Biały®  

1 

Polityka Gospodarcza 

 

Wykład nr 2 

Niedziela 5 paź dziernika 2003 

 
 

Polityka własnościowa 

 

Podmiotami polityki własnościowej są: 

•

  Władze pań stwowe 

•

  Władze samorządowe 

•

  Władze przedsię biorstw 

 
Przedmiotem polityki własnościowej jest: 

•

  Kształtowanie struktury własnościowej na podstawowe czynniki produkcji, takie jak 

maszyny, budynki itp. 

 
Formy własności: 

•

  Prywatna (tworzy sektor prywatny) 

•

  Pań stwowa (tworzy sektor publiczny) 

•

  Samorządowa (tworzy sektor publiczny) 

•

  Stowarzyszeń  i organizacji społecznych 

 
W Polsce do sektora prywatnego zaliczana jest także własność  spółdzielcza oraz 
stowarzyszeń  i organizacji społecznych. W niektórych pań stwach wystę puje własność  
mieszana. 
We współczesnym świecie wystę pują wszystkie formy własności, ale proporcje mię dzy nimi 
są różne w poszczególnych krajach. W USA, Japonii, Europie Zachodniej około 85-90% PKB 
wytwarza własność  prywatna. W krajach Europy Wschodniej własność  prywatna wytwarza 
około 75% PKB, a reszta to sektor publiczny. W Polsce dominuje własność  prywatna. 
 
Własność  pań stwowa obejmuje w krajach zachodnich lasy, parki, czę ść  kolei, 
telekomunikację , gazociągi, elektrownie. 
 
W ostatnich 20-30 latach wystę puje na całym świecie proces prywatyzacji własności 
pań stwowej (Europa Zachodnia, USA, Japonia). 
 
Prywatyzacja w europie Wschodniej (i w Polsce) opiera się  o ustawy parlamentarne i 
przeprowadzana jest przez władze pań stwa. 
 

Ustawy stanowiące fundament przepisó w prywatyzacyjnych 

 

1.  Ustawa z 13 Lipca 1980 r. o prywatyzacji przedsię biorstw pań stwowych. 
2.  Ustawa z 5 Lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych 

przedsię biorstw pań stwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki pań stwa. 

3.  Ustawa z 30 Kwietnia 1993 r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich 

prywatyzacji. 

4.  Ustawa z 19 Października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi 

skarbu pań stwa. 

 

 

Biały®  

2 

W oparciu o te przepisy obowiązują w Polsce 3 procedury prywatyzacyjne: 
 

1.  Komercjalizacja. 
2.  Prywatyzacja bezpośrednia. 
3.  Likwidacja przedsię biorstw pań stwowych ze wzglę dów ekonomicznych. 
4.  (Dodatkowo przewidziana dla rolnictwa) Włączenie majątku przedsię biorstw 

pań stwowych do zasobów własności rolnej skarbu pań stwa. 

 

 
Komercjalizacja – obejmuje przekształcenie przedsię biorstw pań stwowych w jednoosobowe 
spółki skarbu pań stwa. 
Spółka z udziałem wierzycieli – jednoosobowa spółka skarbu pań stwa to okres przejściowy 
mię dzy typową spółką akcyjną albo spółką z ograniczoną odpowiedzialnością 
Spółka akcyjna to firma, której udziałem jest akcja. 
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – nie ma akcji, ale swój udział wstę pujący do 
spółki nabywa na zasadzie umowy. 
 
Prywatyzacja bezpośrednia polega na tym, że organ nadzorujący (minister, wojewoda) 
sprzedaje przedsię biorstwo na zasadzie przetargu. Różnica polega na tym, że nie ma tworu w 
formie jednoosobowej spółki skarbu pań stwa. 
Spółki pracownicze – powstały w wyniku tego, że zawody pracownicze w danej firmie 
zdecydowały się  wykupić  tą firmę  od skarbu pań stwa. Takich spółek pracowniczych w Polsce 
1990-2002 powstało 1640. 
 
Likwidacja przedsię biorstw – niektóre przedsię biorstwa były deficytowe i trzeba było do nich 
dokładać  z budżetu, wię c zaczę to je likwidować . 
Nastąpiło włączanie majątku przedsię biorstw pań stwowych do zasobów własności rolnej 
skarbu pań stwa. 
Przedsię biorstwa pań stwowe jako samodzielne podlegają likwidacji, a ich majątek przejmuje 
Agencja Własności Rolnej Skarbu Pań stwa. 
Z ogólnej puli 4 miliardów hektarów około 18% na dzień  dzisiejszy zdołano sprzedać . Czę ść  
dano za darmo dla wyższych uczelni rolniczych Polskiej Akademii Nauk, czę ść  na parafie. 

1. 

Komercjalizacja 

2. 

Prywatyzacja 

bezpośrednia 

4. 

Włączenie 

majątku 

przedsiębiorstw…  

 

Jednoosobowe 
spó łki skarbu 
pań stwa 

Spó łka z 
udziałem 
wierzycieli 

3. 

Likwidacja 

przedsiębiorstw 

pań stwowych 

Spó łka 
akcyjna 
 

Spó łka z o.o. 

Spó łka S.A. lub 
spó łka z o.o. 

Spó łka 
pracownicza 

Spó łka S.A. lub z 
o.o. z udziałem 
skarbu pań stwa 

 

 

Biały®  

3 

Najwię ksza czę ść  z ziemi byłych PGR-ów została wydzierżawiona. Młodzi absolwenci szkół 
rolniczych dzierżawili te ziemie, a także wielkie firmy dzierżawiły i wykupywały z nadzieją, 
że kiedyś je sprzedadzą. 
 
Prywatyzacja przedsię biorstw w Polsce znajduje się  w koń cowej fazie. Pozostała jeszcze ¼  
tego, co miało być  sprywatyzowane (pozostała najtrudniejsza czę ść  PKS, PKP, kopalnie).