1
Polityka celna w warunkach
doskonałej konkurencji
• Cła: równowaga cząstkowa: kraju duży i mały
• Analiza w ramach równowagi ogólnej
• Krzywe oferowania
• Optymalna taryfa celna: prezentacja graficzna i
dowód;
• Efektywna protekcja celna;
• Protekcjonizm wychowawczy i dualizm
gospodarczy
• Polityka handlowa przy występowaniu
niedoskonałości rynkowych
JJ Michalek
Cła i inne restrykcje handlowe
International Trade & the World Economy;
Charles van Marrewijk
Remaining tariff as % of 1930 tariff
0
10
20
30
40
50
60
1945
1955
1965
1975
1985
1995
Nastąpiła bardzo wyraźna obniżka poziomu protekcji celnej w latach
powojennych, między innymi dzięki negocjacjom w ramach GATT
Cła definicje
• Polityka handlowa a cło: tradycyjny
instrument, regulowany międzynarodowo;
• Rodzaje ceł: importowe i inne
• Sposoby wymierzania ceł: ad valorem i
specyficzne;
• Znacznie ekonomiczne ceł.
JJ Michalek
2
Równowaga cząstkowa, doskonała
konkurencja (założenia): mały kraj
z
q
P
A
p
0
q
4
q
0
P
W
S
D
JJ Michalek
Równowaga cząstkowa, mały kraj:
skutki wprowadzenia cła
z
y
z
x
q
P
A
p
t
d
c
b
a
0
q
3
q
1
q
4
q
0
P
W+t
P
W
S
D
JJ Michalek
Nadwyżka producenta
b
a
q
P
2
p
C
B
0
q
2
q
1
P
1
A
S
Price up
Æ surplus incresed by area of b
JJ Michalek
3
Nadwyżka konsumenta
b
a
q
P
2
p
C
B
0
q
2
q
1
P
1
A
D
Price up (fom P
1
to P
2
)
Æ
Surplus down by area b
JJ Michalek
Zmiany dobrobytowe w małym
kraju
• Zmiany wynikające z wprowadzenia ceł::
• Nadwyżka producenta:
+a
• Nadwyżka konsumenta:
- (a+b+c+d)
• Dochody fiskalne :
+c
• Î Zmiany dobrobytowe netto:
-(b+d)
JJ Michalek
Sumowanie krzywych podaży
=
+
(c)
(b)
(a)
S
W+d
S
W
S
d
F
P
F
P
F
P
JJ Michalek
4
Równowaga cząstkowa w dużym
kraje: konsekwencje
K
t
K
f
D
t
P
q
S
d+W
S
d+W+t
S
d
q
2
q
3
q
0
q
1
0
P
W
P
*
W+t
P
W+t
t
d
e
c
b
a
JJ Michalek
Zmiany dobrobytowe w dużym
kraju
• Zmiany wynikające z wprowadzenia ceł::
• Nadwyżka producenta:
+a
• Nadwyżka konsumenta:
- (a+b+c+d)
• Dochody fiskalne :
+c+e
• W tym efekt terms of trade: e
• Î Zmiany dobrobytowe netto:
+e -(b+d)
JJ Michalek
Równowaga ogólna:
mały kraj, wolny handel
JJ Michalek
K
F
K
M
U
a
P
Q
F
Q
M
P
0
F
M
D
f
U
f
K
f
Q
f
Slope –P
M
/P
F
(terms of trade)
5
Równowaga ogólna: mały kraj,
skutki wprowadzenia cła
K
F f
B
A
U
t
U
a
Q
Q
F 1
Q
F 0
K
M f
Q
M 1
Q
M 0
Q
0
F
M
D
t
D
f
U
f
K
t
K
f
Q
t
Q
f
S lo p e -P
T
M
/P
T
F
(te r m s o f tr a d e )
S lo p e
-P
M
/P
F + t
JJ Michalek
Równowaga ogólna: kraj duży:
skutki wprowadzenia cła
E
D
F
1
F
0
M
0
M
1
0
F
M
t P
W
m
t
U
t
U
f
K
t
K
f
Q
t
Q
f
Slope
–(P
M
/P
F
)
Slope
-P
M
/P
F(1+
t)
Slope
-(P
M
/P
F
(
1+
t
))
t
JJ Michalek
Optymalne cło:
ilustracja graficzna
JJ Michalek
Y
aut
R
max
Y
max
Dochód realny
Dochód realny
i wpływy z ceł
Poziom cła
t
p
t
r
t
opt
0
Wpływy z ceł
6
Równowaga ogólna przy użyciu krzywych oferowania
International Trade & the World Economy;
Charles van Marrewijk
0
1
2
3
0
1
2
3
export Manufactures
A
; import Manufactures
B
import Food
A
; export Food
B
offer
B
offer
A
trade equilibrium
Przecięcie
krzywych
oferowa-
nia
wyznacza
równo-
wagę w
handlu
International Trade & the World Economy;
Charles van Marrewijk
0
1
2
3
0
1
2
3
export Manufactures
A
; import Manufactures
B
im
por
t Food
A
;
expor
t Food
B
offer
A
no tariff
offer
B
offer
A
tariff
C
D
Wpływ cła na krzywą oferowania
Nałożenie cła zmienia położenie
krzywej oferowania (kurczy się)
Optymalna taryfa
Styczność między krzywą
obojętności a krzywą
oferowania zagranicy
JJ Michalek
Q
t
U
t*
U
f
O
K
D
R
*
R
’
R
F
Q
A
K
on
sum
pcja F
Æ
Im
p
ort F
Æ
Eksport C Æ
Å Konsumpcja C
0
T
7
Krzywa popytu na import: MD
JJ Michalek
Przy wzroście ceny (z P
1
do P
2
) np. wskutek wprowadzenia cła:
Spada konsumpcja (z D
1
do D
2
) a
wzrasta krajowa produkcja (z S
1
do S
2
) ==>
przy cenie P
1
--> popyt na import MD= D
1
-S
1
;
przy cenie P
2
--> popyt na import MD= D
2
-S
2
c
b
a
Q
Q
P
P
P
A
P
2
P
1
MD
D
S
D
2
-S
2
D
1
-S
1
S
1
S
2
D
2
D
1
Krzywa podaży eksportowej:
export supply curve: XS
JJ Michalek
Przy cenie P
1
: podaż eksportowa równa S
*
1
-D
*
1
;
Przy cenie P
2
: podaż eksportowa równa S
*
2
-D
*
2
;
Î Powstaje krzywa XS
Q
Q
P
P
P
2
P
1
P
*
A
XS
D*
S
*
S
*
1
-D
*
1
S
*
2
-D
*
2
D
*
2
D
*
1
S
*
1
S
*
2
Równowaga cząstkowa w kraju
dużym: raz jeszcze
(b)
(a)
K
t
K
f
D
d
q
t
q
f
0
q
m
P
P
W+t
P
W
P
*
W+t
B+D
E
C
D
M
S
x
t
Cena
Ilość
S
d+W
S
d+W+t
S
d
q
2
q
3
q
0
q
1
0
P
W
P
*
W+t
P
W+t
t
d
e
c
b
a
8
Wyprowadzenie optymalnej
taryfy celnej (P. Krugman)
Ażeby policzyć optymalna taryfę celną musimy zauważyć, że prawdziwy koszt dodatkowej
jednostki importu nie jest równy cenie, lecz sumie ceny i dodatkowego efektu (kosztu) nabycia
dodatkowej jednostki po koszcie marginalnym (inframrginal).
Wprowadzając następujące oznaczenia:
p*(m):
krzywa
podaży importowej (poziom ceny zagranicznej);
p*(m) + m[dp*(m)/dm]:
marginalny koszt importu (w kraju)
MC
m
:
krzywa
marginalnego
kosztu
importu
-->
Optymalna taryfa importowa <---> cena wewnętrzna = koszt marginalny (MC) tj. p(m)=MC
m
JJ Michalek
Optymalna taryfa celna: ilustracja
do formalnego dowodu
p
m
m
t
m
F
MC
m
S
X
D
M
P
F
P
*
t
P
t
JJ Michalek
Wyprowadzenie optymalnej
taryfy celnej (P. Krugman)
Optymalna taryfa może być wyrażona przy pomocy elastyczności zagranicznej
podaży importowej:
Krańcowy koszt importu (MC
m
) ma być równy krajowej cenie [p(m)] i wiedząc,
że:
A cena krajowa po wprowadzeniu optymalnego cła (
τ) równa się:
po pewnych manipulacjach otrzymujemy formułę optymalnej taryfy
importowej::
gdzie:
ζ
∗
oznacza cenową elastyczność zagranicznej podaży [tj.
(dm/m)/(dp*/p*)]
*
1
)
2
.
2
(
ζ
τ
=
imp
+
=
+
⋅
=
⋅
+
⋅
=
+
=
*
*
*
*
*
*
*
*
*
1
1
)
(
)
(
)
(
:
1
1
)
(
*
)
(
)
(
1
)
(
]
)
(
[
)
(
ζ
m
p
m
p
m
dp
m
dm
m
p
dm
m
dp
m
p
m
m
p
dm
m
dp
m
m
p
MC
m
)
1
)(
(
)
(
*
τ
+
=
m
p
m
p
JJ Michalek
9
International Trade & the World Economy;
Charles van Marrewijk
0
1
2
3
0
1
2
3
export Manufactures
A
; import Manufactures
B
im
port Food
A
; export Food
B
offer
A
no tariff
offer
B
no tariff
offer
A
tariff
offer
B
tariff
C
D
E
F
Cło optymalne i retaliacja
Wojna celna zmniejsza
dobrobyt krajów
Jan J. Michalek
Wojna celna
Wojna celna zmniejsza
dobrobyt krajów
T
r
F
r
R
*t
R
*
R
t
R
F
F
f
F
t
C
f
T
t
T
t
C
F
0
C
0
C
1
C
r
C
t
0
Protekcjonizm wychowawczy
Infant industry protection
q
5
q
4
e
t
q
3
Q
P
q
2
q
1
O
b
d
c
a
P
W+t
P
W
S
'
S
D
JJ Michalek
10
Dualizm gospodarczy w krajach
rozwijających się
Przejawy dualizmu gospodarczego:
- duże różnice w poziomie wydajności pracy między nowoczesnym
sektorem przemysłowym a rolnictwem (niekiedy 15:1)
- znacznie
wyższe płace w przemyśle niż w rolnictwie (do 10:1)
- wysoka
kapitało-intensywność nowoczesnego przemysłu
- wysoki
poziom
bezrobocia.
JJ Michalek
Dualizm gospodarczy w krajach
rozwijających się
O
F
O
M
P
M*
MPL
M
P
F*
MPL
F
MPL, w
w
F
w
M
L
2
L
1
Przesunięcie jednego pracownika z produkcji F do produkcji M Î
Wzrost wartości produkcji w gospodarce o wielkość (w
M
-w
F
).
(bo w nieefektywnej gospodarce nie ma mechanizmu wyrównywania się cen)
JJ Michalek
Dualizm gospodarczy:
Argument Harris-Todaro
Protekcjonizm w M ponosi P
M
i powoduje, że większe bodźce do przepływu siły
roboczej z F do M
Ale: first best policy:
stymulowanie bezpośrednie wzrostu produkcji lub zatrudnienia w dziale M.
Argument Harris-Todaro:
- Obserwuje
się duże różnice płacowe i duży poziom bezrobocia.
- Ludzie
migrują ze wsi do miast w oczekiwaniu na wyższe płace ponosząc
dodatkowy koszt i ryzyko związane z bezrobociem.
JJ Michalek
11
Protekcjonizm a produkcyjne
niedoskonałości rynkowe
Q
4
Q
3
H
I
Q
P
Q
2
Q
1
O
G
F
E
D
C
B
A
P
W
P
W(1+t)
P
W(1+t)
P
W
S
h
'
S
h
D
h
- Krzywą S
h
obrazuje prywatny koszt krańcowy. Pokazano również krzywą społecznego kosztu
marginalnego (S
h
'), która jest położona niżej ze względu na dodatkowe korzyści (efekty zewnętrzne)
związane z produkowaniem tegoż dobra. Natomiast krzywa popytu krajowego (D
h
) prawidłowo
odzwierciedla zarówno koszt prywatny jak i społeczny.
Protekcjonizm a konsumpcyjne
niedoskonałości rynkowe
B
Q
4
Q
3
H
Q
P
Q
2
Q
1
O
G
F
E
D
C
A
P
W
P
W(1+t)
P
W(1+t)
P
W
D
h
'
S
h
D
h
- D
h
prywatna wyceny krańcowej a społeczna wycena marginalna (D
h
'), jest
położona niżej ze względu na dodatkowe koszty (efekty zewnętrzne) związane
z konsumpcją.
- krzywa
podaży krajowej (S
h
) prawidłowo odzwierciedla zarówno koszty
Zmiany ceł w Stanach Zjednoczonych
International Trade & the World Economy; Charles van Marrewijk
0
10
20
30
40
50
60
1820
1870
1920
1970
tariff revenue / import valu
e
tariff of
Abominations Morrill and
War tariffs
Haw ley-
Smoot
Fordney-
McCumby
Kennedy
12
Motywy wprowadzenia cła przy
doskonałej konkurencji: podsumowanie
1.
względy produkcyjne, uzasadniane wagą danego produktu (np. nowoczesny
technologicznie) lub potrzebą utrzymania zatrudnienia w danym sektorze.
2.
ograniczenie konsumpcji. Często stosuje się wysokie cła na tzw. dobra luksusowe na
towary szkodliwe dla zdrowia (alkohole wysokoprocentowe)
3.
względy fiskalne, bo generuje pewien dochód budżetowy. Lepiej byłoby stosować
jednolitą stawkę celną bez międzysektorowej redystrybucji dochodów.
4.
ograniczenie importu ze względu brak równowagi bilansu handlowego (ale podatek
importowy w modelu "czystego handlu" jest symetryczny do podatku eksportowego)
5.
optymalna taryfa celna, mająca zastosowanie jedynie w przypadku kraju dużego
mogącego jednostronnie podnosić stawki celne (poprawa terms of trade).
6.
protekcjonizm wychowawczy, mający teoretycznie znaczenie dla krajów mniej
rozwiniętych.
7.
Protekcjonizm może być wykorzystywany dla uzyskania korzyści wynikających z
niedoskonałości rynkowych (ale czy są inne metody).
8.
redystrybucja wynagrodzenia czynników produkcji, która może być wykorzystywana
na korzyść czynników produkcji rzadkich w danym kraju (Stolper-Samuelson)