Polacy są świadomi 

wspólnej 

odpowiedzialności za 

dobro przyrody i 

środowiska. 

 
 

Badanie wiedzy i postaw Polaków wobec przyrody oraz idei jej ochrony czyli Polska i Polacy z lotu pTAKa marzec-maj 2010 ; przeprowadziła 
firma CBM Test na zlecenie stowarzyszenia Ptaki Polskie  

 

Tragedia 

wspólnot 

Kwestia uczciwości każdego z członków 
społeczeństwa. Każde doraźne oszustwo na własną 
korzyść w dalszej perspektywie odbija się 
negatywnie na wspólnym dobru i może prowadzić 
do kryzysu tak wspólnoty jak każdej należącej do 
niego jednostki. 
Czy wspólne dobro skazane jest na wyniszczenie? 
 

Praktycznie – CZĘSTO. 
Teoretycznie - NIE. 
 
Do tragedii wspólnot dochodzi, gdy jednostki 
stają się zbyt zachłanne i egoistyczne. Gdy brak 
im uczciwości, uświadomienia swoich realnych 
potrzeb i zaangażowania. 
 

Przykładowe globalne skutki naszej 

chciwości i ignorancji: 

• Zanieczyszczenie  
• Erozja gleb 
• Pustynnienie 
• Przeeksploatowanie mórz i oceanów 
• Kryzys dostępu do wody słodkiej 
• Zmiany klimatu 
• Wymieranie i spadek bioróżnorodności 
• Inwazje obcych gatunków i transmisja chorób… 

Czy człowiek jest panem świata? 

Podejścia filozoficzne do ochrony przyrody 

Antropocentryzm 

- świat jest dany istocie ludzkiej 
- respekt względem natury jest częścią wysiłku, aby żyć moralnie 
- trudno jest pomyśleć sobie działanie, które wyrządzałoby nieodwracalną szkodę 

środowisku czy ekosystemom, a zarazem nie stwarzałoby zagrożenia dla dobra 

człowieka 

Nieantropocentryzm 

- człowiek na równi ze zwierzętami; o statusie moralnym decyduje posiadanie 

interesu: unikanie cierpienia i dążenie do szczęścia 
- antropocentryzm określony jako speciesism, czyli typ egoizmu gatunkowego, 

porówany do seksizmu czy rasizmu 

Biocentryzm 

- status moralny nadany wszystkiemu co żyje, ponieważ wszystko dąży do 

zrealizowania swojego naturalnego celu i dzięki temu posiada swoistą, 

wewnątrzną wartość 

 
Filozofia ekologii, ekologia głęboka, ekofeminizm… 

„…dotychczasowe dzieje Homo sapiens są jego intelektualną i moralną porażką  
wobec wymogów funkcjonowania w biowspólnocie. Przede wszystkim w terminach 
zintegrowanych nauk społeczno-przyrodniczych, a szczególnie etyki, wyjaśniać należy, 
dlaczego kultura – typowy dla Homo sapiens sposób egzystencji – w jej dotychczasowej 
formule stała się swoistym „rakiem” biosfery” … 
„Współczesny eko-szok jest szokiem aksjologicznym, gdyż ujawnia, że Homo sapiens nie jest 
żadną „miarą wszechrzeczy” i musi, jak k a ż d a istota żywa, podporządkować się 
biologicznej dyscyplinie Bytu (ekologicznej dyscyplinie koegzystencji w biosferze).”                                                 

J. Wawrzyniak za G.Holub 

 
„Nie wiadomo jednak na czym miałaby polegać owa dyscyplina koegzystencji. Każdy  
bowiem byt – jak wcześniej wspomniano – realizuje właściwe sobie dobro za pomocą  
typowych mu władz. Dla człowieka jest to racjonalność i wolność działania. Władze te  
prowadzą do wytworzenia pewnej wysoce zorganizowanej sfery egzystencji (bioetycy  
środowiskowi nazwaliby ją „niszą”), gdzie pojawiają się wyższe, duchowe wartości. Ten  
typowo ludzki świat jest światem ludzkiej kultury. Bez niego człowiek nie może zrealizować  
swojego człowieczeństwa. Tak więc wydaje się, że naturalistyczny imperatyw ekologicznej  
dyscypliny koegzystencji w biosferze to nic innego jak postulat odarcia istoty ludzkiej z tego,  
co stanowi o istocie jego/jej człowieczeństwa.” 

G. Holub 

 

 

Kto jest lepszym ekologiem: człowiek pierwotny 

czy współczesny? Sprzeczne poglądy! 

 

„Plemiona pierwotne żyły wplecione w tkaninę życia do tego 
stopnia, że filozofowanie i roztrząsanie prawdziwej natury byłoby 
czymś podobnym do ryby opisującej naturę wody.” 

John Halifax 

 

„Utopia tzw. ekologicznego stylu życia kultur prymitywnych nie 
ma w istocie nic wspólnego z prawdziwie ekologicznym 
gospodarowaniem człowieka. (…) To, że dzisiaj kultury te są 
pozornie antyantropiczne, nie dowodzi wcale, że takie były 
zawsze. Gdyby były - ich przodkowie nie powinni nigdy zejść 
z drzew!” 

Oleg Budzyński 

 

 

 

Ludzie pierwotni intuicyjnie czuli istotę 
zależności w przyrodzie; my musimy do tego 
zaprzągać naukę i na powrót uświadamiać co 
jest najważniejsze. 

P. Skubała 

 

Niebagatelne znaczenie EKOLOGII jako nauki dla 

uchronienia Ziemi, a przynajmniej ludzkości, od 

ZATRACENIA. 

Uproszczona sieć 

troficzna północnych wód 

Atlantyku 

 
 
 

Znamy ok. 1,5 mln 

gatunków, a szacuje się, że 

jest ich na Ziemi 

80 do 100 mln. 

 

Wyobraźmy sobie sieć 

zależności pomiędzy nimi…