2013 

ODPAROWANIE ROZPUSZCZALNIKA POD ZMNIEJSZONYM CIŚNIENIEM 

Jedną  z  najczęstszych  operacji  w  laboratorium  chemii  organicznej  jest  usunięcie 

rozpuszczalnika z roztworu substancji organicznej. Operację tą wykonuje się najczęściej pod 

zmniejszonym ciśnieniem w urządzeniu zwanym wyparką obrotową (rotacyjną) (Rys. 11).  

 

Rys. 11 Wyparka obrotowa a) widok z przodu b) widok z boku (objaśnienia cyfr w tekście) 

 

Do  uzyskania  podciśnienia,  przy  którym  oddestylowuje  większość  najczęściej 

stosowanych  w  laboratorium  chemicznym  rozpuszczalników  wystarczy  pompka  wodna 

(Rys.  12).  Metoda  umożliwia  szybkie  usunięcie  rozpuszczalnika  „na  zimno”  czyli  w 

temperaturze pokojowej.  W przypadku niektórych rozpuszczalników (np. etanol, metanol) 

należy dodatkowo ogrzewać odparowywany roztwór za pomocą łaźni wodnej. Obrót kolby 

okrągłodennej zwiększa powierzchnię parowania i zapobiega przegrzewaniu się cieczy. 

 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

Rys. 12 Pompka wodna (Źródło: 

http://pl.wikipedia.org/wiki/Pompka_wodna

) 

2013 

Cel ćwiczenia: 

Zapoznanie się z zasadą funkcjonowania wyparki i odparowanie rozpuszczalnika  

z otrzymanego roztworu. 

 

Przebieg ćwiczenia: 

 PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY Z WYPARKĄ NALEŻY BEZWZGLĘDNIE 

NAŁOŻYĆ OKULARY OCHRONNE!!! DOTYCZY TO WSZYSTKICH OSÓB 

PRZEBYWAJĄCYCH W POBLIŻU WYPARKI!! 

1.  Odkręcić  do  oporu  wodę  w  pompce  wodnej  (Rys.  12).  Pompka  wodna  zapewnia   

wytworzenie podciśnienia i jest połączona wężem gumowym (1) z wyparką. 

2.  Odkręcić wodę przepływającą przez chłodnicę (2) w wyparce. 

3.  Otrzymaną kolbę okrągłodenną (3) z roztworem połączyć z częścią wyparki zakończoną 

szlifem  używając  odpowiedniego  zabezpieczenia  (nakrętka  lub  klips  zabezpieczający)  

i zamknąć zawór odpowietrzający (4). 

4.  Za pomocą pokrętła na panelu sterowania (5) ustawić obroty wyparki na średnią wartość. 

5.  Za pomocą odpowiedniego pokrętła (6) i dźwigni (7) zanurzyć kolbkę z odparowywanym     

roztworem w łaźni wodnej (8). W przypadku roztworu etanolowego włączyć łaźnię. 

6.  Odparować część rozpuszczalnika z kolby (zgodnie z zaleceniem prowadzącego). 

7.  Podnieść  kolbkę  z  łaźni  wodnej,  wyłączyć  obroty,  a  następnie  trzymając  jedną  ręką 

kolbkę drugą otworzyć zawór odpowietrzający (słychać będzie charakterystyczny odgłos 

spowodowany wciągnięciem powietrza do wnętrza aparatury). 

8.   Zdjąć  kolbę  z  wyparki,  zamknąć  przepływ  wody  przez  pompkę  wodną  oraz  przepływ 

wody w chłodnicy. Wyłączyć ogrzewanie łaźni wodnej. 

 

W sprawozdaniu: 

Narysować  zestaw  do  odparowania  rozpuszczalnika  pod  zmniejszonym  ciśnieniem. 

Podpisać wszystkie elementy zestawu.