35
NA RYNKU AV
Radioelektronik Audio-HiFi-Video 2/2003
Wraz z rozwojem
kina domowego
rynek odtwarzaczy
p³yt CD przejmuj¹
odtwarzacze p³yt DVD.
Mimo to klasyczne
odtwarzacze p³yt CD
i ostatnio SACD
(Super Audio CD)
maj¹ zagorza³ych
zwolenników.
ODTWARZACZE
P£YT CD I SACD
O
dtwarzacz p³yt
CD ma w ofercie
ka¿dy z szanuj¹-
cych siê produ-
centów sprzêtu
graj¹cego. Jed-
nak znalezienie
siê odtwarzacza
w katalogu nie oznacza automatycznie, ¿e
znajdziemy go na pó³ce sklepowej. Choæ
w aktualnym katalogu np. firmy Philips mo¿-
na znaleæ kilka odtwarzaczy, to w prakty-
ce kupiæ ich nie mo¿na. Mamy za to obfitoæ
odtwarzaczy p³yt DVD, które oprócz p³yt
DVD-Video mog¹ odtwarzaæ m.in. p³yty CD,
CD-R, CD-RW. Jednak konwencjonalne
odtwarzacze nadal maj¹ swoich zagorza³ych
zwolenników i do nich w³anie jest adreso-
wana czêæ aktualnej, choæ nieco zubo¿o-
nej, oferty.
Jak widaæ z za³¹czonego zestawienia nie
ma w niej wyrobów takich firm jak JVC,
Grundig czy wspomniany ju¿ Philips. Nawet
Sony oferuje na rynku polskim tylko trzy
konwencjonalne odtwarzacze (w tym jedn¹
zmieniarkê), ale za to cztery odtwarzacze
p³yt SACD czytaj¹ce zarówno p³yty CD jak
i CD-R. Podobnie aktualna propozycja firmy
Pioneer to a¿ siedem modeli zmieniarek
i tylko jeden typowy odtwarzacz CD PD-
S707 pochodz¹cy z górnej pó³ki cenowej
(1770 z³).
Zreszt¹ ceny prawie wszystkich odtwarzaczy
CD s¹ stosunkowo wysokie. W zestawieniu
tylko szeæ odtwarzaczy ma cenê ni¿sz¹
od 1000 z³, przy czym po³owa wszystkich wy-
mienionych odtwarzaczy to zmieniarki.
Format SACD
Format SACD zosta³ opracowany jako alter-
natywa dla tradycyjnej p³yty CD nagrywanej
w formacie PCM (modulacja szerokoci im-
pulsu) z rozdzielczoci¹ 16 bitów i czêsto-
tliwoci¹ próbkowania 44,1 kHz. Podsta-
wowymi wadami p³yty CD jest mo¿liwoæ re-
produkcji tylko 65536 poziomów g³onoci
oraz maksymalna czêstotliwoæ zapisu rów-
na 22,05 kHz (po³owa czêstotliwoci prób-
kowania). To ograniczenie liczby poziomów
oraz brak teoretycznie nies³yszalnych har-
monicznych powoduje, ¿e jakoæ dwiêku
z p³yty CD jest dla osób o wra¿liwym s³uchu
muzycznym nie do zaakceptowania. W pro-
cesie produkcji p³yty SACD sygna³ analogo-
wy jest przekszta³cany na strumieñ danych
cyfrowych tj. kolejno rejestrowanych zer lub
jedynek. Przy czym szybkoæ rejestracji
(próbkowanie) wynosi 2,8224 MHz, a pasmo
przenoszenia daleko wykracza poza 100
kHz. Do odtwarzania sygna³ów zapisanych
na p³ytach SACD producenci oferuj¹ specjal-
ne g³oniki, choæ na tradycyjnym sprzêcie
(wzmacniacz stereofoniczny, kolumny) p³y-
ta SACD brzmi du¿o lepiej ni¿ konwencjo-
nalna CD.
Aktualnie produkowane p³yty SACD s¹ ju¿
w ogromnej wiêkszoci dwuwarstwowe,
dziêki czemu mog¹ byæ odtwarzane na zwy-
k³ych odtwarzaczach CD (spe³niony waru-
nek kompatybilnoci, co nie wystêpuje
w przypadku p³yty DVD Audio).
Stosowana przy produkcji p³yt SACD tech-
nika konwersji DSD (Direct Stream Digital)
zosta³a niedawno wykorzystana przy pro-
dukcji nowych tzw. remasterowanych p³yt
CD. Znana wytwórnia p³ytowa ABKCO Re-
cords wypuci³a na rynek 22 na nowo zre-
masterowane p³yty CD z pierwszymi na-
graniami zespo³u The Rolling Stones. O wy-
j¹tkowej jakoci dwiêku tych nowych p³yt
CD zachowuj¹cych wszystkie niuanse ory-
ginalnych, analogowych tam matek (licz¹-
cych dzi ponad 40 lat, a których jakoæ
niestety stale ulega pogorszeniu) wypowia-
daj¹ siê z entuzjazmem nawet sami wyko-
nawcy.
Funkcja czytania p³yty HDCD
Nowoci wród odtwarzaczy jest niewiele i to
nawet w ofercie odtwarzaczy SACD. Warto
natomiast zasygnalizowaæ pojawienie siê
w niektórych odtwarzaczach funkcji czytania
p³yt HDCD (High Definition Compatible Di-
gital), czyli p³yt nagranych z wiêksz¹ w po-
równaniu z tradycyjnymi p³ytami CD, roz-
dzielczoci¹, dynamik¹ i wiernoci¹ takie
p³yty mo¿na, choæ rzadko, spotkaæ w skle-
pach z p³ytami. Obecnoæ p³yty HDCD w na-
pêdzie odtwarzacza jest wykrywana auto-
matycznie i sygnalizowana. Ponadto precy-
zyjne filtry cyfrowe uk³adów HDCD popra-
wiaj¹ jakoæ tradycyjnych p³yt nagranych
z rozdzielczoci¹ 16 bitów. Jak dot¹d funk-
cjê HDCD ma niewiele odtwarzaczy (Har-
man Kardon, NAD).
Odzyskiwanie utraconych
bitów
Inni producenci staraj¹ siê poprawiæ jakoæ
odtwarzania p³yt 16-bitowych wykorzystuj¹c
fakt, ¿e wiele wytwórni p³ytowych u¿ywa
20-bitowego sprzêtu nagrywaj¹cego. Choæ
p³yta opuszczaj¹ca wytwórniê jest nagrana
w formacie 16 bitów, to zawiera jednak infor-
macje umo¿liwiaj¹ce odtworzenie z niej
czêci utraconych, zdawa³o by siê bezpow-
rotnie, danych. Technikê PRO-Bit (Precise
Reproduction of Original Bits) s³u¿¹c¹ do
odzyskania utraconych informacji stosuje
m.in. firma Yamaha w odtwarzaczu CDX-
596.
Odtwarzacz p³yt CD SL-PS7 firmy Technics
Odtwarzacz p³yt CD Pioneer PD-S707
37
Radioelektronik Audio-HiFi-Video 2/2003
Takie same mo¿liwoci wydzielania przebie-
gu analogowego z 16-bitowych sygna³ów
z rozdzielczoci¹ 20 bitów ma procesor
Alpha stosowany przez firmê Denon, wspó³-
pracuj¹cy z zaawansowanym, 20-bitowym
przetwornikiem cyfrowo-analogowym LAMB-
DA S.L.C. (Super Linear Converter). Proce-
sor Alpha wykorzystuj¹c operacjê matema-
tyczn¹ interpolowania, wytwarza sygna³,
który jest bardzo zbli¿ony do oryginalnego
sygna³u analogowego. Przetwornik S.L.C.
jest konfiguracj¹ dwóch przetworników
c/a, przez które przechodz¹ dwa strumienie
danych cyfrowych. W takiej konfiguracji nie
wystêpuje operacja zwrotu bitu MSB (bitu
najbardziej znacz¹cego), która powoduje
powstanie odkszta³ceñ sygna³u zwi¹zanych
z jego przejciem przez zero. Nawet gdy
przebieg wejciowy jest odkszta³cony przy
dodawaniu obu sygna³ów nastêpuje ure-
dnienie amplitudy odkszta³cenia, zmniej-
szaj¹c j¹ dwukrotnie.
Inni producenci nie pozostaj¹ w tyle. Firma
Pioneer montuje w sztandarowym odtwarza-
czu PD-S707 uk³ady systemu Hi-bit Lega-
to Link S dodatkowo zwiêkszaj¹cy dyna-
mikê do ponad 120 dB i zmniejszaj¹cy szum
kwantyzacji. Nowsza wersja tego systemu
nazwana Hi-bit Legato Link Conversion
S ma ponadto wbudowany uk³ad syntezy
harmonicznych. Pasmo odtwarzanych czê-
stotliwoci jest poszerzone do 50 kHz i za-
wiera sygna³y znajduj¹ce siê poza s³yszal-
nym zakresem, które usuniêto w procesie
produkcji p³yty CD.
W odtwarzaczach CD wykorzystuje siê te¿
rozwi¹zania techniczne opracowane specjal-
nie dla techniki DVD-Audio. W odtwarzaczu
Technics SL-PS7 zastosowano nowy, opra-
cowany dla potrzeb techniki DVD-Audio
przetwornik 24-bitowy o du¿ej czêstotliwo-
ci próbkowania wspó³pracuj¹cy z uk³adem
funkcji Digital re-master processing, monto-
wanym tak¿e w odtwarzaczach DVD-Au-
dio/DVD-Video firmy Technics/Panasonic.
Dziêki zastosowaniu 24-bitowego przetwa-
rzania i dwukrotnego nadpróbkowania po-
szerzono pasmo odtwarzania odtwarzacza
SL-PS7 do 40 kHz.
Podzespo³y
Na poprawê parametrów odtwarzanego
dwiêku maj¹ te¿ wp³yw podzespo³y. Na
przyk³ad w odtwarzaczach CD firmy Tech-
nics/Panasonic, zastosowano nowy transfor-
mator TUI (Triangle Touch U&I). Transforma-
tor ten charakteryzuje siê mniejsz¹ o 50%
w porównaniu z tradycyjnymi transformato-
rami z rdzeniami EI up³ywnoci¹ strumienia
magnetycznego, dziêki czemu sprawnoæ
jego jest wiêksza przy jednoczenie mniej-
szych zak³óceniach przenikaj¹cych ze stop-
nia zasilacza do innych uk³adów odtwarza-
cza. Podobne zadanie spe³nia w odtwarza-
czu uk³ad wirtualnej baterii.
Na poprawê jakoci dwiêku maj¹ te¿ wp³yw
wzmacniacze operacyjne o du¿ej szybkoci
zmian napiêciu na wyjcia i ma³ych znie-
kszta³ceniach oraz szumach, specjalne kon-
densatory TA-KEH, chassis THCB o kon-
strukcji hybrydowej i antywibracyjna, hybry-
dowa, odlewana p³yta czo³owa THDP.
Funkcje
Poszczególne odtwarzacze nie ró¿ni¹ siê
znacznie funkcjami. Wszystkie mog¹ po-
wtarzaæ poszczególne utwory i ca³e p³yty,
mog¹ te¿ odtwarzaæ w kolejnoci zapro-
gramowanej lub losowej. Przegrywanie
z p³yty CD na magnetofon kasetowy
usprawniaj¹ funkcje edycyjne takie jak np.
we wspomnianym ju¿ SL-PS7: Edit Guide
(przewodnik edycyjny), Time Fade (stop-
niowe zmniejszanie poziomu sygna³u na
koñcu nagrania), Peak Level Search (wy-
szukiwanie partii utworu o najwiêkszym po-
ziomie sygna³u w celu odpowiedniego usta-
wienia poziomu nagrania) oraz synchro-
niczne nagrywanie. Przydatna te¿ (przy
kopiowaniu) jest funkcja Auto Cue do za-
Odtwarzacz p³yt CD DX-7333 firmy Onkyo.
Piêciop³ytowa zmieniarka FL 8380 firmy Harman Kardon
Wielokana³owy odtwarzacz Super Audio CD SCD-XA777ES firmy Sony
trzymania odtwarzania na pierwszym dwiê-
ku wybranego utworu, a tak¿e stosowana
w zmieniarkach firmy Yamaha funkcja Scan
polegaj¹ca na kolejnym kilkusekundowym
ods³uchu ka¿dego utworu nagranego na
p³ycie.
Z innych u¿ytecznych funkcji spotykanych
w odtwarzaczach CD warto wymieniæ: bez-
poredni dostêp do poszczególnych utwo-
rów z p³yty czo³owej a nie tylko z klawiatu-
ry pilota, tzw. kalendarz muzyczny (wywie-
tlanie kolejnych numerów utworów nagra-
nych na p³ycie), CD-tekst (wywietlanie ty-
tu³u p³yty, nazwy lub nazwiska wykonawcy
oraz tytu³u odtwarzanego utworu).
Wyjcia
Wiêkszoæ odtwarzaczy jest wyposa¿ona
w analogowe wyjcie sygna³u audio do po-
³¹czenia ze wzmacniaczem lub amplitune-
rem. Przy nagrywaniu na p³yty CD-RW lub
minidyski korzysta siê czêsto z wyjcia cy-
frowego (do po³¹czenia z nagrywark¹).
Wiêkszoæ aktualnie produkowanych od-
twarzaczy ma przeznaczone do tego celu
wyjcia cyfrowe optyczne lub koncentrycz-
ne. Firma NAD przyk³ada szczególn¹ uwa-
gê do parametrów tego wyjcia. W odtwa-
rzaczu C521i zastosowa³a specjalny trans-
formator izoluj¹cy do³¹czone do tego wyjcia
urz¹dzenie od przetwornika c/a odtwarza-
cza. Ponadto stopieñ wyjciowy ma cile
ustalon¹ impedancjê 75
Ω
, do dok³adnego
dopasowania odtwarzacza do do³¹czonego
urz¹dzenia. Dziêki temu redukuje siê b³êdy
czasowe (jitter), zniekszta³caj¹ce strumieñ
wysy³anych przez odtwarzacz danych cyfro-
wych.
n
Leszek Halicki
NA RYNKU AV
