PEDAGOGIKA RESOCJALIZACYJNA EGZAMIN 

Trzy koncepcje socjalizacji: 
 
1.Nieograniczona determinacja przyczynowo skutkowa, dziecko jest bezradne wobec otoczenia 
środowiskowego 
2.Ograniczona determinacja, szkoła podstawowa, okres dojrzewania  
3.Determinacja funkcjonalna, powinna odbywać się w dorosłym okresie życia. 
 
Resocjalizacja wtórna socjalizacja, wpływy socjalizacyjne spowodowały, ze pierwotna socjalizacja 
doprowadziła do zachowań negatywnych. Zmiana kierunku socjalizacji z negatywnej na pozytywną. 
Zgodnie z etymologią słowa resocjalizacja będzie oznaczać proces przekształcania własnej 
osobowości z negatywnej na pozytywną. ((Włączenie do życia społecznego kogoś, kto przez jakiś czas 
był pozbawiony możliwości uczestniczenia w nim, podejmowanie działań pedagogicznych i prawnych 
zmierzających do takiego ukształtowania i utrwalenia postawy skazanego (np. przestrzegania 
porządku prawnego, poczucia odpowiedzialności), aby po okresie pozbawienia wolności powrócił do 
życia społecznego.)) 
 
Środowiskowe przyczyny zaburzeń w procesie przystosowania społecznego: 
brak bezpiecznego wzorca przywiązania 
wychowanie skrajnie rygorystyczne lub liberalne 
brak konsekwencji wychowawczej rodziców 
niedostosowanie stylu wychowania do indywidualnych cech dziecka 
 
Przystosowanie jest procesem wymiany informacji i energii między organizmem a otoczeniem. Na 
ten proces składają się zachowania o charakterze akomodacyjnym i asymilacyjnym. Im bardziej rosną 
tendencje akomodacyjne tym bardziej maleją asymilacyjne i odrotnie. 
 
Indywidualizacja oddziaływań resocjalizacyjnych: 
cele oddziaływań resocjalizacyjnych 
przymus zewnętrzny a prawo wychowanka do wolności, kształtowanie motywacji wychowanka do 
zmian przez pracę nad jego struktura potrzeb 
dostosowanie metod odziaływań do indywidualnych potrzeb wychowanka 
proces resocjalizacji, który jest ukierunkowany na usprawnianie struktur poznawczych by przejęły 
kontrole nad mechanizmami emocjonalno-popędowymi 
 
Cele oddziaływań resocjalizacyjnych: 

 
Podstawowym celem oddziaływań resocjalizacyjnych jest przywrócenie jednostki wykolejonej 
społecznie do pełnego i prawidłowego funkcjonowania w strukturach społecznych. Do celów 
resocjalizacji możemy też zaliczyć uzupełnienie braków edukacyjnych wychowanków. 
uspołecznienie: zachowanie interesów grupy społecznej, uspołecznienie wyraża się poprzez 
eliminowanie egoizmu (interes społeczeństwa) 
swobodny rozwój osobowości  manifestujący się aktywnością twórczą oraz zanikaniem dewiacji 
rozwojowej (interes jednostki) 
 
 
 
 
 
 
 

Problem przymusu i wolności w wychowaniu resocjalizacyjnym 
 
Wolność jest wartością dla człowieka. W sytuacjach kiedy:  
sądy kierują człowieka do jednostek resocjalizacyjnych 
zła sytuacja materialna zmusza do korzystania z pomocy  
osoba czuje że ma ograniczona wolność. Nie chce i nie wybiera tego, jest przymuszana do takich 
zachowań. Trudno pracować z takimi osobami ponieważ pojawia się u nich mechanizm reaktancji tzn. 
tendencja do stosowania technik obronnych, gdy czuje się że zagrożona jest wolność.  
Jak uczyć samodzielności w placówce odbierającej wolność?  Wyzwanie pedagoga polega na tym aby 
znaleźć taka rzeczywistość która umożliwia realizacje celów wychowawczych, by nauczyć ich poczucia 
odpowiedzialności. Rozumianego jako odpowiedzialność za konsekwencje swoich czynów, w 
przyszłości ale i za te w przeszłości.  Odpowiedzialność pozwala połączyć i zachować równowagę 
pomiędzy przymusem i wolnością. 
 
 
Na czym polega proces resocjalizacji? 
 
Proces resocjalizacji polega na usprawnianiu struktur poznawczych by przejęły kontrolę nad 
mechanizmami emocjonalno-popędowymi czyli by wychowanek inaczej postrzegał , interpretował i 
odczuwał. 
 
 
Rola wychowawcy w kształtowaniu motywacji wychowanka do zmian 
 
Istotą wychowania sa interakcje, które zachodzą pomiędzy wychowawcą, a wychowankiem. 
Charakterystyczną cechą interakcji sa konflikty między wychowankiem a wychowawcą. Zasadniczo 
cały proces wychowania głównie opiera się na ciągłych konfliktach, stawianiu wychowanka w 
sytuacjach problematycznych, rozwiązywaniu przez niego konfliktów/problemów. Wychowawca jest 
osobą inspirującą, wspomagającą wychowanka w procesie zmian zachodzących w jego osobowości. 
 
Wskaźnik pozytywnych zmian w osobowości wychowanka 
 
zaspokajanie potrzeb zgodnie z normami społecznymi 
ograniczanie egoizmu 
efektywne funkcjonowanie w rolach społecznych 
postawa prospołeczna 
umiejętność osiągania stanu homeostazy 
uznanie zasady wzajemności 
umiejętność uzgadniania własnego interesu z punktem widzenia innych ludzi, uwzględnienie jego 
potrzeb, uczuć i poglądów we własnych wyborach 
rozwój poczucia odpowiedzialności 
samorozwój, autoresocjalizacja, samorealizacja 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Procesy homeostazy 
 
Homoestaza- w sensie psychospołecznym dążenie i równoważenie stanu psychofizycznego jednostki 
poprzez wymianę informacji jednostki ze społeczeństwem.  
 
Asymilacja-dążenie jednostki do podkreślania własnej indywidualności, niepowtarzalności i 
oryginalności 
 
Akomodacja-dążenie jednostki do jednoczenia się ze światem poprzez przejmowanie norm, zasad, 
reguł rządzących światem.  
 
Homoestaza jest możliwa jeśli jednostka potrafi pogodzić asymilację z akomodacją. Możliwe jest to 
tylko dzięki działalności twórczej jednostki. 
 
 
Warunki jakie musza być spełnione by możliwe były zmiany w osobowości wychowanka 
 
usprwnianie funkcji orientacyjno-intelektualnych u wychowanka 
dostrzeżenie przez wychowanka własnej podmiotowości i dzięki temu podmiotowości innych , 
uznanie że każdy człowiek jest wartością 
dostrzeżenie i wyeksperymentowanie przez wychowanka nowych alternatywnych zachowań, które 
umożliwiają realizację własnych celów życiowych  w bardziej efektywny sposób 
nabycie umiejętności konstruktywnego rozwiązywania konfliktów wewnętrznych 
ujawnienie, usprawnienie i opieranie się na mocnych stronach wychowanka 
nabywanie kompetencji społecznych 
kształtowanie umiejętności antycypacyjnych, kształtowanie dalekiej perspektywy życiowej 
  
 
 
 
 
Niedostosowanie społeczne, nieprzystosowanie społeczne 
 
Niedostosowanie społeczne jest to zaburzenie charakterologiczne o niejednolitych objawach, 
spowodowane niekorzystnymi zewnętrznymi lub wewnętrznymi warunkami rozwoju, a wyróżniające 
się wzmożonymi i długotrwałymi trudnościami w dostosowaniu  się do normalnych warunków 
społecznych i realizacji zadań życiowych danej jednostki . Osoby niedostosowane społecznie to takie 
które nie sa zdolne do pełnienia ról społecznych wskutek niedostatków dyspozycji wykonawczych. 
Niedostosowanie obejmuje szeroki zakres problemów związanych z przystosowaniem człowieka do 
warunków środowiskowych 
 
Nieprzystosowanie społeczne to odmiana rozwoju społecznego powodująca złe skutki dla jednostki i 
społeczeństwa, brak podatności dzieci i młodzieży na normalne metody wychowania, rozbieżność 
między systemem norm i wartości uznawanych przez jednostkę i grupę do której przynależą, zespół 
zachowań świadczących o nieprzestrzeganiu przez jednostkę pewnych podstawowych zasad 
postępowania. Nieprzystosowanie społeczne sprowadza się do zaburzeń, czyi odchyleń od 
normalnego rozwoju. Oznacza łagodniejsze formy zaburzeń, które zdarzają się większości ludzi w 
pewnych okresach życia i pewnych sytuacjach. 
 
 
 
 

Cechy wspólne jednostek niedostosowanych społecznie 
 
niezgodność zachowań z wartościami i normami uznanymi społecznie 
nieumiejętność i niemożność rozwiązywania i radzenia sobie w sytuacjach trudnych 
wykazywanie się podstawami społecznymi i dyssocjalnymi 
nie potrafią być obiektywne w ocenie swojej osoby i innych ludzi, co wynika z wadliwie 
funkcjonującej samoświadomości i samowiedzy 
zaburzenia  w rozwoju sfery emocjonalno-popędowej osobowości 
 
Typologia nieprzystosowania społecznego wg Czapówa 
 

a)  Zwichnięta socjalizacja-prowadzi do manifestowania nieprzystosowania społecznego w 

różnych formach. Czynnikiem warunkującym i dominującym są niedostatki w zakresie 
socjalizacji dziecka, czyli nieodpowiednia opieka rodzicielska lub jej brak 

b)  Demoralizacja-pojawia się gdy dziecko prawidłowo zsocjalizowane dostaje się pod wpływy 

innej obyczajowości i kultury niż ta w jakiej było wychowane. Jednostka nie potrafi w pełni 
dostosować się do nowych obyczajów. 

c)  Socjalizacja podkulturowa- jest odmiana nieprzystosowania społecznego z uwagi na związek 

jednostki z wartościami i normami podkultury pozostającej w opozycji do kultury szerszej 
zbiorowości społecznej. Socjalizacja przebiega prawidłowo tylko z punktu widzenia 
poprawności funkcjonowania mechanizmów psychologicznych. Popada ona jednak w konflikt 
z normami ogólnospołecznymi z powodu identyfikacji z własna podstawową grupą 
respektująca nory  podkulturowe, chuligańskie.  

 
Resocjalizacja przez twórczość 
 
 
 
Kryteria dobrego i złego przystosowania 
 
W ramach kryteriów zewnętrznych  powinno uwzględnić się: 
dążenie dziecka do kontaktów społecznych 
uznanie społeczne osiągnięte w grupie 
przejawy zachowań społecznych i aspołecznych 
przestrzeganie podstawowych norm społecznych 
W ramach kryteriów wewnętrznych powinno uwzględnić się: 
zadowolenie z kontaktów społecznych w grupie 
zdolność do rozumienia przeżyć jej członków 
znajomość i akceptację własnej pozycji społecznej w grupie