Technik_instrumentow_muzycznych_311[18].O1.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Materiał nauczania

4.1.

Elementy rysunku technicznego

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2.

Rzuty aksonometryczne i prostokątne

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3.

Widoki i przekroje

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4.

Ogólne zasady wymiarowania

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5.

Uruchamianie AutoCAD-a – interfejs uŜytkownika

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6.

Podstawowe obiekty. Współrzędne punktów

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

4.7.

Modyfikowanie, łączenie i rozdzielanie obiektów rysunkowych

4.7.1. Materiał nauczania

4.7.2. Pytania sprawdzające

4.7.3. Ćwiczenia

4.7.4. Sprawdzian postępów

4.8.

Wymiarowanie, bloki oraz warstwy

4.8.1. Materiał nauczania

4.8.2. Pytania sprawdzające

4.8.3. Ćwiczenia

4.8.4. Sprawdzian postępów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o rysunku technicznym oraz

o programie komputerowym AutoCAD słuŜącym do wspomaganie projektowania. Wiedzę tę
wykorzystasz w szkole i w domu, a przede wszystkim w przyszłej pracy zawodowej.

W poradniku zamieszczono:

−−−−

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane,
abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika,

−−−−

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

−−−−

materiał nauczania – „pigułkę” wiadomości teoretycznych niezbędnych do opanowania
treści jednostki modułowej,

−−−−

zestaw pytań przydatny do sprawdzenia, czy juŜ opanowałeś podane treści,

−−−−

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

−−−−

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań i pytań. Pozytywny wynik sprawdzianu
potwierdzi, Ŝe dobrze pracowałeś podczas zajęć dydaktycznych i Ŝe zdobyłeś wiedzę
i umiejętności z zakresu tej jednostki modułowej,

−−−−

literaturę.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów BHP

i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpoŜarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych
prac. Przepisy te poznasz podczas trwania nauki.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu techniki,

−

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii,

−

dobierać przybory i materiały do wykonania rysunku,

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

posługiwać się komputerem,

−

znać oprogramowanie Windows,

−

uczestniczyć w dyskusji,

−

prezentować efekty swojej pracy,

−

współpracować w grupie,

−

wyciągać i uzasadniać wnioski z wykonanych ćwiczeń.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

zorganizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii,

−

wyjaśnić znaczenie rysunku technicznego,

−

posłuŜyć się Polskimi Normami z zakresu rysunku technicznego,

−

scharakteryzować rodzaje rysunku technicznego,

−

posłuŜyć się przyborami i materiałami kreślarskimi,

−

zastosować odpowiednie podziałki rysunkowe,

−

zastosować zasady perspektywy zbieŜnej i równoległej,

−

wykonać rysunek bryły w rzucie aksonometrycznym ukośnym,

−

wykreślić proste równoległe i prostopadłe, łuki kołowe,

−

dobrać podziałkę i format rysunku,

−

zastosować zasady wymiarowania,

−

odczytać uproszczenia rysunkowe,

−

wykonać rzut prostokątny odcinka, figury płaskiej i bryły,

−

odwzorować kształt przedmiotu na podstawie narysowanych rzutów,

−

określić ilość rzutów potrzebnych do odwzorowania kształtu elementu instrumentu
muzycznego na rysunku wykonawczym,

−

rozpoznać elementy i zespoły elementów instrumentów muzycznych na podstawie
rysunków technicznych i konstrukcyjnych,

−

narysować detale, podzespoły i zespoły instrumentów muzycznych w widoku,
półprzekroju i przekroju,

−

wykonać rysunki wykonawcze detali instrumentów muzycznych,

−

wykonać proste rysunki złoŜeniowe zespołów elementów instrumentów muzycznych,

−

odczytać z rysunku detali instrumentów muzycznych tolerancję wymiarów i rodzaj
pasowania,

−

odczytać i zastosować oznaczenia chropowatości, tolerancji kształtu i połoŜenia powierzchni,

−

odczytać i zapisać rysunki z dysku twardego komputera,

−

zaimportować

wyeksportować

rysunki

wykonane

pomocą

programów

komputerowych do wykonywania rysunków technicznych,

−

narysować odcinki, łuki kołowe, płaskie figury geometryczne, z uŜyciem komputerowego
oprogramowania kreślarskiego,

−

skorzystać z punktów charakterystycznych obiektów rysunkowych do rysowania
precyzyjnego,

−

zmodyfikować, połączyć i rozdzielić obiekty rysunkowe,

−

zastosować transformacje obiektów rysunkowych,

−

zastosować szyk kołowy i prostokątny,

−

posłuŜyć się warstwami,

−

narysować kontury, przekroje i półprzekroje detali, zakreskować przekroje – z uŜyciem
komputerowego oprogramowania kreślarskiego,

−

utworzyć i zmodyfikować bloki rysunkowe,

−

zastosować narzędzia do wymiarowania detali,

−

obliczyć długości odcinków, obwody i pola powierzchni detali rysunkowych za pomocą
programów kreślarskich,

−

skorzystać z plotera lub drukarki do drukowania wykonanych rysunków,

−

zastosować odpowiednie przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach
komputerowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1.

Elementy rysunku technicznego

4.1.1. Materiał nauczania

Rysunek techniczny jest źródłem informacji o konstrukcjach, wynalazkach

i usprawnieniach. Zaletą rysunku technicznego jest to, Ŝe opiera się na jednolitych zasadach
stosowanych we wszystkich krajach. Stwarza to moŜliwość wygodnej wymiany myśli
technicznej.

Wytworzenie wyrobu w warsztacie czy zakładzie produkcyjnym wymaga opracowania

dokumentacji technicznej, w skład której wchodzą rysunki. Liczba potrzebnych rysunków
zaleŜy od rodzaju produkcji (produkcja masowa, seryjna, jednostkowa) oraz rodzaju
konstrukcji.

Rysunki techniczne są sporządzane według jednolitych zasad i przepisów ustalanych

przez Polski Komitet Normalizacyjny. Właściwie wykonany rysunek techniczny powinien
dokładnie uwzględniać te przepisy, aby uniknąć nieporozumień między wytwórcą a odbiorcą,
a takŜe między projektantem a wykonawcą.

Ze względu na specyficzne potrzeby produkcyjne w poszczególnych gałęziach przemysłu

zaistniała potrzeba stworzenia odrębnych norm, np. dla rysunku maszynowego, budowlanego,
meblowego i innych. Są to tzw. normy branŜowe.

Formaty arkuszy

Formatem zasadniczym arkusza jest format A4 o wymiarach 210x297. Formaty A3,

A2, A1 i A0 powstają przez zwielokrotnienie formatu A4 (dłuŜszy bok formatu jest równy
krótszemu bokowi formatu o jeden stopień większego).

Rys. 1. Tworzenie z formatu A4 formatów podstawowych większych od niego i mniejszych [2, s. 11]

Formaty od A4 do A0 noszą nazwę formatów podstawowych w odróŜnieniu od formatów

pochodnych  tworzonych  przez  zwielokrotnienie  krótszych  boków  formatów  podstawowych.
Oznaczenie  formatu  pochodnego  składa  się  z  oznaczenia  formatu  podstawowego  i  jego
wielokrotności (w liczbach całkowitych), np. A4x6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 2. Przykłady formatów pochodnych [2, s. 11]

Formatem arkusza jest format kopii (odbitki) rysunku po jej obcięciu.

Rys. 3. Rozmiary oryginału i kopii rysunku [2, s. 11]

KaŜdy arkusz powinien mieć obramowanie pola rysunku, w odległości a od linii obcięcia

kopii, przy czym a = 5 mm na formatach A3 i mniejszych oraz a = 7–10 mm na formatach
większych. Grubość linii obramowania min. 0,7 mm.

Materiały i przybory rysunkowe

Do materiałów rysunkowych zalicza się róŜnorodne materiały niezbędne do wykonania

rysunków technicznych, jak: papier, ołówki, tusz, pióra, gumki i inne.

Papier jest podstawowym materiałem kreślarskim. W zaleŜności od przeznaczenia

rysunku  stosujemy  papier  zwykły,  karton  lub  kalkę  kreślarską.  Papier  zwykły  (czysty  lub
w  kratkę)  stosujemy  do  wykonywania  odręcznych  szkiców  ołówkiem.  W  pierwszym  etapie
nauki  szkicowania  szczególnie  przydatny  jest  papier  w  kratkę.  Karton  kreślarski  (brystol)
nadaje  się  do  rysowania  ołówkiem  i  kreślenia  tuszem.  Na  kalce  kreślarskiej  równieŜ  moŜna
kreślić ołówkiem bądź tuszem.

Ołówki do rysowania i kreślenia charakteryzują się róŜnym stopniem twardości ich

grafitowego rdzenia. Do sporządzania rysunków technicznych stosuje się ołówki
o następującej twardości:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Nazwa ołówka

Znak twardości

Miękki

4B, 3B, 2B

redniej twardości

B, HB, F

Twardy

H, 2H, 3H, 4H

Bardzo twardy

5H, 6H, 7H, 8H, 9H

Do odręcznego szkicowania przedmiotów stosujemy ołówki o twardości B i HB.

Do kreślenia na brystolu uŜywamy ołówków twardych H i 2H, a do kreślenia na kalce –
jeszcze twardszych (od 3H do 5H).

Przyborami kreślarskimi nazywamy zestaw narzędzi, z uŜyciem, których sporządza się

rysunki techniczne. Do najniezbędniejszych przyborów kreślarskich naleŜą: rysownica,
przykładnica, trójkąty, przybornik kreślarski z kompletem cyrkli, grafionów lub
rapidografów, przymiar rysunkowy, kątomierz, krzywiki i wzorniki.

Rysownica, popularnie zwana deską kreślarską, jest to prostokątna drewniana płyta,

na której mocuje się arkusz do rysowania.

Przykładnica słuŜy przede wszystkim do kreślenia na przytwierdzonym (do rysownicy

stołu kreślarskiego) papierze linii równoległych poziomych.

Trójkąty słuŜą do wykreślania linii prostopadłych do linii wykreślonych za pomocą

przykładnicy oraz do wykreślania linii skośnych pod róŜnymi kątami nachylenia. Stosuje się
zazwyczaj trójkąty z kątami 30°, 60° i 90° oraz 45°, 45° i 90°.

Przymiar rysunkowy (linijka) słuŜy do odmierzania na rysunku wymiarów rysowanego

przedmiotu.

Kątomierz słuŜy do mierzenia i przenoszenia kątów z małą dokładnością pomiarową.
Krzywików uŜywa się do rysowania tych linii krzywych, których nie moŜna narysować

cyrklem.

Przybornik kreślarski zawiera od kilku do kilkunastu precyzyjnych cyrkli i innych

przyborów przeznaczonych do kreślenia ołówkiem lub tuszem.

Znormalizowane elementy rysunku technicznego

Rodzaje linii rysunkowych i ich zastosowania

Do wykonywania rysunków technicznych słuŜą następujące rodzaje linii:

linia ciągła,

linia kreskowa,

linia punktowa,

linia dwupunktowa,

linia falista,

linia zygzakowa.

Rys. 4. Rodzaje linii rysunkowych [2, s. 12]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabela 1. Grubości linii rysunkowych w mm [2, s. 13]

Grupa linii

Nazwa linii

Bardzo gruba

1,0

1,4

2,0

Gruba

0,5

0,7

1,0

1,4

Cienka

0,18

0,25

0,35

0,5

Linie o grubościach podanych tłustym drukiem są uprzywilejowane

Grubość linii grubych naleŜy dobierać głównie w zaleŜności od wielkości rysowanego

przedmiotu, stopnia złoŜoności jego budowy i przeznaczenia rysunku. Wybrana grupa
grubości linii (bardzo grubych, grubych i cienkich) powinna być jednakowa dla wszystkich
rysunków wykonawczych na jednym arkuszu i w jednakowej podziałce.

Kropki w liniach punktowych i dwupunktowych rysuje się w praktyce jako bardzo

krótkie kreski, o długości nie przekraczającej potrójnej grubości linii.

W równoległych liniach kreskowych i punktowych połoŜonych blisko siebie przerwy

między elementami linii powinny być wzajemnie przesunięte. Dotyczy to takŜe zygzaków
w równoległych liniach zygzakowych.

Tabela 2. Zastosowanie podstawowych linii rysunkowych [opracowanie własne]

Nazwa linii

Zastosowanie

ciągła gruba

zarysy i krawędzie widoczne, widoczne miejsca styku części, kłady przesunięte, ślady
płaszczyzn przekrojów, uproszczenia rysunkowe, obramowanie rysunku, zarys
tabliczki rysunkowej i jej rubryk

ciągła cienka

kreskowanie  przekrojów,  linie  wymiarowe,  linie  odniesienia,  kłady  miejscowe,
oddzielenie  kolumn  i  wierszy  w  rubrykach  tabliczek  rysunkowych,  znaki  kierunku
włókien,  oklein  i  obłogów  na  widokach  i  przekrojach,  znaki  spoin  klejowych,  linie
ograniczające powiększony szczegół, uproszczenia rysunkowe, okleina na przekrojach

kreskowa cienka

zarysy i krawędzie niewidoczne, niewidoczne miejsca styku części

punktowa cienka

osie i płaszczyzny symetrii, umowne oznaczenia powtarzających się łączników

dwupunktowa
cienka

skrajne lub waŜne odmienne połoŜenie ruchomych części przedmiotu, zarys części
przedstawionej w rozwinięciu

falista cienka

urywanie i przerywanie rzutów, linie odgraniczające widok od przekroju, linie
ograniczające cząstkowy widok lub przekrój

zygzakowa cienka

urywanie lub przerywanie rzutów

W przypadkach, gdy na rysunku pokrywają się częściowo dwie lub więcej linii róŜnego

rodzaju  lub  o  odmiennym  przeznaczeniu,  naleŜy  uwzględnić  następującą  kolejność
pierwszeństwa linii:
1)  widoczne zarysy przedmiotu (linia ciągła gruba lub cienka),
2)  niewidoczne zarysy przedmiotu (linia kreskowa cienka),
3)  ślad płaszczyzny przekroju (kreski grube),
4)  osie i ślady płaszczyzn symetrii (linia punktowa cienka),
5)  linie środka cięŜkości (linia dwupunktowa),
6)  linie pomocnicze (linia ciągła cienka).

Pismo techniczne

Do opisywania rysunków technicznych stosuje się głównie pismo pochyłe zwykłe

lub pismo proste.

Pismo proste oparte jest na siatce kwadratowej o boku s.
Pismo pochyłe oparte jest na siatce rombowej o wysokości rombu s, równej grubości linii

liter, cyfr i znaków. Kąt nachylenia siatki względem poziomu wynosi 75°. Konstrukcja pisma
pochyłego jest oparta na siatce, którego elementami są romby. Wymiary rombu s
odpowiadają grubości linii pisma (liter, cyfr i znaków), a wymiary pisma są wielokrotnością
grubości s.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 5. Konstrukcja siatki i wymiary pisma pochyłego [7, s. 24]

W zaleŜności od stosunku grubości linii pisma s do jego wysokości h wyróŜnia się dwa

rodzaje pisma: A (w którym h = 14 s) i pismo rodzaju B (gdzie h = 10 s).

Tabela 3. Wymiary pisma pochyłego rodzaju B [8, s. 24]

Nazwa
i oznaczenie wielkości

ZaleŜności

Wymiary, mm

Grubość linii pisma s

0,18

0,25

0,35

0,5

0,7

1,0

1,4

2,0

Wysokość pisma
(wysokość liter cyfr) h

h = 10s

1,8

2,5

3,5

5,0

7,0

10,0

14,0

20,0

Wysokość liter małych c

c = 7s

1,3

1,8

2,5

3,5

5,0

7,0

10,0

14,0

Odstęp między literami
i cyframi a

a = 2s

0,25

0,5

0,7

1,0

1,4

2,0

2,8

4,0

Minimalna podziałka
wierszy b

b = 17s

3,1

4,3

6,0

8,5

2,0

1,0

24,0

34,0

Minimalny odstęp
między wyrazami
i liczbami e

e = 6s

1,1

1,5

2,1

3,0

4,2

6,0

8,4

12,0

Wybór wysokości pisma jest zaleŜny od formatu arkusza oraz rodzaju napisu. Większe

formaty  oraz  główne  napisy  wymagają  pisma  o  większej  wysokości.  Do  wymiarowania
rysunków  i  wypełniania  tabliczek  najczęściej  stosujemy  pismo  wysokości  2,5–3,5  mm.
Do wykonywania  napisów  głównych  na  rysunkach  (np.  oznaczeń  przekrojów)  stosujemy
pismo o wysokości od 5 do 10 mm.

Podziałki

Przez pojęcie podziałka rysunku rozumiemy liczbowy stosunek wymiarów liniowych

na rysunku do odpowiadających im rzeczywistych wymiarów przedmiotu. Wielkości
podziałek są znormalizowane. W rysunkach technicznych najczęściej stosujemy następujące
podziałki:

−

powiększające: 100:1, 50:1, 20:1, 10:1, 5:1, 2:1,

−

naturalną: 1:1,

−

zmniejszające: 1:2, (1:2,5), 1:5, 1:10, (1:15), 1:20, (1:25), 1:50, 1:100, 1:200, (1:250),
1:500.

RozróŜnia się podziałkę główną, w której została wykonana większość rzutów lub

rysunków na arkuszu, i podziałki pomocnicze, w których zostały wykonane pewne szczegóły
rysunków – zwykle w powiększeniu. Podziałkę główną wpisuje się w odpowiednie pole
w tabliczce rysunkowej, natomiast podziałki pomocnicze umieszcza się nad odpowiednimi
rzutami cząstkowymi szczegółów przedmiotu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tabliczki rysunkowe

Istnieje niezliczona ilość tabliczek rysunkowych, róŜniących się między sobą kształtem

i wielkością, ilością umieszczonych w nich informacji oraz rozmieszczeniem tych informacji
w polu tabliczki. Ta ogromna róŜnorodność tabliczek rysunkowych wynika głównie z tego, Ŝe
w  zaleŜności  od:  dziedziny  techniki  czy  branŜy  przemysłowej,  wielkości  zakładu  oraz
przeznaczenia  tabliczki  rysunkowej,  najbardziej  celowe  rozwiązania  tabliczek  muszą  być
niekiedy odmienne. Dlatego teŜ nie jest moŜliwe stworzenie najlepszej, uniwersalnej tabliczki
rysunkowej.  Do  uŜytku  szkolnego  proponuję  zastosowanie  uproszczonej  tabliczki  według
rys. 6.

Tabliczki na arkuszu umieszcza się zawsze w prawym dolnym rogu.

Rys. 6. Tabliczka podstawowa [6, s. 139]

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

W jakim celu stosuje się normalizację w rysunku technicznym?

Jaki format arkusza jest formatem zasadniczym?

Jakie są wymiary arkusza zasadniczego?

Jak tworzy się formaty arkuszy podstawowych?

Jakie materiały zaliczamy do materiałów rysunkowych?

Jakie przybory zaliczamy do przyborów kreślarskich?

Jakie znasz rodzaje linii rysunkowych?

Jakie jest zastosowanie poszczególnych rodzajów linii rysunkowych?

Jakie są rodzaje pisma technicznego?

10.

Jak definiujemy podziałkę rysunku?

11.

Jakie rodzaje podziałek stosujemy na rysunku technicznym?

12.

Jakie jest zastosowanie poszczególnych rodzajów podziałek stosowanych w rysunku
technicznym?

13.

Gdzie na arkuszu umieszcza się tabliczkę rysunkową?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na arkuszach formatu A4 wykonaj napisy nut muzycznych pismem technicznym

pochyłym rodzaju B o wysokości h = 10 mm oraz h = 14 mm.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z informacjami zawartymi w materiale nauczania,

wymierzyć dwa arkusze do formatu A4, ewentualnie dociąć arkusze,

narysować i wypełnić tabliczki rysunkowe według przedstawionego w materiale
do nauczania wzoru,

wykreślić na jednym arkuszu siatkę do pisma technicznego pochyłego rodzaju B
o wysokości h = 10 mm a na drugim do pisma technicznego pochyłego rodzaju B
o wysokości h = 14 mm,

przepisać dowolny tekst na przygotowane arkusze,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 2

Narysuj w podziałce 1:1, 1:2, 2:1 przedmiot przedstawiony na rysunku.

Rysunek do ćwiczenia 2

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z definicją podziałki i rodzajami podziałek stosowanymi w rysunku
technicznym,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

narysować na przygotowanej formatce przedmiot przedstawiony na rysunku w podziałce
1:1, 1:2, 2:1,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 3

Na arkuszu formatu A4 wykreśl za pomocą przyborów rysunki według podanych

wzorów z zastosowaniem linii o właściwych grubościach i przeznaczeniu.

Rysunek do ćwiczenia 3

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

przeczytać informacje na temat rodzajów i zastosowania linii rysunkowych zawarte
w materiale nauczania,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową według
przedstawionego w materiale do nauczania wzoru,

narysować na przygotowanym arkuszu rysunki z zastosowaniem linii o właściwej
grubości i właściwym zastosowaniu,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić cel stosowania normalizacji w rysunku technicznym?

określić format i wymiary arkusza zasadniczego?

określić sposób tworzenia formatów arkuszy podstawowych?

określić zastosowanie materiałów rysunkowych?

określić zastosowanie przyborów kreślarskich?

określić rodzaje linii rysunkowych?

określić zastosowanie poszczególnych rodzajów linii rysunkowych?

określić rodzaje pisma technicznego?

podać definicję podziałki rysunku?

10)

przedstawić rodzaje i zastosowanie podziałek w rysunku technicznym?

11)

określić informacje zawarte w tabliczce rysunkowej?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.

Rzuty aksonometryczne i prostokątne

4.2.1. Materiał nauczania

Rzuty aksonometryczne

Do przedstawiania kształtów przedmiotów w sposób poglądowy, w jednym rzucie, słuŜą

w rysunku technicznym rzuty aksonometryczne: izometryczne (jednowymiarowe)
i dimetryczne (dwuwymiarowe) ukośne oraz prostokątne. Przy projektowaniu mebli stosuje
się równieŜ perspektywę zbieŜną.

Układ osi w izometrii przedstawia rys. 7.

Rys. 7. Izometria: a) układ osi w izometrii, b) sześcian między płaszczyznami w izometrii [6, s. 37]

Jeśli między osiami umieścimy sześcian tak, Ŝeby jego ściany były równoległe

do odpowiednich płaszczyzn, to wszystkie ściany ulegną jednakowemu zniekształceniu.
Oznacza to, Ŝe wymiary odmierzane równolegle do osi x, y, z ulegają takiemu samemu
skróceniu. Skrócenie to wynosi 0,82:1.

Dimetria ukośna – układ osi współrzędnych przedstawia rys. 8.

Rys. 8. Dimetria ukośna: a) połoŜenie osi w dimetrii ukośnej, b) sześcian w dimetrii ukośnej [6, s. 31]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zasady dimetrii ukośnej:

–

krawędzie równoległe do płaszczyzny y0z nie ulegają zmianie, rysuje się je bezskrótowo

–

krawędzie prostopadłe do płaszczyzny y0z są nachylone pod kątem 45° i skracają się
o połowę.

Układ osi w rzucie aksonometrycznym dimetrycznym prostokątnym przedstawiono na

rys. 9.

Rys. 9. Rzut dimetryczny prostokątny: a) układ osi współrzędnych,

b) przedmioty w rzucie dimetrycznym prostokątnym [2, s. 186]

Posługując się perspektywą zbieŜną do rysowania otaczających nas przedmiotów,

przedstawiamy  je  w  taki  sposób,  w  jaki  widzi  je  oko  człowieka.  W  rysunku
perspektywicznym  są  uwzględnione  złudzenia  optyczne,  np.  wypukłości  i  głębokości.
Przyglądając  się  przedmiotom  w  przestrzeni  stwierdzamy,  Ŝe  linie  poziome  równoległe
(prostopadłe  do  płaszczyzny  rysunku)  zbiegają  się  w  jednym  punkcie  na  linii  poziomej,
leŜącej na wysokości oczu obserwatora. Linia ta nazywa się linią horyzontu h. Linie poziome,
które  biegną  w  głąb  pod  kątem  prostym  do  płaszczyzny  obrazu,  zbiegają  się  w  punkcie
głównym,  leŜące  pod  horyzontem  wznoszą  się,  leŜące  nad  horyzontem  –  opadają.
Przedmioty,  które  są  od  nas  oddalone,  wydają  się  nam  mniejsze  niŜ  przedmioty  tej  samej
wielkości znajdujące się bliŜej.

Figury płaskie i bryły moŜna przedstawić w ustawieniu czołowym lub krawędziowym.

W ustawieniu czołowym płaszczyzny i linie w ułoŜeniu równoległym do płaszczyzny rysunku
nie wskazują zmian kierunku, natomiast płaszczyzny i linie ułoŜone prostopadle do tła, a więc
skierowane w głąb, tak zmieniają swój kierunek, Ŝe po przedłuŜeniu zbiegają się w punkcie
głównym Z.

Rys. 10. Bryły w ustawieniu czołowym [6, s.41]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Najczęściej występuje sytuacja, kiedy rysowanie przedmiotów odbywa się nie od ściany

czołowej, lecz od krawędzi. Podstawą rysowanej wówczas bryły jest czworobok widziany
pod pewnym kątem. W takim układzie czworoboki nie będą zwęŜać się do punktu głównego,
lecz w dwóch kierunkach – na prawo i na lewo, do dwóch punktów zbiegu Z

i Z

leŜących

na horyzoncie w pewnym oddaleniu na prawo i lewo od punktu głównego.

Rys. 11. Bryły i figury płaskie w ustawieniu krawędziowym [6, s. 41]

Rzuty aksonometryczne przedstawiają przedmioty w sposób poglądowy, dają

wyobraŜenie o jego wyglądzie zewnętrznym, nie określają wszystkich powierzchni
zewnętrznych i większości powierzchni wewnętrznych.

Rzutowanie prostokątne polega na wyznaczeniu rzutów prostokątnych przedmiotu na

wzajemnie  prostopadłych  rzutniach,  przy  załoŜeniu,  Ŝe  przedmiot  rzutowany  znajduje  się
między  obserwatorem  i  rzutnią.  JeŜeli  umieścimy  przedmiot  wewnątrz  wyobraŜalnego
prostopadłościanu,  którego  wszystkie  ściany  są  rzutniami,  i  wyznaczymy  na  tych  rzutniach
rzuty prostokątne, to po rozwinięciu ścian prostopadłościanu w sposób pokazany na rysunku
12 b otrzymamy układ rzutów tego przedmiotu pokazany na rys. 13.

Rys. 12. Prostopadłościan rzutni [2, s. 32]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 13. Układ rzutów [2, s. 33]

Poszczególne rzuty mają następujące nazwy:

−

rzut w kierunku A – rzut z przodu (rzut główny),

−

rzut w kierunku B – rzut z góry,

−

rzut w kierunku C – rzut od lewej strony,

−

rzut kierunku D – rzut od prawej strony,

−

rzut w kierunku E – rzut z dołu,

−

rzut w kierunku F – rzut z tyłu.
Rzut z tyłu moŜna w razie konieczności umieścić z lewej strony rzutu D (połoŜenie

pokazane liniami dwupunktowymi na rys. 13).

Metoda rzutów prostokątnych umoŜliwia dokładne i wierne odwzorowanie na

płaszczyźnie rysunku nawet najbardziej skomplikowanej części maszyny. Rzuty prostokątne
stanowią podstawową i najwaŜniejszą metodę odwzorowywania przedmiotów w rysunku
technicznym.

Przy wykonywaniu rysunków technicznych naleŜy pamiętać o następujących zasadach:

−

odwzorowywany  przedmiot  powinien  być  tak  ustawiony  względem  rzutni,  aby  jego
płaszczyzny,  osie  symetrii  i  krawędzie  były  prostopadłe  lub  równoległe  do  rzutni.  Przy
takim  ustawieniu  przedmiotu  jego  krawędzie  rzutuje  się  bez  skrótów  lub  skraca  się  do
punktu, co ułatwia rysowanie i wymiarowanie,

−

liczba  rzutów  przedmiotu  powinna  być  jak  najmniejsza,  ale  jednocześnie  wystarczająca
dla  pełnego,  jednoznacznego  przedstawienia  kształtu  przedmiotu  i  zwymiarowania  go.
Na  kaŜdym  rysunku,  niezaleŜnie  od  liczby  rzutów,  musi  występować  rzut  główny.
W przypadku występowania jednego rzutu –jest nim rzut główny,

−

rzut główny powinien przedstawiać przedmiot w połoŜeniu uŜytkowym i wydobywać jak
najwięcej jego cech charakterystycznych,

−

przedmioty wydłuŜone, jak osie, wały, śruby, wrzeciona itp., przedstawia się w połoŜeniu
poziomym, chociaŜ w rzeczywistości mogą one zajmować inne połoŜenie niŜ poziome.
To poziome połoŜenie na rysunku wynika z poziomego ich połoŜenia w procesie obróbki,

−

wszystkie rzuty powinny być narysowane na jednym arkuszu,

−

rzuty powinny być estetycznie rozmieszczone na całej powierzchni arkusza: ani zbyt
stłoczone, ani zbyt oddalone od siebie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

W jakim celu stosuje się rzuty aksonometryczne?

Jakie rodzaje rzutów aksonometrycznych stosowane są w rysunku technicznym?

Jaki jest układ osi xyz w poszczególnych rodzajach rzutów aksonometrycznych?

Jakie są zalety i wady rzutowania aksonometrycznego?

Na czym polega rzutowanie prostokątne?

Jak nazywają się poszczególne rzuty w rzutowaniu prostokątnym?

Jaki jest układ rzutni w rzutowaniu prostokątnym?

Jakie zasady rzutowania prostokątnego stosuje się przy wykonywaniu rysunków
technicznych?

Jakie są zalety i wady rzutowania prostokątnego?

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przedstaw w dimetrii ukośnej prosty detal dowolnego instrumentu muzycznego zadany

przez nauczyciela.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami rysowania w dimetrii ukośnej,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

naszkicować układ osi w dimetrii ukośnej,

wykonać wstępny szkic detalu instrumentu muzycznego i narysować,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 2

Wykonaj rysunek sali dydaktycznej z zastosowaniem perspektywy zbieŜnej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami perspektywy zbieŜnej,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz do A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

ustalić linię horyzontu i punkt zbieŜności,

wykonać wstępny szkic sali dydaktycznej,

narysować wygląd sali dydaktycznej z zastosowaniem perspektywy zbieŜnej,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 3

Przedstaw w rzutach prostokątnych dowolny detal instrumentu muzycznego wskazany

przez nauczyciela.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami rzutowania prostokątnego,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

określić połoŜenie detalu względem rzutni,

określić liczbę rzutów,

narysować detal w rzutach prostokątnych z zastosowaniem zasad rzutowania
prostokątnego,

zaprezentować wykonane ćwiczenie uzasadniając połoŜenie detalu względem rzutni oraz
liczbę rzutów,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, w jakim celu stosuje się rzuty aksonometryczne?

wymienić

rodzaje

rzutów

aksonometrycznych

stosowanych

w rysunku technicznym?

przedstawić przedmiot w rzutach aksonometrycznych?

określić zalety i wady rzutowania aksonometrycznego?

określić, na czym polega rzutowanie prostokątne?

przedstawić układ rzutów w rzutowaniu prostokątnym?

nazwać poszczególne rodzaje rzutów w rzutowaniu prostokątnym?

wykorzystać zasady rzutowania prostokątnego przy wykonywaniu
rysunków?

wskazać zalety i wady rzutowania prostokątnego?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.

Widoki i przekroje

4.3.1. Materiał nauczania

Widok, to jest rzut przedstawiający zewnętrzne kształty przedmiotu, a przekroje pokazują

ich budowę wewnętrzną.

Przekrój powstaje przez przecięcie przedmiotu wyobraŜalną płaszczyzną (płaszczyzna

przekroju) i odrzucenie tej części przedmiotu, która znajduje się przed płaszczyzną przekroju.
W ten sposób zostaje odsłonięta część wnętrza przedmiotu, znajdująca się poza płaszczyzną
przekroju. Przekrój przedstawia zarys figury leŜącej w płaszczyźnie przekroju oraz widoczne
zarysy i krawędzie przedmiotu leŜące za tą płaszczyzną.

Zasady kreskowania przekrojów:

−

powierzchnię przeciętego materiału kreskuje się linią ciągłą cienką pochyloną pod kątem
45°,

−

podziałka kreskowania (odległość między cienkimi liniami na zakreskowanym przekroju)
zaleŜy od wielkości pól przekrojów i wynosi od 0,5 mm dla pól małych do 5 mm dla
bardzo duŜych,

−

linie kreskowania przekroju tej samej części powinny przebiegać przez cały obszar bez
odchyleń i bez zmian podziałki,

−

gdy linie zarysu przedmiotu są pochylone równieŜ pod kątem 45°, wówczas kreskowanie
wykonujemy pod kątem 30° lub 60°.

Rodzaje przekrojów

RozróŜnia się przekroje proste, powstałe przez przecięcie przedmiotu jedną płaszczyzną

i przekroje złoŜone, powstałe przez przecięcie przedmiotu dwiema lub więcej płaszczyznami.

Rys. 14. Przekrój prosty [6, s. 56]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przekroje złoŜone dzieli się na łamane i stopniowe. Przekrój łamany charakteryzuje się

tym, Ŝe płaszczyzny przekroju ustawione są względem siebie pod kątem rozwartym. Ukośną
płaszczyznę przekroju wyprostowujemy do rzutowania tak, aby leŜała na przedłuŜeniu
pionowej płaszczyzny przekroju. Tak wyprostowany przekrój rzutujemy na płaszczyznę.

Rys. 15. Przekrój złoŜony [6, s. 62]

Przekrój stopniowy jest to przekrój dwiema lub więcej płaszczyznami równoległymi. Na

rzucie takiego przedmiotu przedstawia się tylko części przedmiotu leŜące w tych
płaszczyznach równoległych.

Przekroje mogą być całkowite, połówkowe i cząstkowe.

Przekrój całkowity przedstawia cały zarys przedmiotu, leŜący w płaszczyźnie przekroju.
Przekrój połówkowy przedstawia połowę symetrycznego przedmiotu.

Przekrój cząstkowy (tzw. wyrwanie) przedstawia jedynie interesujące nas fragmenty

przedmiotu.  Obszar  wyrwania  ograniczamy  linią  falistą  lub  zygzakową,  a  przekrój
kreskujemy.  Rysując  wyrwanie  musimy  pamiętać,  Ŝe  przekrój  naleŜy  ograniczyć  do
niewielkiego  obszaru,  a  linia  ograniczająca  przekrój  nie  powinna  pokrywać  się  z  krawędzią
przedmiotu.

W przedmiotach wydłuŜonych moŜna wyróŜnić przekrój wzdłuŜny i poprzeczny.
Przekrój wzdłuŜny powstaje wtedy, kiedy płaszczyzna przekroju przecina przedmiot

wzdłuŜ jego osi symetrii.
Przekrój poprzeczny otrzymujemy przez przecięcie myślowe przedmiotu płaszczyzną
prostopadłą do osi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 16. Przekrój cząstkowy [6, s. 64]

Dopuszczalne są następujące uproszczenia:

−

pominiecie liter – jeŜeli przekrój znajduje się obok rzutu, na którym zaznaczono
połoŜenie płaszczyzny przekroju,

−

całkowite pominięcie oznaczenia przekroju – jeŜeli połoŜenie płaszczyzny nie budzi
wątpliwości.
Przedmioty symetryczne względem jednej lub kilku płaszczyzn moŜemy rysować

w niepełnych rzutach. Najczęściej przedmioty symetryczne względem jednej płaszczyzny
przedstawiamy w półwidoku i półprzekroju. Lewą stronę rysunku stanowi półwidok, a prawą
półprzekrój. Płaszczyzna symetrii odgranicza półwidok od półprzekroju. Symetrię przedmiotu
oznaczają dwie równoległe cienkie kreski, umieszczone na końcach osi symetrii. Przedmioty
symetryczne względem dwóch osi symetrii moŜna rysować w ćwierćwidoku lub
ć

wierćprzekroju.

W celu zmniejszenia liczby rzutów stosuje się kłady, które są pewną odmianą

przekrojów.  RóŜnica  między  kładem  a  przekrojem  polega  na  tym,  Ŝe  kład  nie  jest  rzutem
i dlatego  w  kładzie  nie  występują  zarysy  przedmiotu  znajdującego  się  za  płaszczyzną
przekroju. Ze względu na połoŜenie wyróŜnia się kłady miejscowe i przesunięte.

Kład miejscowy (rys. 17) powstaje przez obrót płaszczyzny przekroju o 90° i połoŜenie

przekroju na widoku przedmiotu w miejscu, którym będzie najbardziej czytelny. Obraz kładu
wykonany linią ciągłą cienką powinien być zgodny z kierunkiem patrzenia od strony prawej
lub od dołu. Zarys kładu kreskuje się linią ciągłą cienką, podobnie jak przekroje.

Rys. 17. Kłady miejscowe [6, s. 69]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kład przesunięty (rys. 18) powstaje tak jak kład miejscowy, lecz jego zarys wykonany

linią ciągłą grubą znajduje się poza przedmiotem, jest przesunięty wzdłuŜ płaszczyzny
przekroju.

Rys. 18. Kłady przesunięte [6, s. 69]

Przedmioty długie, o niezmiennym przekroju poprzecznym, moŜemy na rysunkach

skracać, jeŜeli to skrócenie nie nasuwa wątpliwości, co do ich kształtu.

Widoki cząstkowe przedstawiamy bez jakichkolwiek linii ograniczających. Widoki te

rysujemy obok pokazywanych fragmentów. Widok cząstkowy rysujemy linią ciągłą grubą
i łączymy go z widokiem głównym linią punktową.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

W jaki sposób powstaje przekrój?

Co przedstawia przekrój?

Jakie są zasady kreskowania przekrojów?

Jakie są rodzaje przekrojów?

Jakie jest zastosowanie poszczególnych rodzajów przekrojów?

Jak definiujemy kład?

Kiedy stosowane są kłady?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przedstaw w rzutach prostokątnych przedmiot pokazany na rysunku. Rzut główny

wykonaj w postaci półwidoku-półprzekroju.

Rysunek do ćwiczenia 1

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami rysowania przekrojów,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zapoznać się z rodzajami przekrojów,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

określić liczbę rzutów,

narysować rzut główny przedmiotu w półwidoku-półprzekroju,

narysować pozostałe rzuty przedmiotu,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 2

Przedstaw w rzutach prostokątnych przedmiot pokazany na rysunku. Zamiast

dodatkowego przekroju poprzecznego zastosuj kład przekroju.

Rysunek do ćwiczenia 2

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami rysowania przekrojów i kładów,

zapoznać się z rodzajami przekrojów i kładów,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

określić liczbę rzutów,

narysować rzut główny przedmiotu,

narysować kład przekroju zamiast przekroju poprzecznego,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Na rysunku przedstawiono zespół stelaŜ w złoŜeniu. Narysuj kaŜdy element stelaŜa.

Rysunek do ćwiczenia 3

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami kreskowania przekrojów,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, narysować i wypełnić tabliczkę rysunkową,

określić liczbę części przedstawionych na rysunku,

narysować kaŜdą część osobno na przygotowanym arkuszu,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, w jaki sposób powstaje przekrój?

określić, co przedstawia przekrój?

określić zasady kreskowania przekrojów?

określić rodzaje przekrojów?

określić zastosowanie poszczególnych rodzajów przekrojów?

określić definicję i zastosowanie kładów?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Ogólne zasady wymiarowania

4.4.1. Materiał nauczania

Technika szkicowania ołówkiem

Czynność sporządzania odręcznych szkiców w ołówku nazywamy szkicowaniem. Do

szkicowania  uŜywamy  ołówków  miękkich  bądź  średniej  twardości.  Na  końcową  jakość
szkicu wpływa wiele czynników, jak sposób trzymania ołówka, kształt ostrza grafitu, sposób
wycierania  papieru  gumką  itp.  Czynniki  te,  łącznie  z  umiejętnością  miękkiego  prowadzenia
ołówka,  decydują  o  powodzeniu  w  szkicowaniu.  Przy  szkicowaniu  naleŜy  pamiętać,  Ŝe  cały
szkic  wykonuje  się  liniami  cienkimi,  dopiero  po  lekkim  narysowaniu  całego  przedmiotu,
naniesieniu poprawek i sprawdzeniu szkicu pogrubia się linie zarysu przedmiotu.

MoŜemy wyodrębnić następujące etapy procesu szkicowania (rysowania odręcznego):

a) wnikliwa obserwacja modelu:

−

myślowe wyróŜnienie składowych brył elementarnych przedmiotu,

−

określenie kształtu całości i poszczególnych elementów składowych,

−

uchwycenie proporcji wymiarowych przedmiotu,

b)  ustalenie połoŜenia przedmiotu na rysunku,
c)  ustalenie kolejności szkicowania,
d)  szkicowanie  w  kolejności  ustalonych  etapów  (najpierw  lekko  liniami  cienkimi,  później

mocno liniami grubymi),

e)  wymiarowanie,
f)  mierzenie modelu i wpisywanie liczb na rysunku,
g)  wykończenie szkicu (oznaczenia dodatkowe, wypełnienie tabliczki),
h)  sprawdzenie szkicu.

Wymiarowaniem nazywa się czynność umieszczania na szkicu (rysunku) wymiarów

przedmiotu. Szkic (rysunek) zwymiarowany umoŜliwia wykonanie przedmiotu.

Ogólne i porządkowe zasady wymiarowania:
1.

Wszystkie wymiary liniowe na szkicach czy rysunkach podajemy zawsze w milimetrach,
pomijając skrót „mm”. Wymiary kątów podajemy w stopniach i minutach.

Do wymiarowania części przedstawionej na szkicu stosujemy linie wymiarowe
i pomocnicze linie wymiarowe oraz znaki i liczby wymiarowe.

Linia wymiarowa jest to cienka linia prosta lub łukowa zakończona grotami

dotykającymi ostrzem linii rysunkowych w punktach, których odległość ma być podana na
rysunku.

Rys. 19. Linia wymiarowa [7, s. 94]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

PoniewaŜ wymiary na rysunku powinny być łatwo czytelne, a umieszczanie wymiarów

wewnątrz  zarysu  przedmiotu  powoduje  przecinanie  się  linii  wymiarowych  ze  sobą
i  z  zarysem  przedmiotu  (co  jest  niedopuszczalne,  gdyŜ  zaciemnia  rysunek),  większość
wymiarów  umieszcza  się  zwykle  poza  zarysem  przedmiotu,  posługując  się  pomocniczymi
liniami  wymiarowymi.  Są  to  linie  ciągłe  cienkie,  będące  albo  przedłuŜeniami  linii  rysunku
albo stycznymi do nich.

Linie pomocnicze wymiarowe przeciąga się o 2–3 mm za punkt ich zetknięcia się z linią

wymiarową. Pomocnicze linie wymiarowe mogą się przecinać i moŜna je przerywać, gdy
przecinają napis.

Linia wymiarowa powinna być zawsze równoległa do kierunku wymiaru, natomiast

pomocnice linie wymiarowe są zwykle prostopadłe do kierunku wymiaru i tylko, gdy
przejrzystość wymiarowania na tym zyskuje, moŜna je prowadzić ukośnie do kierunku
wymiaru.

Liczby wymiarowe określające wymiary nominalne pisze się pismem o wysokości co

najmniej  3,5  mm,  a  ułamki  zwyczajne  i  odchyłki  graniczne  pismem  o  jeden  stopień
mniejszym,  lecz  nie  mniej  niŜ  2,5  mm.  Na  duŜych  rysunkach  poglądowych  wysokość  cyfr
przyjmuje  się  odpowiednio  do  grubości  linii  rysunkowych.  Na  wszystkich  rysunkach
wykonanych na jednym arkuszu i w jednakowej podziałce liczby wymiarowe powinny mieć
jednakową wysokość, niezaleŜnie od wielkości rzutów i wartości wymiarów.

Liczby wymiarowe pisze się nad liniami wymiarowymi w odległości 0,5–1,5 mm od

nich, mniej więcej na środku. Unikać naleŜy umieszczania liczb wymiarowych dokładnie
jedna nad drugą. JeŜeli linia wymiarowa jest krótka, to liczbę wymiarową moŜna napisać nad
jej przedłuŜeniem, w zasadzie z prawej strony. Pomija się oznaczenie „mm”.

Rys. 20. Liczby wymiarowe [7, s. 102]

Rozmieszczenie wymiarów na rysunkach:

−

wymiary powinny być tak rozmieszczane, Ŝeby jak najwięcej moŜna było odczytać
patrząc na rysunek od dołu lub od prawej strony,

−

naleŜy unikać przecinania się linii pomocniczych wymiarowych z liniami wymiarowymi
innych wymiarów i z liniami rysunku. Odstępy między równoległymi liniami
wymiarowymi powinny być równe i nie mniejsze niŜ 7 mm, a odległość między zarysem
przedmiotu (lub osią) i najbliŜszą linią wymiarową powinna wynosić co najmniej 10 mm,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

nie wolno uŜywać pomocniczych linii wymiarowych i ich przedłuŜeń oraz linii
rysunkowych jako linii wymiarowych ani teŜ linii wymiarowych jako pomocniczych dla
innych wymiarów,

−

wymiarowanie jest przejrzyste, gdy wymiary są umieszczone na tych rzutach, na których
wymiarowane  elementy  przedmiotu  występują  najwyraźniej.  Z  tego  względu  naleŜy
wymiarować  przekroje,  a  nie  widoki;  w  przypadkach  przedmiotów  o  kształtach
obrotowych – rzuty na płaszczyźnie równoległej do ich osi, a nie na płaszczyźnie do niej
prostopadłej.

Przecinanie się linii wymiarowych średnic w ich środku jest jedynym wyjątkiem od

ogólnego zakazu przecinania się linii wymiarowych:

−

naleŜy unikać wymiarowania niewidocznych zarysów i powierzchni przedmiotu
(narysowanych liniami kreskowymi), nawet kosztem dorysowania dodatkowego rzutu,

−

jeŜeli  przedmiot  narysowany  w  jednym  rzucie  ma  w  kierunku  do  niego  prostopadłym
tylko jeden wymiar (zwykle  grubość), to moŜna nie rysować drugiego rzutu, lecz podać
ten  wymiar  nad  linią  odniesienia,  poprzedzając  go  znakiem  mnoŜenia  lub  wprost  na
rzucie przedmiotu.

Zasada pomijania wymiarów oczywistych – na rysunku przedmiotu podajemy

wszystkie  wymiary  konieczne  –  i  tylko  konieczne  –  do  jednoznacznego  odtworzenia
przedmiotu,  wszystkie  zaś  wymiary  oczywiste  pomijamy  (nie  podajemy  ich).  Wymiary
oczywiste  wynikają  wprost  z  rysunku.  Do  wymiarów  oczywistych  zaliczamy  m.in.  kąt  0°
między liniami równoległymi i 90° między liniami prostopadłymi. Tych wymiarów kątowych
nie  podajemy  (dotyczy  to  tylko  wymiarów  nietolerowanych).  Wymiarami  oczywistymi  są
równieŜ wymiary, które wynikają z wymiarów juŜ przyjętych.

Rys. 21. Wymiary konieczne [7, s. 109]

Zasada niepowtarzania wymiarów – kaŜdy wymiar podajemy na rysunku tylko jeden

raz i to w takim miejscu, w którym jest on najbardziej celowy i zrozumiały. Nie powtarzamy
wymiarów ani na tym rzucie, ani na róŜnych rzutach tego samego przedmiotu.
Zasada grupowania wymiarów – polega na uporządkowaniu wymiarów w celu zwiększenia
czytelności rysunku. Grupowanie wymiarów powinno odbywać się na rzutach przedmiotu,
którego zarysy są najwyraźniej przedstawione.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 22. Niepowtarzanie wymiarów [7, s. 113]

Zasada niezamykania łańcuchów wymiarowych

Łańcuchy wymiarowe stanowią szereg kolejnych wymiarów równoległych (tzw.

łańcuchy wymiarowe proste lub dowolnie skierowanych (tzw. łańcuchy wymiarowe złoŜone.
W obu rodzajach łańcuchów nie naleŜy wpisywać wszystkich wymiarów, gdyŜ łańcuch
zamknięty zawiera wymiary zbędne wynikające z innych wymiarów. Łańcuchy wymiarowe
powinny więc pozostać otwarte, przy czym pomija się wymiar najmniej waŜny.

Rys. 23. Niezamykanie łańcuchów wymiarowych [7, s. 114]

Wymiarowanie elementów przedmiotu:

Wymiarowanie  średnic  i  promieni  –  przy  wymiarowaniu  średnic  liczbę  wymiarową
poprzedza  się  znakiem  Ø  (czytaj  fi).  Przy  wymiarowaniu  promieni  liczbę  wymiarową
poprzedza się znakiem R.

Wymiarowanie kuli – w celu zwymiarowania kuli musimy podać jej średnicę. Przed
znakiem i liczbą wymiarową średnicy stawiamy dodatkowy znak kuli O. Wysokość
znaków wymiarowych (Ø, O, R) jest równa wysokości liczb wymiarowych.

Wymiarowanie łuków i cięciw – przy wymiarowaniu łuku opartego na kącie do 90°
linię wymiarową rysuje się jako łuk współśrodkowy z łukiem wymiarowanym, liczbę
wymiarową pisze się w kierunku prostopadłym do osi symetrii łuku i umieszcza się nad
nią znak łuku (cienki łuczek), a pomocnicze linie wymiarowe prowadzi się równolegle do

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

osi  symetrii  łuku.  Gdy  łuk  obejmuje  więcej  niŜ  90°,  to  pomocnicze  linie  wymiarowe
prowadzi  się  promieniowo,  linię  wymiarową  rysuje  się  jak  poprzednio,  gdy  liczba
wymiarowa  moŜe  dotyczyć  kilku  łuków,  naleŜy  wskazać  łuk,  którego  określa  liczba
wymiarowa.

Wymiarowanie  kątów  –  linia  wymiarowa  jest  łukiem  zatoczonym  z  wierzchołka  kąta,
pomocnicze linie wymiarowe są przedłuŜeniem ramion kąta, liczbę wymiarową pisze się
prostopadle  do  dwusiecznej  kąta.  Kąty  stoŜków,  ostrosłupów,  klinów  itp.  moŜna
wymiarować  jeszcze  innymi  sposobami:  za  pomocą  zbieŜności,  pochylenia  i  wymiarów
liniowych.  Wybór  sposobu  zwymiarowania  kąta  naleŜy  uzaleŜniać  od  przewidywanego
sposobu obróbki powierzchni, do której wymiar kątowy się odnosi.

Wymiarowanie przekrojów kwadratowych, sześciokątnych i prostokątnych – przy
wymiarowaniu graniastosłupów o podstawie kwadratowej lub sześciokątnej wymiar
odległości między przeciwległymi ścianami poprzedza się odpowiednim znakiem.

Wymiarowanie stoŜków, ostrosłupów foremnych i klinów

StoŜki proste wymiarujemy przez podanie średnicy podstawy i wysokości stoŜka lub
ś

rednicy podstawy i kąta nachylenia tworzącej do podstawy.

StoŜki proste ścięte moŜemy wymiarować kilkoma sposobami. W zaleŜności od

przyjętego  sposobu  wymiarowania  podajemy:  obie  średnice  podstaw  i  wysokość  stoŜka
lub  średnicę  podstawy,  wysokość  i  kąt  nachylenia  tworzącej  do  osi  stoŜka  lub  średnicę
podstawy,  wysokość  i  zbieŜność  stoŜka.  ZbieŜnością  C  nazywamy  stosunek
C=  (D-d):L=  2tgα.  Wartość  liczbową  zbieŜności  podajemy  w  postaci  ilorazu  1:  (1:C),
np.1:10. Znak zbieŜności na rysunku ma postać trójkąta, zwróconego ostrzem w kierunku
wierzchołka  stoŜka.  Oznaczenia  zbieŜności  podajemy  przy  osi  przedmiotu.  JeŜeli
oznaczenie  zbieŜności  podane  przy  osi  byłoby  niejasne  (np.  w  przypadku  dwóch
powierzchni stoŜkowych), stawiamy je przy odnośnej powierzchni.

Dla zwymiarowania ostrosłupów prawidłowych naleŜy podać wymiar jednej

z podstaw (kwadrat, sześciokąt prawidłowy), wymiar długości oraz kąt nachylenia ściany
(moŜe być wyraŜony pochyleniem lub zbieŜnością. W celu podkreślenia płaskości ścian
ostrosłupów i graniastosłupów moŜna ich przekątne rysować cienkimi liniami.

Wymiarowanie  zarysów  krzywoliniowych  –  dowolne,  nieregularne  kształty
przedmiotów  wymiarujemy  w  sposób  uproszczony:  pomijamy  groty  przy  liniach
wymiarowych  i  pomocnicze  linie  wymiarowe.  Na  rys.  24  przedstawiono  płaską  część
o nieregularnym,  kształcie.  W  celu  zwymiarowania  krzywoliniowego  zarysu  przedmiot
podzielono  cienkimi  liniami  na  pewną  liczbę  części.  Odległości  pomiędzy  cienkimi
liniami  są  róŜne.  Tam,  gdzie  zarys  jest  łagodny,  części  jest  mniej;  tam  natomiast,  gdzie
zarys  jest  bardziej  skomplikowany,  części  jest  więcej.  Cienkie  linie  podziału  odgrywają
rolę  linii  wymiarowych.  Linie  wymiarowe  są  pozbawione  grotów.  Liczby  wymiarowe
wpisujemy  na  przedłuŜeniu  linii  wymiarowych  od  strony  nieregularnego  zarysu.
Z drugiej  strony  przedmiotu  podajemy  liczby,  które  określają  odległość  poszczególnych
linii  od  początku  podziału.  Rys.  24b  przedstawia  tę  samą  część,  ale  trochę  inaczej
zwymiarowaną. Przedmiot jest podzielony na równe odcinki.

Rys. 24. Wymiarowanie dowolnych kształtów [7, s. 131]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wymiarowanie  krzywek  –  krzywki  wymiarujemy  w  układzie  współrzędnych
biegunowych.  Współrzędnymi  biegunowymi  na  płaszczyźnie  są:  punkt  0,  zwany
biegunem,  i  oś  x,  zwana  osią  biegunową.  PołoŜenie  punktu  A  na  płaszczyźnie
jednoznacznie  określają  dwie  liczby:  odległość  r  od  punktu  A  do  bieguna  0  oraz  kąt  α,
jaki tworzy odcinek 0A z osią x.

Rys. 25. Wymiarowanie połoŜenia punktu we współrzędnych biegunowych [7, s. 132]

Rysunek 26 przedstawia sposób wymiarowania dowolnych zarysów krzywek w układzie

współrzędnych biegunowych.  Zarys krzywki podzielono cienkimi liniami na dowolną liczbę
wycinków  kątowych.  Podział  na  wycinki  moŜe  być  równomierny  (rys.  26a)  lub
nierównomierny (rys. 26b). Odległości odpowiednich punktów zarysu krzywki od osi obrotu
są  podane  na  przedłuŜeniu  poszczególnych  promieni.  W  przypadku  niejednakowych
odstępów  kątowych  podajemy  jedną  linię  wymiarową  zaopatrzoną  w  jednostronne  groty.
Początek  wymiarów  kątowych  oznaczamy  cyfrą  0.  Promienie  wodzące  w  tym  przypadku  są
zaopatrzone w strzałki.

Rys. 26. Wymiarowanie krzywek w układzie współrzędnych biegunowych [7, s. 132]

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Jak definiujemy szkicowanie?

Jakie są etapy szkicowania?

Jak definiujemy wymiarowanie?

Jakie są ogólne i porządkowe zasady wymiarowania?

Jak definiujemy linię wymiarową?

Co nazywamy pomocniczą linią wymiarową?

Co przedstawia liczba wymiarowa?

Jak umieszczamy liczby wymiarowe na rysunkach?

W jaki sposób wymiarujemy średnice, promienie i kule?

10.

W jaki sposób wymiarujemy łuki i cięciwy?

11.

W jaki sposób wymiarujemy kąty?

12.

W jaki sposób wymiarujemy stoŜki, ostrosłupy foremne i kliny?

13.

Jak wymiaruje się zarysy powtarzające się?

14.

Jak wymiarujemy zarysy krzywoliniowe?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zwymiaruj części płaskie przedstawione na rysunku.

Rysunek do ćwiczenia 1

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami wymiarowania,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, wypełnić tabliczkę rysunkową,

zwymiarować elementy zgodnie z ogólnymi i porządkowymi zasadami wymiarowania,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 2

Wykonaj szkic bryły przedstawionej na rysunku. Narysuj w rzutach prostokątnych

i zwymiaruj przedstawioną bryłę.

Rysunek do ćwiczenia 2

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami i etapami szkicowania,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, wypełnić tabliczkę rysunkową,

naszkicować przedmiot zgodnie z zasadami szkicowania,

narysować bryłę w rzutach prostokątnych,

zwymiarować przedmiot zgodnie z zasadami wymiarowania,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

Ćwiczenie 3

Zwymiaruj element instrumentu muzycznego przedstawiony przez nauczyciela.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

zapoznać się z zasadami wymiarowania,

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,

przygotować arkusz formatu A4, wypełnić tabliczkę rysunkową,

zwymiarować przedmiot zgodnie z ogólnymi i porządkowymi zasadami wymiarowania,

zaprezentować wykonane ćwiczenie,

dokonać oceny poprawności i estetyki wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

materiały rysunkowe,

–

przybory kreślarskie.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, co nazywamy szkicowaniem?

określić etapy szkicowania?

określić ogólne i porządkowe zasady wymiarowania?

wykorzystać zasady wymiarowania do wymiarowania dowolnego
przedmiotu?

określić sposób wymiarowania średnic, promieni i kul?

określić sposób wymiarowania łuków i cięciw?

określić sposób wymiarowania kątów?

określić sposób wymiarowania zarysów krzywoliniowych?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.

Uruchamianie AutoCAD – interfejs uŜytkownika

4.5.1. Materiał nauczania

Pierwsze kroki

Program AutoCAD jest jednym z wielu programów, słuŜących do tworzenia rysunków

technicznych  za  pomocą  komputera.  Widok  główny,  to  tzw.  interfejs  graficzny,  na  którym
widać  paski  narzędzi,  w  których  zgrupowane  są  narzędzia  słuŜące  do  rysowania  i  edycji
rysunku.  Bardzo  często  zdarza  się,  Ŝe  projektanci  pracujący  z  programem  AutoCAD
popełniają  elementarne  błędy  z  uwagi  na  nieznajomość  filozofii  pracy  z  programem.
Omówimy  wygląd  głównego  okna  aplikacji,  aby  pokazać,  w  jak  przejrzysty  sposób  są
rozmieszczone poszczególne opcje programu.

Wygląd głównego okna aplikacji

Firma Autodesk, producent programu AutoCAD, ściśle współpracuje z biurami

projektowymi,  czego  wynikiem  jest  starannie  przemyślany  i  bardzo  uŜyteczny  interfejs
uŜytkownika.  Wszystkie  ikony  są  bardzo  czytelne  i  intuicyjne,  zebrane  są  w  bardzo  dobrze
zorganizowane grupy.

Rys. 27. Interfejs programu wraz z opisem poszczególnych grup [6, s. 9]

Paski narzędzi

Aby wyciągnąć ukryty pasek narzędzi, klikamy polecenie Widok w górnym menu,

następnie wybieramy opcje Paski narzędzi. Wyświetli się poniŜsze okienko dialogowe.
Z okienka tego wybieramy poszczególne paski narzędzi poprzez klikanie na krzyŜykach obok
nazw pasków. Będą one kolejno się pokazywały na ekranie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Następnie ustawiamy automatyczny zapis efektów naszej pracy co, powiedzmy, 20

minut. Standardowo opcja ta jest nastawiona na 120 minut. Przechodzimy na zakładkę
Otwórz i zapisz i zmieniamy liczbę minut na 20, klikamy OK.

Rys. 28. Okno dialogowe paski narzędzi [6, s. 9]

Tworzenie rysunków

Zapoznamy się z podstawami otwierania rysunków oraz z moŜliwościami ich

zapisywania w innych formatach. Na początek zajmiemy się otwieraniem nowych rysunków.
Mimo, Ŝe będziemy korzystali ze standardu, omówimy teraz wszystkie opcje.

UŜywanie standardu

Opcja ta pozwala na praktycznie natychmiastowe przejście do rysowania w programie

jedyną rzeczą, którą musimy zrobić, jest wybranie jednostek rysunkowych:

−

metryczne (milimetry, centymetry, metry),

−

angielskie (stopy, cale).

Szablon

Przy uruchamianiu nowego rysunku moŜemy korzystać z szablonów posiadających

ustawienia dla określonych zadań projektowych. MoŜemy równieŜ tworzyć własne szablony,
zawierające między innymi:

−

rodzaj i dokładność jednostek,

−

granice rysunkowe,

−

ustawienia warstw,

−

style wymiarowania i tekstu,

−

bloki ramek tytułowych wraz z tabelkami i znakami firmowymi itd.

Otwieranie rysunków

Teraz juŜ dokładnie wiemy, w jaki sposób tworzyć nowe rysunki z zastosowaniem

szablonów oraz kreatorów. Co jednak zrobić, jeśli wykonaliśmy rysunek za pomocą kreatora
czy z zastosowaniem standardu i przypomniało nam się, Ŝe jednak chcemy zmodyfikować lub
obejrzeć jeden z rysunków, które udało się nam np. pobrać z sieci. MoŜemy zamknąć program

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

i po ponownym jego uruchomieniu kliknąć na zakładce Otwórz rysunki lub kliknąć na ikonie
otwierania nowego rysunku. MoŜemy jednak równieŜ, nie zamykając aplikacji, otworzyć
istniejący rysunek. Klikamy Plik->Otwórz. PokaŜe się okienko dialogowe pozwalające na
otwarcie interesującego nas pliku.

Rys. 29. Okno dialogowe Plik – Otwórz [6, s. 19]

AutoCAD standardowo pozwala na otwieranie plików z rozszerzeniem DWG. Istnieje

jednak równieŜ moŜliwość otwarcia plików w formacie DXF oraz szablonów posiadających
rozszerzenie DWT. Oczywiście AutoCAD posiada wiele moŜliwości związanych
z importowaniem rysunków w innych formatach niŜ DWG.

Zapisywanie rysunków

Potrafimy juŜ otworzyć rysunek oraz stworzyć nowy projekt, nadszedł czas na zapisanie

efektów naszej pracy. Zapisywanie rysunków do pliku jest stosunkowo prostym działaniem.
Podczas pierwszego zapisywania rysunku klikamy Plik->Zapisz, co spowoduje otwarcie okna
dialogowego pozwalającego na zapis rysunku.

Rys. 30. Okno dialogowe Plik – Zapisz [6, s. 19]

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak wygląda główne okno aplikacji programu AutoCAD?
2.  W jaki sposób wybieramy paski narzędzi?
3.  Co to jest standard i jak korzystamy z szablonu?
4.  Jak otwieramy gotowe rysunki?
5.  Jak zapisujemy efekty naszej pracy?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Uruchom program AutoCAD, a następnie wyświetl na ekranie głównym pasek

narzędziowy o nazwie ZOOM.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zapoznać się z interfejsem programu AutoCAD,
2)  zobaczyć, gdzie znajdują się paski narzędzi,
3)  włączyć pasek narzędzi o nazwie ZOOM,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
5)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

Ćwiczenie 2

Wczytaj z dysku gotowy rysunek, a następnie zapisz go w swoim katalogu (który

wcześniej przygotowałeś) pod inną nazwą.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  znaleźć systemem folderów i katalogów w aplikacji Windows,
2)  załoŜyć w określonym miejscu na dysku swój katalog,
3)  wczytać z dysku rysunek, zmienić nazwę pliku i zapisać go w swoim katalogu,
4)  zaprezentować wykonane ćwiczenie.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, jak wygląda interfejs programu AutoCAD i jak korzysta się
z pasków narzędzi?

określić, jak zapisać rysunki na dysk oraz jak odczytać rysunek
z dysku?

określić jak korzystamy z gotowych szablonów i z kreatorów programu
AutoCAD?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6. Podstawowe obiekty. Współrzędne punktów

4.6.1. Materiał nauczania

Rysowanie linii

Jest to najprostszy obiekt AutoCAD-a posiadający szereg właściwości, o których trzeba

w tej chwili powiedzieć.

Cechy linii:

−

kaŜda linia (jako zbiór odcinków) ma początek i koniec,

−

rysowanie linii zaczynamy od podania jej punktu początkowego, następnie wstawiamy
kolejne punkty końcowe do czasu naciśnięcia klawisza Esc lub Enter,

−

kaŜda narysowana linia jest samodzielnym obiektem, który moŜemy oddzielnie
edytować.

Klikamy na ikonie

, a następnie czytamy tekst, który pojawi się na pasku stanu.

Rys. 31. Pasek stanu [6, s. 20]

Następnie klikamy jeszcze raz w dowolnym miejscu ekranu i patrzymy, co jest napisane na
pasku stanu.

Rys. 32. Pasek stanu [6, s. 20]

Wstawiając kolejne punkty, widzimy, Ŝe rysujemy kolejne linie w taki sposób, Ŝe kaŜda
następna ma początek w miejscu zakończenia poprzedniej. Aby zakończyć rysowanie linii,
naciskamy klawisz Esc lub Enter.

Rysowanie prostej

Z matematyki wiemy, Ŝe prosta przechodzi przez dwa punkty i ma nieograniczoną

długość. Tak samo wygląda prosta w AutoCAD-zie – równieŜ przechodzi przez dwa punkty,
jej długość takŜe jest nieograniczona. Po krótkim przedstawieniu cech prostej czas na

narysowanie tego obiektu. Zacznijmy rysowanie. Klikamy ikonę prostej

, a następnie

czytamy, co komputer ma nam do powiedzenia na pasku stanu.

Rys. 33. Pasek stanu [6, s. 20]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Pierwszą z opcji jest moŜliwość wstawienia pierwszego punktu, przez który prosta będzie
przechodziła – kliknijmy na ekranie i przeczytajmy, co program napisał nam w odpowiedzi.

Rys. 34. Pasek stanu [6, s. 20]

Wynika z tego, Ŝe komputer czeka na wstawienie kolejnego punktu w celu przeprowadzenia
przez niego prostej. Po wskazaniu punktu, przez który powinna przechodzić prosta, będzie
czekał na wskazanie kolejnego punktu, co pozwoli na stworzenie kilku prostych zaczepionych
w jednym punkcie.

Okrąg

Okrąg jest specyficznym obiektem w AutoCAD-zie, poniewaŜ jego reprezentacja na

pasku menu rysunkowego jest przysłowiowy wierzchołkiem góry lodowej – po kliknięciu

ikony symbolizującą okrąg

, moŜemy wskazać jedynie jego środek i długość promienia.

A  co  zrobić,  jeśli  chcemy  wstawić  okrąg  pomiędzy  dwie  istniejące  proste  czy  zamiast
promienia  chcemy  wstawić  średnicę?  W  takich  przypadkach  najprościej  skorzystać  z  menu
głównego  i  sprawdzić,  czy  wymienione  przez  nas  przypadki  są  tam  umieszczone.  Łatwo
znajdziemy  tam  opcję  Rysuj  –>  Okrąg  i  juŜ  mamy  szereg  moŜliwości  wykreślenia  okręgu
z zastosowaniem punktów charakterystycznych.

Rys. 35. Okno dialogowe Rysuj – Okrąg [6, s. 34]

Łuk

Z rysowaniem łuku jest podobna historia jak w przypadku okręgu – na pasku mamy

najczęściej uŜywaną opcję w postaci ikony

, górne menu zawiera natomiast całą skarbnicę

moŜliwości wstawiania łuków. Kliknijmy zatem ikonkę rysowania łuku i wskaŜmy kolejne
trzy punkty na ekranie w następującej kolejności – początek, środek, koniec.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 38. Okno Rysuj – Elipsa [6, s. 36]

Wielobok

Narzędzie Wielobok pozwala na szybkie narysowanie zamkniętej figury geometrycznej

o równych bokach. Wielokątem moŜe być zarówno trójkąt równoboczny, jak i ośmiokąt –

limitem jest 1024 równych boków. Klikamy, zatem ikonkę Wielobok

i jak zwykle

czytamy, co program ma nam do zakomunikowania.

Rys. 39. Pasek stanu [6, s. 20]

Aby narysować trójkąt, naleŜy wpisać cyfrę 3, aby utworzyć sześciobok, naleŜy wpisać

cyfrę 6 itd. Teraz mamy do wyboru: czy chcemy podać punkt wstawienia środka naszego
wieloboku, czy teŜ długość jego boku. Podajemy b (bok), a następnie pierwszy koniec boku:
wskaŜ dowolny punkt. Następnie wybierzmy opcję domyślną – wpisany w okrąg (W+Enter).
W tej chwili wystarczy juŜ tylko podać długość promienia okręgu, w który jest wpisany nasz
wielobok.

Prostokąt

Rysowanie prostokąta jest równie proste jak rysowanie linii – wybieramy ikonkę

rysowania prostokąta

, wskazujemy pierwszy naroŜnik, następnie drugi i otrzymujemy

Ŝą

dany prostokąt.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Czym charakteryzuje się linia i jakie ma właściwości?
2.  Jakie znasz podstawowe obiekty w AutoCAD?
3.  Co to jest okrąg, łuk oraz elipsa?
4.  Jak narysować prostokąt za pomocą współrzędnych punktów?
5.  Jak narysować wieloboki?

4.6.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Uruchom program AutoCAD, a następnie mając dane współrzędne wierzchołków

trójkąta: (50,50), (300,50), (200,150), narysuj ten trójkąt.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  uruchomić polecenie: rysuj linie (odnaleźć odpowiednią ikonę),
2)  określić pierwszy punkt: 50, 50,
3)  określić następny punkt lub [cofaj]: 300, 50,
4)  określić następny punkt lub [cofaj]: 200, 150,
5)  określić następny punkt lub [zamknij]: Z.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

Ćwiczenie 2

Uruchom program AutoCAD, a następnie narysuj trzy okręgi. DuŜy okrąg ma być

styczny do małych i ma mieć promień 100.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  znaleźć polecenie: rysuj okrąg,
2)  określić środek małego okręgu: 100, 50,
3)  określić promień małego okręgu: 50,
4)  określić środek drugiego okręgu: 100, 200,
5)  określić promień drugiego okręgu: 50,
6)  określić środek stycznego okręgu: ssr,
7)  określić punkt na pierwszym obiekcie stycznym do okręgu: wskaŜ dolny okręg,
8)  określić punkt na drugim obiekcie stycznym do okręgu: wskaŜ górny okręg,
9)  określić promień okręgu: 100.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Za pomocą AutoCAD narysuj sześciokąt o długości krawędzi 50.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  uruchomić polecenie: rysuj sześciokąt (odnaleźć odpowiednią ikonę),
2)  podać liczbę boków: 6,
3)  określić środek wieloboku lub [bok]: b,
4)  określić pierwszy koniec boku: wskaŜ dowolny punkt,
5)  określić drugi koniec boku: @50, 0.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

4.6.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, jakie narzędzia słuŜą do rysowanie podstawowych obiektów
AutoCAD?

narysować odcinek, prostokąt, wielobok, splajn oraz łamaną?

narysować okrąg, elipsę i łuk?

połączyć ze sobą podstawowe obiekty, wpisywać okrąg w wielobok
i odwrotnie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7. Modyfikowanie, łączenie i rozdzielanie obiektów

rysunkowych

4.7.1. Materiał nauczania

WymaŜ

Zacznijmy od narzędzia pozwalającego na pozbycie się elementów zbędnych z naszego

rysunku. Metod usuwania elementów z rysunku jest wiele.  Zanim nauczymy się dokonywać
modyfikacji  na  obiektach,  musimy  nauczyć  się  ich  prawidłowej  selekcji.  Selekcja
pojedynczego  elementu  nie  nastręcza  większych  problemów,  poniewaŜ  wystarczy  kliknąć
krawędź interesującego  nas elementu i AutoCAD zmienia jego wygląd tak, aby odróŜnić  go
od pozostałych. Element zaznaczony jest pokazywany w taki sposób, Ŝe jego krawędzie oraz
wypełnienie są rysowane linią przerywaną oraz na zaznaczonym elemencie automatycznie są
umieszczane niebieskie kwadraciki, zwane uchwytami. Uchwyty są umieszczane w miejscach
charakterystycznych  dla  danego  obiektu  –  dla  okręgu  będą  to  kwadranty,  dla  prostokąta
naroŜniki,  dla  linii  jej  końce  oraz  środek  itd.  Pierwszym  sposobem  kasowania  –  i  chyba
najbardziej  intuicyjnym  –  jest  wyselekcjonowanie  elementów  przeznaczonych  do  usunięcia
i naciśnięcie klawisza Delete – wielu projektantów preferuje ten sposób. Kolejnym sposobem
pozbycia  się  zbędnego  balastu  z  rysunku  jest  skorzystanie  z  narzędzia  gumki,  oferowanego

przez AutoCAD:

. Sposobów uŜycia tego narzędzia jest równieŜ kilka; moŜemy na

przykład  nacisnąć  powyŜszą  ikonkę  i  następnie  wybrać  interesujące  nas  elementy,  klikając
kaŜdy  z  nich  lewym  klawiszem  myszy,  a  na  zakończenie  nacisnąć  Enter  na  klawiaturze  lub
kliknąć  prawym  klawiszem  myszy.  MoŜemy  najpierw  wybrać  obiekty,  a  następnie  kliknąć
ikonkę – wybór naleŜy do Ciebie.

Kopiuj

Skoro potrafimy juŜ kasować poszczególne elementy rysunku, nadszedł czas na

powielanie narysowanych przez nas obiektów. Aby skopiować interesujący nas fragment

rysunku, klikamy poniŜszą ikonkę:

i czytamy, co program ma nam do powiedzenia

w obszarze dialogowym.

Rys. 40. Pasek stanu [6, s. 20]

Zgodnie z Ŝyczeniem programu dokonujemy selekcji interesujących nas obiektów na rysunku
–  po  wybraniu  przyciskamy  Enter  lub  prawy  klawisz  myszy.  Innymi  słowy  uŜytkownik  ma
wskazać punkt charakterystyczny – zwany bazowym – który będzie punktem odniesienia dla
kopiowania czy później przesuwania lub obracania rysunku. Jak widać, program pyta równieŜ
o  to,  czy  chcemy  wykonać  więcej  niŜ  jedną  kopię  danego  elementu.  Jeśli  wciśniemy
W  i  następnie  Enter,  program  poprosi  o  wskazanie  punktu  bazowego  i  będziemy  mogli
wykonać  wiele  kopii  wskazanego  elementu.  Po  wskazaniu  punktu  bazowego  AutoCAD
poprosi  o przesunięcie  wskazanych  obiektów  oraz  w  miejscu  kliknięcia  wstawi  jedną  lub
wiele kopii wybranego elementu rysunkowego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przesuń

Dokładnie te same pytania, co poprzednio zobaczymy na ekranie po kliknięciu ikony

Przesuń

. Jedyna róŜnica pomiędzy poprzednim narzędziem rysunkowym Kopiuj

a narzędziem Przesuń jest taka, Ŝe nie da się wykonać wielokrotnego przesuwania; natomiast
po wybraniu elementów i wskazaniu punktu bazowego wybrane elementy przesuną się
z punktu A do punktu B bez zostawienia kopii w punkcie A.

Obrót

Trochę więcej pracy będziemy mieli podczas obracania elementu rysunkowego.

Po kliknięciu ikonki obracania:

. AutoCAD znów prosi o wybranie obiektów. Po

dokonaniu selekcji zwyczajowo określamy punkt bazowy, następnie program prosi o podanie
kąta obrotu względem zaznaczonego punktu bazowego – kąt ten podajemy w stopniach.
Sądzę, Ŝe nie naleŜy rozwodzić się tu nad drugą opcją przy obracaniu, poniewaŜ zakładamy,
Ŝ

e na początku rysujemy precyzyjnie, zatem podanie kąta obrotu z klawiatury jako wartości

liczbowej powinno być wystarczające. Obrotu moŜemy równieŜ dokonać klikając „na oko”
w dowolnym miejscu obszaru roboczego.

Odsuń

Kolejnym poznanym przez nas narzędziem rysunkowym będzie modyfikator Odsuń.

Początkujący  uŜytkownicy  AutoCAD-a  często  mylą  go  z  modyfikatorem  Przesuń  i  nie
korzystają z niego „rzeźbiąc” swoje rysunki. A jak działa modyfikator Odsuń? Jego zadaniem
jest odsunięcie obiektu, np. linii (moŜe to być np. okrąg), o zadaną odległość we wskazanym
kierunku  i  narysowanie  w  nowym  miejscu  linii  równoległej  z  zachowaniem  oryginału
(w przypadku  np.  okręgu  zostanie  narysowany  drugi  koncentryczny).  Aby  zacząć  korzystać
z narzędzia  Odsuń,  musimy  mieć  obiekt,  który  chcemy  odsunąć  o  zadaną  odległość.  Jeśli

mamy obiekt do odsunięcia, klikamy ikonę narzędzia Odsuń:

i czytamy, jakie wieści

niesie program.

Rys. 41. Pasek stanu [6, s. 20]

Jak widać, nie musimy wybierać obiektów do odsunięcia, lecz mamy podać odległość, o jaką
chcemy  przesunąć  obiekt  X.  MoŜemy  teŜ  wskazać  dowolne  dwa  punkty  na  ekranie
i odległość  między  nimi  wyznaczy  odległość  odsunięcia.  Proponuję  wpisanie  odległości
z klawiatury  –  zapobiega  to  błędom.  Po  wpisaniu  odpowiedniej  wartości  odległości
naciskamy  Enter.  Jak  widać,  teraz  wystarczy  wskazać  obiekt,  który  chcemy  przesunąć
i kierunek  przesunięcia.  W  wyniku  naszych  działań  powinniśmy  otrzymać  dwie  linie
równoległe odległe od siebie o 10 mm.

Utnij

Zaczniemy od omówienia modyfikatora utnij. Chcemy z narysowanych linii otrzymać

trójkąt prostokątny, czyli wystające poza niego kawałki linii są zbędne – trzeba je obciąć!

W tym celu naciskamy ikonę modyfikatora utnij

Jak widzimy, mamy wybrać krawędzie,

do których mają zostać docięte niepotrzebne kawałki linii – wybierzmy na początek linię
pionową i kliknijmy prawym klawiszem myszy w celu zakończenia wybierania. Jak widać,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

linia będąca teraz krawędzią cięcia zmieniła się w linię przerywaną, natomiast program
informuje nas, Ŝe moŜemy wskazać odcinki, które chcemy obciąć za pomocą wskazanej
krawędzi cięcia. Po wskazaniu linii przecinających krawędź cięcia linie te znikają.

WydłuŜ

Kolejnym równie niezbędnym modyfikatorem działającym w sposób przeciwny do

poprzedniego jest modyfikator wydłuŜ. Pozwala on naciągnąć zbyt krótkie linie do wskazanej

krawędzi klikamy ikonkę narzędzia wydłuŜ:

i postępujemy zgodnie z zaleceniami

programu – najpierw wybieramy krawędź, do której będziemy naciągali – enigmatycznie
nazwaną obwiednią. Po kliknięciu prawym klawiszem myszy lub naciśnięciu klawisza Enter
wskazujemy obiekt do wydłuŜenia i juŜ gotowe.

Zaokrągl

Kolejnym narzędziem będzie modyfikator Zaokrągl. Zasada jego wykorzystania jest

podobna do fazowania, więc pokaŜę jedynie kolejne kroki, jakie musimy wykonać podczas

zaokrąglania krawędzi. Klikamy ikonę Zaokrągl

. Powiedzmy, Ŝe chcemy zmienić

domyślny  promień  zaokrąglenia  na  np.  5.  Wciskamy,  zatem  literę  R,  potwierdzamy  jak
zwykle  klawiszem  Enter  i  wprowadzamy  naszą  wartość  5.  Polecenie  –  jak  poprzednie  –
kończy  swoje  działanie.  Aby  wykonać  zaokrąglenie  interesującego  nas  elementu,  musimy
kliknąć ikonkę zaokrąglania ponownie i następnie, jak przy fazowaniu, wskazać kolejno dwie
linie w celu wykonania między nimi zaokrąglenia.

4.7.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak wygląda i jak stosujemy polecenie: wymaŜ i kopiuj?
2.  Co to są za polecenia: utnij i wydłuŜ?
3.  Czy moŜna zaokrąglić naroŜniki w AutoCAD-e?
4.  Jak odsunąć od siebie róŜne obiekty?
5.  Czy moŜna obiekt obrócić o dowolny kąt?

4.7.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Uruchom program AutoCAD, narysuj prostokąt, a w jednym naroŜniku narysuj okrąg.

Skopiuj okrąg do kaŜdego naroŜnika. NaroŜniki prostokąta mają być automatycznie środkami
okręgów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  wybrać polecenie: kopiuj,
2)  wybrać obiekt: wskaŜ okrąg,
3)  określić punkt bazowy lub [przesunięcie]: P1,
4)  określić drugi punkt lub [przesunięcie]: P2,
5)  określić trzeci punkt lub [zakończ]: P3,
6)  określić czwarty punkt lub [zakończ]: P4.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

Ćwiczenie 2

Narysuj prostokąt, a następnie wykonaj zaokrąglenie wybranego naroŜnika łukiem

o promieniu 30.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  wybrać polecenie: zaokrąglaj,
2)  wybrać pierwszy obiekt lub [cofaj/polilinia/promień/utnij/wiele]: R,
3)  określić promień zaokrąglenia: 30,
4)  wybrać pierwszy obiekt lub [cofaj/polilinia/promień/utnij/wiele]: P1,
5)  wybrać drugi obiekt lub Shift-wskaŜ, aby podać naroŜnik: P2.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

4.7.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, jaki narzędzia słuŜą do wymazywanie niepotrzebnych
obiektów, a które do kopiowania?

określić, jak zastosować polecenia utnij i wydłuŜ dla podstawowych
obiektów?

określić, jak korzystamy z przesuwania, obracania i zaokrąglania?

określić, jak łączymy obiekty?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8. Wymiarowanie, bloki oraz warstwy

4.8.1. Materiał nauczania

Warstwy

Wprowadzenie warstw w AutoCAD-zie ma wiele zalet. Jedną z nich jest moŜliwość

grupowania tych samych elementów na jednej warstwie (kreskowanie, linie konturowe itd.).
Kolory  przypisywane  do  warstw  są  odpowiednio  interpretowane  przez  plotery  pisakowe
(odpowiedni  kolor  zawiera  informacje  o  odpowiednim  rodzaju  linii).  Zacznijmy  wspólnie
tworzyć projekt. Pozwoli nam to na jednoczesne zaznajomienie się z warstwami i utrwalenie
zdobytych dotychczas wiadomości.

W początkowej fazie tworzenia nowego rysunku powinniśmy załoŜyć warstwy. ZałoŜenie

ich  na  tym  etapie  od  razu  umoŜliwia  grupowanie  pewnych  elementów  rysunku.  Podczas
dalszej  pracy  moŜemy  zakładać  kolejne,  potrzebne  w  dane  chwili  warstwy  oraz  usuwać
niepotrzebne.  WaŜne  jest,  aby  podstawowa  pula  warstw,  które  są  zakładane  w  kaŜdym
projekcie była niezmienna. Z własnego doświadczenia wiem, Ŝe niezbędne będą warstwy, na
których będziemy tworzyli linie osiowe, kreskowanie, wymiarowanie, gwinty, itd. Proponuję
dobrze  przemyśleć,  jakie  warstwy  zostaną  załoŜone  w  pierwszej  kolejności.  Po  dokonaniu
wyboru,  jakie  warstwy  chcemy  załoŜyć  i  ile  ich  ma  być,  powinniśmy  przemyśleć,  jakich
kolorów  uŜyjemy  w  celu  odróŜnienia  kolejnych  warstw  od  siebie  oraz  jakie  rodzaje  linii
zostaną  przydzielone  kaŜdej  warstwie.  Na  zakończenie  tych  teoretycznych  rozwaŜań
proponuję  jeszcze  jedną,  małą  rzecz.  Proszę  nie  zastanawiać  się  nad  warstwą,  na  której
będziemy  rysować  kontury  naszego  elementu  –  narysujemy  je  na  warstwie  oznaczonej  jako
„0”  –  warstwa  zerowa.  Powód  jest  bardzo  prosty  –  wszystkie  warstwy  z  rysunku  moŜemy
usunąć  –  warstwy  zerowej  nie  (jest  to  warstwa,  która  zawsze  musi  zostać  na  rysunku).
Zacznijmy zakładanie warstw oraz ich nazywanie – proponuję nazywać je w sposób czytelny,
np. kreskowanie, a nie K01, poniewaŜ po powrocie do rysunku za 2–3 tygodnie skrót K01 nie
powie nam nic!

Aby dokonać działań związanych z dodawaniem odpowiednich warstw, klikamy poniŜszą

ikonę:

. Naszym oczom ukazuje się okienko.

Rys. 42. Okienko dialogowe MenadŜer cech warstw [6, s. 220]

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Jak widać, okienko otwiera się z załoŜoną warstwą zerową. Jak zapewne zauwaŜyłeś, warstwa
zerowa ma z góry przypisany kolor, rodzaj i grubość linii. Parametry te moŜna zmieniać, lecz
sądzę, Ŝe dla warstwy zerowej nie warto.

Zacznijmy więc od dodawania własnych warstw. Proponuję dla potrzeb naszego projektu

załoŜenie  dwóch  dodatkowych  warstw:  pierwszej  o  nazwie  Linie  Osiowe  i  drugiej  o  nazwie
Wymiarowanie.  Jak  tego  dokonać?  Klikamy  przycisk  Nowa  i  w  uzyskanym  wpisie
odpowiednio  nazywamy  warstwę.  Wspomnianą  czynność  powtarzamy  w  celu  załoŜenia
kolejnej  warstwy  Wymiarowanie.  Mając  załoŜone  interesujące  nas  warstwy,  moŜemy
spokojnie  zająć  się  przypisywaniem  im  kolorów.  Aby  tego  dokonać,  klikamy  biały
„kwadracik”  i  naszym  oczom  ukazuje  się  okienko  zawierające  paletę  aktualnie  dostępnych
kolorów.

Rys. 43. Okienko dialogowe MenadŜer cech warstw – przypisywanie kolorów [6, s. 222]

Proponuję, aby podstawowe warstwy, zawsze znajdujące się na rysunku, miały kolory
zaczerpnięte z tabeli kolorów standardowych.

Rys. 44.

Tabela kolorów standardowych [6, s. 191]

Warstwie Linie Osiowe przypisujemy kolor błękitny – , a dla wymiarowania kolor Ŝółty – .

Kolejnym, bardzo waŜnym krokiem na drodze do profesjonalnie wykonanego rysunku

będzie przypisanie kolejnym warstwom odpowiedniego rodzaju linii. Jak wiemy, linie osiowe
składają  się  z  naprzemianległych  kropek  i  kresek  (linia  kropkowo-kreskowa),  więc
powinniśmy  taką  linię  przypisać  do  tej  warstwy.  Aby  tego  dokonać,  na  warstwie  Linie
Osiowe  klikamy  napis  Continous.  Po  tym  zabiegu  otwiera  się  okienko  pozwalające  wybrać
rodzaj linii.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 45. Okienko dialogowe – Wybór rodzaju linii [6, s. 222]

I tu spotyka nas pierwsza niespodzianka – w otwartym okienku nie ma naszej linii kropkowo-
kreskowej.  Ale  jest  tam  przycisk  Wczytaj  pozwalający  uzupełnić  cały  pakiet  potrzebnych
nam linii. Naciśnijmy, zatem ten przycisk. Naszym oczom ukaŜe się kolejne okno zawierające
wszystkie  rodzaje  linii.  Są  one  zgromadzone  w  pliku  acadiso.lin.  Proponuję  zaznaczyć
pierwszą  linię,  a  następnie  poprzez  kombinację  klawiszy  Ctrl+a  zaznaczyć  wszystkie  linie.
Potwierdzenie  wyboru  przyciskiem  OK  przypieczętuje  wybór.  Teraz  pozostaje  wybranie
odpowiedniej linii ze zbioru.

Na tak przygotowanym rysunku moŜemy narysować zaplanowany element – oczywiście

kaŜdy z Was narysuje  element inaczej. WaŜne jest, aby kolejne kroki rysowania poprzedzać
przełączaniem  się  na  kolejne  warstwy.  Zaczniemy  od  narysowania  prostokąta  o  podanych
wymiarach,  następnie  zaokrąglimy  jego  krawędzie  –  wszystkie  te  operacje  przeprowadzimy
na warstwie zerowej. Następnie narysujemy linie osiowe dla otworów – te z kolei narysujemy
na warstwie o nazwie Linie Osiowe – poniŜszy rysunek pokazuje, w jaki sposób najszybciej
przechodzić pomiędzy kolejnymi warstwami.

Rys. 46. Fragment głównego okna AutoCAD – przechodzenie pomiędzy warstwami [6, s. 9]

Wskazanie odpowiedniej warstwy pozwala na natychmiastowe przejście do niej. W kolejnym
kroku przełączamy się na warstwę zerową i rysujemy otwory. I właściwie sprawa projektu
oraz warstw zostaje zakończona.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wymiarowanie

Wyciągnąć pasek narzędzi związany z wymiarowaniem.

Rys. 47. Pasek stanu Wymiar [6, s. 201]

Wymiarowanie jest jedną z najprostszych operacji podczas tworzenia projektu i nie

nastręcza kłopotów, jeśli cały rysunek jest wykonany zgodnie z zasadami rysowania
w AutoCad. Gdy mamy juŜ obiekt do zwymiarowania, moŜemy przełączyć się na warstwę
wymiarów i rozpocząć wymiarowanie elementu. Zaczniemy od najprostszego narzędzia, czyli
od wymiarowania liniowego.

Po kliknięciu ikonki

wystarczy wskazać punkt początkowy wymiaru oraz jego punkt

końcowy. Jeśli rysunek jest narysowany zgodnie z wszelkimi prawidłami, otrzymany wymiar
powinien  przedstawiać  rzeczywisty  wymiar  na  rysunku.  Cała  operacja  jest  prosta,  lecz
powinna  być  wykonywana  z  zastosowaniem  rysowania  precyzyjnego  –  wtedy  zawsze
będziemy  mieć  pewność,  Ŝe  klikamy  właściwe  punkty,  w  których  zaczepiamy  wymiar.  Jeśli
zaczęliśmy  od  przerabiania  wymiarów  liniowych,  postaram  się  przedstawić,  w  jaki  sposób,
bezboleśnie, wstawić wymiary szeregowe oraz wymiary do bazy wymiarowej. Zaczniemy od
tworzenia  wymiarów  szeregowych.  Aby  wykonać  szereg  wymiarowy,  wstawiamy  poznany
juŜ  wymiar  liniowy  (jest  on  wymiarem  odniesienia),  potem  klikamy  ikonkę  wymiar

szeregowy:

Następnie wstawiamy kolejne punkty wymiarowe. Pierwszy wstawiony wymiar program

traktuje jako odniesienie dla kolejnych wymiarów. Teraz wykonamy wymiarowanie do bazy
wymiarowej. RównieŜ zaczynamy od wykonania wymiaru liniowego, a potem klikamy ikonę

wymiar do bazy:

. Następnie (jak poprzednio) wstawiamy kolejne punkty wymiarowe.

Pierwszy wstawiony wymiar program traktuje jako odniesienie dla kolejnych wymiarów (jako
bazę wymiarową).Teraz pora zająć się wymiarowaniem okręgów, łuków i kątów. Zaczniemy
od zwymiarowania promienia zaokrąglenia oraz promienia jednego z małych okręgów. Aby

tego dokonać, klikamy następującą ikonkę:

. Następnie wybieramy łuk lub okrąg i klikamy

miejsce, w którym ma widnieć nasz wymiar. Cała operacja trwa około kilku sekund i sądzę,
Ŝ

e dalsze rozpisywanie się na jej temat to po prostu nieporozumienie przy naszym obecnym

poziomie wiedzy.

W następnej kolejności omówimy wymiarowanie średnicy. Procedura uŜycia tego

narzędzia jest analogiczna do wymiarowania promienia, z tą róŜnicą, Ŝe zwymiarowanie

rednicy wymaga kliknięcia poniŜszej ikonki:

. Po kliknięciu wybieramy okrąg, miejsce

wstawienia wymiaru i gotowe.

Większym problemem jest wymiarowanie kątów. Klikamy zatem ikonkę:

. Następnie

wybieramy dwie linie, które są tworzącymi kąta. Po wybraniu tworzących moŜemy wybrać
część kąta, którą chcemy zwymiarować. Po wybraniu odpowiedniej wielkości kąt zostanie
zwymiarowany.

Bloki

Bloki rysunkowe, udostępniane przez program AutoCAD, moŜemy podzielić na dwa

rodzaje:

−

bloki wewnętrzne,

−

bloki zewnętrzne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Bloki wewnętrzne są tworzone przez uŜytkownika na potrzeby danego rysunku i w nim

przechowywane. Natomiast bloki zewnętrzne są zapisywane na dysku, dzięki czemu istnieje
moŜliwość korzystania z nich podczas tworzenia kolejnego rysunku oraz przez innych
pracowników w firmie.

Tworzenie bloków wewnętrznych

Zacznijmy, więc od wykonania jakiegoś prostego bloku wewnętrznego, który będziemy

mogli  wykorzystać  podczas  tworzenia  naszego  aktualnego  projektu.  ZałoŜymy  teŜ,  Ŝe  nie
będziemy korzystali z tego bloku w innych rysunkach. Powiedzmy, Ŝe mamy do narysowania
płytkę,  na  której  powinno  znaleźć  się  10  otworów  o  jednakowej  średnicy.  MoŜemy,
oczywiście,  wykonać  kopię  jednego  otworu  10  razy,  ale  moŜemy  równieŜ  wykonać  blok
wewnętrzny  będący  potrzebnym  nam  otworem  i  wstawić  ten  blok  10  razy  do  rysunku.
W wielu  sytuacjach  prościej  jest  wykonać  blok  ze  względu  na  długotrwałe  wybieranie
poszczególnych  fragmentów  do  kopiowania.  Jedną  z  waŜnych  cech  bloku  jest  moŜliwość

wybrania go jednym kliknięciem. Klikamy ikonkę

. Naszym oczom ukazuje się

następujące okno dialogowe:

Rys. 48. Okienko dialogowe Definicja bloku [6, s. 216]

Cały  etap  tworzenia  bloku  wewnętrznego  sprowadza  się  do  umiejętnego  posługiwania  się
pokazanym powyŜej okienkiem dialogowym.  Aby  tworzone przez nas bloki były uŜyteczne,
będziemy  je  wykonywali  według  utartego  schematu.  I  tak,  w  pierwszym  kroku  nadamy
naszemu  blokowi  nazwę  –  pole  Nazwa  znajduje  się  na  samej  górze  okienka  dialogowego.
Proponuję  nazywać  bloki  w  sposób  jasny  i  przejrzysty,  poniewaŜ  nazwa  XCV123g  nikomu
nic  nie  powie.  Ja  nazwę  swój  blok  Otworek.  Kolejnym  krokiem  jest  wciśnięcie  przycisku
Wybierz  obiekty  na  prezentowanym  okienku  dialogowym.  Ten  ruch  pozwoli  na  wybranie
okręgu  oraz  linii  środkowych.  Wybór  potwierdzamy  klikając  prawym  przyciskiem  myszy.
Następny  krok  to  pokazanie  punktu  wstawienia  –  jest  to  punkt  będący  miejscem,  w  którym
nasz  blok  będzie  przechowywany  (punkt  charakterystyczny  –  porównywalny  z  punktem
bazowym).  Jako  punkt  wstawienia  proponuję  wybrać  punkt  przecięcia  środkowych  okręgu
(środek  okręgu).  Ostatnim  krokiem  podczas  tworzenia  bloku  wewnętrznego  jest  wykonanie
opisu bloku. Po naciśnięciu OK nasz blok jest gotowy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Tworzenie bloków zewnętrznych

W pierwszym kroku nazwiemy wspomniany blok (pozwoli to na jego łatwą identyfikację)

i podamy miejsce jego zapisania (moŜe to być równieŜ miejsce sieciowe). Następnie
wybierzemy obiekty. Kolejnym krokiem będzie wskazanie punktu bazowego.

Rys. 51. Okienko dialogowe Zapisz blok [6, s. 217]

I w tej chwili mamy wykonany blok zewnętrzny, którym moŜemy się dzielić z kaŜdym
projektantem. Wstawianie takiego bloku jest analogiczne do wstawiania bloku wewnętrznego
– jedyną róŜnicą jest konieczność znalezienia go na dysku lub w sieci.

4.8.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak się wymiaruje w AutoCAD?
2.  Jak się wymiaruje średnice, promienie oraz kąty?
3.  Co to są bloki i jakie znasz rodzaje bloków?
4.  Jak tworzymy warstwy i jakie są cechy warstw?
5.  Jak włączamy i wyłączamy warstwy?

4.8.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Narysuj trójkąt prostokątny o bokach: 30, 40, 50, a następnie korzystając

z wymiarowania liniowego zwymiaruj jego wszystkie boki.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1) rozpocząć od wymiaru poziomego,
2) uruchomić polecenie: wymiarowanie liniowe,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3) określić początek pierwszej pomocniczej linii wymiarowej: naciśnij prawy przycisk

myszy,

4) wybrać obiekt do wymiarowania: P1,
5) określić połoŜenie linii wymiarowej lub [wtekst/tekst/kąt/poziomo/pionowo/obrócony]:

P2,

6) wykonać takie samo postępowanie dla wymiaru pionowego,
7) wykonać takie samo postępowanie dla wymiaru dopasowanego.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

Ćwiczenie 2

Narysuj dwa okręgi, a następnie zwymiaruj odległość pomiędzy środkami okręgów.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  rozpocząć od wymiaru poziomego,
2)  uruchomić polecenie: wymiarowanie liniowe,
3)  określić początek pierwszej pomocniczej linii wymiarowej: P1,
4)  określić początek drugiej pomocniczej linii wymiarowej: P2,
5)  określić  połoŜenie  linii  wymiarowej  lub  [wtekst/tekst/kąt/poziomo/pionowo/obrócony]:

P3.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

4.8.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, jak korzystamy z wymiarowanie liniowego?

określić, jak wymiarujemy kąty, średnice i promienie?

określić, jak tworzymy bloki i jak je wykorzystujemy wstawiając do
nowego rysunku?

określić, jak definiujemy warstwy?

określić, jak rysujemy na wybranej warstwie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 56. Przykładowa strona przygotowana do wydrukowania [6, s. 231]

Na rozmieszczonym w ten sposób wydruku moŜemy narysować tabliczkę, ramkę oraz opisy
rysunku.  Przed  wydrukiem  naleŜy  zapisać  na  dysku  rysunek,  wybierając  z  menu:  plik  –
zapisz. Następnie drukujemy klikając ikonę wydruku lub wybierając z menu: plik – drukuj.
W  taki  sposób  moŜemy  wykonać  całościowy  rysunek,  ale  co  zrobić,  jeśli  chcemy  pokazać
pewne fragmenty z bliska? Zobaczymy teraz, jak przygotować wydruk zawierający tak zwane
rzutnie. Dzięki nim będziemy mogli pokazać detale rysunkowe w róŜnej skali oraz rozmieścić
rzutnie w taki sposób, aby w pełni wykorzystać nasz arkusz rysunkowy. Przejdźmy, zatem do
zakładki Arkusz 2, zatwierdźmy ustawienia kartki i drukarki oraz usuńmy nasz zdefiniowany
obszar  wydruku  tak,  aby  otrzymać  pustą  kartkę.  W  tej  chwili  moŜemy  zacząć  definiować
własne  rzutnie,  w  których  umieścimy  interesujące  nas  fragmenty  rysunku  w  odpowiedniej
skali.
Aby  ułatwić  sobie  generowanie  rzutni,  proponuję  wyciągnąć  na  pulpit  pasek  narzędzi
Rzutnie.

Rys. 57. Pasek narzędzi: rzutnie [źródło własne]

Pasek ten pozwala na zarządzanie rzutniami, definiowanie nowych rzutni oraz ustalanie skali
w juŜ zdefiniowanych rzutniach.
Gdy chcemy przekształcić dowolny obiekt np. model na rys. 52, w rzutnie, naleŜy wykonać

następujące czynności. Za pomocą ikonki zatytułowanej: przekształć obiekt w rzutnie

zamieńmy narysowany kształt w rzutnię – w nowej rzutni, praktycznie od razu, pojawi się
narysowany przez nas rysunek. Teraz moŜemy bez przeszkód ustawić jego skalę za pomocą
menu rozwijanego, które znajduje się na naszym pasku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Narysuj dowolny obiekt, a następnie wydrukuj go na drukarce.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  narysować rysunek.
2)  przejść do zakładki o nazwie: układ1,
3)  wybrać z menu: plik – menadŜer ustawień strony – nowe,
4)  wpisać:  w  polu  nazwa  nowych  ustawień  strony  –  nazwę  tworzonych  ustawień  strony

i OK,

5) wybrać z listy rozwijalnej w oknie: ustawienia strony – rodzaj drukarki lub plotera,
6) wybrać z listy rozwijalnej rozmiar papieru, orientację wydruku, skalę wydruku, obszar do

wydrukowania i przesunięcie początku wydruku,

7)  zamknąć menadŜera wydruku,
8)  zapisać dokonane zmiany na dysku,
9)  wydrukować rysunek wybierając z menu: plik – drukuj.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

–

zestaw komputerowy,

–

program AutoCAD.

4.9.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

określić, jak drukujemy dowolny rysunek?

określić, jak drukujemy fragment dowolnego rysunku?

określić, jak przygotować wydruk zawierający tak zwane rzutnie?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 28 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna moŜliwość jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej
rubryce znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem,
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanej pracy.

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

Na rozwiązanie testu masz 40 min.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. W rysunku technicznym zasadniczym formatem jest format

A4.

A0.

A2.

A1.

2. Zdanie fałszywe to: do materiałów i przyborów rysunkowych

naleŜy papier, ołówki, komplet cyrkli.

naleŜą ołówki.

naleŜy komplet cyrkli.

naleŜą noŜyczki.

3. Rzutowanie prostokątne polega na

wyznaczeniu rzutów aksonometrycznych.

wyznaczeniu rzutów prostokątnych przedmiotu na wzajemnie prostopadłych
rzutniach.

wyznaczeniu rzutów prostokątnych przedmiotu na wzajemnie równoległych
rzutniach.

rysowaniu przedmiotu w dimetrii ukośnej.

4. Przedmioty wydłuŜone najczęściej rysuje się w przekroju

wzdłuŜnym i poprzecznym.

łamanym.

stopniowym.

cząstkowym.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. Przedstawiony na rysunku przekrój przedmiotu jest przekrojem

wzdłuŜnym.

poprzecznym.

łamanym.

stopniowym.

6. Pokazany na rysunku przedmiot jest przedstawiony w

półwidoku.

półprzekroju.

wierćprzekroju.

kładzie.

7. Rysunek przedstawia

kład miejscowy przedmiotu.

kład przesunięty przedmiotu.

widok przedmiotu.

przekrój przedmiotu.

8. Wymiarowaniem nazywa się czynność

umieszczania na szkicu (rysunku) wymiarów przedmiotu.

odwzorowywania kształtów przedmiotu na rysunku.

mierzenia przedmiotu.

dobierania grubości linii stosowanych na rysunku.

9. Przedstawiony na rysunku łańcuch wymiarowy jest łańcuchem

otwartym.

zamkniętym.

półotwartym.

półzamkniętym.

10. Zasada pomijania wymiarów oczywistych polega na

podawaniu wszystkich wymiarów.

podawaniu wszystkich wymiarów koniecznych – i tylko koniecznych – do
jednoznacznego odtworzenia przedmiotu, wszystkich zaś wymiarów oczywistych
pomijaniu (nie podawaniu ich).

pomijaniu niektórych wymiarów.

podawaniu kaŜdego wymiaru tylko jeden raz.

11. Przy wymiarowaniu średnic liczbę wymiarową poprzedza się znakiem

Ø.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

12. Oznaczenie

dotyczy

pochylenia.

zbieŜności.

promienia.

przekroju kwadratowego.

13. Przy rzutowaniu prostokątnym rzut w kierunku A jest rzutem

z góry.

z dołu.

głównym.

z tyłu.

14. Podziałka 1:5 jest podziałką

naturalną.

powiększającą.

zmniejszającą.

pomocniczą.

15. Tabliczki rysunkowe umieszcza się na rysunku w

prawym górnym rogu.

prawym dolnym rogu.

lewym górnym rogu.

lewym dolnym rogu.

16. Program AutoCAD przeznaczony jest do

słuchania muzyki.

obliczeń matematycznych.

edycji tekstu.

projektowania rysunków.

17. Pliki zapisane w formacie AutoCAD posiadają rozszerzenie

RAR.

DWT.

XLS.

DAT.

18. Poprawienie rysunku powoduje, Ŝe musimy

zapisać nową wersję.

nic nie robić, program za nas zapisze.

zapisać, ale tylko poprawki.

lub moŜemy zapisać później.

19. Okrąg moŜna narysować za pomocą

3 punktów.

7 punktów.

programu, który zrobi to automatycznie.

cyrkla.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

20. Wielobok narysowany w AutoCAD moŜe składać się minimum z

1 boku.

2 boków.

3 boków.

5 boków.

21. Do usuwania niepotrzebnych obiektów słuŜy polecenie

kopiuj.

wymaŜ.

przesuń.

utnij.

22. Do zaokrąglania naroŜników obiektów słuŜy polecenie

a) wydłuŜ.
b)

zaokrąglaj.

c) fazuj.
d) przesuń.

23. Dowolny obiekt moŜna obrócić o

90 stopni.

180 stopni.

dowolną ilość stopni.

125 stopni.

24. Do wymiarowania rysunku słuŜy pasek narzędzi

lupa.

wymiar.

okno.

zoom.

25. Wymiarowanie kąta między dwoma odcinkami prostymi odbywa się

za pomocą funkcji.

za pomocą odpowiedniego polecenia.

automatycznie.

za pomocą linijki.

26. Bloki definiujemy w następujący sposób

bez nazwy.

podając unikalną nazwę.

edytując tekst.

program zrobi to automatycznie.

27. Warstwa standardowa, która istnieje zawsze nazywa się

warstwa 0.

pierwsza warstwa.

warstwa biała.

warstwa 1.

28. Wydrukowanie rysunku do pliku to

wydruk na drukarce.

wydruk na ploterze.

brak wydruku.

tak zwany wydruk na dysku.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ...............................................................................

Wykonywanie rysunków technicznych

Zakreśl poprawną odpowiedź.

zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

Buksiński T., Szpecht A.: Rysunek techniczny. WSiP, Warszawa 1996

Dobrzański T.: Rysunek techniczny maszynowy. WNT, Warszawa 1994

Giełdowski L.: Konstrukcje mebli. Część 1. Rysunek techniczny. WSiP, Warszawa 1995

Kosiński Cz.: Rysunek zawodowy w meblarstwie. Część I i II. WSiP, Warszawa 1986

Lewandowski T.: Rysunek techniczny dla mechaników. WSiP, Warszawa 1999

Pikoń A.: AutoCAD 2007 PL – pierwsze kroki. Helion, Gliwice 2007

Sławiński M.: Rysunek zawodowy dla stolarza. WSiP, Warszawa 1998

Waszkiewiczowie E. i S.: Rysunek zawodowy dla zsz. WSiP, Warszawa 1996

Zbiór Polskich Norm: Rysunek techniczny

10.

Zbiór Polskich Norm: Rysunek techniczny maszynowy