background image

Komputerowe wspomaganie doboru materiałów 

 

Temat: 

Modelowanie zależności między składem chemicznym stali i warunkami obróbki cieplnej 

a granicą plastyczności Re           (dane do obliczeń w pliku Re.xlsx) 

 

Zadanie 1 
Oblicz współczynniki regresji  (X

0

, X

1

, X

2

, X

3

dla ogólnej postaci równania: 

 

Re=X

0

+X

1

∙C+X

2

∙Mn+X

3

∙To 

gdzie: C, Mn 

– stężenia masowe odpowiednio: węgla i manganu, To – temperatura 

odpuszczania 

 

1. Uaktywnij dodatek Analysis ToolPak (Plik\opcje\dodatki\Analysis ToolPak) 
2. Uruchom  polecenie Regresja (karta Dane, grupa Analiza, Analiza danych, Regresja) 
3. Wybierz zakres danych: zakres wejściowy Y (kolumna Re); zakres wejściowy X (kolumny C, 
Mn, To) 
uwaga

: jeżeli zakres danych obejmuje wiersz z nazwami zmiennych w oknie Regresja należy 

zaznaczyć opcje Tytuły. Obliczone współczynniki (X

0

, X

1

, X

2

, X

3

) zostaną  wyświetlone w nowym 

arkuszu 
4. Oblicz wartość Re dla każdego wiersza danych  (wykorzystaj opracowany wzór) 
5. Oblicz wartość błędu dla każdego przypadku (wykorzystaj funkcję: moduł liczby() ) 
6. Oblicz statystyki

: średni błąd bezwzględny, odchylenie standardowe błędu, współczynnik 

korelacji 

między doświadczalnymi i obliczonymi wartościami Re. 

(wykorzystaj funkcje wbudowane arkusza kalkulacyjnego) 
7. Określ zakres stosowania opracowanego równania  
uwaga: 

oblicz wartość minimalną i maksymalną dla każdej zmiennej niezależnej (C, Mn, To) 

 

Zadanie 2 
Oblicz współczynniki regresji  (X

0

, X

1

, X

2

, X

3

, X

4

) dla ogólnej postaci równania: 

 

Re=X

0

+X

1

∙C+X

2

∙Mn+X

3

∙C∙Mn+X

4

∙To 

Obliczenia wykonaj w nowym arkuszu analogicznie jak w zadaniu 1. 
uwaga: przed uruchomieniem polecenia R

egresja należy przygotować arkusz danych. 

(

wstaw pustą kolumnę między kolumnami Mn i To, a następnie oblicz wartości iloczynu stężeń 

węgla i manganu.) 

 

Zadanie 3. 
Porównaj równania z zadania 1 i 2. Wybierz równanie, które umożliwia obliczenie wartości Re z 
mniejszym błędem. Uzasadnij wybór. 

 

Zadanie 4. 
Oblicz 

wartość Re:  

a) C=0,15%; Mn=1,45%, To=600

°C        b) C=0,13%; Mn=0,6%, To=500°C 

 

Zadanie  5. 
Oblicz 

trzy składy chemiczne stali (stężenia węgla i manganu) oraz temperaturę odpuszczania, 

dla 

których granica plastyczności Re wynosi 400 MPa 

 

Zadanie 6. 
Oblicz składy chemiczne stali i temperaturę odpuszczania, dla których  granica plastyczności 
przyjmuje wartość maksymalną i minimalną. 

 

Zadanie 7. 
Wykonaj wykres prze

dstawiający wpływ węgla na granicę plastyczności Re przy założonych 

(stałych) wartościach pozostałych zmiennych. 
 
 

background image

 

Uaktywnienie dodatku: Plik\opcje\dodatki\Analysis ToolPak 

Uruchamianie dodatku: karta Dane, grupa Analiza, Analiza danych, Regresja 

 

 

 

 

Reszta 

– różnica między wartością empiryczną (doświadczalną) zmiennej zależnej 

(objaśnianej) a wartością teoretyczną (obliczoną z równania regresji) 
Metoda najmniejszy

ch kwadratów poszukiwanie takich wartości współczynników regresji X

0

X

1

, X

2

,  przy których suma kwadratów reszt osiąga minimum 

 
Statystyki regresji: 
Wielokrotność R
 – współczynnik korelacji 
R kwadrat 

– współczynnik determinacji r

2

 

= SSR/SST; informuje, jaka część zmienności 

zmiennej objaśnianej została wyjaśniona przez model. 
Dopasowany R kwadrat-  
Błąd standardowy
 - standardowy błąd reszt (pierwiastek kwadratowy z MSE)  
Obserwacje 

– liczba obserwacji w badaniu 

Analiza wariancji 
df 
(degree of freedom) 

– liczba stopni swobody – liczba niezależnych wyników obserwacji 

pomniejszona o liczbę związków, które łączą wyniki ze sobą 
SS 

– (Sum of Squares) – suma kwadratów -  reszt (SSE); regresji (SSR); razem (SST) 

MS 

– (wartość średnia kwadratów) - reszt (MSE); regresji (MSR) 

F 

– wartość statystyki F służącej do weryfikacji hipotezy o łącznej istotności zmiennych 

objaśniających F=MSR/MSE 
Istotność F ( mniejsza od 0,05 – zmienne istotne na poziomie istotności 5%)  
 
Współczynniki – wartości współczynników regresji równania X

0

, X

1

, X

2

… 

Błąd standardowy – średni błąd oceny dla współczynnika regresji B

X0

, B

X1

, B

X2

 

…. 

tStat 

– wartość testu t-Studenta służąca do badania istotności współczynników regresji 

t

X1=

X

1

/B

X1 

Wartość-p – prawdopodobieństwo zdarzenia, że statystyka t

X

 

znajdzie się w przedziale ufności 

(np. wartość mniejsza od 0,05 informuje, że parametr X jest istotny, a niepewność wynosi 5%)