Zarządzanie produkcją 

Wykład I

Istota, cele i zadania zarządzania 

produkcją

Zarządzanie operacyjne

Zarządzanie taktyczne

Zarządzanie strategiczne

Znaczenie decyzji

zakres

Planowanie 

Plany operacyjne sporządzane są niemal 

wyłącznie w przekrojach tygodniowych, można 

również spotkać ujęcie dzienne.

Plany taktyczne – o horyzoncie 6 – 18 

miesięcy, w których okresami planowanymi są 

kwartały i miesiące, a niekiedy tygodnie.

Plan strategiczny – dotyczą zazwyczaj okresów 

rocznych i wybiegają w przyszłość na kilka  

anawt kilkanaście lat.

Zarządzanie produkcją

Zarządzanie produkcją

jest procesem 

polegającym na ustalaniu celów i zadań dla 

produkcyjnych komórek przedsiębiorstwa, 

zgodnych z celami przedsiębiorstwa jako 

całość oraz powodowaniu, aby podejmowane 

decyzje i działania zapewniały najlepszy 

stopień ich realizacji.

Zadania procesu zarządzania w 

sferze produkcji

„

Określenie wyrobu i zapewnienie mu rynku zbytu,

„

Wdrażanie do produkcji nowoczesnych technik, 

nowych typów wyrobów i nowej technologii,

„

Usprawnianie przygotowania technicznego produkcji,

„

Usprawnianie pracy organizacji służb i procesów 

pomocniczych,

„

Usprawnianie przebiegów procesów produkcyjnych 

według faz technologicznych i poszczególnych 
wyrobów,

Zadania procesu zarządzania w 

sferze produkcji

„

Wdrażanie postępowych form organizacji 

struktury produkcyjnej (lokalizacja i 

rozmieszczenie komórek produkcyjnych),

„

Optymalizacja wyboru wielkości serii i partii 

wyrobu,

„

Zapewnienie odpowiedniej jakości 

wytwarzanych produktów,

„

Organizowanie rytmicznej pracy i produkcji,

„

Skracanie cyklu produkcyjnego,

„

Poszukiwanie źródeł obniżki kosztów 

własnych produkcji. 

Instytucjonalne i funkcjonalne ujęcie produkcji

„

Z  ujęciem instytucjonalnym

mamy do czynienia wówczas, 

gdy bierzemy pod uwagę grupę

osób, której powierzono w 

przedsiębiorstwie uprawnienia 

do wydawania poleceń

w 

obszarze produkcji. Są więc to 

kierownicy poszczególnych 

działów czy wydziałów 

produkcyjnych odpowiedzialni 

za wąski obszar, w którym są

specjalistami.

„

Podejście funkcjonalne

oznacza natomiast funkcje czyli 

czynności, które służą

kierowaniu wszystkimi 

działaniami niezbędnymi do 

realizacji zadań produkcyjnych 

przedsiębiorstwa i które muszą

być

realizowane, jeśli 

przedsiębiorstwo chce osiągać

swoje cele. 

Funkcje zarządzania produkcją

kontrola

motywowanie

organizowanie

planowanie

Planowanie w zarządzaniu produkcją

„

Opracowanie (planowanie) strategii zarządzania 

systemem produkcyjnym,

„

Prognozowaniu zapotrzebowań odbiorców, kosztów, 

cen, warunków otoczenia, warunków działania 

systemu produkcyjnego,

„

Otoczenia, warunków działania system 

produkcyjnego,

„

Projektowanie produktu i procesu wytwórczego,

„

Projektowanie i wybór zdolności produkcyjnych,

„

Planowanie lokalizacji produkcji,

„

Projektowanie struktur produkcyjnych oraz 

rozplanowanie maszyn i urządzeń

Organizowanie przetwarzania 
procesu produkcyjnego:

„

Projektowania operacji i projektowania 

pracy,

„

Pomiarów i normowania pracy,

„

Zarządzania projektami rozwoju 

produktu, procesu i zdolności 

produkcyjnych oraz restrukturyzacji 

systemów.  

Sterowanie i motywowanie w 
procesie produkcyjnym:

„

Harmonogramowanie pracy systemu 

produkcyjnego,

„

Synchronizowanie dostaw czynników 

produkcji oraz poszczególnych operacji 

procesu przetwarzania,

„

Harmonogramowanie pracy 

poszczególnych operacji, wybór 

optymalizacji przebiegu produkcji,

Kontrola w procesie produkcyjnym:

„

Kontrolę zapasów materiałów, 

półwyrobów i wyrobów gotowych,

„

Kontrolę jakości wyrobów,

„

Kontrolę stanów finansów firmy

Kontrola obejmuje inspekcję całego systemu przetwarzania 

wektora wejścia w wektor wyjścia, a w szczególności:

Cele zarządzania 

produkcją:

socjalne

ekonomiczne

rzeczowe, 

„

Cele rzeczowe kształtowane są przez 

rynki zbytu i dotyczą głównie struktury 

ilościowo-asortymentowej produkcji 

oraz terminów jej realizacji. Komplikuje 

to programowanie produkcji i 

planowanie przebiegu w czasie i 

przestrzeni, a także determinuje 

osiąganie pozostałych celów.

„

cele ekonomiczne, określane jako cele 

główne. Stanowią

miarę

ekonomicznej 

efektywności procesów techniczno 

produkcyjnych i wynikają z systemu celów 

przedsiębiorstwa. Spośród nich wynik 

finansowy, czyli zysk jest najbardziej 

syntetycznym kryterium racjonalności 

gospodarowania. Aby był on skuteczną miarą

racjonalności działania musi być poddany ze 

względu na zbyt ogólnych charakter

operacjonalizacji. Oznacza to jego 

dekompozycję na cele cząstkowe i przypisanie 

ich określonym szczeblom decyzyjnym. 

Cel rzeczowy

Cele społeczne, 
jako element 
ograniczający

Cele ekonomiczne

wynik finansowy
gwarantujący
utrzymanie 

płynności 
finansowej

wynik finansowy jest kształtowany przez 

wielkość kosztów i przychodów

„

Przychody ze sprzedaży pozostają

w głównej mierze pod wpływem 

czynników zewnętrznych.

„

Strategiczne cele zarządzania produkcją

sprowadzają się do budowy i utrzymania 

wyniku finansowego, który zapewnia 

konkurencyjność produkcji i zagwarantuje 

długookresowe funkcjonowanie 

przedsiębiorstwa. 

„

Cele operatywne zarządzania produkcją powinny w 

krótkim okresie czasowym (do roku) przyczyniać się

do zapewnienia płynności finansowej i zrealizowania 

zaplanowanego wyniku operacyjnego. Płynność

finansowa jest traktowana jako ekonomiczne i 

prawne kryterium przeżycia firmy. Zdolność

płatnicza przedsiębiorstwa jest często widziana jako 

kategoria okresowa, a planowanie wyniku można 

interpretować jako skuteczne i wyprzedzające 

narzędzie sterowania płynnością. Rachunek wyników 

przygotowywany jest z reguły, co miesiąc ale 

obejmuje okres obrachunkowy jednego roku. Dzięki 

temu może monitorować codzienne położenie firmy. 

„

Należy zaznaczyć, że poziom wygenerowanego 

zysku nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w 

zgromadzonych środkach pieniężnych. Aby 

działać przedsiębiorstwo potrzebuje pieniędzy – to 

jest płynności finansowej. Środki te są niezbędne do 

regulowania krótkookresowych zobowiązań. Brak 

realizacji zobowiązań powoduje powstawanie wąskich 

gardeł w zaopatrzeniu w niezbędne środki produkcji. 

„

Koszty są skutkiem decyzji i działań zależnych od 

przedsiębiorstwa. Istotny jest dobór wyrobów oraz

kombinacja użycia czynników produkcji w tworzeniu 

produktów. Nie mogą być one sprawą przypadku, ale 

skutkiem wielu decyzji o charakterze strategicznym. 

W związku z powyższym należy dokonać dokładnej 

analizy, jakie parametry ma spełniać dany produkt i 

do kogo jest kierowany. Decyzje dotyczące produktu 

determinuje odpowiedź na pytania:, z jakich 

materiałów, na jakich maszynach, jakim sposobem, 

jakim technologiami będzie wytwarzany dany 

produkt. Niezmiernie ważne jest określenie związków 

między możliwymi sposobami wytwarzania, 

wymaganymi czynnikami, kosztami i przychodami. 

„

cele społeczne

¾

zapewnieniem pracownikowi miejsca pracy i 

dochodów osobistych,

¾

zaspokojenie jego aspiracji dotyczących 

współdecydowania i współodpowiedzialności za losy 

przedsiębiorstwa, 

¾

umożliwienie pracownikowi awansu zawodowego a 

także zapewnienie zadowolenia z pracy oraz 
systematycznej poprawy warunków pracy.

Cel główny – cel ekonomiczny

„

Strategiczne cele zarządzania produkcją

sprowadzają się do budowy i utrzymania 

wyniku finansowego, który zapewnia 

konkurencyjność produkcji i zagwarantuje 

długookresowe funkcjonowanie 

przedsiębiorstwa. Bieżąco osiągane wyniki 

ekonomiczne i zabezpieczona płynność

przedsiębiorstwa są

wynikiem wcześniej 

przyjętych celów i podjętych decyzji 

strategicznych, jako że potencjał efektywnego 

gospodarowania tworzy się latami. 

Potencjał ekonomiczny

Zarządzanie 

7 lat

Produkcja 

4 lata

Dystrybucja 

5 lat

Elastyczność 

„

Zmienne warunki prowadzenia procesu 

produkcyjnego oraz konieczność

dostosowania się do nich stwarzają silną

presję na zwiększanie zdolności 

adaptacyjnych systemu zarządzania 

produkcją. Przedsiębiorstwo musi posiadać

odpowiednią elastyczność, poprzez którą

rozumiemy zdolność przedsiębiorstwa do 

zaspokajania potrzeb i wymagań

klienta. 

Elastyczność produkcji

Elastyczność wytwarzania

Elastyczność zarządzania

Elastyczność wytwarzania w zakresie 

wprowadzania nowego produktu dotyczy:

„

elastyczności w projektowaniu nowego 

wyrobu, określa się ją jako zdolność

szybkiego przygotowania produkcji nowych 

lub zmodyfikowanych wyrobów,

„

elastyczność dostosowania  środków do 

nowych wymagań klientów, co oznacza 

szeroki zakres wykorzystania posiadanych 

zasobów wytwórczych, osobowych,, 

materiałowych i informacyjnych w razie 

zapotrzebowania na nowy produkt,

„

elastyczność rozwoju systemu 

produkcyjnego, rozumiany jako 

możliwość jego przebudowy 

(restrukturyzacji), gdy zmieni się popyt 

na produkty przedsiębiorstwa,

W odniesieniu do programu produkcji 

elastyczność wytwarzania przejawia się w:

„

w elastyczności rozmiarów produkcji tj. 

zdolności wytwarzania różnej ilości produkcji, 

bez istotnych zmian w poziomie kosztów 

stałych,

„

w elastyczności asortymentów –

określonych różną ilością odmian wyrobu 

(typów, modeli, wersji) możliwych do 

wykonania w najkrótszym czasie, ale także 

możliwością zmiany proporcji ilościowych w 

ramach programu produkcji oraz czasie i 

kosztem niezbędnym do przejścia z jednego 

asortymentu na inny,

„

w gotowości realizacji zamówień,

wyrażanej czasem realizacji 

zamówienia, pewnością terminu 

dostawy oraz dopuszczalnością

modyfikacji szczegółów zamówienia. 

Niezbędną elastyczność w sferze wytwarzania można 
uzyskiwać poprzez celowe tworzenie rezerw zdolności 
produkcyjnej lub jej rozbudowywanie. 

Elastyczność organizacji i zarządzania

„

decentralizacji władzy

i przyznaniu dużych 
uprawnień decyzyjnych 
podmiotom wewnętrznym,

„

tworzenie organizacji typu 

macierzowego, znoszących tradycyjny 

podział funkcjonalny przedsiębiorstwa,

„

elastyczność czasu pracy (odejście od 8 

godzinnego czasu pracy i rozliczanie czasu w 

skali tygodnia, miesiąca lub nawet w 

dłuższych okresach.