background image

9. Opisz zjawisko napięcia powierzchniowego i 
włoskowatości. Przykłady na występowanie tych 
zjawisk w przyrodzie . 
Napięcie powierzchniowe – zjawisko fizyczne 
występujące na styku powierzchni cieczy z ciałem 
stałym, gazowym lub inną cieczą. Polega na 
powstaniu dodatkowych sił działających na 
powierzchnię cieczy i powodujących zmianę tej 
powierzchni. Zjawisko to ma swoje źrodło w siłach 
przyciągania pomiędzy molekułami cieczy(!)
Występuje ono zawsze na granicy faz 
termodynamicznych, dlatego zwane jest też 
napięciem międzyfazowym. Jest to naturalna 
skłonnośd powierzchni do kurczenia się 
spowodowana siłami wciągającymi cząsteczki 
powierzchniowe do wnętrza. W wyniku działania 
napięcia powierzchniowego, wszędzie, gdzie 
powierzchnia jest zakrzywiona, ciśnienie po 
stronie 
wklęsłości jest większe niż po stronie wypukłości. 
Ilościowo napięcie powierzchniowe (γ) rowne jest 
stosunkowi pracy (potrzebnej do powiększenia 
powierzchni o 1 m2) do zmiany powierzchni. 
Jednostka γ to dżul na metr kwadratowy. 
Przykładem występowania tych sił w przyrodzie 
jest tego jego Mośd, taki mały robaczek, co zasuwa 

background image

po tafli wody np. jeziora(Topik). Gdy ciecz jest w 
naczyniu, w pobliżu ścianek oprocz siły spojności 
między molekułami cieczy występują jeszcze siły 
przylegania, czyli siły oddziaływania występujące 
między cząsteczkami cieczy i cząsteczkami ciała 
stałego (ścianek naczynia). Jeżeli siły spojności są 
większe niż siły przylegania to powstaje menisk 
wypukły (przykład – rtęd), jeżeli siły przylegania są 
większe niż siły spojności to powstaje menisk 
wklęsły (woda w szklance). 
Zjawisko włoskowatości – zachodzi wyłącznie w 
kapilarach (mała rurka, tak mała, że ciecz w niej 
jest całkowicie w polu oddziaływania sił 
przylegania). Wytwarzane jest ciśnienie 
powierzchniowe, ktore unosi ciecz powyżej 
poziomy cieczy swobodnej na zewnątrz. Sytuacja 
może byd odwrotna, np. kiedy kapilar 
posmarowany jest tłuszczem – wtedy siły 
spojności są większe niż siły przylegania. 
Występowanie zjawiska włoskowatości tłumaczy 
higroskopijnośd ciał. Substancje te składają się z 
mikroskopijnych naczyo. Kiedy np. włożymy cześd 
kartki do wody, to i tak zamoczy się ona także 
trochę nad powierzchnią wody, ponieważ papier 
jest higroskopijny. 
 

background image