1
Wykład 10
Wykład 10
Europejski System Walutowy ( I )
Europejski System Walutowy ( I )
PRZYCZYNY POWSTANIA
PRZYCZYNY POWSTANIA
ESW
ESW
•• W latach 70. okazało się, że
W latach 70. okazało się, że -- wbrew
wbrew
wcześniejszym oczekiwaniom
wcześniejszym oczekiwaniom -- kursy
kursy
zmienne nie stały się skutecznym
zmienne nie stały się skutecznym
instrumentem przywracania równowagi
instrumentem przywracania równowagi
zewnętrznej.
zewnętrznej.
-15%
-10%
-5%
0%
5%
10%
15%
20%
1961Q1 1965Q1 1969Q1 1973Q1 1977Q1 1981Q1 1985Q1 1989Q1 1993Q1 1997Q1
DEM/USD
ESW
ESW
ESW
ESW
ESW
ESW
ESW
ESW
•• Silne spadki kursów franka, lira i funta w roku
Silne spadki kursów franka, lira i funta w roku
1976 przyczyniły się do tak silnego wzrostu
1976 przyczyniły się do tak silnego wzrostu
inflacji we Francji, we Włoszech i w Anglii, że
inflacji we Francji, we Włoszech i w Anglii, że
w roku 1977 kraje te musiały podjąć specjalne
w roku 1977 kraje te musiały podjąć specjalne
programy stabilizacyjne
programy stabilizacyjne
..
2
INFLACJA
0
5
10
15
20
25
1960
1970
1980
1990
2000
France
Italy
United Kingdom
•• Niemcy zaczęły obawiać się o skutki silnej
Niemcy zaczęły obawiać się o skutki silnej
aprecjacji marki
aprecjacji marki
FFR/DEM
0%
20%
40%
60%
80%
100%
120%
140%
1970
1974
1978
1982
1986
1990
1994
1998
1,5
1,5
3,5
3,5
•• Stworzenie systemu kursów stałych było
Stworzenie systemu kursów stałych było
niezbędnym warunkiem europejskiej
niezbędnym warunkiem europejskiej
integracji gospodarczej
integracji gospodarczej
Dlaczego ogłoszenie planów
Dlaczego ogłoszenie planów
utworzenia systemu stałych
utworzenia systemu stałych
kursów walutowych, a później unii
kursów walutowych, a później unii
walutowej, zmniejszało koszty
walutowej, zmniejszało koszty
dezinflacji?
dezinflacji?
•• „Import wiarygodności” (Bundesbank)
„Import wiarygodności” (Bundesbank)
•• Wzrost prawdopodobieństwa sukcesu polityki
Wzrost prawdopodobieństwa sukcesu polityki
dezinflacji
dezinflacji
3
Realna wysokość stóp procentowych
-12%
-8%
-4%
0%
4%
8%
12%
19
61
19
64
19
67
19
70
19
73
19
76
19
79
19
82
19
85
19
88
19
91
19
94
19
97
Niemcy
Francja
Włochy
Tempo wzrostu produkcji
-10%
-5%
0%
5%
10%
15%
19
61
19
63
19
65
19
67
19
69
19
71
19
73
19
75
19
77
19
79
19
81
19
83
19
85
19
87
19
89
19
91
19
93
19
95
19
97
Niemcy
Francja
Włochy
INFLACJA
INFLACJA
Inflacja w stosunku do inflacji w Niemczech
-5%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1995
2000
Francja
Holandia
Belgia
Włochy
Hiszpania
Wielka
Brytania
DŁUGOTERMINOWE
DŁUGOTERMINOWE
STOPY PROCENTOWE
STOPY PROCENTOWE
Spready w stosunku do stóp dochodowosci obligacji niemieckich
-2%
0%
2%
4%
6%
8%
10%
12%
14%
1978Q1
1981Q1
1984Q1
1987Q1
1990Q1
1993Q1
1996Q1
Austria
Belgium
France
Italy
Netherlands
Spain
Denmark
United Kingdom
4
Co pomagało obniżać
Co pomagało obniżać
długoterminowe stopy
długoterminowe stopy
procentowe?
procentowe?
Gra na konwergencję
Gra na konwergencję
WPŁYW DEZINFLACJI
WPŁYW DEZINFLACJI
NA KURSY WALUT
NA KURSY WALUT
-40%
-20%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
120%
140%
160%
1979M1
1982M1
1985M1
1988M1
1991M1
1994M1
1997M1
ESP/DEM
ESP/DEM
ITL/DEM
ITL/DEM
FRF/DEM
FRF/DEM
NLG/DEM
NLG/DEM
Kursy walut europejskich w stosunku
do marki niemieckiej w okresie funkcjonowanie ESW
Dlaczego stworzono system
Dlaczego stworzono system
symetrycznie rozkładający
symetrycznie rozkładający
koszty interweniowania w
koszty interweniowania w
obronie kursu określonej
obronie kursu określonej
waluty?
waluty?
•• Słabością systemu z Bretton Wood było to, że
Słabością systemu z Bretton Wood było to, że
w praktyce kraje zagrożone dewaluacją były
w praktyce kraje zagrożone dewaluacją były --
w dużej mierze
w dużej mierze -- pozostawione same sobie.
pozostawione same sobie.
(Obrona funta w 1967 r. mogła się udać)
(Obrona funta w 1967 r. mogła się udać)
5
Na czym polegała
Na czym polegała
symetryczność stosowanego
symetryczność stosowanego
w ESW mechanizmu
w ESW mechanizmu
interwencji walutowych?
interwencji walutowych?
•• Zmiany kursów były efektem
Zmiany kursów były efektem wspólnych decyzji
wspólnych decyzji, ,
podejmowanych przez wszystkich uczestników
podejmowanych przez wszystkich uczestników
systemu.
systemu.
•• Stworzono automatyczne i nielimitowane
Stworzono automatyczne i nielimitowane linie
linie
kredytowe
kredytowe, umożliwiające interweniowanie na dużą
, umożliwiające interweniowanie na dużą
skalę (
skalę (
VSTFF
VSTFF
).
).
•• Wprowadzono
Wprowadzono obowiązek interweniowania
obowiązek interweniowania nie tylko w
nie tylko w
przypadku zagrożenia, że nastąpi spadek kursu poniżej
przypadku zagrożenia, że nastąpi spadek kursu poniżej
dolnej granicy pasma wahań, ale także w przypadku
dolnej granicy pasma wahań, ale także w przypadku
zagrożenia, że nastąpi
zagrożenia, że nastąpi wzrost kursu
wzrost kursu powyżej górnej
powyżej górnej
granicy pasma (+/
granicy pasma (+/--2.25%)
2.25%)
•• Stopniowo zwiększano
Stopniowo zwiększano dostęp
dostęp krajów członkowskich
krajów członkowskich
do źródeł finansowania zmniejszających koszty polityki
do źródeł finansowania zmniejszających koszty polityki
dostosowawczej (np.
dostosowawczej (np. do funduszy strukturalnych
do funduszy strukturalnych).
).
W jaki sposób skłaniano kraje
W jaki sposób skłaniano kraje
członkowskie do podejmowania
członkowskie do podejmowania
polityki dostosowawczej?
polityki dostosowawczej?
•• Wyrażano wprawdzie zgodę na dewaluacje, ale
Wyrażano wprawdzie zgodę na dewaluacje, ale
skala dewaluacji musiała być mniejsza niż różnice
skala dewaluacji musiała być mniejsza niż różnice
występujące w tempie inflacji w różnych krajach.
występujące w tempie inflacji w różnych krajach.
•• Polityka dostosowawcza stawała się koniecznością
Polityka dostosowawcza stawała się koniecznością
w warunkach zwiększającej się swobody przepływu
w warunkach zwiększającej się swobody przepływu
towarów, usług, siły roboczej, a przede wszystkim
towarów, usług, siły roboczej, a przede wszystkim
w warunkach zwiększającej się swobody
w warunkach zwiększającej się swobody
przepływów kapitałowych (Single European Act,
przepływów kapitałowych (Single European Act,
1986)
1986)
Jakie skutki przyniosła
Jakie skutki przyniosła
liberalizacja obrotów
liberalizacja obrotów
kapitałowych w połowie lat 80?
kapitałowych w połowie lat 80?
6
•• Zwiększona mobilność przepływów kapitałów
Zwiększona mobilność przepływów kapitałów
krótkoterminowych spowodowała wzrost zmienność
krótkoterminowych spowodowała wzrost zmienność
kursów. Dlatego w 1987 (w porozumieniu Nyborg
kursów. Dlatego w 1987 (w porozumieniu Nyborg--
Basle) uzgodniono, że kraje członkowskie będą:
Basle) uzgodniono, że kraje członkowskie będą:
•• (1) aktywniej wykorzystywać politykę stóp
(1) aktywniej wykorzystywać politykę stóp
procentowych jako instrument wpływania na kursy
procentowych jako instrument wpływania na kursy
walut,
walut,
•• (2) dążyć do zmniejszenia liczby skokowych
(2) dążyć do zmniejszenia liczby skokowych
dewaluacji, oraz
dewaluacji, oraz
•• (3) interweniować także wewnątrz pasma wahań
(3) interweniować także wewnątrz pasma wahań
kursowych wykorzystując środki
kursowych wykorzystując środki
VSTFF
VSTFF
Porozumienie Basle
Porozumienie Basle--Nyborg, bo o nim
Nyborg, bo o nim
mowa, zwiększyło zaufanie rynków do EMS,
mowa, zwiększyło zaufanie rynków do EMS,
tym bardziej, że traktowano je jako ważny
tym bardziej, że traktowano je jako ważny
krok na drodze do EMU. Rosły nadzieje, że
krok na drodze do EMU. Rosły nadzieje, że
uda się ją utworzyć. W roku 1991 podpisano
uda się ją utworzyć. W roku 1991 podpisano
Traktat z Maastricht.
Traktat z Maastricht.
Jakie ryzyko rodziła sytuacja, w której
Jakie ryzyko rodziła sytuacja, w której
zapanował ogólny optymizm co do trwałości
zapanował ogólny optymizm co do trwałości
EMS i łatwości przekształcenia go w EMU?
EMS i łatwości przekształcenia go w EMU?
•• Kraje członkowskie zaczęły przykładać relatywnie
Kraje członkowskie zaczęły przykładać relatywnie
mniejszą wagę do polityki stabilizacyjnej
mniejszą wagę do polityki stabilizacyjnej
Inflacja w stosunku do inflacji w Niemczech
-5%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1995
2000
Francja
Holandia
Belgia
Włochy
Hiszpania
Wielka
Brytania
•• Zaczęto przykładać relatywnie mniejszą wagę do
Zaczęto przykładać relatywnie mniejszą wagę do
koordynacji polityki
koordynacji polityki
gospodarczej krajów
gospodarczej krajów
członkowskich
członkowskich
•• Falę ogólnego optymizmu ilustrowała masowość
Falę ogólnego optymizmu ilustrowała masowość
spekulacji określanej jako „gra na konwergencję”,
spekulacji określanej jako „gra na konwergencję”,
polegającej na kupowaniu obligacji krajów EMS o
polegającej na kupowaniu obligacji krajów EMS o
relatywnie wyższej inflacji
relatywnie wyższej inflacji
Inflacja w stosunku do inflacji w Niemczech
-5%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1995
2000
Francja
Holandia
Belgia
Włochy
Hiszpania
Wielka
Brytania
1992
1992