MITOLOGIA GRECKA I JEJ 

SYMBOLIKA MITOLOGIA GRECKA I 

JEJ SYMBOLIKA 

 

 

Zeus - bóg bogów 

Hera - bogini małżeństwa 

Posejdon - bóg morza 

Hestia - bogini domowego ogniska 

Hades - bóg zmarłych 

Demeter - bogini urodzaju 

Apollo - bóg sztuki 

 Artemida - bogini łowów 

Afrodyta - bogini piękności 

Hefajstos - bóg ognia 

Ares - bóg wojny 

Atena - bogini mądrości 

Dionizos - bóg wina 

Persefona - bogini kiełkującego ziarna 

Hebe - bogini młodości 

Helios - bóg słońca 

Selene - bogini księżyca 

Eos - bogini jutrzenki 

Iris - bogini tęczy 

Eris - bogini niezgody 

Eros - bóg miłosci 

Ejlejtyja - bogini rodzących kobiet 

Hermes - posłaniec bogów 

Nike - bogini zwycięstwa 

Temida - bogini sprawiedliwości 

Tyche - bogini szczęścia 

Tanatos - bóg śmierci 

Hekate - bogini mroku 

Pan - bóg pasterzy 

Asklepios - bóg medycyny 

Nemezis - bogini doli 

Hypnos - bóg snu 

Eol - bóg wiatrów 

Boreasz - bóg wiatru północnego 

Zefir - bóg wiatru wschodniego 

Notos - bóg wiatru południowego 

Euros - bóg wiatru zachodniego 

Amfitryta - bogini morza 

Charyty - boginki wdzięku 

Muzy - boginki sztuki 

Mojry - boginki przeznaczenia 

Hory - boginki pór roku 

Nimfy - boginki przyrody 

Chloris - bogini kwiatów 

Enyo - bogini wojny 

Syleni - bogowie przyrody 

 

  

Mitologia grecka jest niezwykle różnorodna i 

skomplikowana. Wykształciła ona system 
symboliki, która była i jest inspiracją dla wielu 

wybitnych twórców 
(np. 

Prometeusz

 Rubensa). Nie sposób 

analizować dzieł późniejszych twórców bez 
wiedzy na temat wyobrażeń bóstw i bogiń 

greckich. W poniższej notce skupię się na opisie 
głównych bogów, bogiń, herosów i bohaterów 

greckich ze szczególnym uwzględnieniem ich 
symboliki i atrybutów. 

W mitologi greckiej żadnym zgorszeniem nie 
były związki homoseksualne, a na porządku 

dziennym było posiadanie dzieci z własnymi 
braćmi i siostrami, jak i posiadanie dzieci z 

dziećmi. Dzięki temu w dzisiejszych czasach 
mity greckie możemy czytać jak najlepszą 

skandalizującą prozę ;) 

  

Podobnie jak inne sąsiadujące z nimi ludy, 
Grecy posiadali panteon bogów i bóstw, z 

których każdy odpowiadał za pewien aspekt 
rzeczywistości.   

Początkiem wszystkiego 
był Chaos jako pierwotny stan egzystencji, z 

którego pochodzą pierwsi bogowie. 

 

 

Gaja (gr. Žƀῖƀ – ―Ziemia‖) – Ziemia-Matka 

Wyłoniła się z Chaosu, tak więc była jednym z 
najstarszych bóstw, uosabiała płodność i 

macierzyństwo. 

 

Sama z siebie zrodziła Niebo (Uranosa) i Góry 
(Ourosi), z miłości jej i Eteru rodzi się Morze 

(Pontos). 

 

 

Nyks (gr. Νύξ - Noc) - bogini nocy i 
jednocześnie jej personifikacja 

Jedna z najpotężniejszych istot boskich, 
wzbudzająca szacunek ale również grozę, bał 

się jej nawet sam król bogów, Zeus. Zrodzona 
jako jedno z pierwszych bóstw z Chaosu. Była 

siostrą i żoną innej ciemnej mocy, Ereba. 

Ze związku tej dwoistej ciemności narodziły się 

dwie moce jasne: Eter (Ajter) i Dzień (Hemerę), 
a także duch świata podziemnego, Charon. 

Jednak nie było to jedyne potomstwo ciemnej 
Nocy, była ona również matką innych sił i istot 

boskich, które zrodziła sama z siebie, wśród 
nich wymienia się: 

 

Mojry, 

 czyli boginie 

losu: Kloto, Lachesis i Atropos 

 

Kery, czyli boginie śmierci gwałtownej: 
każdy człowiek posiadał własną, tak więc 

było ich tyle ile ludzi na Ziemi 

 

Ś

mierć (Tanatos) i Sen (Hypnos), jako 

bliźniaczy bogowie 

 

Zdradę, czyli bogini Apate 

 

Niezgodę, czyli bogini Eris 

 

Nieszczęśliwy Los, czyli bóg Moros 

 

uosobienie żartów, kpin, drwin i nie 
zasłużonej krytyki, czyli bóg Momos 

 

strażniczkę zemsty i sprawiedliwości, czyli 
bogini Nemezis 

Jej potomstwo było więc utrapieniem, ale 
równie często także ukojeniem losu 
ś

miertelnych.  

Przedstawienia i symbolika: 

- skrzydlata kobieta ubraną na czarno 

- jadącą 

na rydwanie razem z gwiazdami 
- czarne skrzydła  

- wieniec z maku   

ta ubraną na czarno – jadącą 

na rydwanie razem z gwiazdami – czarne 
skrzydła – wieniec z maku  

 

Eros (gr. Ἔπωρ) to bóg miłości i namiętności 
seksualnej 

 

Istnieją różne wersje co do jego pochodzenia: 
miał być on pierwszym z bogów, 

rówieśnikiem Gai, którego obecność musiała 
być konieczna do zrodzenia się pozostałych 

bogów, lub też 
synem Afrodyty i Aresa oraz Hermesa. 

(Homoseksualizm obu bogów nie przeszkadzał 
w stworzeniu nowego boga). 

Przedstawienia i symbolika:  
- uskrzydlony 

piękny młodzieniec z łukiem i strzałą, którą 
godzi w zakochanych, by ich ze sobą złączyć 

 

- (w czasach późniejszych) pulchne niemowlę z 
ł

ukiem i strzałam 

- grał na lutni     

- (w czasach i strzała

 

Chronos (gr. Χπόνορ – ―Czas‖  

 

Bartolomeo Altomonte, Cztery Pory Roku 
wyróżniające Chronosa, 1737 

  

W przedsokratejskich pracach filozoficznych 

uważany za personifikację Czasu, który 
wszystko widzi, ujawnia i wyrównuje. 

Czasem mylony z Kronosem.  

Przedstawienia i symbolika:  

- mężczyzna poruszający ―Koło Zodiaku―  
- stary, mądry mężczyzna z długą, szarą brodą 

         

Uranos (gr. Οὐπƀνόρ - ―niebo‖)  pradawny bóg 

nieba 

 

Uranos jest uznawany za pierwszego boga 

starożytnej Grecji. Pradawny bóg nieba, a 
właściwie personifikacja tego bytu. Pierwszy 

władca świata i jedno z najstarszych bóstw. 

Bez udziału innej istoty poczęła go i 
urodziła Gaja (Ziemia), która stała się jego 

małżonką. Wspólnie spłodzili kolejne pokolenia 
bogów.      

  

Echidna (gr. ἜσιƁνƀ – ―Żmija‖) – potwór 

Potwór o ciele w połowie młodej kobiety, w 
połowie cętkowanego węża. Miała czarne oczy, 

przerażający wygląd i była stale żądna krwi, 
ż

ywiła się ludzkim mięsem. 

O potwornym potomstwie Echidny 
zrodzonym ze związku z Tyfonem Echidna 

 

 

Chimerę  

 

Dwugłowego psa Orthrosa 

 

Stugłowego smoka, który strzegł jabłek 
Hesperyd 

 

Smoka kolchidzkiego 

 

Sfinksa 

 

Cerbera 

 

Scyllę 

 

Gorgonę 

 

Hydrę Lernejską 

 

Orła, który pożerał wąrtobę Prometeusza 

 

Lwa Nemejskiego 

Według Hezjoda Orthos zgwałcił własną matkę, 
a Sfink i Lew Nemejski byli ich dziećmi.   

 byli ich dziećmi.  

 

 Tyfon (gr. Τςƅῶν Typhon) – potwór   

 

 

Tyfon 

Najmłodszy syn Gai i Tartarosa. Wg innej 
wersji miał być synem Hery, poczętym bez 

udziału mężczyzny. Gaja, wściekła na Zeusa za 
zamknięcie jej dzieci gigantów w Tartarze, 

zwróciła się o pomoc do Tartara. Ten dał jej 
dwa jajka zapłodnione przez niego. Gaja 

zakopała je w ziemi i po jakimś czasie na świat 
wyszedł potwór Tyfon. 

Przedstawienia i symbolika:  
- Tyfon był pół człowiekiem, pół zwierzęciem, 

wzrostem i siłą przerastał wszystkich 
- był większy od największych gór, głową 

zahaczał o gwiazdy 
- kiedy wyciągał ręce, jedną sięgał krańców 

wschodnich świata, a drugą zachodnich 
- zamiast palców miał sto smoczych łbów  

- od pasa w dół miał kłębowisko żmij  
- u ramion miał skrzydła  

- oczy jego miotały płomienie      

Przedstawienia i symbolika:  

- Tyfon był pół człowiekiem, pół zwierzęciem, 
wzrostem i siłą przerastał wszystkich  

- był większy od największych gór, głową 
zahaczał o gwiazdy 

 

Charon (gr. Χάπων) – duch związany ze śmiercią 

 

Był przewoźnikiem dusz zmarłych przez 
mityczną rzekę Styks.  

Przedstawienia i symbolika:  
- brodaty, siwy, szpetny starzec ubranego w 

strój niewolnika (z jednym rękawem) 
- okrągły kapelusz podróżny 

- często stoi w łodzi z wiosłem 

Nikt żywy nie miał wstępu do jego łodzi (kilka 

razy zdarzyło się odstępstwo od tej zasady ale 
zawsze ponosił za to karę, np. za 

przewiezienie Heraklesa musiał spędzić rok 
zakuty w łańcuchy), podczas podróży dusze 

zmarłych musiały wiosłować, a Charon 
sterował łodzią. 

Za swe usługi pobierał opłatę – monetę o 
wartości 1 obola, dlatego zgodnie ze 

zwyczajem obowiązkiem rodziny było 
umieszczanie monety w ustach zmarłego.     

  

Hypnos (gr. Ὕπνορ) – bóg snu

 

 

Hypnos i Nyks 

Był bliźniaczym bratem Tanatosa(‖Śmierci‖). 

Według mitu pomógł Herze uśpić Zeusa. 

Mieszkał pod grecką wyspą, w ciemnej grocie, 
przez którą przepływała Leta - rzeka 

zapomnienia. 

Endymion, pasterz obdarzony 

przez Zeusa wieczną młodością, urodą i 
zarazem wiecznym snem otrzymał od 

Hypnosa dar snu z otwartymi oczyma, by 
mógł wiecznie wpatrywać się w swą 

ukochaną Selenę. Pewne źródła podają jednak, 
ż

e to sam Hypnos zakochał się w młodym 

pasterzu Endymionie i pozwolił mu spać z 
otwartymi oczyma, by sam mógł podziwiać 

urodę ukochanego młodzieńca.  

Przedstawienia i symbolika:  

- wejście do groty Hypnosa porośnięte 
było makami oraz innymi hipnagogicznymi 

roślinami.  

Atrybuty: laska i róg     

g    

 

 Tanatos (gr. žάνƀƄορ Thanatos – ―Śmierć‖) – 

bożek śmierci   

 

     

 

  

Bliźniaczy brat Hypnosa, boga snu.  

Przedstawienia i symbolika:  
- młodzieńiec z czarnymi skrzydłami  

- z odwróconą, zgaszoną pochodnią  
- w scenach przedstawiających złożenie ciała 

do grobu zwykle podtrzymuje nogi zmarłego 
    

  

Eris (gr. Ἔπιρ) lub Eryda – uskrzydlona bogini 

niezgody, chaosu i nieporządku 

Córka Nyks (Nocy). 

 

Eris (discordia) 

Posiadająca dwie manifestacje: groźną i 
ł

agodną:  

Niezgoda destrukcyjna, wywołująca wojny 

i Niezgoda twórcza, będąca duchem 
współzawodnictwa, pobudzająca do pilnego 

działania. Sprawiała, iż cieśla zazdrościł cieśli, 

iż każdy artysta zazdrościł innemu, a 
jednocześnie kochał własną pracę. 

Przedstawienia i symbolika:  
- uskrzydlona postać kobiety podobnie jak Irys  

Przybyła nieproszona na 
wesele Peleusa i Tetydy i rzucając między 

boginie jabłko z napisem ―Dla Najpiękniejszej‖ 
sprowokowała pośrednio wojnę trojańską, 

ponieważ wywołało to spór 
między Herą, Ateną i Afrodytą, rozsądzony 

przez Parysa.    

  

Nemezis – bogini zemsty, 
sprawiedliwości i przeznaczenia  

(nazywana także kobietą bez winy i wstydu) 

 

  

Zsyłała na ludzi szczęście lub niepowodzenie, 
ś

cigała przestępców i decydowała o losie w 

zależności od zasług.  

Córka Nocy (Nyks), uważana za uosobienie 

gniewu bogów. 

Ośrodkiem jej kultu było Ramnus w Attyce. 

Stała na straży równowagi świata wraz 
z Eryniami.  

Przedstawienia i symbolika:  
- kobieta trzymająca w jednej ręce gałąź jabłoni, 

w drugiej koło  
- na głowie miała koronę zwieńczoną jeleniami  

- a z jej pasa zwisał bicz  

Atrybuty:  

- koło  
- poświęconym jej zwierzęciem - gryf       

plan ocalenia dziecka, tak, by Kro

 

Rea (gr. Ῥέα) 

 -

 rodzicielka bogów 

 

Rea jadąca na lwie, ołtarz Pergamoński 

(Muzeum Pergamońskie w Berlinie) 

Jedna z Tytanid, córka Uranosa - nieba, i Gai - 

ziemi. 

W klasycznej mitologii stała się rodzicielką 

wielu bogów i bogiń.  

Była siostrą i żoną Kronosa, matką Demeter, 

Hadesa, Hery, Hestii, Posejdona i Zeusa.  
Kronos spłodził z Reą kilkoro dziec, ale 

wszystkie połknął zaraz po narodzinach, 
ponieważ dowiedział się od swoich rodziców, że 

jedno z jego potomków odbierze mu tron. Lecz 
gdy narodził się Zeus, Rea wraz z Gają i 

Uranosem obmyśliła plan ocalenia dziecka, 
tak, by Kronos mógł ponieść karę za zło 

wyrządzone jego ojcu i własnym dzieciom. Rea 
narodziła Zeusa na Krecie, a Kronosowi 

podała do połknięcia kamień zawinięty w 
pieluchy.  

Przedstawienia i symbolika:  
- we wcześniejszej mitologii symbolizowały ją 

dwa lwy ciągnące jej powóz (Lwia Brama w 
Mykenach przedstawiała właśnie tę boginię) 

- symbolem są księżyc i łabędź   

  

Erynie - boginie zemsty strzegące prawa 

społecznego i naturalnego 

Zostały zrodzone z krwi 

okaleczonego Uranosa, spadającej na Matkę 
Ziemię.  

 

fragment fresku  

  

Przedstawienia i symbolika: 
 - staruchy z wężami zamiast włosów, psimi 

głowami, ciałami czarnymi jak węgiel, 
skrzydłami nietoperzy i przekrwionymi 
oczami.  

 

Alekto - (gr. ἈληκƄώ) - niestrudzona 

 

Tyzyfone - (gr. Τιƃιƅόνη) -
 mścicielka, wymierzająca karę, szczególnie 

prześladowała zabójców 

 

Megajra - (gr. Μέγƀιπƀ) - wroga, zawistna 

Zadaniem Erynii było prześladowanie 
przestępców, przede wszystkim zabójców, lecz 

także śmiertelników naruszających ład 
społeczny (tabu). Ich odpowiednik w mitologii 

rzymskiej to Furie. 

 

Nimfy (gr. νύμυαι 

nymphai

, l. 

poj. νύμυη 

nymphe

 - ―dziewczyna, 

narzeczona‖; łac. 

nymphae

) opiekunki miejsc, 

które zamieszkiwały 

 

Mimo że umierały, były istotami 

długowiecznymi i wiecznie 

młodymi. Homer przedstawiał je jako 
córki Zeusa. 

Przedstawiano je jako piękne kobiety. 
Mieszkały we wsiach, lasach i wodach. Były 

duchami pól i ogólnie całej przyrody. 
Stanowiły uosobienie jej płodności i wdzięku. 

Zamieszkiwały groty, gdzie spędzały czas 
przędąc i śpiewając. 

 

 

Nimfy nie stanowiły grupy jednorodnej. 
Dzieliły się na różne grupy w zależności od 

miejsca zamieszkania: nimfy wodne 
nazywano najadami, leśne driadami, drzewne 

hamadriadami, górskie oreadami, a łąkowe 
lejmoniadami. 

Opiekowały się boskimi niemowlętami 
jak Zeus czy Dionizos, np: Almatea. 

Najbardziej znanymi nimfami 
były: Dafne, Echo i Kalipso.  

 

Hades

 

  

Hades był jednym z 12 bogów olimpijskich, 

mimo że nie uczestniczył w biesiadach 
olimpijskich. Hades był 

synem tytana Kronosa i Rei oraz 
bratem Zeusa, Posejdona, Demeter, Hestii i He

ry. Uprowadził z ziemi Persefonę, córkę 
Demeter, która później została jego małżonką. 

Atrybuty:  

- berło i klucze 

- przy boku zawsze miał Cerbera – trójgłowego 
psa 

Hades był ja była pierwszą władczynią Całego 
Chaosu, co mogłoby się kłócić z tym mitem. 

W mitologii 

Hera (gr. Ἥπƀ) – bogini niebios 

 

Hera 

Najstarsza córka Kronosa i Rei, żona Zeusa. 

Była również zeusową siostrą, królową Olimpu, 
boginią niebios, patronką macierzyństwa, 

opiekunką małżeństwa i rodziny.  

Uosabiała cnoty małżeńskie, w związku z czym 

walczyła z wszelkimi przejawami zdrady; 
sama cierpiała z powodu niewierności 
małżonka.  

Mity związane z Herą opisują przede 
wszystkim jej spory i pojednania z Zeusem 

oraz mściwe knowania wymierzone przeciwko 
kochankom i nieślubnym dzieciom małżonka. Z 

tego powodu stała się symbolem zazdrości. 

Przedstawienia i symbolika: 

- pierwotnie jej wizerunkiem był prosty słup 
lub belka 

- później przedstawiano ją jako poważną, 

dostojną matronę 
- często z jabłkiem granatu w ręce – symbolem 

płodności – lub z lilią 
- nosiła także diadem z gwiazd 

- poświęcony jej ptak to kukułka 
- na rydwanie zaprzężonym w pawie, którym 

powozi Iris, według mitologii jej pokojówka 
- częstym atrybutem jest krowa (Homer często 

nazywa boginię ―krowiooką―, chwaląc w ten 
sposób jej wielkie, błękitne oczy) 

ja była pierwszą władczynią Całego Chaosu, co 
pradawny bóg nieba, a 

właściwie personifikacja tego bytu. Pierwszy 
władca świata i 

 

Zeus (Dzeus) (gr. ΖƂύρ, nowogr. Δίƀρ 

Dias

) – 

najwyższy z bogów 

Grecki bóg Nieba i Ziemi. Bóg pogody; władca 
błyskawic.  

Bogowie olimpijscy  Zeus jeden 

z bogów. Można przyjąć ze Zeus był 

najważniejszym z bogów, ponieważ to on był 
ojcem wszystkich pokoleń bogów greckich. Zeus 

w mitologii przedstawiany jest jako staruszek, 
który pomimo swoich alt wciąż jest sprawny i 

włada światem. To on obdziela swoje dzieci 
władzą i sprawuje pieczęć nad wszystkim. W 

panowaniu pomaga mu jego żona Hera, z 
którą ciągle ma problemy, ponieważ nie zanosi 

ona jego zdrad i ciężko każe za nie ludzi. Zeus 
jako ojciec wszystkich bogów miał największą 

siłę oraz władał piorunami. Zeus zamieszkiwał 
Olimp to właśnie to miejsce był jego 

królestwem. Zeus w mitologii przewidziany 
jest jako osoba lubiąca ludzi a w szczególności 

kobiety. Zeus nigdy nie umiał oprzeć się ich 
wdziękom i właśnie z tego powodu maił 

problemy. Począł mu się syn herkules stał się on 
obrońcą ludzi i z tego powodu zapanował chaos 

na Olimpie. Wszystko to, co przydarzało się 
ludziom było podyktowane przez bogów 

jednak Zeus nie niszczył ich bez powodu 
uważał ze nie mogą oni być szkodliwi i nie są 
ż

adnym zagrożeniem 

  

Uosobienie najwyższej zasady rządzącej 
Wszechświatem. Władca wszystkich bogów i 
ludzi. Strzegł prawa i porządku na świecie, 

bezlitośnie karząc przestępców, a zwłaszcza 
morderców, krzywoprzysięzców i zdrajców. 

Zeus narodził się jako ostatni ze związku 
Kronosa i Rei. Kronos, przeklęty przez swego 

ojca (Uranosa), którego zrzucił z tronu, został 
uprzedzony przez wyrocznię, że któreś z jego 

własnych dzieci pozbawi go tronu. Dlatego też 
Kronos postanowił wykluczyć to zagrożenie, 

pożerając swoje potomstwo. Rea zrozpaczona, 
ż

e traci kolejne dzieci, będąc po raz szósty w 

ciąży uciekła na Kretę (w innej wersji – 
do Arkadii), gdzie w ukryciu, potajemnie, 

urodziła Zeusa. Kronosowi, który ją odnalazł, 
zamiast dziecka do połknięcia dała kamień 

zawinięty w pieluchy, a Zeusa ukryła w grocie 
pod skałą diktejską, na zboczach 

góryIda na Krecie. Tam, ukrytego, karmiły 
koza Amaltea, a wychowywały nimfy. Gdy 

koza złamała róg, Zeus pobłogosławił go – tak 
powstał róg obfitości; opowiadano, że po 
ś

mierci karmicielki wziął jej skórę i pokrył nią 

tarczę, którą nazywano egidą i swoje ciało, 

które po okryciu było odporne na strzały. 
Dokarmianiem Zeusa zajmowały się 

także pszczoły z góry Idy, które specjalnie dla 
niego zbierały miód. Orzeł przynosił mu co 
dzień kubek nektaru.  

Gdy osiągnął wiek dorosły, postanowił przejąć 
władzę i zemścić się na swoim ojcu. Za 

radą Metis kazał matce 
podać Kronosowi środek wymiotny, dzięki 

czemu przywrócił do życia swoje rodzeństwo: 
 Hestię, Demeter,  Herę,  Hadesa i  Posejdona. 

 Rodzeństwo pod wodzą Zeusa zaatakowało 
swojego ojca. Wojna trwała 10 lat, w walce za 

radą Gai wsparli go cyklopi i 
hekatonchejrowie, którzy byli zamknięci przez 

Kronosa w Tartarze. W czasie walki Zeus 
otrzymał od cyklopów broń w postaci 

wykutych przez nich gromu i błyskawic. Po 
zwycięskiej wojnie, gdy już przepędzono 

Kronosa, rodzeństwo podzieliło się władzą, 
losując dziedziny, którymi mieli odtąd rządzić. 

Zeusowi przypadło niebo i zwierzchnictwo nad 
innymi bogami, Posejdon stał się panem 

morza, zaś Hades został panem krainy dusz. 

Związki z kobietami 

 

Narodziny Wenus  

Afrodyta 

 - Z Afrodytą miał 

6 dzieci. Afrodyta była boginią miłości i 
pożądania, zrodzona z piany morskiej 

zmieszanej z obciętymi sierpem 
przez Kronosa genitaliami Uranosa.  

 

Dione - Kolejna z tytanid, która według 
jednej z wersji mitów miała być 

matką Afrodyty. 

 

Eurynome - Córka Okeanosa. Z nią 

spłodził Charyty czyli Gracje: 

 Aglae, Eufrosyne, Talię. 

 

Hera - 

 Siostra Zeusa, z którą 

związał się dopiero po licznych przygodach 

z innymi kobietami. Ich związek okazał się 
jednak trwalszy od pozostałych. Hera 

została jego pierwszą żoną i funkcjonuje w 
mitologii jako żona boga bogów. 

Wg Hezjoda był to święty związek. Z tego 
związku zrodzili 

się: Hebe, Ejlejtyja, Hefajstos i Ares. 

 

Leto 

 - Zeus miał z nią 

syna Apolla i córkę Artemidę. 

 

Maja- Jedna z Plejad, z którą 

Zeus miał syna Hermesa. 

 

Metis - Gaja przepowiedziała Zeusowi, że 

Metis zrodzi z siebie syna, który zrzuci 
swojego ojca z tronu. Przerażony Zeus 

połknął ją, gdy miał nadejść moment 
rozwiązania. Po pewnym czasie zaczął 

odczuwać silny ból głowy. Prometeusz (wg 
innej wersji Hefajstos) uderzeniem siekiery 

rozłupał czaszkę Zeusa, skąd wyskocz 
yła Atena w pełnej zbroi. 

 

 

 

 

Mnemosyne 

 - Kolejna z 

tytanid. Była rodzicielką 
9 muz: Kalliope, Klio, Polihymnii lub 

Polhymnii,  Euterpe, Terpsychory, Erato, 
 Melpomene,  Talii i Uranii. 

  

Temida - Druga żona Zeusa. 

 Była jedną z tytanid. Miał z nią córki, 
zwane Horami (Pory Roku): Ejrene 

(Pokój), Eunomia (Praworządność),  Dike 

(Sprawiedliwość), a także Mojry: Kloto, 
 Lachesis, Atropos. 

Zeus był bardzo ―kochliwy‖, więc trudno je

 

‖, 

 

Kobiety śmiertelne 

Zeus był bardzo ―kochliwy‖, więc trudno jest 

wymienić wszystkie jego związki ze 
ś

miertelnymi kobietami. Praktycznie nie było 

krainy w Starożytnej Grecji, która by się nie 
chwaliła, że ma eponima pochodzącego od 

Zeusa. 

Oto tylko kilka bardziej znanych przykładów:  

 Alkmena, żona Amfitriona, 

do której Zeus przybył pod postacią jej męża. 
Urodziła ona potem Heraklesa, największego 

herosa mitologii greckiej. 

 

Danae

, 

królewna argolidzka. Ponieważ jej 

ojciec Akrizjos zamknął ją, by nie spłodziła 
potomka, Zeus dostał się do jej komnaty 

pod postacią złotego deszczu. Później 
Danae urodziła syna Perseusza, herosa. 

 

Europa 

, 

księżniczka sydońska, którą Zeus pod 
postacią białego byka porwał na Kretę, 

gdzie urodziła mu Minosa i Radamantysa. 

 

Io, 

 nimfa, córka 

boga argolidzkiej rzeki Inachosa, 
zamieniona przez Herę w jałówkę i 

nękana bąkiem. Zeus przywrócił jej 
prawdziwą postać w Egipcie, gdzie 

urodziła dzieci. 

 

Lamia 

, królowa Libii. Dzieci jej 

i Zeusa wymordowała Hera. Lamia 

zamieniła się w potwora w ludzkiej 
postaci, który pożera dzieci.   

  

 

Leda

 

królewna spartańska, do której Zeus 
przyszedł pod postacią łabędzia. Zniosła 

ona potem  jajo, z którego wykluli 
się Kastor, Polluks, Helena i Klitajmestra. 

 

Semele, 

 

księżniczka tebańska. Zeus, ulegając jej 
prośbom, ukazał się jej w swej prawdziwej 

postaci, co ją zabiło. Ponieważ była wtedy 
w ciąży, Zeus zaszył sobie ich dziecko w 

udzie i ―donosił’ je do końca. W ten sposób 
pojawił się Dionizos. 

 

   

 

Przedstawienia i symbolika: 

- najczęściej przedstawiano go jako siedzącego 

na tronie z piorunem w ręku 
- chcąc ukryć swoje miłosne przygody, bardzo 

często przybierał postacie zwierzęce, 
np. byka czy łabędzia 

Artybuty: 

- złoty piorun 

- jego świętym drzewem był dąb 
- święty ptak – orzeł 

- tarcza – egida  

  

Demeter  

 (gr. ΔημήƄηπ) – 

w mitologii greckiej bogini płodności, rolnictwa 
i urodzaju 

Demeter była córką Kronosa i Rei, 
siostrą Hery,  Hestii, Hadesa, 

 Posejdona i Zeusa (z którym miała dwie 
córki, Persefonę i Hekate). 

Na jej cześć odbywały się misteria eleuzyjskie. 

W IV w. p.n.e. Izokrates przypisał jej dwa 

dary, którymi obdarowała Ateńczyków: 
umiejętność uprawy roli i odprawiania 

misteriów. Ci, którzy zdecydowali się poddać 
obrzędom wtajemniczenia, otrzymywali 
nadzieję na lepszą wieczność. Misteria 

odbywały się w sanktuarium Demeter, 
w Eleuzis, nieopodal Aten. DopieroTeodozjusz 

I Wielki w 391r. zakazał kultów pogańskich, co 
położyło kres misteriom eleuzyjskim. W 396r. 

pożar wzniecony przez 
wojska Alaryka strawił sanktuarium. 

Artybuty: 

- kłos 

Posejdon (gr. ΠοƃƂιƁῶν) to władca mórz i 
oceanów 

 

Syn Kronosa i Rei, starszy 

brat Zeusa, Hadesa, Hery, Demeter i Hestii, 
mąż Amfitryty. 

Władca mórz i oceanów, opiekun żeglarzy i 

rybaków. Odpowiedzialny również 
za trzęsienia ziemi. 

Po pokonaniu Kronosa Zeus, Posejdon 
i Hades ciągnęli losy o to, który z nich będzie 

rządził niebem i otrzyma władzę zwierzchnią; 

który posiądzie morze, a który świat 
podziemny. Posejdon wylosował królestwo 

wód. Nie był jednak z tego zadowolony i 
uważał, że jako najstarszy to on powinien 

dysponować najwyższą władzą. Myślał nawet o 
obaleniu Zeusa, ale był na to o wiele za słaby. 

Kiedyś udało mu się związać brata, ale ten 
dzięki pomocy Tetydy i Briareusa prędko 

odzyskał wolność. Kiedy indziej za obelgi pod 
adresem Zeusa i próby wydarcia mu władzy 

został rażony piorunem i zesłany na ziemię do 
pracy u trojańskiego władcy Laomedona. 

Władca nie chciał mu potem zapłacić, więc 
Posejdon zesłał na miasto smoka. 

Siedziba Posejdona znajdowała się na środku 
morza wewnętrznego (Morze Śródziemne). Bóg 

miał tam wspaniały pałac otoczony 
przez nereidy, delfiny i inne dziwne 

stworzenia morskie. 

W ―Mitologii‖ Jana Parandowskiego jest on 

opisany jako błękitny z dachem zbudowanym 
z muszli, które w czasie tego oto 

naszego odpływu ukazują swe perły. Okna są 
z bursztynu, a ze ścian wyrastają kwiaty. 

Otacza go sad pełen drzew rodzących 
znakomite owoce, a także alg, korali, gąbek i 
rozmaitych innych stworzeń. 

Posejdon posiadał też rydwan, do którego 
zaprzęgał hippokampy. 

Posejdon wybrał sobie na żonę piękną 
jasnowłosą Amfitrytę, będącą jedną z Okeanid. 

Początkowo córka Okeanosa nie chciała się 
zgodzić, ale przysłany przez Posejdona 

sprytny delfin namówił ją do ślubu.  

 

Posejdon 

 

 

  

  

Przedstawienia i symbolika: 

- Przedstawiany z trójzębem, (który był 
jego atrybutem) na rydwanie ciągniętym 

przez trytony, w towarzystwie nereid 

- poświęcone mu zwierzęta to delfin i wół 
- jego świętym drzewem jest sosna. 

Atrybuty: 
- trójząb w prawej ręce 

Eos (gr. 

Ἠ

ώς

), grecka bogini jutrzenki 

 

 

 

Córka Hyperiona i Thei, 

siostra Selene i Heliosa, identyfikowana 
z rzymską Aurorą. 

Pojawiała się na niebie o świcie, przed 
Heliosem i po Selene.  

Otwierała wrota dnia i wyjeżdżała znad 
brzegów oceanu na lekkim rydwanie 

zaprzężonym w parę białych koni – Lamposa i 
Featona (Jasnego i Promiennego). Eos 

przedstawiana była jako bogini kochliwa i 
często uwodząca mężczyzn.  

Czterech z nich 
uprowadziła: Titonosa, Oriona, Kefalosa i Klei

tosa.  

Poślubiła Astrajosa, boga światła gwiazd z 

rodu Tytanów. Z ich związku przyszły na 
ś

wiat cztery 

wiatry: Boreasz, Zefir, Notos i Euros.  

Zakochana w Titonosie poprosiła Zeusa o dar 

nieśmiertelności dla niego. Zapomniała jednak 
prosić także o wieczną młodość dla ukochanego. 

Gdy stał się zupełnie niedołężny Zeus zamienił 
go w świerszcza. Z tego związku urodzili 

się Memnon i Emation. 

Selene (gr. ΣƂλήνη ‖Księżyc‖) – księżyc

 

 

Córka Hyperiona i Tei, siostra Heliosa i Eos. 

Przedstawienia i symbolika: 

- personifikacja księżyca 
- białolica, odziana w śnieżnobiałe szaty 

- przedstawiono zwykle jako młoda kobietę z 
sierpem księżyca 

Często motywem Selene i Endymiona zdobiono 
rzymskie sarkofagi. 

Co wieczór, gdy jej brat Helios kąpał swe 
rumaki, wyjeżdża na swym dwukonnym 

rydwanie i oświetla swym tajemniczym 
blaskiem Ziemię. 

Najsłynniejszy mit o Selene opowiada o jej 
miłości do pięknego 

pasterza Endymiona (gr. ἘνƁςμίων). Zeus 
zachwycony urodą młodzieńca dał mu wieczną 

młodość i wieczny sen. Selene ujrzała pewnej 
nocy Endymiona, śpiącego w grocie góry 

Latmos, w pobliżu Miletu, i go pokochała. 
Odtąd co noc zatrzymuje się nad ową grotą i 

patrzy na pasterza, czasem schodzi do niego i 
szepcze mu miłosne zaklęcia, lecz nie jest w 

stanie go obudzić. Według niektórych wersji 
mitu Selene sama wyprosiła u Zeusa wieczną 

młodość dla pasterza. Gromowładny spełnił jej 
ż

yczenie sprowadzając na Endymiona wieczny 

sen. 

 

Helios (gr. Ἥλιορ ‖Słońce‖) w wszystkowiedzący 
bóg słońca 

 

Syn Hyperiona iThei, brat Eos i Selene. Jest 
jednym z najstarszych bogów tej mitologii. 

Przedstawienia i symbolika: 

- piękny mężczyzna z głową w aureoli 

słonecznych promieni 
- objeżdżający świat na rydwanie i obdarzający 

go światłem i ciepłem 
- codziennie wyjeżdżał ze wschodniej części 

oceanu w ognistym rydwanie zaprzęgniętym 
w cztery białe rumaki nazywające się Ksand, 

Podarg, Ajton i Lampos. 

Atrybut: 

- słońce 

Na Rodos ok. 290 roku p.n.e. zbudowano na 

cześć Heliosa gigantyczny posąg wykonany 
z brązu nazywany kolosem rodyjskim. Posąg 

ten był uznawany za jeden z siedmiu cudów 
ś

wiata. 

Helios w związku z Klymene miał 
syna Faetona oraz trzy córki Heliady: Aigle, 

Faetuzę i Lampetię, a związku z nimfą Perseidą 
syna Ajetesa i Persesa oraz 

córki Kirke, Pazyfae i Kalipso.  

Helios, tak jak w dawnych czasach jego 

ojciec, Hyperion, wyruszał co rano swym 

rydwanem na drogę biegnącą w poprzek nieba. 
W nocy, zamknięty w olbrzymiej czaszy, 

powracał na drugą stronę nieba z nurtem 
olbrzymiej rzeki opływającej ziemię – 

Okeanosa. Helios miał cudowny pałac, cały ze 
złota, drogich kamieni i kości słoniowej. 

Bóg zasiadał na tronie, w promienistej koronie 
w otoczeniu Dni, Miesięcy, Lat i Stuleci. Bił od 

niego tak jasny blask, że nikt, nawet jego syn 
Faeton, nie mógł spojrzeć na jego oblicze aby 

nie stracić wzroku. 

Kiedyś Faeton wyprosił u ojca, aby pozwolił 

mu poprowadzić słoneczny rydwan. Kiedy 
jednak zboczył z drogi i zanadto zbliżył się do 

ziemi (wypalając Saharę w pustynię), Zeus 
zabił go piorunem, aby uchronić świat od 

pożaru. Od tamtej pory Helios miał 
nienawidzić Zeusa i szukać sposobów na jego 

obalenie.  

W czasie Tytanomachii Helios walczył po 

stronie Zeusa i jego braci, mimo zwycięstwa 
został jednak pokrzywdzony. W czasie 

gdy Zeus, Posejdon i Hades dzielili pomiędzy 
siebie władzę nad światem, Helios był zajęty 

swoją codzienną pracą na nieboskłonie, nie mógł 
więc wziąć udziału w podziale. Zezłoszczony 

zagroził swoją najczęstszą groźbą- że zejdzie z 
nieboskłonu i przestanie świecić bogom i 

ludziom. Zeus postanowił ulec i obiecał oddać 
Heliosowi po kawałku domeny każdego z 

trzech braci. Z nieba, domeny Zeusa, Helios 
wziął ekliptykę, czyli tor lotu słońca po niebie. Z 

podziemia, domeny Hadesa, wziął skałę, którą 
następnie wydźwignął z morza, domeny 

Posejdona. Razem z powstałą w ten sposób 
wyspą, Helios wynurzył nimfę Rhode, córkę 

Posejdona, w której Helios zakochał się bez 
pamięci. Na jej cześć wyspę nazwał Rodos, po 

czym spłodził z nimfą dzieci, które stały się 
protoplastami rodu królewskiego wyspy Rodos. 

  

Atlas 

 (gr. ἌƄλƀρ) – tytan 

 

Syn Japetosa i Okeanidy Azji, 
brat Prometeusza, Epimeteusza i Menojtiosa,  

tytan skazany przez Zeusa za udział 
w tytanomachii na dźwiganie sklepienia 

niebieskiego na barkach gdzieś na dalekim 
zachodzie. Ojciec wielu córek zwanych 

Atlantydami (Plejady, Hiady, Hesperydy) i, 
według Homera, nimfy Kalipso. 

Według innej wersji uchodził za 
pierwszego astronoma. 

Jedenasta praca Heraklesa w 
służbie Eurysteusza miała polegać na 

wykradnięciu jabłek z ogrodu Hesperyd, córek 
Atlasa, który brał udział w tym 

przedsięwzięciu. 

Przedstawienia i symbolika: 

- starzec dźwigający kulę ziemską na swoich 
barkach  

  

Najsłynniejsze wyobrażenia Atlasa w sztuce -

 metopa w świątyni Zeusa 
w Olimpii, 

Atlas Farnese

 - kopia 

w muzeum w Neapolu. 

  

Prometeusz 

  

Syn tytana Japetona, 

brat Atlasa i Epimeteusza, ojciecDeukaliona. 

Według jednego z mitów Prometeusz ulepił 

człowieka z gliny pomieszanej ze łzami. Duszę 
zaś dał mu z boskiego ognia, którego parę 

iskier ukradł z rydwanu boga Heliosa. 

Człowiek Prometeusza był o wiele słabszy od 

tytanów, był trzy razy niższy, jego ciało ledwo 
się trzymało na wątłych nogach, a kruche 

paznokcie pękały pod choćby najmniejszym 
ciężarem. Jedynie jego postać różniąca się od 

innych zwierząt, była niczym żywy obraz 
bogów. 

Widząc to, Prometeusz przemycił ogień dla 

ludzi w kawałku drewna, z pozoru wilgotnym, 
ale w środku suchym. Tytan uczynił to, mimo 

iż wiedział, że było to wbrew woli Zeusa, który 

uważał ogień za przywilej bogów. Potem 
Prometeusz nauczył ludzi przetapiać metale, 

gotować jedzenie, uprawiać rolę, kuć zbroje, 
budować domy, czytać, pisać i ujarzmiać siły 

przyrody. 

Zeusowi nie podobał się człowiek. Ciągle jeszcze 

mając w pamięci ostatnią walkę z gigantami, 
obawiał się wszystkiego, co pochodzi z ziemi. 

Władca bogów kazał więc przywiązać 
Prometeusza do skał Kaukazu. Codziennie o 

wschodzie Słońca przylatywał tam sęp i 
wyjadał Prometeuszowi wątrobę, która 

odrastała przez resztę dnia i w nocy. Męka 
Prometeusza miała trwać 30 000 lat, jednak 

skończyła się po około trzydziestu latach, 
gdy Herakles zabił sępa strzałą z łuku. 

Prometeusz, chcąc odegrać się na Zeusie, 
podczas narady bogów, na której miano 

postanowić raz na zawsze co w ofierze mają 
ludzie składać władcy bogów. Tytan ukrył 

najlepsze mięso ofiarne pod lichą skórą 
zwierzęcia, natomiast kości – pod tłuszcz. Dał 

to Zeusowi do wyboru jako ofiarę, która będzie 
mu zawsze składana w przyszłości. Bóg wybrał 

tłuszcz myśląc, ze pod nią znajduje sie 
najdelikatniejsze mięso, ale szybko zorientował 
się, że dokonał złego wyboru. 

 

 Prometeusz  

Zemsta Zeusa polegała na przekazaniu 

ludziom wszystkiego, co najgorsze. Z pomocą 
bogów na Olimpie stworzył on najpiękniejszą 

kobietę - Pandorę, która miał uwieść brata 
Prometeusza – Epimeteusza. Zeus wysyłając 

Pandorę na ziemię wręczył jej puszkę, której 
pod żadnym pozorem miała nie otwierać. Plan 

zakochania się Epimenteusza w Pandorze 
powiódł się doskonale: jeszcze tego samego 

dnia, co Pandora się pojawiła była żoną niezbyt 
rozumnego Epimenteusza. Gdy się pobrali, 

 Pandorę codziennie coraz bardziej kusiło, by 
otworzyć puszkę, aż w końcu pewnego dnia, 

gdy jej męża nie było w domu otworzyła 
tajemniczą puszkę. Wtedy w jednej chwili po 
ś

wiecie rozniosły się wszystkie plagi, jakie 

człowiek mógłby sobie wyobrazić: złe wiatry, 

smutki, troski, choroby, łzy, cierpienia, i inne 
straszliwe dzieci Erebu (Ciemności) 

i Nyks (Nocy). 

Na Ziemi znów zapanował klimat jak 

podczas Tytanomachii. Ciągle szalały wiatry i 
padał deszcz, aż w końcu wody napadało tyle, 
ż

e zatopiła cały świat: nastał całkowity mrok, 

a klimat taki trwał dziewięć dni i dziewięć 

nocy. Z potopu ocalał z ludzi tylko Deukalion, 
ze swoją żoną Pyrrą, która była córką Pandory, 

gdyż byli najuczciwszymi z ludzi. Gdy woda 
opadła nie było żywej duszy na Ziemi: wszyscy 

zginęli podczas powodzi. 

 

Wyratowała ich dopiero 
litościwa Gaja (Matka-Ziemia) i powiedziała 

im, żeby rozrzucali za siebie kamienie. Tak też 
zrobili i z kamienie wyrzuconych przez Pyrrę 

wyrastały kobiety, a Deukaliona mężczyźni. 
Wkrótce Pyrra urodziła dzieci, od których 

pochodzi większość rodów królewskich, a 
Deukalion wybudował pierwszą świątynię ku 

czci bogów. Po tych zdarzeniach nastała dla 
ludzi era herosów: okres, o którym opowiadają 

mity, czas wielkich wojowników i wypraw 
wojennych. 

  

Motyw Prometeusza w sztuce 

W sztuce postawa Prometeusza to symbol 
buntu przeciwko autorytetowi. 

Postawa prometejska – postawa nacechowana 
poświęceniem się jednostki dla dobra ogółu, dla 

idei. Taką postawę określa się 
mianem prometeizmu. 

Drugim pojęciem, które wiąże się z postawą 
Prometeusza, jest tzw. kompleks Prometeusza, 

czyli dążenie do poznania (w tym wypadku 
zdobycia ognia) bez względu na konsekwencje. 

nacechowana poświęceniem dobra ogółu, dla 
idei

 

Plejady  (gr. Πλειαδες)  

                             

 

 

 

Siedem córek Atlasa i okeanidy Plejone, 
siostry Hiad oraz Hyasa.Plejady były 

towarzyszkami Artemidy. Ścigane 
przez Oriona, zostały uratowane przez Zeusa, 

który przeniósł je na firmament w postaci 
gwiazd. 

  

Charyty (gr. ΧάπιƄƂρ 

Charites

, 

l.poj. Χάπιρ 

Charis

), 

rzymskie Gracje (łac. 

Gratiae

, l.poj. 

Gratia

) – 

boginie wdzięku, piękności i radości 

Lubiły zabawy, opiekowały się szczególnie 

piękną młodzieżą. Lubiły towarzystwo boga 
wina Dionizosa. 

Było ich 
trzy: Aglaja (‖Promienna‖), Eufrosyne (‖Rozu

mna‖) i Taleja (‖Kwitnąca‖). 

Według różnych mitów były 

córkami Zeusa i Hery lub Zeusa iEurynome al
bo Heliosa i Ajgle. 

 

Przedstawienia i symbolika: 

- ubrane w udrapowane szaty kobiety, w 

późniejszych przedstawieniach występowały 
nagie 

- trzymają się zwykle za ręce 

- Aglaia miała symbolizować splendor 

towarzyski, 
- Hegemona – kwitnące życie 
- Eufrozyna – wesołość towarzyską 

Ku ich czci obchodzono święto Charitezje. 

Rankiem ubierały Afrodytę i w razie potrzeby 
zawoziły ją na Olimp. Często towarzyszyły jej 

przez cały dzień. 

Charyta (Gracja) jest do dziś uosobieniem 

wdzięku i piękna. 

Atrybuty: 

- róża 
- mirt 

- instrumenty muzyczne, 
- jabłko lub flakonik z wonnym olejkiem, 

- czasem kłosy lub maki 

  

  

Afrodyta (gr. ἈƅποƁίƄη 

Aphrodite

) – bogini 

piękna, kwiatów, miłości, pożądania i płodności 

 

W mitologii rzymskiej odpowiedniczką 
Afrodyty była Wenus.  

Kwestia jej pochodzenia jest różnie 
przedstawiana w mitach. Według jednego z 

nich Afrodyta nie miała rodziców i pewnego 
dnia wyłoniła się z piany morskiej w 

pobliżu Cypru. 

Nieco inaczej przedstawiał to Hezjod, który 

w 

Teogonii

 pisał, że kiedy odcięte sierpem 

genitalia Uranosa (pokonanego przez 

Kronosa, 

gdy roztacza

ł

 si

ę

 nad Gaj

ą

 jak niebo 

nad ziemi

ą

) wpadły do morza w pobliżu Cypru, 

woda otoczyła je białą pianą, z której następnie 
wyłoniła się przepiękna Afrodyta. 

Pływała po morzu w muszli, zatrzymując się u 
brzegów Kytery, a potem Cypru. Druga z tych 

wysp stała się jej ulubionym miejscem. Na jej 
brzegu oczekiwały już na 

nią Charyty (Eufrosyne, Aglaja i Talia), które 
odtąd zawsze towarzyszyły jej i służyły. Cypr 

stał się głównym miejscem kultu bogini. 

Była żoną Hefajstosa, ale epizod 

z Aresem świadczy, że nie była zbyt wierna (z 
tego związku zrodzili 

się Dejmos, Fobos, Harmonia, Eros i Anteros). 
Hefajstos ukrył w łożu pułapkę z mocnej, lecz 

niezauważalnej, metalowej sieci i schwytał w 
nią Afrodytę z Aresem. 

W konkursie piękności między Herą, Ateną i 
Afrodytą, ta ostatnia 

obiecała Parysowi Helenę, 
ż

onę Menelaosa ze Sparty, za tytuł 

najpiękniejszej (

jab

ł

ko niezgody

), czym 

przyczyniła się do rozpętania wojny 

trojańskiej. W wojnie starała się 
sprzyjać Trojanom. 

Atrybuty: 

 

róża - atrybut Afrodyty 

 

mirt - atrybut Afrodyty 

- rydwan zaprzężony w gołębie 

- róża 
- mirt 

Czczona była zwłaszcza przez kobiety, które 
widziały w niej patronkę małżeństwa. Ze 

względu na jej związek z morzem była czczona 
przez żeglarzy i w miastach portowych. 

Czczona była zwłaszcza przez kobiety, które 
widziały w niej patronkę małżeństwa. Ze 

względu na jej związek z morzem była czczona 
przezżeglarzy i w miastach portowych. 

Czczona była zwłaszcza przez kobiety, które 

widziały w niej patronkę małżeństwa. Ze 
względu na jej związek z morzem była czczona 

przezżeglarzy i w miastach portowych. 

Czczona była zwłaszcza przez kobiety, które 
widziały w niej patronkę małżeństwa. Ze 

względu na jej związek z morzem była czczona 
przezżeglarzy i w miastach portowych. 

  

Ares (gr. Ἄρης) – bóg wojny 

 

Ares 

Syn Zeusa i Hery. Utożsamiany z Rzymskim 
Marsem.Nie przejawiał żadnych szczególnych 

zdolności, dlatego rodzice oddali go do 
wychowania jednemu z tytanów. Jego opiekun 

sam nic nie umiał i trenował boga jedynie w 
ć

wiczeniach fizycznych. Zaszczepiło to 

przekonanie u Aresa, że najwspanialszym z 
zajęć jest wojna. Po jakimś 

czasie Hefajstos wykuł dla niego włócznie, 
miecze i tarcze, po czym bóg wojny zszedł na 

ziemię. Nauczył tam ludzi prawdziwej walki. 

Ares nauczył ich okrucieństwa. Wcześniej 

konflikty kończyły się jedynie kilkoma 
siniakami i guzami. 

Przedstawienia i symbolika: 

- silny, młody mężczyzna – nagiego i bez brody. 

Rzadko spotykane są jego wizerunki z brodą i 
zbroją.  

Atrybuty: 

- symbolami Aresa są: w Grecji –

 miecz i tarcza,  
- jego zwierzętami są: pies, jastrząb, wilk i sęp 

  

 

Cechą charakterystyczną Aresa jest to, że 
kocha wojnę ―brudną―, niesprawiedliwą. Jest 

przeciwieństwem Ateny, która patronuje 
walce sprawiedliwej. Podczas bitwy morduje 

wojowników obydwu stron.Najlepszym 
przykładem jest wojna trojańska, gdzie stawał 

naprzemiennie po stronie Greków i Trojan. 
Podczas walki towarzyszą mu siostra Eris, 

oraz synowie: Fobos (Strach) i Dejmos (Lęk). 
Wiele walk stoczył z Ateną.  

Związek między Aresem i Afrodytą, był 
powszechnie znany na Olimpie. Żona 

Hefajstosa została przyłapana na zdradzie 
przez boga Heliosa, który doniósł o tym 

mężowi bogini. Wściekły kowal uplótł sieć, 
cienką, a jednocześnie bardzo wytrzymałą. 

Umieścił ją nad łożem Afrodyty i wkrótce 
kochankowie zostali schwytani. Z wielkim 

rozbawieniem przyglądali się Olimpijczycy 
spętanym bogom. W końcu, z woli Zeusa, 

uwolniono Afrodytę i Aresa. Bogini miłości po 
tym incydencie uciekła na Cypr, a patron 

wojny – do Tracji. Z ich związku narodzili 
się Eros, Anteros, Dejmos, Fobos i Harmonia. 

  

Hefajstos 

 (gr. Ἥυαιστος 

Hephaistos

) – bóg ognia, kowali i 

złotników 

 
Hefajstos był synem Zeusa i Hery. Opiekun 

rękodzielników. Pracował w kuźni, którą 
najczęściej umieszczano we wnętrzu 

wulkanu Etny. 

Dziełem Hefajstosa były zeusowe pioruny, 

tarcza i berło Zeusa, zbroja Achillesa, 
strzały Erosa. 

Hefajstos był kulawy, ponieważ kiedyś w 

gniewie Zeus zrzucił go z Olimpu na 
wyspę Lemnos i wówczas złamał nogę. Mąż 

pięknej i niewiernej Afrodyty. 

Zawsze, gdy unosił się dym, swą pracę miał 

zaczynać najpracowitszy z bogów. 

Zawsze, 

gdy unosił się dym, swą pracę miał zaczynać 

 

  

Hebe - personifikacja młodości 

 

Córka Hery i Zeusa. 

Pełniła na Olimpie funkcję podczaszego – 
nalewała bogom nektar i roznosiła ambrozję 

Zaprzęgała konie do rydwanu Hery. 

Została małżonką Heraklesa, gdy ten w końcu 

przybył do siedziby bogów.

 

się dym, swą 

 zaczynać 

najpracowitszy z bogów.

 

Persefona (gr. ΠƂπƃƂƅόνη 

Persephone

; 

także Kora - gr. Κόπη 

Kore

 ‖dziewczyna‖) – 

bogini kiełkującego ziarna, oraz świata 
podziemnego, była ucieleśnieniem ziemskiej 

płodności 

 

Była dzieworodną córką Demeter — a według 
późniejszych klasycznych mitów, była 

córkąDemeter i Zeusa zerwała zdradziecki 
kwiat Narcyza, została uprowadzona 

przez Hadesa.  

Bóg podstępnie poczęstował ją owocem 

granatu. Przez to stała się jego żoną i zarazem 
panią podziemnego świata zmarłych.  

Atrybuty: 
- kłosy 

- maki 
- narcyzy 

- owoc granatu 

Persefona w podziemiach spędzała tylko zimę. 

Wywoływało to smutek Demeter, która z tego 
powodu zsyłała na świat chłód. Na wiosnę, 

kiedy Persefona powracała do matki świat 
pokrywał się kwiatami. Jesienią Demeter 

zaczynała odczuwać smutek wiedząc o 
przyszłym rozstaniu z córką, co powodowało 

obumieranie całej natury. W ten 

sposób starożytni Grecy wyjaśniali sobie 
następstwo pór roku. 

W mitologii rzymskiej utożsamiana 
z Prozerpiną.  

  

  

Apollo 

 (gr. Ἀπόλλων 

Apollon

, zwany 

też ſοῖβορ 

Phoibos

 ‖Jaśniejący‖) bóg piękna 

 

Praksyteles, Apollo Sauroktonos (zabijający 
jaszczurkę), ok 500 r. p.n.e. (Luwr, Paryż) 

Także bód światła, życia, śmierci, muzyki, 
wróżb, prawdy, prawa, porządku, patrona 

sztuki i poezji, przewodnika muz.  

Syn Zeusa i Latony (Leto). Urodził się na 

wyspie Delos. Był bliźniaczym 
bratem Artemidy.  

W rzeczywistości bóstwo o szerokich, często 
sprzecznych, kompetencjach. Pierwotnie, 

androgyniczny (śladem tego bliźniacza para 
Apollo-Artemida), bóg gwałtownej śmierci – 

Grecy wywodzili jego imię 
od ἀπόλλςμι (

apollymi

) ―niszczę, zabijam‖, ale 

 też od ―jabłko‖ (symbol – źródło wiedzy). 

Bóg jednocześnie solarny i chtoniczny. 

Zabijając węża-smoka Pytona, strzegącego 
bramy do tajemnej wiedzy ukrytej pod ziemią, 

przejmuje władzę nad wyrocznią w Delfach 
(gr. 

delfys

 ‖macica‖). 

 

wawrzyn szlachetny 

Atrybuty: 

- łuk i lira 
- wawrzyn szlachetny  

  

Artemida (gr. ἌπƄƂμιρ 

Artemis

, 

dopełniacz ἈπƄέμιƁορ 

Artemidos

, także 

Cynthia

) 

– bogini łowów 

 

Zsyłała także nagłą śmierć na kobiety w połogu. 
Należała do grona 12 bogów olimpijskich.  

Była córką Zeusa i Latony (

Leto

), siostrą 

bliźniaczką Apolla. Bogini – wieczna dziewica, 

odpowiedzialna za nagłą śmierć, nie wybaczała 
zniewagi (razem z Apollinem wymordowała 

dzieci Niobe w obronie honoru matki, a 
myśliwego Akteona, który oglądał ją w kąpieli, 

zamieniła w jelenia, po czym rozszarpały go 
własne psy). 

Była patronką myśliwych oraz opiekowała 
się Amazonkami. Jedną z prac Heraklesa było 

schwytanie jej łani. 

Utożsamiana z rzymską boginią Dianą, oraz 

boginią księżyca i śmierci Hekate, pochodzącą z 
Azji Mniejszej. Jej ulubionym napojem była 

woda źródlana, którą ceniła wyżej niż 
ambrozję.  

  

Przedstawienia i symbolika: 

- z jeleniami, lub w lesie 

Atrybuty: 

- łuk i strzały 
- ulubionym zwierzęciem – łania 

  

Hermes (gr. Ἑρμῆς) Bóg wędrowców, złodziei i 

podróżujących 

 

 

 

Jest jednym z 12 bogów olimpijskich.  

Posłaniec boży. Patron wędrowców, złodziei, 

handlu, kupców, oraz posłańców. 

Syn Zeusa i Tytanki Mai, jest bratem 

Dionizosa, Hefajstosa, Ateny, Afrodyty, 
Apolla, Artemidy i innych. 

Hymn homerowy do Hermesa opowiada, że 
jako niemowlę ukradł Apollinowi stado krów, 

sprytnie myląc ślady. Następnie podarował 
bratu lirę z jelit cielęcych i skorupy żółwia, 

czym złagodził gniew Apollina. W zamian 
otrzymał jako oznakę władzy laskę herolda, 

zwaną kaduceuszem (kerykejonem), oplecioną 
dwoma wężami, uśmierzającą spory i kłótnie. 

 

Na początku swojego pobytu na Olimpie okradł 
większość bogów. Został stamtąd wypędzony, 
ale bogom zaczęło go brakować, ponieważ miał 

w sobie tyle młodości i wdzięku, 
ż

e Olimp zdawał się być bez niego pusty i 

smutny. Dzięki decyzji Zeusa powrócił 
na Olimp. 

Odprowadzał zmarłych do Hadesu, zsyłał 
ludziom marzenia senne. Był wysłańcem i 

ambasadorem Zeusa, posłańcem i gońcem 
bogów z Olimpu. 

Atrybutami Hermesa są:  
- kaduceusz 

- podróżny kapelusz ze skrzydłami - petasos 
- sandały ze skrzydłami, dzięki którym 

przemieszczał się z miejsca na miejsce 

Z Afrodytą miał dziecko o 

imieniu Hermafrodyt. 

Z inną kobietą – nimfą rzeczną, spłodził Pana - 

dziwne stworzenie, o owłosionej skórze, koźlich 
nogach i rogach, capiej bródce i szpiczastych 

uszach. Jednak według niektórych podań ojcem 
Pana był Zeus. 

Hermesowi przypisywano także wynalezienie 
pisma i liczb, ćwiczeń gimnastycznych (był 

więc również bóstwem opiekuńczym palestry). 
Jako że był patronem podróżnych, stawiano 

mu przy drogach pomniki zwane hermami, tj. 
słupy zwieńczone rzeźbą przedstawiającą głowę 

Hermesa. 

Rzymianie utożsamiali go z Merkurym. 

  

Morfeusz (gr. Μορυεύς 

Morpheus

) – bóg marzeń 

sennych. 

 

  

Postać o wielkiej mądrości. 

Jego ojcem był Hypnos, bóg snu, 
wujem Tanatos, bóg śmierci, posłaniec Hadesu, 

zaś braćmi - Ikelos (Fobetor) oraz Fantasos. 

Morfeusz miał zdolność przybierania dowolnej 

postaci i ukazywania się w snach jako osoba 
ukochana. 

Postać Morfeusza pojawia się 
w 

Metamorfozach

 Owidiusza. 

Hermafrodyt, Hermafrodyta (gr. ἙπμƀƅπόƁιƄορ 

Hermaphroditos

) - dwupłciowe bóstwo 

związane z bliżej nieznanym obrzędem 
weselnym 

 

  

Hermafrodyt Według ‖Przemian‖ Owidiusza 
Hermafrodyt był pięknym i nieśmiałym 

młodzieńcem – synem Hermesa i Afrodyty, w 
którym zakochała się bez 

wzajemności nimfa Salmakis. Wpadł w jej 
objęcia podczas kąpieli. Opierał jej się, więc 

Salmakis poprosiła bogów, aby połączyli ich na 
zawsze. I tak bogowie uczynili z obojga jedno 

ciało o cechach obu płci. 

Kult Hermafrodyty znany był przede 

wszystkim na Rodos, a od początku IV w. p.n.e. 
jest także poświadczony w Attyce. Temat 

Hermafrodyty często podejmowany był przez 
sztukę hellenistyczną (zbiory 

w Luwrze, Rzymie).