2010-01-15

1

Kontrola hormonalna cyklu 

płciowego kobiety

Katedra i Zakład Fizjologii

Zabrze

Cykl płciowy kobiety

Cykl jajnikowy,

Cykl maciczny,

Cykliczne zmiany w gruczołach 
piersiowych i pozostałych narządach 
płciowych.

Cykl miesięczny:

Faza folikularna w jajniku – miesiączka i 
faza proliferacyjna w macicy

Owulacja

Faza lutealna w jajniku – faza wydzielnicza 
w macicy

2010-01-15

2

Cykl miesięczny:

trwa przeciętnie od 21 do 35 dni

Faza pęcherzykowa trwa od 7 do 21 dni i 
jest uzależniona od czasu dojrzewania 
pęcherzyków,

Faza lutealna trwa dość regularnie ok. 14 
dni.

Funkcje estrogenów w narządzie 

rodnym:

Są odpowiedzialne za II i III-rzędowe 
cechy płciowe żeńskie,

W obrębie błony śluzowej macicy 
wywołują zmiany wzrostowe,

Powodują przyrost masy mięśniowej 
macicy, zwiększają jej pobudliwość,

Pobudzają wydzielanie przez nabłonek 
szyjki przezroczystego śluzu,

2010-01-15

3

Funkcje estrogenów w narządzie 

rodnym:

Wywołują wzrost, dojrzewanie i złuszczanie 
komórek nabłonka pochwy,

Pobudzają nabłonek jajowodów do wzrostu, 
zwiększają kurczliwość i perystaltykę jajowodów,

W obrębie gruczołu sutkowego pobudzają wzrost 
nabłonka kanalików oraz pęcherzyków 
gruczołowych, rozwój podścieliska 
łącznotkankowego i tkanki tłuszczowej.

Funkcje progesteronu w 

narządzie rodnym:

Wywołuje zmiany wydzielnicze, a następnie 
doczesnowe w błonie śluzowej macicy, 
umożliwia implantację zapłodnionego jaja,

Powoduje przekrwienie i rozpulchnienie mięśnia 
macicy oraz jego relaksację ze zniesieniem 
czynności skurczowej,

Znosi działanie estrogenów na gruczoły szyjki 
macicy,

Funkcje progesteronu w 

narządzie rodnym:

Powoduje przemiany w nabłonku pochwy,

W jajowodach zwiększa czynność 
wydzielniczą nabłonka, zapobiega ich 
niepożądanej czynności skurczowej,

W obrębie gruczołu sutkowego działa 
synergistycznie z estrogenami, pobudza 
wzrost pęcherzyków gruczołowych i 
nabłonka przewodów.

2010-01-15

4

Funkcje

relaksyny:

Produkowana przez ciałko żółte,

Rozluźnia macicę, hamuje skurcze, dzięki 
czemu łatwiej zachodzi implantacja 
zapłodnionej komórki jajowej

Hormony a temperatura ciała

W fazie folikularnej, kiedy estrogeny są 
hormonami dominującymi, T jest o około 
0,3 C niższa niż w fazie lutealnej, kiedy 
dominuje progesteron

W czasie owulacji T najpierw spada, aby 
wzrosnąć następnego dnia