piegus© 

Page 1 of 2 

PRELEKCJA II 

czynniki biotyczne 

1.  ANTYBIOZA – interakcja międzygatunkowa antagonistyczna, wytwarzanie 

przez mikroorganizmy i rośliny związków chemicznych o działaniu 
bakteriobójczym lub bakteriostatycznym 

a)  antybiotyki 
b)  mikotoksyny 
c)  fitoncydy 

 

2.  A. Fleming 1928/1929: odkrycie pierwszego antybiotyku penicyliny; 

zakażenie hodowli gronkowca złocistego grzybami pleśniowymi z rodzaju 
Penicillium, Fleming wysnuł wniosek, że zahamowanie wzrostu gronkowca 
spowodowały białe kryształki, które potem zostały nazwane penicyliną. 
Oprócz grzybów pleśniowych antybiotyki są produkowane przez 
promieniowce (bakterie) z gatunku Streptomyces griseum i in. z tego rodzaju, 
produkujące np. erytromecynę. 

3.  Prawidłowa antybiotykoterapia – przed leczeniem wykonaj: 

a)  antybiogram (najczęściej wykonywana próba prążkowa) 
b)  próbę uczuleniową 
c)  wywiad z pacjentem 

Antybiotyki podawaj najlepiej ze środkami grzybobójczymi. 

4.  Mikotoksyny – pochodzą od grzybów 

a)  drugorzędowe produkty przemiany materii 
b)  wydzielane do środowiska 
c)  produkowane przez wyższe grzyby pleśniowe i grzyby niedoskonałe 

(Aspergillus, Penicillum, Fusarium) 

d)  zróżnicowana budowa chemiczna 
e)  niska masa cząsteczkowa 
f)  dobrze rozpuszczane w H

2

O 

g)  fitotoksyczne, mutagenne, karcynogenne, teratogenne 
h)  najważniejsze mikotoksyny: 

 

aflatoksyna – najsilniejsza; wyróżniamy B1, B2, G1, G2, M1; w 
produktach zbożowych, orzeszkach ziemnych, ryżu, fasoli; 
zaburzenia funkcji wątroby i nerek ostre lub przewlekłe, 
nowotwory wątroby; Aspergillus, np. A. flavus 

 

ochratoksyna – Penicilium i Aspergillus uszkodzenie nerek, 
rakotwórcza 

 

trichotecyna – Fusarium jedna z najbardziej toksycznych, 
karcynogenna 

 

zearalenon – Fusarium najsilniej na układ rozrodczy, gdyż 
strukturalnie podobny do estrogenu 

 

fumozynina – Fusarium produkty zbożowe i trawy, ma 
znaczenie weterynaryjne; niskie dawki powodują nowotwory 
przełyku 

 

cytrynina – żółte kryształy na Penicillium (szczególnie P. 
notatum) i Aspergillus; działa rozkurczająco na naczynia i 
powoduje uszkodzenia nerek 

 

patulina – Aspergillus i Penicillium działa neurotoksycznie na UN 

 

piegus© 

Page 2 of 2 

5.  Fitoncydy – lotne cząstki o charakterze olejków eterycznych, wytwarzane 

przez rośliny wyższe (naczyniowe) 

a)  działają bakteriobójczo, bakteriostatycznie, grzybobójczo i 

wirusobójczo 

b)  olejki współdziałają ze sobą, wzmacniają się na wzajem, spektrum 

działania zostaje powiększone 

c)  stosowane w leczeniu drogą inhalacyjną głównie górnych dróg 

oddechowych 

d)  wykazują synergizm z antybiotykami 
e)  działanie na układ trawienny i kojąco na układ nerwowy 
f)  chrzan (Amoacia lepathifolia) i cebula (Alium cepa) 
g)  czosnek (Alium sativum), działanie: 

  obniżenie poziomu cholesterolu we krwi 
  obniżenie ciśnienia krwi 
  zapobieganie chorobom serca 
  zwalczanie infekcji dzięki immunostymulacji 
  bakteriobójczo i -statycznie na bakterie Gram „+” i „-” 
  konserwuje żywność 

6.  Zaraza ziemniaczana – Phytophthora infestans 

a)  klasa Oomycates 
b)  pasożyt ziemniaków, pomidorów i innych, roślin zaliczanych do 

psiankowatych 

c)  porażenie bulw i liści, gnicie pędów 
d)  działa teratogennie i toksycznie głównie na OUN 

7.  Solanina – alkaloid; w kiełkujących bulwach ziemniaka pod skórką, także w 

częściach zielonych; ciężkie zatrucie u ludzi (bóle głowy, nudności, wymioty, 
biegunka) 

8.  Regeneracja 

a)  interakcja między komórkami jednego organizmu 
b)  dotyczy wszystkich organizmów 
c)  u bezkręgowców(wirki, stułbiopławy – chełbia, pierścienice, raki) duże 

zdolnosci regeneracyjne 

d)  u ssaków niskie zdolności regeneracyjne (nerwowa i mięśniowa nie) 
e)  wyróżnia się regenerację fizjologiczną (krew, nabłonki) i reperatywną 

(traumologiczną), która z kolei może być hipertroficzna (większy 
rozmiar narządu) lub hipotroficzna (mniejszy rozmiar niż utracony) 

f)  regeneracja kompensacyjna – drugi narząd podejmuje wzmożoną 

pracę, np. nerka 

g)  autotomia – umiejętność obrony, odrzucenie uszkodzonych części 

ciała i ich odtworzenie 

h)  fazy reperatywnej: 

  procesów doraźnych – zasklepienie rany, powstawanie skrzepu, 

podziały komórek nabłonkowych 

  odróżnicowania – napływ komórek wędrownych 
  różnicowania – specyfikacja i odtworzenie utraconych narządów