekarz

Podatki – Katarzyna Boratyńska

specjalista stwierdzi, Ŝe

osoba niepełnosprawna

powinna stosować

określone leki (stale lub

czasowo).

Składki określone w ustawie z
dnia 13 października 1998 r. o
systemie ubezpieczeń
społecznych (j.t. Dz.U. z 2007 r.
Nr 11, poz. 74 ze zm.)
a) zapłacone w roku podatkowym
bezpośrednio na własne
ubezpieczenia emerytalne,
rentowe, chorobowe oraz
wypadkowe podatnika; podstawę
opodatkowania moŜna takŜe
pomniejszyć o składki zapłacone
za osoby z nim współpracujące,
b) potrącone w roku podatkowym
przez płatnika ze środków
podatnika na ubezpieczenia
emerytalne i rentowe oraz na
ubezpieczenie chorobowe.

(art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych
- j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.
176 ze zm.)

W wysokości faktycznie

poniesionej

Odliczenie nie dotyczy składek, których
podstawę wymiaru stanowi dochód
(przychód) zwolniony od podatku na
podstawie ustawy, oraz składek, których
podstawę wymiaru stanowi dochód, od
którego na podstawie przepisów
Ordynacji podatkowej zaniechano poboru
podatku.

Składki zapłacone w roku
podatkowym ze środków
podatnika na obowiązkowe
ubezpieczenie społeczne
podatnika lub osób z nim
współpracujących, zgodnie z
przepisami dotyczącymi
obowiązkowego ubezpieczenia
społecznego obowiązującymi w
innym niŜ Rzeczpospolita Polska
państwie członkowskim Unii
Europejskiej lub w innym
państwie naleŜącym do
Europejskiego Obszaru
Gospodarczego lub w
Konfederacji Szwajcarskiej.

(art. 26 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych
- j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.
176 ze zm.)

W wysokości faktycznie

poniesionej

Odliczenie nie dotyczy składek:

- których podstawę wymiaru stanowi
dochód (przychód) zwolniony od podatku
na podstawie umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania, których
stroną jest Rzeczpospolita Polska,

- odliczonych w innym niŜ
Rzeczpospolita Polska państwie
członkowskim Unii Europejskiej lub w
innym państwie naleŜącym do
Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
lub w Konfederacji Szwajcarskiej od
dochodu (przychodu) albo podatku
osiągniętego w tym państwie, albo od
podatku na podstawie art. 27b ust. 1 pkt 2
ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych.

Odliczenie stosuje się pod warunkiem
istnienia podstawy prawnej wynikającej z
umowy o unikaniu podwójnego
opodatkowania lub innych
ratyfikowanych umów
międzynarodowych, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska, do uzyskania
przez organ podatkowy informacji

Podatki – Katarzyna Boratyńska

podatkowych od organu podatkowego
państwa, w którym podatnik opłacał
składki na obowiązkowe ubezpieczenie
społeczne.

Dokonane w roku podatkowym
zwroty nienaleŜnie pobranych
świadczeń, które uprzednio
zwiększyły dochód podlegający
opodatkowaniu w kwotach
uwzględniających pobrany
podatek dochodowy, jeŜeli kwoty
te nie zostały potrącone przez
płatnika.

(art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych
- j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.
176 ze zm.)

Faktycznie poniesione

wydatki

Dokument stwierdzający zwrot
świadczenia. Kwota zwrotu nienaleŜnie
pobranego świadczenia, przekraczająca
kwotę dochodu podatnika, moŜe być
odliczona od dochodu uzyskanego w
najbliŜszych, kolejno po sobie
następujących 5 latach podatkowych.

Wydatki ponoszone przez
podatnika z tytułu uŜytkowania
sieci internet w lokalu (budynku)
będącym miejscem zamieszkania
podatnika

(art. 26 ust. 1 pkt 6a ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych
- j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.
176 ze zm.)

W wysokości

nieprzekraczającej w roku

podatkowym kwoty 760

zł

Odliczenie stosuje się, jeŜeli wysokość
wydatków została udokumentowana
fakturą w rozumieniu przepisów ustawy o
podatku od towarów i usług.

Źródło: www.mf.gov.pl

3.2.4. Odliczenia od podatku obowiązujące w 2007, 2008 oraz 2009r.
Odliczenia od podatku obowiązujące w 2007

Ulga  na  dzieci;  wysokość ulgi: w kwocie stanowiącej iloczyn liczby wychowywanych
dzieci  i  kwoty  120  zł  (limit  łączny  dla  obojga  rodziców).  Ulga  na  dzieci  przysługuje
podatnikom  wychowującym  własne  lub  przysposobione  dzieci,  o  których  mowa  w  art.  6
ust. 4 ustawy.

W  ramach  tzw.  praw  nabytych  –  wydatki  na  systematyczne  oszczędzanie  w  kasie
mieszkaniowej; wysokość ulgi: 30% poniesionych wydatków nie więcej niŜ 11.340 zł,
(6% z 189.000 zł) – limit roczny. Dotyczy kontynuacji odliczeń wydatków poniesionych
na  ten  cel.  Wydatki  odliczane  w  ramach  limitu  odliczeń  z  tytułu  wydatków
inwestycyjnych  na  własne  cele  mieszkaniowe,  tj.  w  ramach  limitu  35.910  zł  (19%  z
189.000  zł)  w  okresie  obowiązywania  ustawy.  Limit  11.340  zł  odpowiada  wydatkom  w
kwocie 37.800 zł.
Odliczenie przysługuje podatnikom, którzy przed dniem 1 stycznia 2002  r. nabyli prawo
do  odliczeń  z  tego  tytułu  i  po  tym  dniu  dokonują  dalszych  wpłat  na  kontynuację
systematycznego  gromadzenia oszczędności wyłącznie na tym samym rachunku i w tym
samym banku prowadzącym kasę mieszkaniową.

W ramach tzw. praw nabytych – wydatki poniesione przez osobę prowadzącą
gospodarstwo domowe z tytułu opłacenia z własnych środków składek na ubezpieczenia

Podatki – Katarzyna Boratyńska

społeczne  osoby  zatrudnionej  w  ramach  umowy  aktywizacyjnej;    wysokość  ulgi:  w
wysokości udokumentowanej dowodami stwierdzającymi ich poniesienie.
Dotyczy wydatków ponoszonych do końca obowiązywania umowy zawartej przed dniem
1  stycznia  2007  r.  Nie  dotyczy  wydatków  ponoszonych  w  związku  z  przedłuŜeniem
umowy, dokonanym po dniu 31 grudnia 2006 r.

Na podstawie art. 27d ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007

r.  i  art.  12  ustawy  z  dnia  16  listopada  2006  r.  o  zmianie  ustawy  o  podatku  dochodowym  od
osób  fizycznych  oraz  o  zmianie  niektórych  innych  ustaw  (Dz.  U.  Nr  217,  poz.  1588),
podatnik który w terminie od dnia 1 maja do dnia 31 grudnia 2006 r. oraz od dnia 1 stycznia
2007  r.  do  dnia  złoŜenia  zeznania  podatkowego  za  rok  2006,  nie  później  jednak  niŜ  do
upływu terminu określonego dla złoŜenia tego zeznania, dokonał wpłaty na rzecz organizacji
poŜytku publicznego działającej na podstawie ustawy o działalności poŜytku publicznego i o
wolontariacie, moŜe zmniejszyć podatek dochodowy wynikający z zeznania, o którym mowa
w art. 45 ust. 1 (PIT-37 i PIT-36), o kwotę dokonanej wpłaty, jednak nie więcej niŜ o kwotę
stanowiącą  1%  podatku  naleŜnego,  wykazanego  w  zeznaniu.  Kwotę  zmniejszenia  zaokrągla
się do pełnych dziesiątek groszy w dół.

Począwszy od 2007 r. od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie ze skalą podatkową

i pomniejszonego o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, podatnik ma prawo odliczyć
tzw.  ulgę prorodzinną. Prawo  do  ulgi  przysługuje  podatnikowi,  który  w  roku  podatkowym
wychowywał własne lub przysposobione: dzieci małoletnie; dzieci, bez względu na ich wiek,
które otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny; dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach,
o  których  mowa  w  przepisach  o  systemie  oświaty  lub  w  przepisach  –  Prawo  o  szkolnictwie
wyŜszym,  jeŜeli  w  roku  podatkowym  dzieci  te  nie  uzyskały  dochodów,  z  wyjątkiem
dochodów  wolnych  od  podatku  dochodowego,  renty  rodzinnej  oraz  dochodów  w  wysokości
niepowodującej  obowiązku  zapłaty  podatku.  Odliczenie  ulgi  dotyczy  łącznie  obojga
rodziców. Kwotę odlicza się od podatku jednego z rodziców lub od podatku obojga.

Odliczeniu podlega kwota stanowiąca iloczyn liczby wychowywanych dzieci i

dwukrotności  kwoty  zmniejszającej  podatek  określonej  w  pierwszym  przedziale  skali
podatkowej.  W  rozliczeniu  za  2007  rok  podatnicy  mający  na  utrzymaniu  jedno  dziecko
odliczą  od  podatku  1145,08  zł.  Gdy  na  utrzymaniu  znajdzie  się  dwójka  dzieci,  będzie  to
2290,16 zł. Przy trójce 3435,24 zł, a przy czwórce 4 580,32 zł. Zmiana skali na 2008 r. będzie
miała wpływ takŜe na wysokość ulgi prorodzinnej w tym roku. Wzrost kwoty zmniejszającej
podatek  w  pierwszym  przedziale  skali  oznacza  wzrost  kwoty  ulgi  prorodzinnej.  Ulga  ta  w
2008  r.  wyniesie  1173,70  z.  Taką  kwotę  odliczą  rodzice  z  jednym  dzieckiem.  Przy  dwójce
dzieci będzie to odpowiednio 2347,40 zł, przy trójce 3521,10 zł, a przy czwórce 4694,80 zł

Odliczenia od podatku obowiązujące w 2008 r.
1. Ulga z tytułu oszczędzania w kasie mieszkaniowej (w ramach praw nabytych)
wykazywana w załączniku PIT/D

Odliczenia od podatku mogą dokonać podatnicy, którzy ponieśli dalsze (podlegające

odliczeniu)  wydatki  na  kontynuację  systematycznego  gromadzenia  oszczędności  w kasie
mieszkaniowej.  Stosownie  do  postanowień  art. 4  ust. 3  ustawy  z 21 listopada  2001 r.
o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym
podatku  dochodowym  od  niektórych  przychodów  osiąganych  przez  osoby  fizyczne  (Dz.U.
nr 134,  poz. 1509  z późn. zm.),  podatnikom,  którzy  zawarli  umowę  o kredyt  kontraktowy
z bankiem  prowadzącym  kasę  mieszkaniową  o systematyczne  gromadzenie  oszczędności,
według  zasad  określonych  w przepisach  o niektórych  formach  popierania  budownictwa
mieszkaniowego, i przed 1 stycznia 2002 r. nabyli prawo do odliczania od podatku wydatków

Raport podatkowy, NajwaŜniejsze przepisy podatkowe 2008 roku, Gazeta Prawna nr 1 z 2 stycznia 2008 r., s.

C4.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

poniesionych  na  cel  określony  w art. 27a  ust. 1  pkt 2  ustawy,  w brzmieniu  obowiązującym
przed  1 stycznia  2002 r.,  przysługuje,  na  zasadach  określonych  w tej  ustawie,  prawo  do
odliczania  od  podatku  dalszych  kwot  wpłaconych  oszczędności  na  kontynuację
systematycznego  gromadzenia  oszczędności  wyłącznie  na  tym  samym  rachunku
oszczędnościowo-kredytowym  i w tym  samym  banku  prowadzącym  kasę  mieszkaniową,
poniesionych od 1 stycznia 2002 r., do upływu określonego przed 1 stycznia 2002 r. terminu
systematycznego gromadzenia oszczędności, wynikającego z umowy o kredyt kontraktowy.

Kwota  odliczenia  nie  moŜe  przekroczyć  30 proc.  wydatków  poniesionych  w roku
podatkowym, nie więcej jednak niŜ 11 340 zł w ramach przysługującego limitu odliczeń
na dany rok.

2. Ulga uczniowska (w ramach praw nabytych)

wykazywana w załączniku PIT/O

Z ulgi  uczniowskiej  mogą  korzystać  podatnicy,  którym  ulga  ta  została  przyznana  na
podstawie decyzji wydanej przez organ podatkowy. Odliczeniu z tego tytułu podlegają kwoty
ulg  przyznanych  przed  1 stycznia  2004 r.,  które  nie  znalazły  pokrycia  w podatku
dochodowym  obliczonym  za  lata  poprzedzające  2004 rok,  jak  równieŜ  kwoty  ulg
przyznanych  przed  2004  rokiem  na  podstawie  umowy  z uczniami  lub  szkołami,  gdy
rozpoczęcie  praktycznej  nauki  zawodu  lub  szkolenia  w celu  przygotowania  zawodowego
nastąpiło nie później niŜ w roku szkolnym 2003/2004.

Ulga uczniowska z tytułu wyszkolenia jednego pracownika w 2008 roku wynosi:
  1)  4896,18 zł – przy okresie szkolenia do 24 miesięcy;
  2)  8160,31 zł – przy okresie szkolenia ponad 24 miesiące.

3. Ulga na nianie (w ramach praw nabytych) wykazywana w załączniku PIT/O

Osobie prowadzącej gospodarstwo domowe, która zgodnie z przepisami o promocji

zatrudnienia  i instytucjach  rynku  pracy  zawarła  umowę  aktywizacyjną  z osobą  bezrobotną
w celu  wykonywania  pracy  zarobkowej  w gospodarstwie  domowym  i poniosła  z tego  tytułu
wydatki  z własnych  środków  na  opłacenie  składek  na  ubezpieczenia  społeczne,  przysługuje
odliczenie od podatku po kaŜdym okresie 12 miesięcy nieprzerwanego trwania tej umowy.
Odliczenie  przysługuje,  pod  warunkiem  Ŝe  zawarta  umowa  aktywizacyjna  została
zarejestrowana  w powiatowym  urzędzie  pracy,  a fakt  jej  zawarcia  został  potwierdzony
zaświadczeniem.

Odliczeniu podlegają wydatki poniesione przez osobę prowadzącą gospodarstwo

domowe z tytułu opłacenia z własnych środków składek na ubezpieczenia społeczne osoby
zatrudnionej w ramach umowy aktywizacyjnej, określonych w ustawie z 13 października
1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Odliczenia dokonuje się w zeznaniu rocznym w załączniku PIT/O, składanym za rok

podatkowy,  w którym  upłynął  okres  trwania  umowy  aktywizacyjnej.  Odliczenie  stosuje  się,
jeŜeli wydatki:
  1)  zostały udokumentowane dowodami stwierdzającymi ich poniesienie,
  2)  nie  zostały  odliczone  od  podatku  na  podstawie  ustawy  o zryczałtowanym  podatku

dochodowym.
Osoba prowadząca gospodarstwo domowe zachowuje prawo do odliczenia na starych

zasadach z tytułu wydatków ponoszonych do końca obowiązywania umowy zawartej przed
1 stycznia 2007 r.

Zachowanie praw nabytych nie ma zastosowania do wydatków ponoszonych w związku

z przedłuŜeniem umowy, dokonanym po 31 grudnia 2006 r.

Ulga na dzieci wykazywana w załączniku PIT/O

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Od podatku dochodowego pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej podatnik ma

prawo odliczyć rocznie kwotę pienięŜną, jeŜeli w roku podatkowym wychowywał własne lub
przysposobione dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.

Odliczeniu podlega kwota stanowiąca iloczyn liczby wychowywanych dzieci

i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali.
Oznacza to, Ŝe odliczeniu podlega iloczyn kwoty 1173,70 zł i liczby dzieci w rodzinie.
Odliczenie kwoty dotyczy łącznie obojga rodziców. Kwotę tę odlicza się od podatku jednego
z rodziców lub od podatku obojga.

W przypadku rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo

separacja, odliczenie przysługuje jednemu z nich, u którego dzieci faktycznie zamieszkują.
JeŜeli przez część roku podatkowego dzieci faktycznie zamieszkują u kaŜdego z rodziców,
odliczenie przysługuje kaŜdemu z nich. W tym przypadku kwota odliczenia stanowi iloczyn
liczby miesięcy pobytu dzieci u rodzica i 1/12 kwoty 1173,70 zł.

W rozliczeniu składanym za 2008 rok nastąpiło rozszerzenie ulgi prorodzinnej. Prawo

do tej ulgi zyskali rodzice, których dzieci ze względu na orzeczoną całkowitą niezdolność do
pracy  oraz  niezdolność  do  samodzielnej  egzystencji  pobierają  dodatek  pielęgnacyjny
(korzystają  teŜ  podobnie  jak  w rozliczeniu  2007  roku  rodzice  pobierający  zasiłek
pielęgnacyjny).Ulga  obejmie  takŜe  dzieci,  które  ze  względu  na  naruszenia  sprawności
organizmu,  powstałe  przed  ukończeniem  18  lat  lub  w trakcie  nauki  w szkole  albo  w szkole
wyŜszej,  a przed  ukończeniem  25  lat  oraz  w trakcie  studiów  doktoranckich  lub  aspirantury
naukowej,  okazały  się  całkowicie  niezdolne  do  pracy  i pobierają  rentę  socjalną.  Ponadto
w zeznaniu PIT za 2008 rok będzie moŜliwość odliczenia od podatku ulgi na dzieci studiujące
za granicą.
5. Pomniejszenie podatku wykazywane w zeznaniu rocznym
Przekazanie 1 proc. podatku na organizacje poŜytku publicznego

Naczelnik urzędu skarbowego, na wniosek podatnika, przekazuje na rzecz jednej

organizacji  poŜytku  publicznego  działającej  na  podstawie  ustawy  o  działalności  poŜytku
publicznego,  wybranej  przez  podatnika  z wykazu  publikowanego  przez  ministra  gospodarki,
kwotę  w wysokości  nieprzekraczającej  1 proc.  podatku  naleŜnego  wynikającego  z zeznania
podatkowego, po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy w dół.
Przekazania  kwoty  na  rachunek  bankowy  organizacji  poŜytku  publicznego  –  po
pomniejszeniu  o  koszty  przelewu  bankowego  –  dokonuje  naczelnik  urzędu  skarbowego
właściwy  miejscowo  dla  złoŜenia  zeznania  podatkowego,  w lipcu  lub  sierpniu  roku
podatkowego, w którym jest składane zeznanie.

W rozliczeniu PIT za 2008 rok zostały wprowadzone pewne modyfikacje przy

przekazywaniu  1 proc.  podatku  dla  organizacji  poŜytku  publicznego.  Nadal  1 proc.  podatku
będzie  przekazywał  dla  wybranej  przez  podatnika  jednej  organizacji  naczelnik  urzędu
skarbowego.  Zmienia  się  moŜliwość  wskazywania  wpłaty  dla  potrzebujących.  Dotychczas
podatnicy  wpisywali  organizację,  dla  której  chcą  przekazać  pieniądze,  tylko  w rocznym
zeznaniu.  Teraz  organizację  będzie  moŜna  wskazać  zarówno  w zeznaniu,  jak  i w korekcie
tego zeznania. Jednak aby wpłata części podatku z korekty zeznania była skuteczna, podatnik
będzie  musiał  poprawić  zeznanie  ze  wskazaniem  organizacji  poŜytku  publicznego  w ciągu
dwóch miesięcy od upływu terminu dla złoŜenia zeznania podatkowego.

Warunkiem przekazania 1 proc. podatku przez urząd skarbowy będzie zapłata

w pełnej wysokości podatku naleŜnego stanowiącego podstawę obliczenia kwoty, która ma
być przekazana na rzecz organizacji poŜytku publicznego, nie później niŜ w terminie dwóch
miesięcy od upływu terminu dla złoŜenia zeznania podatkowego.

Tabela 10. Odliczenia od podatku w 2009 r.

Ulga z tytułu poniesienia wydatków

Maksymalna

Formuła ulgi, udokumentowanie

Podatki – Katarzyna Boratyńska

kwota ulg moŜliwa

do odliczenia

od dochodu

wydatków

1 Ulga rodzinna

Od podatku dochodowego, pomniejszonego o
kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne
podatnik ma prawo odliczyć kwotę stanowiącą
1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w
pierwszym przedziale skali podatkowej, za kaŜdy
miesiąc kalendarzowy na kaŜde małoletnie
dziecko, w stosunku do którego w roku
podatkowym:
- wykonywał władzę rodzicielską,
- pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeŜeli
dziacko z nim zamieszkiwało,
- sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji
rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu
lub umowy zawartej ze starostą.
Odliczenie mogą stosować takŜe podatnicy
utrzymujący pełnoletnie dzieci:
- bez względu na ich wiek, które zgodnie z
odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek
(dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
- do ukończenia 25 roku Ŝycia uczące się w
szkołach (takŜe poza granicami kraju), jeŜeli w
roku podatkowym nie uzyskały dochodów
podlegających opodatkowaniu według skali PIT
lub zasad dla kapitałów pienięŜnych w łącznej
wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą
iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki
podatku, określonych w pierwszym przedziale w
skali podatkowej, z wyjątkiem renty rodzinnej
w związku z wykonywaniem przez tych
podatników ciąŜącego na nich obowiązku
alimentacyjnego oraz w związku ze
sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
JeŜeli w tym samym miesiącu kalendarzowym w
stosunku do dziecka wykonywana jest władza,
pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o
których mowa powyŜej, kaŜdemu z podatników
przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej
1/30 odliczenia miesięcznego za kaŜdy dzień
sprawowania pieczy nad dzieckiem.

(art. 27 f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z
2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.).

Odliczeniu podlega

kwota 92,67 zł za

kaŜdy miesiąc

kalendarzowy.

Odliczenie nie przysługuje
poczynając od miesiąca
kalendarzowego, w którym
dziecko:
- na podstawie orzeczenia sądu
zostało umieszczone w instytucji
zapewniającej całodobowe
utrzymanie w rozumieniu
przepisów o świadczeniach
rodzinnych,
- wstąpiło w związek małŜeński.
Odliczenie dotyczy łącznie obojga
rodziców, opiekunów prawnych
dziecka albo rodziców
zastępczych pozostających w
związku małŜeńskim. Kwotę tę
mogą odliczyć od podatku w
częściach równych lub w
dowolnej proporcji przez nich
ustalonej.

2 Dochody uzyskane poza granicami Polski

Uprawnionym jest podatnik, który uzyskał w
roku podatkowym poza terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej dochody:

- ze stosunku słuŜbowego, stosunku pracy, pracy
nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy,

Odliczeniu od

podatku

dochodowego,

pomniejszonego o

składkę na

ubezpieczenie

zdrowotne podlega

kwota stanowiąca

róŜnicę między

Odliczenia nie stosuje się, gdy
dochody ze wskazanych obok
źródeł uzyskane zostały w krajach
i na terytoriach wymienionych w
rozporządzeniu Ministra Finansów
z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie
określenia krajów i terytoriów
stosujących szkodliwą
konkurencję podatkową dla celów

Podatki – Katarzyna Boratyńska

- z działalności wykonywanej osobiście (np. z
uprawiania sportu, z działalności wykonywanej
na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło,
umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem,
kontraktu menedŜerskiego, z czynności
związanych z pełnieniem obowiązków
społecznych lub obywatelskich),

- z pozarolniczej działalności gospodarczej,

- z praw majątkowych w zakresie praw autorskich
i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych
przepisów, z wykonywanej poza terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej działalności
artystycznej, literackiej, naukowej, oświatowej i
publicystycznej, z wyjątkiem dochodów
(przychodów) uzyskanych z tytułu korzystania z
tych praw lub rozporządzania nimi,

rozliczający się na zasadach określonych w art.
27 ust. 9 albo 9a ustawy o podatku dochodowym
od osób fizycznych.

(art. 27g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z
2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.).

podatkiem

obliczonym

zgodnie z art. 27

ust. 9 albo 9a

ustawy o podatku

dochodowym od

osób fizycznych a

kwotą podatku

obliczonego od

dochodów ze

wskazanych obok

źródeł, przy

zastosowaniu do

tych dochodów

zasad określonych

w art. 27 ust. 8

ustawy.

podatku dochodowego od osób
fizycznych (Dz.U. Nr 94, poz.
790).

Przepisy stosuje się odpowiednio
do podatku obliczanego zgodnie z
art. 30c ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych.

3 Gromadzenie oszczędności wyłącznie na jednym

rachunku oszczędnościowo-kredytowym w
jednym banku prowadzącym kasę mieszkaniową
W 2002 r. ulga ta została zlikwidowana, ale
istnieje moŜliwość kontynuowania odliczeń dla
osób, które rozpoczęły oszczędzanie przed 1
stycznia 2002 r. do upływu ustalonego z bankiem
okresu systematycznego oszczędzania.

(- art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2001 r. o
zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych - Dz.U. Nr 134, poz. 1509
- na podstawie informacji Ministerstwa Finansów
-

www.mf.gov.pl

30% poniesionych

wydatków, nie

więcej niŜ 11.340 zł

(6% z 189.000 zł) -

limit roczny

Dotyczy kontynuacji
odliczeń wydatków
poniesionych na ten cel.
Wydatki odliczane w
ramach limitu odliczeń z
tytułu wydatków
inwestycyjnych na własne
cele mieszkaniowe, tj. w
ramach limitu 35.910 zł
(19% z 189.000 zł) w
okresie obowiązywania
ustawy.
Limit 11.340 zł
odpowiada wydatkom w
kwocie 37.800 zł.

4 Wpłaty na rzecz organizacji poŜytku publicznego

Naczelnik urzędu skarbowego, na wniosek
podatnika, przekazuje na rzecz jednej organizacji
poŜytku publicznego kwotę w wysokości
nieprzekraczającej 1% podatku naleŜnego
wynikającego:
- z zeznania podatkowego złoŜonego w terminie
określonym dla jego złoŜenia, albo
- z korekty zeznania, o którym mowa powyŜej,
jeŜeli została dokonana w ciągu dwóch miesięcy
od upływu terminu dla złoŜenia zeznania
podatkowego.

(art. 45c ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176

nie więcej niŜ 1%

podatku naleŜnego

Za wniosek uwaŜa się wskazanie
przez podatnika w zeznaniu
podatkowym albo w korekcie
zeznania organizacji poŜytku
publicznego, poprzez podanie jej
nazwy, numeru wpisu do
Krajowego Rejestru Sądowego
oraz kwoty do przekazania na
rzecz tej organizacji.
Minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego
prowadzi w formie elektronicznej
i zamieszcza na stronie
internetowej Biuletynu Informacji
Publicznej wykaz organizacji
poŜytku publicznego, na które

Podatki – Katarzyna Boratyńska

ze zm.).

podatnik podatku dochodowego
od osób fizycznych moŜe
przekazać 1% podatku.

5 Osobie prowadzącej gospodarstwo domowe,

która zgodnie z przepisami ustawy o promocji
zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z
2004 r. Nr 99, poz. 1001) zawarła umowę
aktywizacyjną z osobą bezrobotną w celu
wykonywania pracy zarobkowej w gospodarstwie
domowym i poniosła z tego tytułu wydatki z
własnych środków na opłacenie składek na
ubezpieczenie społeczne, przysługuje odliczenie
od podatku po kaŜdym okresie 12 miesięcy
nieprzerwanego trwania tej umowy.
Z dniem 1 stycznia 2007 r. ulga ta została
zlikwidowana. Jednak osoby, które zatrudniły
gosposię, zawarły z nią umowę przed 1 stycznia
2007 r. i uzyskały prawo do tej ulgi będą mogły
kontynuować odliczenia na dotychczasowych
zasadach. Nie będzie ona przysługiwała w
odniesieniu do wydatków, jakie pracodawca
poniesie w związku z przedłuŜeniem umowy po
31 grudnia 2006 r.

(art. 11 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie
ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych oraz o zmianie niektórych innych
ustaw - Dz.U. Nr 217, poz.1588).

Odliczeniu

podlegają wydatki

poniesione przez

osobę prowadzącą

gospodarstwo

domowe z tytułu

opłacenia z

własnych środków

składek na

ubezpieczenie

społeczne osoby

zatrudnionej.

Odliczenie stosuje się, jeśli
wydatki:
- zostały udokumentowane
dowodami stwierdzającymi ich
poniesienie;
- nie zostały odliczone od podatku
na podstawie ustawy o
zryczałtowanym podatku
dochodowym.

Źródło: www.mf.gov.pl

3.2.5. Sposoby obliczania podatku

Tabela 11. Skala podatkowa w 2009 i 2010 r.

Podstawa obliczenia

podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

85 528

18% minus kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr

85 528

14 839 zł 02 gr + 32% nadwyŜki ponad 85 528 zł

Podstawa prawna: art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

W 2009 r. zaczęła obowiązywać nowa dwustopniowa skala podatkowa ze stawkami

18%  i 32 %, co ma wpływ na wysokość miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od
osób fizycznych pobieranych przez płatników. Zmianie uległa kwota zmniejszająca podatek,
która wynosi 556,02 zł rocznie, co oznacza, Ŝe kwota wolna od podatku wynosi 3091 zł. Od 1
stycznia  2009  r.  według  wyŜszej  stawki  podatku  (32%)  opodatkowane  są  dochody
przekraczające 85 528 zł.

Ustawa przewiduje następujące sposoby obliczania podatku:

według obowiązującej w 2008 r. skali podatkowej

Tabela 12. Skala podatkowa w 2008 r.

Podstawa prawna: art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym

od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz,U. Nr 217, poz. 1588).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Podstawa obliczenia

podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

44 490

19% minus kwota zmniejszająca podatek 586 zł 85 gr

44 490

85 528

7 866 zł 25 gr + 30% nadwyŜki ponad 44 490 zł

85 528

20 177 zł 31 gr + 40% nadwyŜki ponad 85 528 zł

Roczny dochód nie powodujący obowiązku zapłaty podatku – 3 091 zł
Kwota zmniejszająca podatek:

miesięczna – 48 zł 90 gr

roczna - 586 zł 85 gr

Tabela 13. Skala podatkowa w 2007 r.

Podstawa obliczenia

podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

43 405

19% minus kwota zmniejszająca podatek 572 zł 54 gr

43 405

85 528

7 674 zł 41 gr + 30% nadwyŜki ponad 43 405 zł

85 528

20 311 zł 31 gr + 40% nadwyŜki ponad 85 528 zł

Roczny dochód nie powodujący obowiązku zapłaty podatku – 3 015 zł
Kwota zmniejszająca podatek:

miesięczna – 47 zł 71 gr,

roczna 572 zł 54 gr.

19%  podatek  od  dochodów  z  pozarolniczej  działalności  gospodarczej  lub  z  działów
specjalnych  produkcji  rolnej  (wybór  tego  sposobu  opodatkowania  następuje  poprzez
pisemne  oświadczenie  złoŜone  przez  podatnika;  dochodów  opodatkowanych  w  ten
sposób nie łączy się z dochodami z innych źródeł) - art. 30c ustawy,

ryczałty; przy czym naleŜy zauwaŜyć, iŜ dochodów (przychodów), od których zgodnie
z przepisami art. 29, 30 i 30a ustawy pobiera się podatek w formie ryczałtu nie łączy
się z dochodami (przychodami) z innych źródeł,

19% podatek od dochodów z kapitałów pienięŜnych, przykładowo z odpłatnego
zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych
(dochodów opodatkowanych w ten sposób nie łączy się z dochodami z innych źródeł)
- art. 30b ustawy,

19%  podatek  od  dochodu  uzyskanego  z  odpłatnego  zbycia  nieruchomości  i  praw
określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a)-c) nabytych po dniu 31 grudnia 2006r. (jeŜeli
nabycie  nastąpiło  przed  dniem  1  stycznia  2007  r.  opodatkowanie  następuje  według
"starych"  zasad  -  10%  przychodu,  zgodnie  z  art.  7  ust.  1  ustawy  z  dnia  16  listopada
2006r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie
niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 217, poz. 1588).

Zgodnie z art. 63 ordynacji podatkowej podstawę opodatkowania oraz kwoty podatków

zaokrągla  się  do  pełnych  złotych  w  ten  sposób,  Ŝe  końcówki  kwot  wynoszące  mniej  niŜ  50
groszy  pomija  się,  a  końcówki  wynoszące  50  i  więcej  groszy  podwyŜsza  się  do  pełnych
złotych.

3.2.6.  Zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych

Kwestię tę reguluje rozdział 7 ustawy. W świetle przepisów ustawy podatek dochodowy

od osób fizycznych moŜe być:

Podatki – Katarzyna Boratyńska

potrącany  w  trakcie  roku  podatkowego  przez  płatnika  w  formie  zaliczek  (np.  od
dochodów  ze  stosunku  pracy)  lub  podatku  zryczałtowanego  (np.  od  przychodów  z
tytułu udziału w zyskach osób prawnych),

uiszczany  w  trakcie  roku  podatkowego  bezpośrednio  przez  podatnika  w  formie
zaliczek  (np.  od  dochodów  z  pozarolniczej  działalności  gospodarczej  podatnicy  są
obowiązani za okres od stycznia do listopada uiszczać zaliczki w terminie do dnia 20
kaŜdego  miesiąca  za  miesiąc  poprzedni  poprzez  dokonywanie  wpłat  na  rachunek
urzędu  skarbowego  właściwego  wg  miejsca  zamieszkania  podatnika.  Zaliczkę  za
grudzień, w wysokości naleŜnej za listopad, uiszcza się w terminie do dnia 20 grudnia.
W  terminach  płatności  zaliczek  podatnicy  nie  są  obowiązani  do  składania  deklaracji
miesięcznych.  Podatnicy  mogą  wybrać  uproszczoną  formę  wpłacania  zaliczek,
równieŜ  bez  obowiązku  składania  deklaracji  miesięcznych,  na  zasadach  określonych
w art. 44 ust. 6b-6i ustawy,

uiszczany w systemie narastającym zaliczek kwartalnych przez podatników będących
małymi podatnikami oraz przez podatników rozpoczynających prowadzenie
działalności gospodarczej, bez obowiązku składania deklaracji,

uiszczany przez podatnika przy rozliczeniu rocznym (np. od alimentów

Zmiany wprowadzone w podatku dochodowym od osób fizycznych spowodowały

zniesienie niektórych deklaracji podatkowych, w tym PIT-4, PIT-8A. Od 1 stycznia 2007 r.
wprowadzono natomiast nowe rodzaje deklaracji: roczną o pobranych zaliczkach na podatek
dochodowy PIT-4R oraz roczną o zryczałtowanym podatku dochodowym PIT-8AR

3.2.7. Zeznania podatkowe

Ustawa przewiduje (art. 45), iŜ po zakończeniu roku podatkowego - w terminie do dnia 30

kwietnia  roku  następnego  (zgodnie  z  art.  12  Ordynacji  podatkowej,  jeŜeli  ostatni  dzień
terminu  przypada  na  sobotę  lub  dzień  ustawowo  wolny  od  pracy,  za  ostatni  dzień  terminu
uwaŜa  się  następny  dzień  po  dniu  lub  dniach  wolnych  od  pracy)  -  podatnicy  podatku
dochodowego są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego
dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym.
Podatnicy składają następujące zeznania:
-

PIT-36  -  składają  podatnicy,  którzy  uzyskali  przychody  (dochody)  opodatkowane  na
ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej i nie wypełniają zeznania PIT-37,
gdyŜ  osiągnięte  przez  nich  dochody  (poniesione  straty)  nie  mieszczą  się w  zakresie  tego
zeznania.  Formularz  ten  przede  wszystkim  składają  podatnicy,  którzy  prowadzili
pozarolniczą  działalność  gospodarczą  opodatkowaną  według  skali  podatkowej,  a  takŜe
uzyskali dochody z zagranicy,

PIT-36L - składają podatnicy, którzy prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą
opodatkowaną 19% podatkiem na zasadach określonych w art. 30c ustawy. Formularz ten
jest przeznaczony wyłącznie dla podatników rozliczających się indywidualnie,

PIT-37  -  składają  podatnicy,  którzy  uzyskali  przychody,  opodatkowane  na  ogólnych
zasadach według skali podatkowej, wyłącznie ze źródeł połoŜonych na terytorium RP, za
pośrednictwem  płatników,  i  nie  prowadzili  pozarolniczej  działalności  gospodarczej
opodatkowanej  na  ogólnych  zasadach  przy  zastosowaniu  skali  podatkowej  oraz  działów

na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 127 ustawy, wolne od podatku dochodowego są alimenty:

na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25 roku Ŝycia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z
odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek pielęgnacyjny,

na rzecz innych osób niŜ wymienione w lit.a), zasądzone przez sąd, do wysokości nieprzekraczającej
miesięcznie 700 zł,

Ł. Zalewski, Od 1 lutego kolejne e-deklaracje, op. cit., s. 12.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

specjalnych produkcji rolnej. Obowiązek złoŜenia zeznania nie dotyczy podatników,
którym rocznego obliczenia podatku dokonał płatnik,

PIT-38 - składają podatnicy, którzy uzyskali przychody opodatkowane 19% podatkiem na
zasadach określonych w art. 30b ustawy.
Podatnicy, na których ciąŜy obowiązek złoŜenia zeznania, są obowiązani w terminie

określonym  dla  złoŜenia  zeznania  podatkowego  wpłacić  naleŜny  podatek  lub  róŜnicę
pomiędzy  podatkiem  naleŜnym  od  dochodu  wynikającego  z  zeznania  a  sumą  naleŜnych  za
dany rok zaliczek, w tym równieŜ sumą zaliczek pobranych przez płatników.

Podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem naleŜnym za dany rok, chyba

Ŝe  naczelnik  urzędu  skarbowego  wyda  decyzję,  w  której  określi  inną  wysokość  podatku.  W
razie  niezłoŜenia zeznania  o  wysokości  osiągniętego  dochodu,  naczelnik urzędu  skarbowego
wyda decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym.

Podatnicy, podlegający w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, jeŜeli

osiągają dochody ze źródeł przychodów połoŜonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
bez pośrednictwa płatników lub za pośrednictwem płatników nieobowiązanych do dokonania
rocznego obliczenia podatku, jeŜeli zamierzają opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
przed  upływem  terminu  przewidzianego  dla  złoŜenia  zeznania  podatkowego,  są  obowiązani
złoŜyć  zeznanie  za  rok  podatkowy  urzędowi  skarbowemu,  którym  kieruje  naczelnik  urzędu
skarbowego właściwy  w  sprawach  opodatkowania  osób  zagranicznych  przed  opuszczeniem
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przykład 21

Podatnik samotnie wychowuje córkę, która jest studentką. Córka podpisała umowę

dotyczącą  załoŜenia  i  uŜytkowania  sieci  Internet  w  mieszkaniu.  Faktury  za  uŜytkowanie
Internetu  wystawiane  są  na  córkę,  podatnik  je  opłaca,  bowiem  córka  nie  osiąga  Ŝadnych
dochodów. Czy w związku z tym podatnik moŜe skorzystać z tego odliczenia?
Niestety nie. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 7 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych,  wysokość  wydatków  na  uŜytkowanie  sieci  Internet  ustala  się  na  podstawie
dokumentów  stwierdzających  ich  poniesienie,  w  tym  przypadku  jeŜeli  wysokość  wydatków
została  udokumentowana  fakturą  w  rozumieniu  przepisów  o  podatku  od  towarów  i  usług.
Faktura  VAT  jest  imienna,  zatem  z  odliczenia  mogłaby  skorzystać  córka  podatnika,  gdyby
osiągnęła dochody podlegające opodatkowaniu.

Przykład 22

Podatnik posiada faktury za uŜytkowanie w domu Internetu, wystawione przez operatora

tych  usług,  na  podatnika  i  małŜonkę.  Wydatki  z  tego  tytułu,  udokumentowane  fakturami  w
2009  r.  wyniosły  1600  zł.  Jednak  Ŝona  podatnika  nie  uzyskała  w  roku  ubiegłym  Ŝadnych
dochodów.  Czy  podatnik  moŜe  odliczyć  od  swojego  dochodu  całą  kwotę  wydatków  na
Internet?  Stosownie  do  art.  26  ust.  1  pkt  6a  ustawy  o  podatku  dochodowym  od  osób
fizycznych,  odliczenie  od  dochodu  z  tytułu  uŜytkowania  sieci  Internet  w  miejscu
zamieszkania  przysługujące  podatnikom,  jest  limitowane  i  nie  moŜe  przekroczyć  760  zł
poniesionych  wydatków,  udokumentowanych  fakturami.  Ze  względu  na  specyfikę  odliczeń
od dochodu, w tym omawianego, nie jest moŜliwe skorzystanie z ulgi przez podatnika, który
nie osiągnął dochodu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w tym przypadku. Fakt, Ŝe Ŝona nie
osiągnęła  w  2009  r.  dochodu,  uniemoŜliwia  jej  skorzystanie  z  tej  ulgi.  W  konsekwencji,
jedynie Podatnik ma prawo do dokonania odliczenia od dochodu z tytułu korzystania z sieci
Internet.  Jak  wynika  z  pytania  wydatki  wykazane  w  fakturze  wystawionej  na  dwie  osoby
wyniosły  w  sumie  1600  zł.  Zatem  roczny  wydatek,  jaki  podatnik  moŜe  uwzględnić  w
rocznym zeznaniu to kwota 760 zł.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Odliczenia podatkowe

Osoby uzyskujące dochody zagraniczne często nie wiedzą, Ŝe mogą korzystać z

przysługujących im odliczeń podatkowych. Zgodnie z ustawą o PIT dochód ulega obniŜeniu o
kwotę  pobranych  bądź  opłaconych  składek  na  powszechne  ubezpieczenie  społeczne,
określonych  w  ustawie  o  systemie  ubezpieczeń  społecznych.  Od  dochodu  lub  od  podatku
odlicza  się  takŜe    składki    na  ubezpieczenie  społeczne  i  zdrowotne  zapłacone  do
zagranicznych systemów ubezpieczeniowych (dotyczy zeznań podatkowych za 2008 r.).

JeŜeli w zeznaniu rocznym za 2005 r. podatnik wykazał dochód do opodatkowania, mógł

skorzystać  równieŜ  z  innych  odliczeń  od  dochodu,  darowizn,  wydatków  rehabilitacyjnych,
ulgi  na  spłatę  odsetek  od  kredytów  (poŜyczek)  zaciągniętych  na  cele  mieszkaniowe,
wydatków  z  tytułu  uŜytkowania  internetu  w  lokalu  (budynku),  będącym  miejscem
zamieszkania podatnika.

Podatek dochodowy obliczony zgodnie z obowiązującą w danym roku skalą

podatkową, w pierwszej kolejności ulega obniŜeniu o kwotę pobranej bądź opłaconej składki
na powszechne ubezpieczenie zdrowotne, o którym mowa w ustawie o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Podatnik osiągający dochody z pracy
wykonywanej za granicą, ma moŜliwość odliczenia opłaconych w roku podatkowym składek
na ubezpieczenie zdrowotne. Odliczenie nie moŜe jednak przekroczyć 7,75 % podstawy
wymiaru składki. Podobnie jak w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne, nie odlicza
się składek zapłaconych do zagranicznych systemów ubezpieczeń zdrowotnych.

Ponadto podatnik miał prawo do skorzystania z ulg zmniejszających jego podatek

dochodowy (w rozliczeniu za 2005 r.): ulgi remontowo-modernizacyjnej (obowiązującej w
latach 2003-2005), odliczenie z tytułu wpłat na rzecz organizacji poŜytku publicznego.
Poza uzyskaniem dochodów opodatkowanych, podatnik musi spełnić pozostałe warunki
wymienione w ustawie o PIT, które są konieczne do korzystania z odliczeń.

3.3. Podatek od osób fizycznych od przychodów z działalności gospodarczej

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą czy osiągające przychody z najmu

mają

wyboru

następujące

formy

opodatkowania:

ryczałt

przychodów

ewidencjonowanych, kartę podatkową, podatek w stałej wysokości 19 proc. (liniowy), czy
podatek wyliczany według skali podatkowej (zasady ogólne).

Ryczałt

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od

niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.),
zwana dalej "ustawą", reguluje opodatkowanie niektórych przychodów (dochodów)
osiąganych przez osoby fizyczne:

prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą,

osiągające przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierŜawy, poddzierŜawy lub
innych umów o podobnym charakterze, jeŜeli umowy te nie są zawierane w ramach
prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej,

będące osobami duchownymi.

3.3.1. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody z

pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym równieŜ, gdy działalność ta jest prowadzona
w formie spółki cywilnej osób fizycznych oraz w formie spółki jawnej osób fizycznych.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Tabela 14. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w 2010 r.
Opodatkowaniu w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podlegają uzyskane
w 2009 r.:
przychody z działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie
samodzielnie w wysokości nieprzekraczającej:

150.000 euro

przychody uzyskiwane wyłącznie z działalności prowadzonej w
formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej
działalności nie przekroczyła kwoty:

150.000 euro

przychody z działalności prowadzonej samodzielnie lub w formie
spółki, opodatkowane wyłącznie w formie karty podatkowej lub za
część roku w formie karty podatkowej i za część roku na zasadach
ogólnych, a łączne przychody nie przekroczyły kwoty:

150.000 euro

przychody za 2009 r. uprawniające do opłacania ryczałtu
kwartalnie

25.000 euro

Kwoty euro na walutę polską przelicza się według średniego kursu euro ogłoszonego przez
NBP obowiązującego w dniu 1 października roku poprzedzającego rok podatkowy. Kurs
euro na ten dzień wynosił 4,2228 zł, czyli kwoty te wynoszą odpowiednio 633.420 zł oraz
105.570 zł.

Źródło: Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych
przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w 2008 r. mogli opłacać podatnicy, którzy w

2007 r. uzyskali przychody z działalności gospodarczej w wysokości nieprzekraczającej
150.000 euro (565.200 zł).

Podatnicy tracą prawo do opodatkowania w tej formie od miesiąca następującego po

miesiącu, w którym uzyskali przychody w wysokości przekraczającej równowartość 150.000
euro.

Stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynosiły w 2008 r.:

20  %  przychodów  osiąganych  w  zakresie  wolnych  zawodów,  a  takŜe  przychodów  z
tytułu  umowy  najmu,  podnajmu,  dzierŜawy,  poddzierŜawy  lub  innych  umów  o
podobnym  charakterze  od  nadwyŜki  ponad  kwotę  stanowiącą  równowartość  4.000
euro (15.072 zł w 2008 r.),

17 % przychodów ze świadczenia niektórych usług niematerialnych m.in. wynajmu
samochodów osobowych, hoteli, pośrednictwa w handlu hurtowym,

8,5 % od przychodów m.in. z działalności usługowej, w tym od przychodów z

działalności  gastronomicznej  w  zakresie  sprzedaŜy  napojów  o  zawartości  alkoholu
powyŜej  1,5  %;  od  przychodów  z  tytułu  umowy  najmu,  podnajmu,  dzierŜawy,
poddzierŜawy  lub  innych  umów  o  podobnym  charakterze  do  kwoty  stanowiącej
równowartość 4.000 euro (15.072 zł w 2008 r.),

5,5 % od przychodów z działalności wytwórczej i budowlanej,

3,0 % od przychodów m.in. z działalności usługowej w zakresie handlu oraz z
działalności gastronomicznej, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaŜy napojów o
zawartości powyŜej 1,5% alkoholu.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w 2007 r. mogli opłacać podatnicy, którzy w

2006 r. uzyskali przychody z działalności gospodarczej w wysokości nieprzekraczającej
250.000 euro (995.875 zł).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Podstawę opodatkowania stanowi przychód bez pomniejszania o koszty jego uzyskania.

Podatnicy korzystający z tej formy opodatkowania obowiązani są do prowadzenia ewidencji
przychodów odrębnie za kaŜdy rok podatkowy, do prowadzenia ewidencji wyposaŜenia, a
takŜe wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie stosuje się do

podatników osiągających w całości lub w części przychody z tytułu działalności w zakresie
handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych.

W zakresie rozliczeń oraz obowiązków sprawozdawczych podatnicy obowiązani są:
-

w ciągu roku podatkowego co miesiąc obliczać kwotę podatku i dokonywać jej wpłaty
na rachunek urzędu skarbowego właściwego wg miejsca zamieszkania podatnika w
terminie do 20 dnia następnego miesiąca, a za miesiąc grudzień - w terminie złoŜenia
zeznania.

             Podatnicy  mogą  -  pod  warunkami,  o  których  mowa  w  art.  21  ust.  1b  i  1c  ustawy  -
obliczać  podatek  i  wpłacać  go  na  rachunek  urzędu  skarbowego  w  terminie  do  dnia  20
następnego  miesiąca  po  upływie  kwartału,  za  który  ryczałt  ma  być  opłacony,  a  za  ostatni
kwartał roku podatkowego - w terminie złoŜenia zeznania.;

złoŜyć w urzędzie skarbowym, właściwym według miejsca zamieszkania, zeznanie o
wysokości  uzyskanego  przychodu,  wysokości  dokonanych  odliczeń  i  naleŜnego
ryczałtu  od  przychodów  ewidencjonowanych  -  w  terminie  do  dnia  31  stycznia
następnego roku (PIT 28).

Zgodnie z art. 12 Ordynacji podatkowej, jeŜeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę

lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uwaŜa się następny dzień po
dniu lub dniach wolnych od pracy.

W pierwszej kolejności podatek ulega obniŜeniu o kwotę składki na powszechne

ubezpieczenie zdrowotne.

Zalety opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego

zamiast opodatkowania stawkami 18, 32 proc., podatnik płaci ryczałt według stawek
od 3 do 20 proc.,

mniej skomplikowana księgowość – prowadzi się tylko ewidencję przychodów,

brak deklaracji miesięcznych i zaliczka kwartalna,

moŜliwość skorzystania z tzw. kredytu podatkowego,

Wady opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego

brak moŜliwości rozliczania kosztów uzyskania przychodów,

stawka ryczałtu jest róŜna przy róŜnych źródłach dochodów,

co do zasady utrata prawa do wspólnego rozliczenia z małŜonkiem i jako osoba
samotnie wychowująca dziecko,

liczne ograniczenia ustawowe w wyborze tej formy opodatkowania,

brak moŜliwości zrezygnowania z ryczałtu w trakcie roku

Przykład 23

Pan Jan Kowalski będzie od 1 stycznia 2008 r. wynajmował niewielkie mieszkanie.

Miesięcznie  otrzyma  z  tego  tytułu  950  zł.  Zatem  przez  cały  2008  r.  jego  przychód  z  najmu
mieszkania wyniesie 11 400 zł (950 zł x 12 miesięcy = 11 400 zł). Oznacza to, Ŝe właściciel
wynajmowanego  mieszkania  przez  cały  2008  r.  będzie  korzystał  z  niŜszej  stawki  ryczałtu
wynoszącej  8,5%.  W  2008  r.  limit,  którego  przekroczenie  spowoduje  konieczność
zastosowania  wyŜszej,  20-proc.  stawki  ryczałtu,  wyniesie  15  072  zł.  Przychody  Pana  Jana

A. Tarka, Ryczałt od przychodów i karta podatkowa, Wszystko o wyborze formy opodatkowania na 2007 r.,

Seria przewodników fachowych: nowe prawo 2007, Część 1, Gazeta Prawna z dnia 3 stycznia 2007, s. B4.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Kowalskiego z najmu wyniosą 11 400 zł, a zatem nie przekroczą wspomnianego limitu.
Właściciel mieszkania będzie płacił co miesiąc 80,75 zł zryczałtowanego podatku od
przychodu z wynajmowanego mieszkania (950 zł x 8,5% = 80,75 zł) i ryczałt ten będzie mógł
opłacać co kwartał w wysokości 242,25 zł (80,75 zł x 3 miesiące = 242,25 zł)

3.3.2. Karta podatkowa

Opodatkowanie w formie karty podatkowej następuje na wniosek podatnika złoŜony w

deklaracji według ustalonego wzoru (PIT 16) i ma zastosowanie do podatników, których
działalność nie jest prowadzona poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej za dany rok

podatkowy, podatnik składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niŜ do
dnia 20 stycznia roku podatkowego, a jeŜeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku
podatkowego - przed rozpoczęciem działalności. JeŜeli do dnia 20 stycznia roku podatkowego
podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy
opodatkowania,  uwaŜa  się,  Ŝe  prowadzi  nadal  działalność  opodatkowaną  w  tej  formie.  W
przypadku  prowadzenia  pozarolniczej  działalności  gospodarczej  w  formie  spółki  cywilnej
wniosek  o zastosowanie  opodatkowania  w  formie  karty  podatkowej  składa  jeden  ze
wspólników.

Podatnicy opodatkowani w formie karty podatkowej są zwolnieni od obowiązku

prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek
dochodowy.

Stawki karty podatkowej określone są kwotowo i podlegają corocznie podwyŜszeniu w

stopniu  odpowiadającym  wskaźnikowi  wzrostu  cen  towarów  i  usług  konsumpcyjnych  w
okresie  pierwszych  trzech  kwartałów  roku  poprzedzającego  rok  podatkowy  w  stosunku  do
tego samego okresu roku ubiegłego.

Ich wysokość uzaleŜniona jest od:
-

rodzaju i zakresu prowadzonej działalności,

liczby zatrudnionych pracowników,

liczby mieszkańców miejscowości, w której prowadzona jest działalność gospodarcza.

Wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej ustalana jest w drodze

decyzji naczelnika urzędu skarbowego odrębnie na kaŜdy rok podatkowy.
Podatnik dokonuje wpłaty tego podatku na rachunek urzędu skarbowego właściwego wg
miejsca połoŜenia zorganizowanego zakładu, a w razie braku takiego zakładu - wg miejsca
zamieszkania, co miesiąc - do 7 dnia kaŜdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień do
28 grudnia roku podatkowego w wysokości ustalonej w decyzji urzędu skarbowego.

W pierwszej kolejności podatek ulega obniŜeniu o kwotę składki na powszechne

ubezpieczenie zdrowotne.

Zalety opodatkowania karta podatkową

metoda prosta bez konieczności prowadzenia skomplikowanej dokumentacji,

brak konieczności płacenia zaliczek na podatek,

niskie stawki podatku,

Wady opodatkowania karta podatkową

podatek płaci się nawet gdy brak jest dochodów,

liczne ograniczenia ustawowe w wyborze tej formy opodatkowania,

utrata prawa do wspólnego rozliczenia z małŜonkiem i jako osoba samotnie
wychowująca dziecko,

K. Tomaszewski, Od duŜych przychodów wyŜszy podatek. W: Zmiany w podatkach w 2007, Dodatek Prawo

i śycie, Gazeta Prawna nr 239 z dnia 8 grudnia 2006 r., s. A10.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

wymaga od podatników określonego zachowania w zakresie informacji

3.3.3. Podatek liniowy i według skali podatkowej – wybór optymalnej formy
opodatkowania (case study)

Case study: Strategia podatkowa przedsiębiorcy w 2009 r. (Studium przypadku

zaczerpnięto  z  opracowania:  Magdalena  Rękas,  Wybór  optymalnej  formy  opodatkowania
dochodu  osób  fizycznych  prowadzących  działalność  gospodarczą  jako  jedna  ze  strategii
podatkowych  przedsiębiorcy.  Zeszyty  Naukowe  Uniwersytetu  Szczecińskiego  nr  549,
Ekonomiczne Problemy Usług nr 39, Wydawnictwo US, Szczecin 2009, s. 412-415).

Informacje ogólne: Salon Fryzjersko-Kosmetyczny „Luksus” w Zielonej Górze,
Forma  organizacyjno-prawna:  osoba  fizyczna  prowadząca  działalność  gospodarczą  od  2005
r.,
Miejsce  prowadzenia  działalności:  Zielona  Góra  (miejscowość  powyŜej  50 000
mieszkańców),
Liczba zatrudnionych: 3 osoby (umowa o pracę) + 1 właściciel,
Rodzaje  działalności:  usługi  fryzjerskie  dla  kobiet  i  dziewcząt,  działalność  wytwórcza  –
wytwarzanie peruk, usługi kosmetyczne.

Przewidywane przychody w roku 2009, w tym:

117 500

usługi fryzjerskie dla kobiet i dziewcząt

62 400

usługi kosmetyczne

48 600

działalność wytwórcza – wytwarzanie peruk

6 500

Przewidywane koszty uzyskania przychodu w roku 2009, w
tym:

87 300

Składki ZUS właściciela za 2009 r.

6 803,88

Składki NFZ właściciela za 2009 r. (7,75%)

2 226,93

Podatnik posiada 2 dzieci w wieku szkolnym (2 x 1112,04)

2 224,08

Ulga internetowa

760

Dochody współmałŜonka (po odliczeniu składek ZUS)

42 500

Składki NFZ współmałŜonka (do odliczenia 7,75%)

3 750

Poziom obciąŜeń podatkowych

Karta podatkowa (1)

Stawka podatku według Załącznika nr 3 Tabela miesięcznych stawek podatku dochodowego
w formie karty podatkowej:
usługi fryzjerskie dla kobiet i dziewcząt

poz. 86 kwota: 509

działalność wytwórcza – wytwarzanie peruk

poz. 86 kwota: 509

usługi kosmetyczne

poz. 88 kwota: 531

W decyzji Urzędu Skarbowego określono podatek w kwocie 531 zł miesięcznie. Podatek
roczny: 531 zł x 12m-cy = 6372 zł – 2226,93 (składki NFZ do odliczenia) = 4 145,07 zł.
Brak jest moŜliwości rozliczenia z małŜonkiem i skorzystania z ulg podatkowych, stąd
podatek do zapłacenia za 2009 r. wyniesie 4 145 zł.

Tabela 15. Ryczałt ewidencjonowany (2)

A. Tarka, Ryczałt od przychodów i karta podatkowa, op. cit., s. B6.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Rodzaj
działalności

Przychód

Struktura
przychodów
(w %)

Składki
przypadające
na

dany

rodzaj
przychodu

Podstawa
opodatkowania

Stawka
ryczałtu
(w %)

Kwota
podatku

usługi
fryzjerskie

62 400

53,11

3 613,54

58 786,46

8,5

4 996,85

usługi
kosmetyczne

48 600

41,36

2 814,08

45 785,92

8,5

3 891,80

działalność
wytwórcza

6 500

5,53

376,26

6 123,74

5,5

336,81

Razem

117 500

100%

6 803,88

110 696,12

9 225,46

Podatek roczny: 9 225,46 zł – 760 zł (ulga internetowa) – 2 226,93 zł (składki NFZ do
odliczenia) = 6 238,53 zł. Brak moŜliwości rozliczenia z małŜonkiem, stąd podatek do
zapłacenia za 2009 r.: 6 239zł.

Tabela 16. PIT – zasady ogólne według skali progresywnej (3)

Wyszczególnienie

Prowadzący
działalność
gospodarczą
(oddzielnie)

WspółmałŜonek
(oddzielnie)

Łączne opodatkowanie
małŜonków

Przychody

117 500,00

Koszty uzyskania
przychodów

87 300,00

Dochód

30 200,00

Składki ZUS

6 803,88

Ulga internetowa

760,00

Podstawa
opodatkowania

22 637,00

42 500,00

65 137 : 2 = 32 569

Podatek naleŜny (18%,
32%)

4 074,66

7 650,00

5 862,42

Kwota wolna od
podatku

556,02

Składki NFZ

2 226,93

3 750,00

5 976,93

Ulga prorodzinna (2 x
1112,04)

1112,04*

2 224,08

Podatek za 2009 r.

1 115,00

2232,00

2 412,00**

* KaŜde z rodziców odliczyło ulgę prorodzinną za jedno dziecko.
** Wyliczono w następujący sposób: podatek naleŜny i kwota wolna od podatku) x 2 –
składka NFZ – ulga prorodzinna.
Sytuacja 1: kaŜde z małŜonków rozlicza się oddzielnie, łączne obciąŜenie podatkowe: 3 347
zł.
Sytuacja 2: łączne opodatkowanie małŜonków, obciąŜenie podatkowe: 2 412 zł.

Tabela 17. Podatek liniowy (4)
Wyszczególnienie

Prowadzący
działalność
gospodarczą
(oddzielnie)

WspółmałŜonek
(oddzielnie)

Przychody

117 500,00

Koszty uzyskania

87 300,00

Podatki – Katarzyna Boratyńska

przychodów
Dochód

30 200,00

Składki ZUS

6 803,88

Ulga internetowa

760,00

Podstawa
opodatkowania

23 397,00

41 740,00

Podatek naleŜny
(18%, 32%)

4 445,43

7 513,20

Kwota wolna od
podatku

556,02

Składki NFZ

2 226,93

3 750,00

Ulga prorodzinna (2
x 1112,04)

2 224,08*

Podatek za 2009 r.

2 219**

983

Interpretacja:

Przy rozliczeniu podatku liniowego brak jest moŜliwości wspólnego opodatkowania

małŜonków. MałŜonek prowadzący działalność gospodarczą zapłaci podatek za 2009 r. w
wysokości 2 219 zł. WspółmałŜonek rozliczający się odrębnie skorzysta z ulgi internetowej i
pełnej ulgi prorodzinnej i zapłaci podatek za 2009 r. w kwocie 983 zł. Łączne obciąŜenie
podatkowe rodziny wyniesie 3 202 zł.

W przypadku analizowanego case study optymalną formą opodatkowania podatnika są

zasady  ogólne  według  skali.  Pozwalają  bowiem  na  maksymalne  wykorzystanie  ulg  i
uwzględnieniu  dochodów  współmałŜonka.  Najmniej  poŜądaną  formą  rozliczenia  w
powyŜszym  przypadku  jest  ryczałt  ewidencjonowany.  W  analizowanym  przykładzie
wykazano,  iŜ  poziom  obciąŜeń  podatkowych  przedsiębiorcy  jest  zróŜnicowany  w  zaleŜności
od przyjętego sposobu rozliczenia.

Zalety  opodatkowania  osoby  fizycznej  prowadzącej  działalność  gospodarczą  na  zasadach
ogólnych (według skali podatkowej)

moŜliwość rozliczania kosztów uzyskania przychodów,

moŜliwość rozliczania strat z lat ubiegłych,

prawo do ulg i odliczeń od dochodu i podatku,

prawo do wspólnego rozliczenia małŜonków oraz jako osoba samotnie wychowująca
dziecko,

moŜliwość korzystania z amortyzacji.

Wady opodatkowania osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na zasadach
ogólnych

konieczność płacenia podatku według stawek 18 i 32 proc.,

konieczność prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów

3.4. Podatek od spadków i darowizn

Przedmiot opodatkowania

nabycie  własności  rzeczy  znajdujących  się  na  terytorium  Rzeczypospolitej  Polskiej
lub  praw  majątkowych  wykonywanych  na  terytorium  Rzeczypospolitej  Polskiej,
tytułem:

A. Tarka, Opodatkowanie na zasadach ogólnych dla kaŜdego, Podatek dochodowy od osób fizycznych,

Wszystko o wyborze formy opodatkowania na 2007 r., Seria przewodników fachowych: nowe prawo 2007,
Część 1, Gazeta Prawna z dnia 3 stycznia 2007, s. B7.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego,

darowizny, polecenia darczyńcy,

zasiedzenia,

nieodpłatnego zniesienia współwłasności,

zachowku, jeŜeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez
spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu,

nieodpłatnej: renty uŜytkowania oraz słuŜebności,

nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na
wypadek śmierci,

nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu
inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego
na wypadek jego śmierci,

nabycie  własności  rzeczy  znajdujących  się  za  granicą  lub  praw  majątkowych
wykonywanych  za  granicą,  jeŜeli  w  chwili  otwarcia  spadku  lub  zawarcia  umowy
darowizny  nabywca  był  obywatelem  polskim  lub  miał  miejsce  stałego  pobytu  na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podatnikami  podatku  od  spadków  i  darowizn  są  osoby  fizyczne,  które  nabyły  własność
rzeczy i prawa majątkowe w sposób wyŜej wskazany.
Płatnikami  podatku  od  spadków  i  darowizn  są  notariusze  -  od  darowizny  dokonanej  w
formie  aktu  notarialnego  albo  zawartej  w  tej  formie  umowy  nieodpłatnego  zniesienia
współwłasności lub ugody w tym przedmiocie.

Powstanie obowiązku podatkowego

przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku,

przy nabyciu w drodze zapisu lub dalszego zapisu - z chwilą wykonania zapisu lub
dalszego zapisu,

przy nabyciu z polecenia testamentowego - z chwilą wykonania tego polecenia,

przy nabyciu tytułem zachowku - z chwilą zaspokojenia roszczenia lub jego części,

przy nabyciu praw do wkładów oszczędnościowych na podstawie dyspozycji
wkładem na wypadek śmierci - z chwilą śmierci wkładcy,

przy nabyciu jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu
inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego
na wypadek jego śmierci - z chwilą śmierci uczestnika funduszu inwestycyjnego,

przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złoŜenia przez darczyńcę oświadczenia w
formie  aktu  notarialnego,  a  w  razie  zawarcia  umowy  bez  zachowania  przewidzianej
formy  -  z  chwilą  spełnienia  przyrzeczonego  świadczenia.  JeŜeli  ze  względu  na
przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron,
obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złoŜenia takich oświadczeń,

przy nabyciu z polecenia darczyńcy - z chwilą wykonania polecenia,

przy nabyciu w drodze zasiedzenia - z chwilą uprawomocnienia się postanowienia
sądu stwierdzającego zasiedzenie,

przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności - z chwilą zawarcia
umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeŜeli ich skutkiem jest
nieodpłatne zniesienie współwłasności,

przy nabyciu w drodze nieodpłatnej słuŜebności, renty oraz uŜytkowania - z chwilą
ustanowienia tych praw.

JeŜeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek

podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeŜeli pismem takim jest orzeczenie sądu,
obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy
nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą

Podatki – Katarzyna Boratyńska

powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej
na fakt nabycia (art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Czynności i dokumenty związane z podatkiem od spadków i darowizn

Skala podatkowa i kwoty wolne od podatku określone są w art. 9 i 15 ustawy z dnia 28 lipca
1983  r.  o  podatku  od  spadków  i  darowizn  (Dz.  U.  z  2004  r.  Nr  142,  poz.  1514  ze  zm.)  i
podlegają okresowej waloryzacji.

Kwoty wolne wynoszą:

dla nabywców zaliczonych do pierwszej grupy podatkowej - 9.637 zł,

dla drugiej grupy - 7.276 zł,

dla trzeciej - 4.902 zł.

Podatek płaci się od nadwyŜki ponad kwoty wolne. Limity te obejmują okres 5 lat i dotyczą
dóbr uzyskanych od jednego darczyńcy czy spadkobiercy.

Tabela 18. Skala podatkowa w podatku od spadku i darowizn

Kwota nadwyŜki

w zł

Podatek wynosi

ponad

1) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej

10.278

20.556

308 zł 30 gr i 5% od nadwyŜki ponad 10.278 zł

20.556

822 zł 20 gr i 7% od nadwyŜki ponad 20.556 zł

2) od nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej

10.278

20.556

719 zł 50 gr i 9% od nadwyŜki ponad 10.278 zł

20.556

1.644 zł 50 gr i 12% od nadwyŜki ponad 20.556 zł

3) od nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej

10.278

12%

10.278

20.556

1.233 zł 40 gr i 16% od nadwyŜki ponad 10.278 zł

20.556

2.877 zł 90 gr i 20% od nadwyŜki ponad 20.556 zł

Grupy podatkowe
Do  grupy  I  zalicza  się:  małŜonka,  zstępnych  (np.  dzieci,  wnuki,  prawnuki),  wstępnych  (np.
rodziców, dziadków, pradziadków), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę
i teściów.
Do  grupy  II  zalicza  się:  zstępnych  rodzeństwa  (np.  bratanków,  siostrzeńców  ich  dzieci  oraz
wnuki),  rodzeństwo  rodziców,  zstępnych  i  małŜonków  pasierbów,  małŜonków  rodzeństwa
(np.  bratowa)  i  rodzeństwo  małŜonków  (np.  siostra  męŜa),  małŜonków  rodzeństwa
małŜonków, małŜonków innych zstępnych.
Do grupy III zalicza się wszystkich innych nabywców.

Ponadto, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub

polecenia  darczyńcy  podlega  opodatkowaniu  według  stawki  20%,  jeŜeli  obowiązek
podatkowy  powstał  wskutek  powołania  się  podatnika  przed  organem  podatkowym  lub
organem  kontroli  skarbowej  w  toku  czynności  sprawdzających,  postępowania  podatkowego,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego na okoliczność dokonania tej darowizny, a
naleŜny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.

Podatnicy obowiązani są do złoŜenia zeznania podatkowego, z wyłączeniem przypadków,

gdy podatek pobierany jest przez płatnika (dokonana w formie aktu notarialnego umowa
darowizny, umowa nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugoda w tym przedmiocie).

Szczegółowe zasady dotyczące składania zeznań podatkowych określa rozporządzenie

Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zeznań podatkowych składanych przez
podatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 139, poz. 988 oraz Dz. U. Nr 246,
poz. 1800).

Termin do złoŜenia zeznania podatkowego wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku

podatkowego.

Do składanego zeznania podatnik winien dołączyć dokumenty mające wpływ na

określenie podstawy opodatkowania potwierdzające:

nabycie  rzeczy  i  praw  majątkowych,  w  szczególności  mogą  to  być:  orzeczenie  sądu,
testament,  umowa,  ugoda,  zaświadczenie  z  banku  o  nabyciu  praw  do  wkładu
oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy lub zaświadczenie towarzystwa
funduszy  inwestycyjnych  o  nabyciu  jednostek  uczestnictwa  na  podstawie  dyspozycji
uczestnika  funduszu  inwestycyjnego  otwartego  albo  specjalistycznego  funduszu
inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci,

posiadanie  przez  zbywcę  tytułu  prawnego  do  rzeczy  i  praw  majątkowych
wymienionych  w  zeznaniu,  w  szczególności:  wypis  z  księgi  wieczystej,  umowę
sprzedaŜy, zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej,

istnienie  długów  i  cięŜarów,  obciąŜających  nabyte  rzeczy  i  prawa  majątkowe,  a  przy
nabyciu w drodze zasiedzenia poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas
biegu zasiedzenia. w szczególności: faktury dotyczące kosztów ostatniej choroby oraz
pogrzebu  spadkodawcy,  wypis  z  księgi  wieczystej  potwierdzający  obciąŜenie
nieruchomości  hipoteką,  zaświadczenie  spółdzielni  mieszkaniowej  potwierdzające
istnienie  długów  związanych  ze  spółdzielczymi  prawami  do  lokali,  zaświadczenie  o
zastawie  sądowym,  faktury  dokumentujące  poniesienie  nakładów  na  rzecz  przez
nabywcę podczas biegu zasiedzenia.

Niektóre zwolnienia z podatku obowiązujące od 1 stycznia 2007 r.
1. Od 1 stycznia 2007r. zgodnie z art. 4a ust. 1 zwalnia się od podatku nabycie własności

rzeczy lub praw majątkowych przez małŜonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo,
ojczyma i macochę, jeŜeli:

zgłoszą  nabycie  własności  rzeczy  lub  praw  majątkowych  właściwemu  naczelnikowi
urzędu skarbowego w terminie miesiąca  od dnia powstania obowiązku podatkowego
powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze
dziedziczenia  w  terminie  miesiąca  od  dnia  uprawomocnienia  się  orzeczenia  sądu
stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeŜeniem ust. 2 i 4 (UWAGA: jeśli obowiązek
podatkowy  powstał  po  31  grudnia  2008  r.  terminy  te  wydłuŜono  do  okresu  6
miesięcy), oraz

udokumentują  -  w  przypadku  gdy  przedmiotem  nabycia  tytułem  darowizny  lub
polecenia  darczyńcy  są  środki  pienięŜne,  a  wartość  majątku  nabytego  łącznie  od  tej
samej  osoby  w  okresie  5  lat,  poprzedzających  rok,  w  którym  nastąpiło  ostatnie
nabycie,  doliczona  do  wartości  rzeczy  i  praw  majątkowych  ostatnio  nabytych,
przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 (9.637 zł)  - ich otrzymanie dowodem
przekazania  na  rachunek  bankowy  nabywcy  albo  jego  rachunek  prowadzony  przez
spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

2.  JeŜeli  nabywca  dowiedział  się  o  nabyciu  własności  rzeczy  lub  praw  majątkowych  po
upływie terminów, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust.
1,  stosuje  się,  gdy  nabywca  zgłosi  te  rzeczy  lub  prawa  majątkowe  naczelnikowi  urzędu
skarbowego  nie  później  niŜ  w  terminie  6  miesięcy  od  dnia,  w którym  dowiedział  się  o  ich
nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
3.  W  przypadku  niespełnienia  warunków,  o których  mowa  w  art.  4a  ust.  1  i  2,  nabycie
własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla
nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
4. Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy

wartość  majątku  nabytego  łącznie  od  tej  samej  osoby  lub  po  tej  samej  osobie  w
okresie 5 lat,   poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do
wartości  rzeczy  i  praw  majątkowych  ostatnio  nabytych,  nie  przekracza  kwoty
określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 (9.637 zł) lub

gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Wzór zgłoszenia określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w

sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. Nr 243,
poz. 1762).

Ponadto od 1 stycznia 2007r. obowiązują nowe regulacje dotyczące ulg mieszkaniowych:
-

zgodnie  z  art.  4  ust.  1  pkt  5  ustawy  zwalnia  się  od  opodatkowania  nabycie  praw  do
wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej przez osobę zaliczoną do I lub
II  grupy  podatkowej,  jeŜeli  spełnia  warunki  określone  w  art.  16  ust.  2  pkt  2-5  oraz
spółdzielcze prawo do tego lokalu będzie  przysługiwało nabywcy wkładu przez okres
co  najmniej  5  lat  od  dnia  jego  ustanowienia;  warunek  ten  uwaŜa  się  za  zachowany
takŜe w przypadku przeniesienia przez spółdzielnię własności tego lokalu na nabywcę.

zgodnie  z  art.  16  ustawy  w  przypadku  nabycia  własności  (współwłasności)  budynku
mieszkalnego  lub  lokalu  mieszkalnego  stanowiącego  odrębną  nieruchomość,
spółdzielczego  własnościowego  prawa  do  lokalu  mieszkalnego  lub  udziału  w takim
prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie:

w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego,
darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy
podatkowej,

w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego
przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,

w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego
przez osoby zaliczane do  III  grupy podatkowej,  które sprawowały opiekę nad
wymagającym  takiej  opieki  spadkodawcą,  na  podstawie  pisemnej  umowy  z
podpisem  notarialnie  poświadczonym,  przez  co  najmniej  dwa  lata  od  dnia
poświadczenia podpisów przez notariusza

nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości
nieprzekraczającej 110 m

powierzchni uŜytkowej budynku lub lokalu. W przypadku

nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w
spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje
stosownie do wielkości udziału.

PowyŜsza ulga, przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:

spełniają wymogi określone w art. 4 ust. 4;

nie  są  właścicielami  innego  budynku  mieszkalnego  lub  lokalu  mieszkalnego
stanowiącego  odrębną  nieruchomość  bądź  będąc  nimi  przeniosą  własność  budynku
lub  lokalu  na  rzecz  zstępnych,  Skarbu  Państwa  lub  gminy  w  terminie  6  miesięcy  od

Podatki – Katarzyna Boratyńska

dnia złoŜenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu
notarialnego;

nie  przysługuje  im  spółdzielcze  lokatorskie  prawo  do  lokalu  mieszkalnego,
spółdzielcze  własnościowe  prawo  do  lokalu  mieszkalnego  lub  wynikające  z
przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do
lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekaŜą
je  zstępnym  lub  przekaŜą  do  dyspozycji  spółdzielni,  w terminie  6  miesięcy  od  dnia
złoŜenia  zeznania  podatkowego  albo  zawarcia  umowy  darowizny  w  formie  aktu
notarialnego;

nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiąŜą umowę najmu w
terminie 6 miesięcy od dnia złoŜenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy
darowizny w formie aktu notarialnego;

będą zamieszkiwać będąc zameldowanymi na pobyt stały w nabytym lokalu lub
budynku i nie dokonają jego zbycia przez okres 5 lat:

od  dnia  złoŜenia  zeznania  podatkowego  lub  zawarcia  umowy  darowizny  w
formie  aktu  notarialnego  -  jeŜeli  w  chwili  złoŜenia  zeznania  lub  zawarcia
umowy  darowizny  nabywca  mieszka  i  jest  zameldowany  na  pobyt  stały  w
nabytym lokalu lub budynku,

od  dnia  zamieszkania  potwierdzonego  zameldowaniem  na  pobyt  stały w
nabytym   lokalu   lub  budynku  -  jeŜeli  nabywca  zamieszka  i  dokona
zameldowania  na  pobyt  stały  w ciągu  roku  od  dnia  złoŜenia  zeznania
podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

Darowizny na cele mieszkaniowe
Wysokość darowizny na cele mieszkaniowe zwolnionej z podatku wynosi:

•

9 637 zł - jeśli darowizna pochodzi od jednej osoby,

•

19 274 zł - jeśli darowizna pochodzi od kilku osób.

Limity tego zwolnienia obejmują okres 5 lat, licząc od pierwszej darowizny. Przysługuje ono
tylko naleŜącym do I grupy podatkowej, obowiązuje niezaleŜnie od kwoty czy kwot wolnych
od podatku.

Sposób określenia wartości przedmiotu opodatkowania

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po

potrąceniu długów i cięŜarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw
majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.
JeŜeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyŜszą,
do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie
za ubytek naleŜne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

JeŜeli spadkobierca i zapisobierca lub obdarowany został obciąŜony obowiązkiem

wykonania polecenia lub zapisu, wartość obciąŜenia z tego tytułu stanowi cięŜar spadku
(zapisu) lub darowizny, o ile polecenie zostało wykonane.

Do długów i cięŜarów zalicza się równieŜ koszty ostatniej choroby spadkodawcy, jeŜeli

nie  zostały  pokryte  za  jego  Ŝycia  i  z  jego  majątku,  koszty  pogrzebu  spadkodawcy,  łącznie  z
nagrobkiem,  w  takim  zakresie,  w  jakim  koszty  te  odpowiadają  zwyczajom  przyjętym  w
danym  środowisku,  jeŜeli  nie  zostały  pokryte  z  majątku  spadkodawcy,  z  zasiłku
pogrzebowego  lub  nie  zostały  zwrócone  w  innej  formie  oraz  koszty  postępowania
spadkowego,  wynagrodzenie  wykonawcy  testamentu,  obowiązki  wykonania  zapisów  oraz
poleceń  zamieszczonych  w  testamencie,  wypłaty  z  tytułu  zachowku  oraz  inne  obowiązki
wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków.

Przy nabyciu w drodze zasiedzenia wyłącza się z podstawy opodatkowania wartość

nakładów dokonanych przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia. JeŜeli budynek stanowiący

Podatki – Katarzyna Boratyńska

część  składową  gruntu  będącego  przedmiotem  nabycia  został  wzniesiony  przez  osobę
nabywającą nieruchomość przez zasiedzenie, z podstawy opodatkowania wyłącza się wartość
tego  budynku.  Przy  nabyciu  w  drodze  nieodpłatnego  zniesienia  współwłasności  podstawę
opodatkowania  stanowi  wartość  rzeczy  lub  praw  majątkowych,  w  części  przekraczającej
wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.

Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej

przez nabywcę, jeŜeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw
do  wkładów  oszczędnościowych  -  w  wysokości  tych  wkładów.  Wartość  rynkową  rzeczy  i
praw  majątkowych  określa  się  na  podstawie  przeciętnych  cen  stosowanych  w  obrocie
rzeczami  tego  samego  rodzaju  i  gatunku  z  uwzględnieniem  ich  miejsca  połoŜenia,  stanu  i
stopnia zuŜycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania
obowiązku podatkowego.

JeŜeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość

określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości
rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyŜszenia lub obniŜenia, w
terminie nie krótszym niŜ 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość
według własnej, wstępnej oceny.

JeŜeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość

nieodpowiadającą  wartości  rynkowej,  naczelnik  urzędu  skarbowego  dokona  jej  określenia  z
uwzględnieniem  opinii  biegłego  lub  przedłoŜonej  przez  nabywcę  wyceny  rzeczoznawcy.
JeŜeli organ podatkowy  powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii
róŜni się o więcej niŜ 33% od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi
nabywca (art. 8 ust. 4 ustawy). Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio, jeŜeli kilku nabywców
podało róŜne wartości tej samej rzeczy lub prawa majątkowego.
Właściwość  miejscową  organów  podatkowych  w  sprawach  podatku  od  spadków  i  darowizn
ustalono  w  rozporządzeniu  Ministra  Finansów  z  dnia   22  sierpnia  2005r.  w  sprawie
właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165, poz. 1371 ze zm.).

4. Opodatkowanie dochodów z kapitałów pienięŜnych

Opodatkowanie dochodów z kapitałów pienięŜnych

Przychody z kapitałów pienięŜnych stanowią odrębne źródło przychodów wymienione w

art. 10 ust. 1 pkt. 7 u.o.p.d.o.f. Za przychody z kapitałów pienięŜnych (art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f.)
uwaŜa się:

odsetki od poŜyczek,

odsetki od wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach bankowych lub w
innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, z wyjątkiem
środków pienięŜnych związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą,

odsetki (dyskonto) od papierów wartościowych,

dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których
podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce mającej osobowość prawną lub
spółdzielni, w tym równieŜ:

dywidendy z akcji złoŜonych przez członków pracowniczych funduszy
emerytalnych na rachunkach ilościowych,

oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyŜki bilansowej (dochodu
ogólnego w spółdzielniach),

podział majątku likwidowanej spółki (spółdzielni),

Podatki – Katarzyna Boratyńska

wartość dokonanych na rzecz udziałowców i akcjonariuszy nieodpłatnych lub
częściowo odpłatnych świadczeń,

przychody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych,

naleŜne, chociaŜby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody m. in. z odpłatnego
zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów
wartościowych,

przychody z odpłatnego zbycia prawa poboru, w tym równieŜ ze zbycia prawa poboru
akcji nowej emisji przez pracowniczy fundusz emerytalny w imieniu członka
funduszu,

przychody członków pracowniczych funduszy emerytalnych z tytułu przeniesienia
akcji złoŜonych na rachunkach ilościowych do aktywów tych funduszy,

nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo
wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepienięŜny w postaci innej niŜ
przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część,

przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z
realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

Wymienione powyŜej dochody (przychody) z kapitałów pienięŜnych moŜna podzielić według
kilku róŜnych kryteriów:

dochody opodatkowane ryczałtowo/ dochody opodatkowane na zasadach ogólnych,

takie, w których podstawa opodatkowania jest dochód, i takie, w których taka
podstawę stanowi przychód,

róŜne rodzaje dochodów w zaleŜności od tego, kiedy mamy do czynienia z momentem
powstania obowiązku podatkowego,

dochody,  od  których  płatnik  ma  obowiązek  poboru  i  zapłaty  podatku  (zaliczki  na
podatek)  oraz  dochody,  odnośnie  od  których  wszystkie  obowiązki  podatkowe
związane  z  odprowadzeniem  podatku  (zaliczki  na  podatek)  oraz  złoŜenia
odpowiednich deklaracji spoczywają wyłącznie na podatniku.

Przykład 24

W 2009 r. podatnik nabywa akcje w ciągu trzech operacji odpowiednio za 100, 200 i 300

zł. Za kaŜdym razem nabytych zostaje 10 akcji. Po dwóch miesiącach podatnik sprzedaje 15
akcji po 250 zł za akcję. Przychód to 3 750 zł (15 x 250 zł). Koszt uzyskania przychodu to 2
000 zł (10 x 100 zł + 5 x 200 zł). Dochód do opodatkowania wyniesie 1 750 zł.
W 2009 r. dochód ten opodatkowany był według stawki 19%.

Zeznanie roczne

Podatnicy osiągający w trakcie roku podatkowego dochody opodatkowane zgodnie z art.

30b  są  zobowiązani  złoŜyć  zeznanie  podatkowe  za  dany  rok  o  wysokości  osiągniętych
dochodów  (poniesionej  straty)  z  kapitałów  opodatkowanych  na  zasadach  określonych  w  art.
30b  (PIT-38).  Zeznaniem  tym  objęte  będą  dochody  uzyskane  zarówno  w  Polsce,  jak  i  poza
terytorium  Polski. JeŜeli  polski  rezydent  podatkowy  osiąga  dochody  wymienione  w  art.  30b
za  granicą,  to  ma  prawo  do  odliczenia  od  podatku  dochodowego  w  Polsce  podatku
zapłaconego  za  granicą.  Odliczenie  to  jednak  nie  moŜe  przekroczyć  tej  części  podatku
obliczonego  przed  dokonaniem  odliczenia,  która  proporcjonalnie  przypada  na  dochód
uzyskany za granicą.

Obowiązek sporządzenia informacji PIT 8-C

Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f., osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą,

osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające
osobowości prawnej są obowiązane, w terminie do końca lutego roku następującego po roku

Podatki – Katarzyna Boratyńska

podatkowym,  przesłać  naczelnikowi  właściwego  urzędu  skarbowego  oraz  podatnikowi
informację o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 30b ust. 2. zakres przedmiotowy w
przypadku powyŜszego przepisu nie jest jednoznacznie określony. Nie wiadomo mianowicie,
jakie  zdarzenia  powodują  powstanie  obowiązku  sporządzenia  informacji  PIT  8-C.  Jak  się
wydaje,  przepis  ten  powinny  stosować  wyłącznie  podmioty  pośredniczące  przy  transakcjach
skutkujących  powstaniem  dochodu  z  art.  30b  ust.  2.  Taki  obowiązek  nie  powstawałby  w
stosunku do podmiotów, które są stroną danej transakcji.

6. Postępowanie administracyjne i karne skarbowe

6.1. Strony i ich uprawnienia
Definicję strony postępowania podatkowego zawiera art. 133 o.p. Jest ona dość rozbudowana
dlatego poszczególne kategorie stron postępowania zawarto w tabeli 10.

Stroną postępowania mogą być tez małŜonkowie. Są oni solidarnie odpowiedzialni za

zobowiązania podatkowe. Dotyczy to przypadku, gdy podejmą decyzję o wspólnym
opodatkowaniu w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Strona moŜe działać przez pełnomocnika, z wyjątkiem sytuacji, gdy charakter danej

czynności wymaga jej osobistego działania. Przykładowo, w przypadku gdy organ podatkowy
wezwie stronę postępowania podatkowego w celu przesłuchania, strony nie moŜe w tym
wyręczyć jej pełnomocnik. Pełnomocnictwo powinno być udzielone przez stronę na piśmie
lub zgłoszone ustnie do protokołu.

Tabela 22. Strony postępowania podatkowego

Kategoria strony

postępowania

Charakterystyka

Podatnik

(oraz

jego

następca prawny)

Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości
prawnej

podlegająca

mocy

ustaw

podatkowych

obowiązkowi

podatkowemu

Płatnik (oraz jego następca
prawny)

Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości
prawnej obowiązana do obliczenia i pobrania podatku od podatnika oraz
terminowego wpłacenia go na rachunek organu podatkowego

Inkasent

(oraz

jego

następca prawny)

Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości
prawnej obowiązana do pobrania podatku i do wpłacenia go na właściwy
rachunek organu podatkowego

Osoby trzecie, które z
uwagi na swój interes
prawny

występują

wnioskiem  o  wszczęcie
postępowania podatkowego
oraz  osoby  trzecie,  w
stosunku  do  których  organ
podatkowy

wszczyna

postępowanie z urzędu

rozwiedziony małŜonek podatnika odpowiedzialny solidarnie z byłym
małŜonkiem za zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania
wspólności majątkowej,

członek  rodziny  podatnika  odpowiedzialny  solidarnie  z  podatnikiem
prowadzącym  działalność  gospodarczą  za  zaległości  podatkowe
wynikające  z tej działalności,

nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części albo
składników majątkowych związanych z działalnością gospodarczą, jeśli
ich wartość wynosi co najmniej 15 000 zł, odpowiedzialność solidarna ze
zbywcą za zaległości podatkowe powstałe do daty nabycia,

firmujący działalność gospodarczą podatnika, odpowiedzialność solidarna
z firmowanym,

właściciel, samoistny posiadacz, uŜytkownik wieczysty rzeczy lub prawa
majątkowego odpowiedzialny za zaległości podatkowe uŜytkownika
powstałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

dzierŜawca i uŜytkownik nieruchomości odpowiedzialny solidarnie z
właścicielem, uŜytkownikiem wieczystym lub posiadaczem samoistnym

Podatki – Katarzyna Boratyńska

nieruchomości,

wspólnik spółki osobowej odpowiedzialny solidarnie ze spółką i
pozostałymi wspólnikami,

członek zarządu spółki z o.o., spółki z o.o. w organizacji, spółki akcyjnej
lub spółki akcyjnej w organizacji,

członek organu zarządzającego innej osoby prawnej niŜ wymienionej w
art. 116 o.p., przykładowo członek zarządu fundacji,

gwarant lub poręczyciel, którego zobowiązanie zostało przyjęte przez
organ podatkowy.

A. Kaźmierski, Postępowanie podatkowe, W: Podatki 2006, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa
2006, s. 1275-1276.

6.2. Postępowanie podatkowe

Podatnik w postępowaniu podatkowym moŜe działać osobiście lub ustanowić
pełnomocnika (art. 136). Pełnomocnikiem moŜe być osoba fizyczna mająca pełną
zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie
lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo
poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy
moŜe sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa (art. 137).

Na  niezałatwienie  sprawy  we  właściwym  terminie  lub  terminie  ustalonym  na
podstawie  art.  140  (w  zawiadomieniu),  podatnikowi  słuŜy  ponaglenie  do  organu
podatkowego wyŜszego  stopnia oraz do Ministra Finansów, jeŜeli sprawa nie została
załatwiona przez izbę skarbową (art. 141 § 1).

W  przypadku  uchybienia  terminu  procesowego  podatnik  ma  prawo  wystąpienia  do
organu  podatkowego  z  wnioskiem  o  przywrócenie  uchybionego  terminu,  jeŜeli
uprawdopodobni,  Ŝe  uchybienie  nastąpiło  bez  jego  winy  (art.  162  §  1).  Podanie  o
przywrócenie  terminu  naleŜy  wnieść  w  ciągu  7  dni  od  dnia  ustania  przyczyny
uchybienia  terminowi.  Jednocześnie  z  wniesieniem  podania  naleŜy  dopełnić
czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2).

Podatnik moŜe wystąpić do organu podatkowego z Ŝądaniem wszczęcia postępowania
podatkowego (art. 165). Datą wszczęcia postępowania na Ŝądanie podatnika jest dzień
doręczenia Ŝądania organowi podatkowemu (art. 165 § 3).

Do czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji podatnik moŜe wystąpić o
rozszerzenie zakresu Ŝądania lub zgłosić nowe Ŝądanie, niezaleŜnie od tego, czy
Ŝądanie to wynika z tej samej podstawy prawnej co dotychczasowe, pod warunkiem,
Ŝe dotyczy tego samego stanu faktycznego (art. 167 § 1).

Podatnik ma prawo wystąpić do organu podatkowego z Ŝądaniem potwierdzenia
wniesienia podania (art. 168 § 4).

W  kaŜdym  stadium  postępowania  podatkowego  podatnik  uprawniony  jest  do
przeglądania akt sprawy w lokalu organu podatkowego, w obecności pracownika tego
organu  oraz  do  sporządzania  z  nich  notatek  kopii  lub  odpisów.  Czynności  te
dokonywane są w lokalu organu podatkowego  w  obecności pracownika tego organu.
Podatnik ma prawo Ŝądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania
z  akt  sprawy  uwierzytelnionych  odpisów  (art.  178).  Wyjątek  stanowią  znajdujące  się
w  aktach  sprawy  dokumenty  objęte  ochroną  tajemnicy  państwowej,  a  takŜe  inne
dokumenty,  które  organ  podatkowy  wyłączy  ze  względu  na  interes  publiczny  (179  §
1).

W prowadzonym przez organ podatkowy postępowaniu dowodowym podatnik ma
prawo:

Ŝądać przeprowadzenia dowodu, jeŜeli przedmiotem dowodu są okoliczności
mające znaczenie dla sprawy (art. 188),

Podatki – Katarzyna Boratyńska

odmowy zeznań w charakterze świadka w sprawie dotyczącej jego małŜonka,
wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych pierwszego stopnia jak
równieŜ osób pozostających ze sobą w stosunku przysposobienia opieki lub
kurateli (art. 196 § 1).

Organ podatkowy moŜe przesłuchać podatnika, po wyraŜeniu przez niego zgody (art.
199).

10.

Przed wydaniem decyzji podatnik ma prawo wypowiedzenia się, w terminie 7 dni, co
do zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 200 § 1).

11.

Na wniosek podatnika organ podatkowy moŜe zawiesić postępowanie w sprawie
udzielenia ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych (art. 204).

12.

Podatnik,  w  terminie  14  dni  od  dnia  doręczenia  mu  decyzji,  moŜe  Ŝądać  jej
uzupełnienia  co  do  rozstrzygnięcia  bądź  co  do  prawa  odwołania,  wniesienia  w
stosunku  do  decyzji  powództwa  do  sądu  powszechnego  lub  co  do  skargi  do  sądu
administracyjnego  albo  sprostowania  zamieszczonego  w  decyzji  pouczenia  w  tych
kwestiach (art. 213).

13.

Podatnikowi nie moŜe szkodzić błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania,
wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego
albo brak takiego pouczenia (art. 214).

14.

Na Ŝądanie podatnika organ podatkowy moŜe prostować błędy rachunkowe oraz inne
oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji (art. 215 § 1).

15.

Na Ŝądanie podatnika organ podatkowy wyjaśnia wątpliwości co do treści decyzji (art.
215 § 2).

16.

Podatnikowi przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego
wydanej w I instancji w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 220).

17.

Organ podatkowy ze względu na szczególnie waŜny interes podatnika moŜe na jego
wniosek w drodze postanowienia, wstrzymać wykonanie decyzji w całości lub w
części (art. 224 § 2).

18.

Na Ŝądanie podatnika organ odwoławczy moŜe przeprowadzić dodatkowe
postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 229).

19.

Podatnik  moŜe  cofnąć  odwołanie  przed  wydaniem  decyzji  przez  organ  odwoławczy.
Organ  odwoławczy  odmawia  uwzględnienia  cofnięcia  odwołania,  jeŜeli  zachodzi
prawdopodobieństwo  pozostawienia  w  mocy  decyzji  wydanej  z  naruszeniem
przepisów, które uzasadnia jej uchylenie lub zmianę (art. 232).

20.

Podatnikowi przysługuje prawo wniesienia zaŜalenia na wydane w toku postępowania
postanowienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, ale jedynie, gdy
ustawa - Ordynacja podatkowa tak stanowi (art. 236).

21.

Podatnikowi przysługuje uprawnienie do występowania do organu podatkowego o
wzruszenie ostatecznej decyzji organu podatkowego w określonych w ustawie
sytuacjach poprzez:

wznowienie postępowania (art. 240),

stwierdzenie jej niewaŜności (art. 247),

uchylenie lub zmianę (art. 253).

22.

Podatnikowi, który poniósł szkodę na skutek wydania decyzji, która następnie została
uchylona w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzono jej niewaŜność, słuŜy
odszkodowanie za poniesioną stratę i utracone korzyści (art. 260).

23.

W przypadku odmowy orzeczenia odszkodowania lub orzeczenia o odszkodowaniu w
wysokości mniejszej od zgłoszonej w Ŝądaniu, podatnikowi przysługuje prawo
wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie 30 dnia od dnia doręczenia
decyzji (art. 261 § 4). Za odmowę orzeczenia odszkodowania uwaŜa się równieŜ
niewydanie decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia wniesienia Ŝądania przez podatnika.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

W tym przypadku wniesienie powództwa moŜe nastąpić w kaŜdym czasie (art. 261 §
5).

24.

Organ  podatkowy,  który  nałoŜył  karę  porządkową,  moŜe,  na  wniosek  ukaranego
(podatnika),  złoŜony  w  terminie  7  dni  od  dnia  doręczenia  postanowienia  o  nałoŜeniu
kary  porządkowej,  uznać  za  usprawiedliwione  niestawiennictwo  lub  niewykonanie
innych  obowiązków,  o  których  mowa  w  art.  262  §  1,  i  uchylić  postanowienie
nakładające karę (art. 262 § 6).

25.

Organ podatkowy, na Ŝądanie podatnika, zwraca koszty postępowania obejmujące
koszty podróŜy związane z osobistym stawiennictwem podatnika, jeŜeli postępowanie
zostało wszczęte z urzędu bądź, gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się.
śądanie zwrotu poniesionych kosztów podróŜy naleŜy zgłosić organowi
podatkowemu, który prowadzi postępowanie, przed wydaniem decyzji w sprawie, pod
rygorem utraty roszczenia (art. 266).

26.

Organ podatkowy, na wniosek osoby obowiązanej, moŜe umorzyć w całości lub w
części koszty postępowania w przypadku stwierdzenia niemoŜności poniesienia ich
przez obowiązanego (art. 270).

6.3. Decyzja podatkowa

Decyzja musi być wydana w formie pisemnej i nie ma Ŝadnych wyjątków od tej zasady.

W decyzji organ podatkowy rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy
postępowanie w danej instancji. Tabela 11 przedstawia charakterystykę poszczególnych
elementów decyzji podatkowej.

Tabela 23. Składniki decyzji podatkowej

Składniki

decyzji

podatkowej

Opis

Oznaczenie organu
podatkowego

Wskazanie właściwości miejscowej, rzeczowej i instancyjnej organu podatkowego

Data

wydania

decyzji

Data ma głównie znaczenie informacyjne, jednak jest istotna w przypadku sporu co
do daty doręczenia decyzji

Oznaczenie strony

Błędne oznaczenie strony moŜe być skorygowane w sprostowaniu decyzji zawartym
w postanowieniu organu podatkowego

Powołanie podstawy
prawnej

Powołanie podstawy prawnej decyzji musi być precyzyjne, powinien być wskazany
nie tylko numer artykułu, ale równieŜ odpowiedni ustęp, punkt i litera tego artykułu.
Z orzecznictwa NSA (wyr. NSA z 20 kwietnia 2000 r., S.A./Wr 613/98) wynika, Ŝe
podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, a więc ze
wskazaniem  mających  zastosowanie  w  sprawie  przepisów  określonego  aktu
prawnego  wraz  z  powołaniem  źródła  jego  publikacji.  NaleŜy  równieŜ  podawać
zmiany  aktu  prawnego,  które  wystąpiły  w  okresie  od  daty  jego  wydania  do  dnia
zapadnięcia decyzji podatkowej w danej sprawie.
Niepodanie  podstawy  prawnej  lub  podanie  niewłaściwej  podstawy  stanowi  bardzo
powaŜną  wadę  decyzji,  która  moŜe  być  podniesiona  przez  stronę  jako  zarzut  w
odwołaniu tejŜe decyzji.

Rozstrzygnięcie

Stanowi  ono  zasadniczą  składową  decyzji  podatkowej,  w  której  organ  podatkowy
określa  albo  ustala  wysokość  zobowiązania  podatkowego  oraz  określa  wysokość
zaległości  podatkowej,  względnie  wskazuje  rodzaj  i  zakres  innych  obowiązków
strony postępowania podatkowego. Z rozstrzygnięcia decyzji moŜe równieŜ wynikać
przyznanie  podatnikowi  określonego  prawa  (np.  odroczenie  terminu  płatności
podatku lub rozłoŜenie zapłaty podatku na raty).

Uzasadnienie
faktyczne

W uzasadnieniu powinny być wskazane fakty, które organ uznał za udowodnione,
dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których inne dowody uznał za
niewiarygodne.

Uzasadnienie
prawne

Uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z
przytoczeniem przepisów prawnych, na których organ podatkowy oparł swoje

Podatki – Katarzyna Boratyńska

rozstrzygnięcie

Pouczenie o trybie
odwoławczym

Pouczenie o trybie odwoławczym  ma zastosowanie wówczas, gdy od decyzji słuŜy
odwołanie  (co  do  zasady,  odwołanie  przysługuje  od  decyzji  wydanej  przez  organ
podatkowy pierwszej instancji). Natomiast decyzje, od których moŜe być wniesione
powództwo do sądu powszechnego albo skarga do sądu administracyjnego, powinny
zawierać pouczenie dla strony o moŜliwości wniesienia powództwa lub skargi

Podpis

osoby

upowaŜnionej

Poza podpisem osoby działającej w imieniu organu podatkowego musi być podane
imię i nazwisko oraz stanowisko słuŜbowe tej osoby. Podpis musi być własnoręczny.

A. Kaźmierski, Postępowanie podatkowe, W: Podatki 2006, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa
2006, s. 1299-1300.

W praktyce najczęściej spotykaną odmianą decyzji podatkowej jest decyzja dotycząca

wymiaru zobowiązania podatkowego. Przy tym ze sposobem powstania zobowiązania
podatkowego wiąŜe się podział decyzji podatkowych na tzw. decyzje określające oraz decyzje
ustalające.

Decyzja określająca jest wydawana przez organ podatkowy wówczas, gdy zobowiązanie

podatkowe  powstaje  samoistnie  z  mocy  prawa,  w  okolicznościach  przewidzianych  przez
przepisy  prawnopodatkowe.    Jeśli  np.  w  toku  postępowania  podatkowego  organ  podatkowy
stwierdzi,  Ŝe  podatnik  złoŜył  wprawdzie  zeznanie  podatkowe  o  wysokości  dochodu
osiągniętego w trakcie roku podatkowego, ale wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu
podatku dochodowego od osób fizycznych jest inna niŜ podana w deklaracji wówczas organ
podatkowy  wydaje  decyzję,  w  której  określa  wysokość  zobowiązania  podatkowego  z  tytułu
tego  podatku  oraz  –  ewentualnie  –  ustala  wysokość  odsetek  za  zwłokę  od  zaległości
podatkowej.

Decyzja ustalająca jest to decyzja organu podatkowego, która kreuje zobowiązanie

podatkowe. Zobowiązanie podatkowe powstaje bowiem z chwilą doręczenia stronie takiej
decyzji, np. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości powstaje w dacie
doręczenia decyzji podatnikowi.

Szczególnym rodzajem decyzji organu podatkowego jest decyzja o umorzeniu

postępowania w sprawie. Organ podatkowy jest zobowiązany umorzyć postępowanie w
sprawie, jeśli postępowanie w jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w
szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego.

7. Doradztwo podatkowe

Ustawa o doradztwie podatkowym określa warunki i zasady wykonywania doradztwa

podatkowego, organizację samorządu doradców podatkowych oraz zasady jego działania.
Czynności doradztwa podatkowego obejmują:

1)  udzielanie  podatnikom,  płatnikom  i  inkasentom,  na  ich  zlecenie  lub  na  ich  rzecz,
porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych,
2)  prowadzenie,  w  imieniu  i  na  rzecz  podatników,  płatników  i  inkasentów,  ksiąg
podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w
tym zakresie,
3)  sporządzanie,  w  imieniu  i  na  rzecz  podatników,  płatników  i  inkasentów,  zeznań  i
deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie,

Podmiotami

uprawnionymi

zawodowego

wykonywania

czynności

doradztwa

podatkowego są:

1) osoby fizyczne, wpisane na listę doradców podatkowych,
2) adwokaci i radcowie prawni,
3) biegli rewidenci.

Podmioty uprawnione, zgodnie z odrębnymi przepisami, do usługowego prowadzenia ksiąg
rachunkowych mogą równieŜ wykonywać czynności pkt. 2 i 3

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Podmiotami uprawnionymi do wykonywania doradztwa podatkowego są równieŜ:
1) organizacje zawodowe posiadające osobowość prawną, spółdzielnie, stowarzyszenia lub

izby gospodarcze, jeŜeli przedmiotem ich działalności statutowej jest równieŜ doradztwo
podatkowe świadczone wyłącznie na rzecz ich członków,

2) podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do badania sprawozdań

finansowych,

3) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, które spełniają łącznie

następujące warunki:

a) większość członków zarządu stanowią doradcy podatkowi, a jeŜeli zarząd składa się z nie

więcej niŜ 2 osób, to jedna z nich jest doradcą podatkowym,

b) większość głosów w zgromadzeniu wspólników (akcjonariuszy) oraz w organach nadzoru

przysługuje doradcom podatkowym,

c) w spółce akcyjnej wydawane są wyłącznie akcje imienne,
d) zbycie akcji lub udziałów albo ustanowienie na nich zastawu wymaga zezwolenia

udzielonego przez zarząd spółki.

Podmioty wymienione w 1 pkt. 1-3 wykonują doradztwo podatkowe wyłącznie przez

doradców podatkowych, radców prawnych lub biegłych rewidentów zatrudnionych w tych
podmiotach.

Na listę doradców podatkowych wpisuje się osobę fizyczną, jeŜeli spełnia łącznie

następujące warunki:

1) ma pełną zdolność do czynności prawnych,
2) korzysta z pełni praw publicznych,
3) jest nieskazitelnego charakteru i swoim dotychczasowym postępowaniem daje

rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu doradcy podatkowego,

4) posiada wyŜsze wykształcenie,
5) odbyła w Polsce dwuletnią praktykę zawodową,
6) złoŜyła z wynikiem pozytywnym egzamin na doradcę podatkowego,
7) wystąpiła z wnioskiem o wpis na listę, nie później niŜ w okresie 3 lat od spełnienia

warunku określonego w pkt. 6.

Na listę doradców podatkowych wpisuje się równieŜ osoby, które spełniają warunki pkt. 1-4
oraz:

1)  są  członkami  Państwowej  Komisji  Egzaminacyjnej  do  Spraw  Doradztwa
Podatkowego lub
2)  posiadają  stopień  naukowy  doktora  habilitowanego  nauk  prawnych  lub  nauk
ekonomicznych w zakresie prawa finansowego lub finansów.

Krajowa  Rada  Doradców  Podatkowych  prowadzi  listę  doradców  podatkowych.  Wpisu  na
listę dokonuje się na wniosek osoby zainteresowanej.
Treść  przyrzeczenia:  "Przyrzekam,  Ŝe  jako  doradca  podatkowy  będę  wykonywać  ten  zawód
kierując  się  dobrem  swoich  klientów,  z  całą  sumiennością  i  rzetelnością,  zgodnie  z  prawem,
wiedzą  i  zasadami  etyki  zawodowej.  Poznane  w  związku  z  wykonywaniem  zawodu  fakty  i
informacje zachowam w tajemnicy wobec osób trzecich."

Z dniem dokonania wpisu na listę osoba wpisana nabywa prawo wykonywania zawodu

doradcy podatkowego oraz uŜywania tytułu "doradca podatkowy". Tytuł "doradca
podatkowy" podlega ochronie prawnej.
Krajowa Rada Doradców Podatkowych skreśla doradcę podatkowego z listy:

1) na jego wniosek,
2) z urzędu lub na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w
przypadku:

a) utraty prawa do wykonywania zawodu,
b) zawieszenia wykonywania zawodu na okres przekraczający 5 kolejnych lat,

Podatki – Katarzyna Boratyńska

c) niedopełnienia obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za
szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności
d) śmierci doradcy.

Egzamin na doradcę podatkowego
Egzamin jest sprawdzianem teoretycznego i praktycznego przygotowania kandydatów na
doradców podatkowych, z następujących dziedzin:

1) źródła prawa i wykładnia prawa,
2)

analiza

podatkowa,

materialne

prawo

podatkowe

oraz

podstawy

międzynarodowego prawa podatkowego,
3) postępowanie administracyjne i postępowanie egzekucyjne w administracji,
4) prawo celne i dewizowe,
5) prawo karne skarbowe,
6) administracja finansowa i kontrola skarbowa,
7) rachunkowość,
8) ewidencja podatkowa i zasady prowadzenia ksiąg podatkowych,
9) przepisy o doradztwie podatkowym,
10) etyka zawodowa.

Osoba niebędąca obywatelem polskim powinna wykazać się biegłą znajomością języka
polskiego.

Praktyka zawodowa obejmuje zapoznanie się z funkcjonowaniem organów podatkowych

oraz  wykonywaniem  doradztwa  podatkowego.  Praktykę  po  zdaniu  egzaminu  odbywa  się  w
urzędach  i  w  izbach  skarbowych,  w  urzędach  kontroli  skarbowej,  u  doradców  podatkowych
lub  w  spółkach  doradztwa  podatkowego.  Krajowa  Rada  Doradców  Podatkowych  moŜe
zwolnić  obywatela  polskiego,  obywatela  państwa  członkowskiego  Unii  Europejskiej  lub
państwa  członkowskiego  Europejskiego  Porozumienia  o  Wolnym  Handlu  (EFTA)  -  stron
umowy  o  Europejskim  Obszarze  Gospodarczym  z  wymogu  odbycia  praktyki  zawodowej
wykonywali oni czynności doradztwa podatkowego co najmniej przez 2 lata w jednym z tych
państw.

Komisja Egzaminacyjna składa się z pięćdziesięciu pięciu członków powoływanych i

odwoływanych  przez  ministra  właściwego  do  spraw  finansów  publicznych.  Minister
powołuje  przewodniczącego  Komisji  Egzaminacyjnej  spośród  jej  członków.  Kadencja
Komisji Egzaminacyjnej trwa 4 lata.
Komisja Egzaminacyjna składa się z:
1)  dwudziestu  przedstawicieli  ministra  właściwego  do  spraw  finansów  publicznych
powoływanych  spośród  pracowników  Ministerstwa  Finansów,  organów  podatkowych  lub
organów kontroli skarbowej,
2)  pięciu  sędziów  Naczelnego  Sądu  Administracyjnego  delegowanych  przez  Prezesa  tego
Sądu,
3) dziesięciu pracowników naukowych lub naukowo-dydaktycznych w dziedzinach objętych
zakresem  tematycznym  egzaminu  powoływanych  spośród  kandydatów  zgłaszanych  przez
placówki naukowe lub wyŜsze uczelnie,
4)  dwudziestu  przedstawicieli  Krajowej  Rady  Doradców  Podatkowych  powoływanych
spośród kandydatów przedstawianych przez tę Radę.
Komisja  Egzaminacyjna  ustala  wykaz  pytań  i  zadań  oraz  podaje  go  do  publicznej
wiadomości. Komisja Egzaminacyjna przeprowadza egzaminy w sześcioosobowych składach
egzaminacyjnych.

Wykonywanie zawodu doradcy podatkowego
Doradca podatkowy wykonuje ten zawód jako:

Podatki – Katarzyna Boratyńska

1) osoba fizyczna prowadząca działalność we własnym imieniu i na własny rachunek lub

jako uczestnik spółki niemającej osobowości prawnej, z wyjątkiem spółki
komandytowo-akcyjnej,

2) osoba pozostająca w stosunku pracy z podmiotami, o których mowa w pkt. 1 oraz z

podmiotami,  o  których  mowa  w  art.  3  (adwokaci  i  radcowie  prawni,  biegli  rewidenci,
podmioty  uprawnione  do  usługowego  prowadzenia  biur  rachunkowych)  i  art.  4  ust.  1
(organizacje  zawodowe  posiadające  osobowość  prawną,  spółdzielnie,  stowarzyszenia
lub  izby  gospodarcze,  jeŜeli  przedmiotem  ich  działalności  statutowej  jest  równieŜ
doradztwo podatkowe wykonywane na rzecz ich członków).

Doradca podatkowy wykonujący ten zawód moŜe prowadzić działalność naukowo-
dydaktyczną i szkoleniową, a takŜe:

1) wydawniczą,
2) polegającą na świadczeniu usług informatycznych oraz organizacji i zarządzania

w zakresie doradztwa podatkowego i rachunkowości.

Doradca podatkowy wykonujący ten zawód moŜe równieŜ:

1) prowadzić działalność w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych,
2) świadczyć usługi doradztwa lub prowadzić rozliczenia w zakresie innych
zobowiązań publicznoprawnych.

Doradca podatkowy wykonujący ten zawód moŜe równieŜ wykonywać doradztwo prawne,
ekonomiczne, finansowe oraz usługi w zakresie rzeczoznawstwa, jeŜeli posiada uprawnienia
lub kwalifikacje określone w odrębnych przepisach.

Doradca podatkowy, w ciągu 2 lat od dnia wpisu na listę, nie moŜe wykonywać

doradztwa  podatkowego  na  rzecz  osób,  których  sprawy  rozstrzygał  w  ciągu  ostatnich  3  lat
przed  ustaniem  zatrudnienia  lub  pełnienia  funkcji.  Nie  moŜe  wykonywać  zawodu  doradca
podatkowy,  którego  małŜonek  jest  zatrudniony  na  stanowisku  kierowniczym  lub  innym
samodzielnym  w  organie  podatkowym,  organie  kontroli  skarbowej  lub  w  Ministerstwie
Finansów

Doradca podatkowy obowiązany jest zawiadomić Krajową Radę Doradców Podatkowych

w terminie 30 dni od daty wpisu na listę o zamiarze niewykonywania zawodu przez okres co
najmniej 6 miesięcy, licząc od dnia wpisu. Doradca podatkowy obowiązany jest zawiadomić
Krajową Radę Doradców Podatkowych o przerwie w wykonywaniu zawodu trwającej dłuŜej
niŜ 6 miesięcy.

Obowiązki i prawa doradcy podatkowego
Doradca podatkowy obowiązany jest w szczególności:

1) postępować zgodnie z przepisami prawa, ze złoŜonym ślubowaniem i z zasadami
etyki zawodowej,
2) stale podnosić swoje kwalifikacje,
3) regularnie opłacać składkę członkowską.

Doradca  podatkowy  jest  obowiązany  zachować  w  tajemnicy  fakty  i  informacje,  z  którymi
zapoznał  się  w  związku  z  wykonywaniem  zawodu.  Doradca  podatkowy  nie  moŜe  być
przesłuchiwany  jako  świadek  co  do  faktów  i  informacji,  na  które  rozciąga  się  obowiązek,  o
którym  mowa  powyŜej,  chyba  Ŝe  został  zwolniony  od  tego  obowiązku  w  trybie  określonym
odrębnymi ustawami.

Doradca podatkowy nie moŜe reklamować świadczonych przez siebie usług.
Doradca podatkowy jest obowiązany przechowywać przez okres 5 lat kopie

sporządzanych na piśmie opinii, wystąpień w imieniu podatników, płatników, inkasentów
oraz osób trzecich odpowiedzialnych za zaległości podatkowe i następców prawnych, w
sprawach obowiązków podatkowych, a takŜe udzielonych im porad.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Doradca podatkowy jest obowiązany umieszczać na wszystkich pismach sporządzonych

w związku z wykonywaniem doradztwa podatkowego firmę (nazwę), pod jaką doradztwo to
wykonuje, oraz miejsce jego wykonywania, podpis oraz numer wpisu na listę doradców
podatkowych. Przepis powyŜszy stosuje się odpowiednio do zeznań i deklaracji podatkowych
sporządzonych przez doradcę podatkowego w imieniu i na rzecz podatnika.

Firma (nazwa), obejmuje:
a)

imię i nazwisko doradcy podatkowego oraz ustawowe określenie zawodu "doradca
podatkowy",

b) w przypadku spółek niemających osobowości prawnej
-

imiona i nazwiska wszystkich wspólników oraz ustawowe określenie zawodu
"doradca podatkowy".

Tytuły słuŜbowe lub inne godności i tytuły, z wyjątkiem stopni i tytułów naukowych, nie

mogą być zamieszczone w oznaczeniu firmy (nazwy).

W postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków

podatkowych pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób trzecich
odpowiedzialnych za zaległości podatkowe i następców prawnych, moŜe być równieŜ doradca
podatkowy.

Doradca podatkowy moŜe sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa.
Doradca podatkowy jest uprawniony do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Odpowiedzialność za szkodę

W razie wyrządzenia szkody przy wykonywaniu czynności, doradca podatkowy oraz

osoby,  z  których  pomocą  czynności  te  wykonuje  lub  którym  powierza  ich  wykonanie,
ponoszą odpowiedzialność za szkodę na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym.

Przepis  ten  stosuje  się  odpowiednio  do  osób  prawnych  uprawnionych  do  wykonywania
doradztwa  podatkowego.  Doradca  podatkowy  podlega  obowiązkowemu  ubezpieczeniu  od
odpowiedzialności  cywilnej  za  szkody  wyrządzone  przy  wykonywaniu  czynności,  o  których
mowa w art. 2 ust. 1 (udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na
ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych).

Samorząd doradców podatkowych

Doradcy podatkowi tworzą samorząd doradców podatkowych - Krajową Izbą Doradców

Podatkowych, która posiada osobowość prawną. PrzynaleŜność doradców podatkowych do
Krajowej Izby Doradców Podatkowych jest obowiązkowa i powstaje z chwilą wpisu na listę.
Krajowa Izba Doradców Podatkowych moŜe prowadzić działalność wydawniczą, oświatową i
szkoleniową.
Organami Krajowej Izby Doradców Podatkowych są:

1) Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych,
2) Krajowa Rada Doradców Podatkowych,
3) Krajowa Komisja Rewizyjna,
4) WyŜszy Sąd Dyscyplinarny,
5) Sąd Dyscyplinarny,
6) Rzecznik Dyscyplinarny.

Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych odbywa się co 4 lata.
Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych jest zwoływany przez Krajową Radę Doradców
Podatkowych.

Zadania Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych:

1) uchwalanie programu działania Krajowej Izby Doradców Podatkowych,
2) ustalenie liczby członków organów oraz wybór tych organów

Podatki – Katarzyna Boratyńska

3)  wybór  przewodniczącego  Krajowej  Rady  Doradców  Podatkowych  i  Rzecznika
Dyscyplinarnego  oraz  jego  zastępców  w  liczbie  określonej  przez  Krajowy  Zjazd
Doradców Podatkowych,
4) uchwalanie statutu Krajowej Izby Doradców Podatkowych,
5) ustalanie wysokości składek członkowskich,
6) uchwalanie zasad gospodarki finansowej,
7) rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozdań przedstawianych przez organy Krajowej
Izby  Doradców  Podatkowych  oraz  udzielanie  absolutorium  Krajowej  Radzie
Doradców Podatkowych na wniosek Krajowej Komisji Rewizyjnej,
8) uchwalanie zasad etyki zawodowej,
9)  tworzenie  regionalnych  oddziałów  Krajowej  Izby  Doradców  Podatkowych  oraz
określanie ich organizacji i zakresu działania,
10) określanie zasad stałego podnoszenia kwalifikacji przez doradców podatkowych,
11) podejmowanie innych uchwał.

Kadencja Krajowej Rady Doradców Podatkowych trwa 4 lata.

Zadania Krajowej Rady Doradców Podatkowych:

1) zwoływanie Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych,

2) zapewnienie wykonywania uchwał Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych,
3) reprezentowanie doradców podatkowych,
4)  opracowywanie  rocznych  planów  finansowych  Krajowej  Izby  Doradców
Podatkowych oraz sprawozdań z ich wykonania,
5) podejmowanie decyzji w sprawach wpisu na listę i skreślania z niej,
6) wysuwanie kandydatów na członków Komisji Egzaminacyjnej,
7)  opiniowanie  projektów  ustaw  i  rozporządzeń  dotyczących  prawa  podatkowego  i
przedstawianie wniosków w tym zakresie,
8)  prowadzenie  kontroli  spełnienia  obowiązku  zawarcia  umowy  ubezpieczenia
obowiązkowego oraz sporządzanie sprawozdań w tym zakresie,

Zadania Krajowej Komisji Rewizyjnej:
-  kontrola  działalności  finansowej  i  majątkowej  organów  Krajowej  Izby  Doradców
Podatkowych.

Odpowiedzialność dyscyplinarna
Doradcy podatkowi ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną:

1) za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie obowiązków zawodowych
określonych prawem,
2) za czyny sprzeczne z zasadami etyki zawodowej.

Kary dyscyplinarne:

1) upomnienie,
2) nagana,
3) zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od 6 miesięcy do lat 3,
4) pozbawienie prawa wykonywania zawodu.

Wymierzenie  kary  pozbawienia  prawa  wykonywania  zawodu  pociąga  za  sobą  skreślenie  z
listy doradców podatkowych.
Sprawy dyscyplinarne doradców podatkowych rozpatrują:

1) w pierwszej instancji - Sąd Dyscyplinarny,
2) w drugiej instancji - WyŜszy Sąd Dyscyplinarny.

Wniosek o ukaranie składa do Sądu Dyscyplinarnego Rzecznik Dyscyplinarny. Nie moŜna
wszcząć postępowania dyscyplinarnego, jeŜeli od chwili ujawnienia czynu upłynął rok lub od
chwili popełnienia czynu upłynęły 3 lata.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

W razie śmierci obwinionego przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego,

postępowanie  ulega  zawieszeniu  na  okres  12  miesięcy.  Po  upływie  tego  terminu
postępowanie  dyscyplinarne  ulega  umorzeniu,  chyba  Ŝe  w  okresie  zawieszenia  małŜonek,
dzieci lub rodzice zmarłego złoŜą wniosek o podjęcie tego postępowania.

Zatarcie ukarania karą dyscyplinarną następuje z urzędu po upływie 3 lat:

1) od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego, orzekającego karę
upomnienia lub nagany,
2) od zakończenia okresu zawieszenia prawa do wykonywania zawodu.

Zatarcie ukarania karą dyscyplinarną pozbawienia prawa wykonywania zawodu następuje na
wniosek ukaranego - po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego
orzekającego tę karę.

Odpowiedzialność karna

Kto, nie będąc uprawniony, wykonuje czynności doradztwa podatkowego, podlega

grzywnie do 50.000 zł. Tej samej karze podlega członek zarządu osoby prawnej, która
wykonuje czynności doradztwa podatkowego nie będąc podmiotem uprawnionym.

Kto będąc doradcą podatkowym:
1) nie dopełnia obowiązku zawiadomienia Krajowej Rady Doradców Podatkowych o

wszelkich zmianach danych objętych wpisem na listę w terminie 14 dni od zaistnienia
tych zmian albo

2) podejmując wykonywanie zawodu w formie spółki niemającej osobowości prawnej,

nie dopełnia obowiązku przekazania Krajowej Radzie Doradców Podatkowych odpisu
umowy spółki lub wypisu z rejestru przedsiębiorców w terminie 14 dni od dnia
zawarcia umowy lub uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego

podlega karze grzywny do 5.000 zł.

Wynagrodzenie doradców podatkowych

Tabela 24. Wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem
administracyjnym w pierwszej instancji wynosi:

W sprawach, w których przedmiotem zaskarŜenia jest naleŜność pienięŜna,

przy wartości przedmiotu sprawy:

- do 500 zł

60 zł

- powyŜej 500 zł do 1 500 zł

180 zł

- powyŜej 1 500 zł do 5 000 zł

600 zł

- powyŜej 5 000 zł do 10 000 zł

1 200 zł

- powyŜej 10 000 zł do 50 000 zł

2 400 zł

- powyŜej 50 000 zł do 200 000 zł

3 600 zł

- powyŜej 200 000 zł

7 200 zł

W pozostałych sprawach:

240 zł

Źródło:  Rozporządzenie  Ministra  Sprawiedliwości  z  2  grudnia  2003  r.  w  sprawie
wynagrodzenia  za  czynności  doradcy  podatkowego  w  postępowaniu  przed  sądami
administracyjnymi  oraz  szczegółowych  zasad  ponoszenia  kosztów  pomocy  prawnej
udzielonej  przez  doradcę  podatkowego  z  urzędu  (Dz.U.  z  2003  r.  Nr  212,  poz.  2075  z
późn.zm.).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Tabela 25. Wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem
administracyjnym w drugiej instancji wynosi:

- za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz
udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem
Administracyjnym

75% wynagrodzenia w pierwszej

instancji (nie mniej niŜ 120zł)

- za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz
udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem
Administracyjnym (jeŜeli w drugiej instancji nie
prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy)

100% wynagrodzenia w pierwszej

instancji (nie mniej niŜ 120zł)

- za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za
sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi
kasacyjnej

50% wynagrodzenia w pierwszej

instancji (nie mniej niŜ 120zł)

- za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za
sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi
kasacyjnej (jeŜeli nie prowadził sprawy ten sam doradca
podatkowy w drugiej instancji)

75% wynagrodzenia w pierwszej

instancji (nie mniej niŜ 120zł)

- za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem
Administracyjnym

50% wynagrodzenia w pierwszej

instancji (nie mniej niŜ 120zł)

- za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem
Administracyjnym (jeŜeli nie prowadził sprawy w drugiej
instancji ten sam doradca podatkowy, nie sporządził i nie
wniósł kasacji)

75% wynagrodzenia w pierwszej

instancji (nie mniej niŜ 120zł)

- w postępowaniu zaŜaleniowym

120 zł

Podatki – Katarzyna Boratyńska

Literatura

Bogdanowska H., Skorupa P., Podatek od towarów i usług. Rozdział IV, W: Podatki
2006, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 200

Boratyńska K., Rynek piwa w Polsce i perspektywy jego rozwoju, Zeszyty Naukowe
SGGW w Warszawie. Ekonomika i Organizacja Gospodarki śywnościowej, nr 75,
Warszawa 2009, s. 5-13.

Brzeszczyńska S., Egzekucja zobowiązań podatkowych (rozdz. XIX). W: Podatki
2006, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006

Brzeszczyńska S., Kontrola podatkowa (rozdz. XVII). W: Podatki 2006, Dom
Wydawniczy ABC, Warszawa 2006

Dane Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego „Browary Polskie”
www.browary-polskie.pl z dnia 02.05.2006

Dobrowolska E., Podatek liniowy czy według skali podatkowej, Wszystko o wyborze
formy opodatkowania na 2007 r., Seria przewodników fachowych: nowe prawo 2007,
Część 1, Gazeta Prawna z dnia 3 stycznia 2007

Grzelak E., Podatek akcyzowy (rozdz. V). W: Podatki 2006, Dom Wydawniczy ABC,
Warszawa 2006

Harasimowicz J., Finanse i prawo finansowe, Warszawa 1988

Kaźmierski A., Postępowanie podatkowe, W: Podatki 2006, Dom Wydawniczy ABC,
Warszawa 2006

10.

Krupa-Dąbrowska R., Kolibski M., Jest droŜej, ale nie trzeba naklejać znaczków.
Rzeczpospolita, nr 252/18 (7615), Dobra Firma Vademecum, 22.0.2007

11.

Majchrzycka-Guzowska A., Finanse i prawo finansowe, Wydawnictwo Prawnicze
LexisNexis, Warszawa 2004

12.

Matyszewska E., Więcej diet do odliczenia. W: Zmiany w podatkach w 2007 r.,
Dodatek Prawo i śycie, Gazeta Prawna nr 239 z dnia 8 grudnia 2006 r.

13.

Matyszewska E., Znaki skarbowe będą waŜne do końca roku, Gazeta Prawna nr 25 z
dnia 5 lutego 2007 r

14.

Okrzesik J., Brewing industry. Business News Poland, No 7, July 2003

15.

Okrzesik J., Przemysł browarniczy w Polsce, BranŜe, rynki, sektory polskiej
gospodarki, „Boss Rolnictwo” 2000, nr 22

16.

Pękło 30 mln hektolitrów piwa, „Gazeta Wyborcza”, 02.02.2006.

Podatki – Katarzyna Boratyńska

100

17.

Raport podatkowy, NajwaŜniejsze przepisy podatkowe 2008 roku, Gazeta Prawna nr 1
z 2 stycznia 2008 r., s. C4

18.

Rękas M., Wybór optymalnej formy opodatkowania dochodu osób fizycznych
prowadzących działalność gospodarczą jako jedna ze strategii podatkowych
przedsiębiorcy. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 549, Ekonomiczne
Problemy Usług nr 39, Wydawnictwo US, Szczecin 2009, s. 412-415.

19.

Runowski H. (red.), Finanse gospodarstwa rolnego w tym VAT, SGGW, Warszawa
2006

20.

Sachs K., Młynarczyk G., Piekacz A., Zarządzanie ryzykiem podatkowym (materiały
szkoleniowe), Ernst&Young Sp.zo.o. Spółka Doradztwa Podatkowego, Warszawa
2006.

21.

Tarka A., Opodatkowanie na zasadach ogólnych dla kaŜdego, Podatek dochodowy od
osób fizycznych, Wszystko o wyborze formy opodatkowania na 2007 r., Seria
przewodników fachowych: nowe prawo 2007, Część 1, Gazeta Prawna z dnia 3
stycznia 2007

22.

Tarka A., Ryczałt od przychodów i karta podatkowa, Wszystko o wyborze formy
opodatkowania na 2007 r., Seria przewodników fachowych: nowe prawo 2007, Część
1, Gazeta Prawna z dnia 3 stycznia 2007

23.

Tomaszewski K., Od duŜych przychodów wyŜszy podatek. W: Dodatek Prawo i
śycie, Zmiany w podatkach w 2007, Gazeta Prawna nr 239 z dnia 8 grudnia 2006 r.

24.

Wasiluk M., Kwartalne deklaracje dostępne dla wszystkich podatników, Gazeta
Prawna, nr 2, 2009, s. C4.

25.

Zalewski Ł., Od 1 lutego kolejne e-deklaracje. Elektroniczne rozliczenia z urzędem
skarbowym, Gazeta Prawna nr 20 z 29 stycznia 2007 r.

26.

www.mf.gov.pl z dnia 15 stycznia 2008 r.

Wykaz aktów prawnych i innych materiałów źródłowych

Broszury informacyjne do poszczególnych tytułów podatkowych publikowane przez
Ministerstwo Finansów

Dyrektywa Horyzontalna 92/12 z 25 lutego 1992 r.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2005 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków prowadzenia składów
podatkowych (Dz. U. Nr 250, poz. 2106)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie sposobu
pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst opracowany na
podstawie Dz. U. Nr 243, poz. 1764)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie
dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu, tekst opracowany na
podstawie DZ. U. 246, poz. 1804.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2006 roku zmieniające
rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 243, poz.
1766)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zeznań
podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn, tekst
ujednolicony opracowany na podstawie Dz. U Nr 139, poz. 988 i Nr 246 poz. 1800 -
stan prawny na 1 stycznia 2007r.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie sposobu
ustalania podstawy opodatkowania piwa ( Dz. U Nr 70, poz. 635)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów
deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 246, poz. 2090)

Podatki – Katarzyna Boratyńska

101

10.

Ustawa o podatku rolnym z dnia 15 listopada 1984 roku, z późniejszymi zmianami,
Tekst jednolity Dz. U. nr 94 z 1993r.

11.

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z
późn. zm.) – u.p.t.u.

12.

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006
r. Nr 121, poz. 844, Nr 220, poz. 1601, Nr 225, poz. 1635, Nr 245, poz. 1775, Nr
249, poz. 1828, Nr 251, poz. 1847)

13.

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z
2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.)

14.

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635),
która weszła w Ŝycie z dniem 1 stycznia 2007 r.

15.

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1588)

16.

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i
darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz.
1629), która wchodzi w Ŝycie z dniem 1 stycznia 2007 r.

17.

Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i
darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst opracowany na
podstawie Dz. U. Nr 222, poz. 1629), która wchodzi w Ŝycie z dniem 1 stycznia 2007
r.

18.

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od
niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze
zm.).

19.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, z
późn. zm.)

20.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z
2000 r. Nr 14, poz. 176

21.

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r.
Nr 142, poz. 1514)

22.

Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych (tekst
ujednolicony, opracowany na podstawie: Dz. U. z 1998 r., Nr 102, poz. 650, Nr 145,
poz. 946, Nr 155, poz. 1014 i Nr 160, poz. 1061, z 2000 r. Nr 9, poz. 117, Nr 70, poz.
816 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 84, poz. 908, z 2002 Nr 25, poz. 253 oraz z 2003
r. Nr 84, poz. 774 i Nr 137, poz. 1302 ) - (wyciąg)

23.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dziennik Ustaw 1997 Nr
137 poz. 926

24.

Ustawa z dnia 5.07.1996 r. o doradztwie podatkowym (publikacja: tekst jednolity
Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 86, nr 153, poz. 1271, nr 240, poz. 2052, z 2003 r. nr 124,
poz. 1152, nr 137, poz. 1302, z 2004 r. nr 62, poz. 577 oraz z 2005 r. nr 10, poz. 66)

25.

Ustawa  z  dnia  5.07.1996  r.  o  doradztwie  podatkowym  (publikacja:  tekst  jednolity
Dz. U.  z  2002 r.  nr 9,  poz. 86,  nr 153,  poz. 1271,  nr 240,  poz. 2052,  z 2003 r.  nr 124,
poz. 1152, nr 137, poz. 1302, z 2004 r. nr 62, poz. 577 oraz z 2005 r. nr 10, poz. 66).

26.

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst
ujednolicony opracowany na podstawie: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399, Nr 169,
poz. 1418 i Nr 143, poz. 1199 oraz z 2006r. Nr 222, poz. 1629).

Podatki – Katarzyna Boratyńska

102

Załącznik nr 1. Tezy wybranych orzeczeń WSA, NSA oraz ETS

Związanie organu podatkowego wydaną decyzją rodzi konsekwencje prawne nie z

chwilą jej wydania, ale dopiero w chwili wprowadzenia jej do obrotu prawnego, tzn. z
chwilą doręczenia decyzji stronie.

(Wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2000 r., I SA/Wr 613/98)

Organy podatkowe wydając decyzje określające podatek od towarów i usług powinny

brać równieŜ pod uwagę podatek naliczony, gdyŜ uwzględnianie tylko podatku
naleŜnego narusza zasadę neutralności VAT.

(Wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007 r. sygn. akt I FSK 1119/06)

Przedsiębiorca, który najpierw zainwestował w firmę, a dopiero potem zarejestrował

się jako podatnik, moŜe odliczyć VAT.

(Wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FSK 378/06)

Ograniczenie prawa do odliczenia podatku naleŜnego o podatek naliczony moŜe

wystąpić wyłącznie w ustawie.

(Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada
2006 r. sygn. akt III SA/GL 456/06)

Przepisy zakazujące odliczania podatku w przypadku gdy wydatek na ich nabycie nie

moŜe być zaliczony do kosztu uzyskania przychodu naruszają jedną z zasad ogólnych
(podstawowych) prawa wspólnotowego jaką jest zasada proporcjonalności. Zgodnie z
tą zasadą przepisy ograniczające prawa muszą być współmierne (proporcjonalne) do
celu, w jakim zostają one wprowadzone.

(Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia
2007 r. sygn. akt I SA/Wr 148/07)

Podatki – Katarzyna Boratyńska

103

Prawo do odliczenia podatku nie doznaje ograniczenia z uwagi na fakt niezgłoszenia

rozpoczęcia  wykonywania  czynności  podlegających  opodatkowaniu,  jednakŜe
podatnik,  aby  skutecznie  móc  zrealizować  juŜ  powstałe  uprawnienie  do  odliczenia,
musi  usunąć,  najpóźniej  przed  skorzystaniem  ze  swego  prawa,  wszelkie  przesłanki
negatywne  m.  in.  brak  rejestracji  ,  która  umoŜliwia  identyfikowanie  go  jako
podatnika.

(Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego
2007 r. sygn. akt I SA/Wr 889/06)

Z wykładni art. 28c część A lit. a/VI Dyrektywy (zwolnienie od podatku dostawy

wewnątrzwspólnotowej) wynika, Ŝe stoi on na przeszkodzie temu, by organy
podatkowe państwa członkowskiego odmawiały zwolnienia w podatku VAT dostawy
wewnątrzwspólnotowej, która rzeczywiście miała miejsce, jedynie na tej podstawie,
Ŝe dowód na dokonanie tej dostawy nie został przedstawiony we właściwym czasie.

(Wyrok ETS z dnia 27 września 2007 r. w sprawie Albert Collée, C-146/05)

śaden przepis ustawy o podatku od towarów i usług z 2004 r. nie zawiera podstawy

prawnej umoŜliwiającej wydanie decyzji podatkowej orzekającej o opodatkowaniu
dostawy wewnątrzwspólnotowej stawką inną niŜ 0% tylko z tego względu, iŜ w dacie
składania deklaracji podatkowej podatnik nie dysponował dokumentami, o których
mowa w art. 42 ust. 3, 4 i 11 tej ustawy.

(Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada
2006 r. sygn. akt III SA/GL 485/06)

Ani zapłata, ani zatrzymanie zadatku nie naleŜą do katalogu czynności

opodatkowanych określonego w art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy.

(Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 lipca 2007 r. w sprawie
Societé thermale, C-277/05)

10.

W najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest

pogląd,  Ŝe  pisma  kierowane  przez  administrację  publiczną  do  podmiotów
administrowanych  (np.  obywateli,  organizacji)  i  zawierające  w  swej  treści  władcze
jednostronne  rozstrzygnięcie  o  prawach  lub  obowiązkach  tych  podmiotów,  powinny
być  kwalifikowane  w  procesie  kontroli  sądowej  jako  decyzje  ze  wszystkimi
wynikającymi z tego konsekwencjami.

(Wyrok NSA z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt II GSK 116/05, niepubl.).

11.

ETS jest właściwy do dokonywania wykładni dyrektywy jedynie w zakresie, w jakich

dotyczy  to  jej  stosowania  w  nowym  państwie  członkowskim  od  momentu
przystąpienia  tego  państwa  do  Unii  Europejskiej.  W  takich  warunkach,  jak  w  sporze
przed  sądem  krajowym,  którego  okoliczności  faktyczne  miały  miejsce  przed

Podatki – Katarzyna Boratyńska

104

przystąpieniem państwa do Unii Europejskiej, Trybunał Sprawiedliwości nie jest
właściwy do udzielenia odpowiedzi.

Wyrok ETS z dnia 10 stycznia 2006r. C-302/04 w sprawie YNOS przeciwko
Jánosowi Vardze, powołując się na swój wcześniejszy wyrok z dnia 15 czerwca
1999r. w sprawie C-329/97, Andersson (REC.I-3551)

12.

Ograniczenie  prawa  podatnika  do  odliczenia  VAT  w  postaci  potwierdzenia  odbioru
korekty  faktury  jest  niezgodne  z  przepisami  unijnymi.  Na  ten  aspekt  niejednokrotnie
zwracały uwagę sądy  administracyjne, które twierdzą, Ŝe brak potwierdzenia odbioru
faktury korygującej nie moŜe być podstawą odmowy obniŜenia VAT (np. wyrok WSA
w  Warszawie  z  dnia  5  lutego  2007  r.,  sygn.  akt  SA/WA  2297/06,  niepublikowany).
Przeniesienie  spornego  przepisu  z  rozporządzenia  do  ustawy  nie  spowoduje
automatycznie jego zgodności z prawem wspólnotowym.

13.

Zobowiązanie wynikające z deklaracji jest zobowiązaniem do zapłaty. W przypadku

skutecznie złoŜonej korekty zobowiązaniem tym staje się zobowiązanie określone
przez podatnika w deklaracji korygującej. Organ podatkowy nie akceptując korekty,
powinien wszcząć postępowanie w sprawie określenia tego zobowiązania.

(Wyrok WSA w Gliwicach z 4 listopada 2008 r., I SA/Gl 572/08, niepublikowany)

14.

Zdaniem WSA w Opolu juŜ sam fakt niezłoŜenia deklaracji - jeŜeli taki obowiązek

ciąŜy na podatniku z mocy stosownego przepisu prawa podatkowego - rodzi po stronie
organu  podatkowego  obowiązek  wszczęcia  postępowania  podatkowego  i  wydania
decyzji,  w  której  określa  on  wysokość  zobowiązania  podatkowego.  Nie  stanowi
natomiast  o  bezprzedmiotowości  tego  postępowania  fakt  uiszczenia  przez  podatnika
naleŜnego  podatku  bez  złoŜenia  wymaganej  deklaracji  czy  teŜ  samo  złoŜenie
deklaracji  bez  uiszczenia  naleŜnej  kwoty  podatku  -  wyrok  z  14  listopada  2007  r.
(sygn. akt I SA/Op 288/07; niepublikowany).

15.

Dowodem w postępowaniu podatkowym jest dokument. Ordynacja podatkowa nie

definiuje  pojęcia  dokumentu.  Na  gruncie  tej  ustawy  uregulowano  tylko  moc
dowodową  dokumentów  urzędowych.  Środkiem  dowodowym  w  postępowaniu
podatkowym  są  równieŜ  dokumenty  niemające  statusu  dokumentów  urzędowych,
które określa się mianem dokumentów prywatnych.

Wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 3435/06;
niepublikowany)

16.

JeŜeli strona zgłasza dowód, to organ podatkowy moŜe nie uwzględnić wniosku, gdy

Ŝądanie dotyczy tezy dowodowej juŜ stwierdzonej na korzyść strony; jeŜeli jednak
strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym
jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony.