plik

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 4/97

OSTAŃ

AGENTEM

YVERA

W rubryce "Drobne rady MacGyvera" zamieszczamy krótkie notki, których autorami jesteście przede wszyskim Wy − Czytelnicy EdW.

Każdy praktykujący elektronik ma w skarbnicy swoich doświadczeń liczne “patenty” − pomysły i sposoby ułatwiające pracę. Najczęściej są to
drobiazgi, ale właśnie drobiazgi czasami potrafią nam do reszty uprzykrzyć nasze umiłowane hobby. Nie chcemy w tym kąciku zajmować się
rozbudowanymi układami elektronicznymi, ani rozważać skomplikowanych problemów teoretycznych. Ot, kilka zdań: problem i sposób jego
rozwiązania. Co czym zastąpić, jak poradzić sobie z zawsze uciążliwymi sprawami mechaniki i obudowania naszych układów? Jakie drobne
usprawnienia zastosować przy wykonywaniu i testowaniu urządzeń?

Przysyłajcie więc wszelkie informacje o stosowanych przez Was chwytach. Ale uwaga: niezbędnym warunkiem zamieszczenia notatki

jest nadesłanie swojego zdjęcia i kilku zdań o sobie (wiek, zawód, zainteresowania elektroniczne i te nie związane z elektroniką). Wasze
opisy będą publikowane w postaci zredagowanej przez samego MacGyvera.

Odkąd rozpocząłem pracę w AVT, nad−

chodzi do mnie taka ilość listów, że aby je
wszystkie przeczytać, muszę na to poświę−
cać cały wolny czas. Jednak moja obecna
praca daje mi tyle satysfakcji, że wszelkie
prośby o mój powrót do fundacji Phoenix
pozostawiam, w odróżnieniu od Waszych
listów, bez odpowiedzi.

Niedawno otrzymałem list od jednego

z Czytelników, kolegi Michała Lisiaka z Ło−
dzi.  Przedstawił  on  opis  rewelacyjnego
urządzenia,  ułatwiającego  odczytywanie
wartości  rezystorów  z kodu  paskowego.
Pomysł  jest  znakomity,  ale  sam  tego,  Mi−
chale, nie wymyśliłeś! W liście piszesz, że
masz 14 lat. A zatem już na kilka lat przed
Twoim urodzeniem opis takiego kalkulator−
ka został zamieszczony w Młodym Techni−
ku. Ponadto takie kółeczko ułatwiające ży−
cie  początkującym  elektronikom  było
w swoim czasie przez kogoś produkowane
i sprzedawane na Wolumenie. Nie zmienia
to faktu, że wielką Twoją zasługą jest przy−
pomnienie Czytelnikom EdW bardzo cieka−
wego pomysłu.

Na wkładce, na której zwykle drukowa−

ne są rysunki płytek drukowanych, za−
mieszczono tym razem także wizerunki

trzech  kolorowych  kółeczek.  Każde  kółko
zostało  podzielone  jak  tort  urodzinowy  na
dziesięć  równych  kawałków,  każdy  o in−
nym  kolorze.  Na  krawędzi  dwóch  więk−
szych kółek umieszczono cyfry od zera do
9. Na trzecim, najmniejszym kółku wypisa−
ne są wartości, przez jakie należy pomno−
żyć liczbę odczytaną z większych kółek.

Aby zmajstrować sobie pożyteczny kal−

kulatorek, należy wyciąć z wkładki wszyst−
kie  trzy  kółeczka  i nakleić  na  brystol  lub
cienką tekturkę. Jeżeli przewidujemy częs−
te  korzystanie  z kalkulatorka,  to  warto
wszystkie trzy krążki zafoliować lub pokryć
warstwą  lakieru.  Następnie  w środku  każ−
dego kółka wykonujemy otwór i całość łą−
czymy ze sobą za pomocą np. pinezki i ka−
wałka korka.

Otrzymany przyrząd widoczny jest na ry−

sunku, który także tłumaczy dokładnie za−
sadę posługiwania się kalkulatorkiem. Przy
jego pomocy możemy w parę sekund od−
czytać wartość dowolnego rezystora ozna−
kowanego kodem paskowym.

Wasz MacGyver

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 4/97

Problem 5
Moja dobra znajoma, agentka ... wywia−

du  kupiła  sobie  ostatnio  piękny,  wyprodu−
kowany dobrze przed II wojną żyrandol. Po−
nieważ żyrandol ten przystosowany był do
włączania dwóch grup żarówek (ongiś, kie−
dy to nie znano elektronicznych ściemnia−
czy, tak rozwiązywano sprawę regulacji siły
światła)  zakupiła  także  odpowiedni  włącz−
nik i poprosiła mnie o zainstalowanie całoś−
ci  w jej  domu.  Po  miłej  kolacji  spędzonej
w towarzystwie mojej przyjaciółki przystą−
piłem do pracy. I tu okazało się, że instala−
cja elektryczna pomiędzy puszką włącznika
i żyrandolem jest dwuprzewodowa i abso−
lutnie nie nadaje się do wykorzystania. Mo−
je znajoma nawet nie chciała słyszeć o pru−
ciu ścian i zakładaniu nowych przewodów,
ani  o wymianie  staroświeckiego,  eleganc−
kiego  przełącznika  na  nowoczesny  ściem−
niacz.

Rozwiązanie
Na szczęście przypomniałem sobie,

w jaki  sposób  poradziłem  sobie  w trudnej
sytuacji,  kiedy  to  musiałem  w prosty  spo−
sób dwukrotnie zmniejszyć moc wydziela−
ną przez morderolaser zainstalowany przez
jednego  z szefów  mafii  kolumbijskiej.
Schemat instalacji trójprzewodowej i moje−
go  pomysłu,  polegającego  na  zastosowa−
niu diody włączanej w szereg z żarówkami
żyrandola,  widoczny  na  rysunku  1 nie  wy−
maga  chyba  komentarza.  Muszę  jedynie
dodać,  że  w taki  prosty  sposób  możemy
także  zmniejszać  o połowę  moc  innych
urządzeń, pod warunkiem że nie zawierają
indukcyjności.

Zastosowanie

takiego

Zastosowanie

takiego

Zastosowanie

takiego

Zastosowanie

takiego

Zastosowanie

takiego

układu do sterowania odbiornikami prą−

układu do sterowania odbiornikami prą−
du takimi jak układy z transformatorami,

du takimi jak układy z transformatorami,

du takimi jak układy z transformatorami,
indukcyjne silniki elektryczne, czy wen−

indukcyjne silniki elektryczne, czy wen−

indukcyjne silniki elektryczne, czy wen−
tylatory dałoby straszliwe rezultaty i za−

tylatory dałoby straszliwe rezultaty i za−

tylatory dałoby straszliwe rezultaty i za−
kończyłoby się zniszczeniem dołączo−

kończyłoby się zniszczeniem dołączo−

kończyłoby się zniszczeniem dołączo−
nych do takiego regulatora urządzeń.

nych do takiego regulatora urządzeń.

Dlaczego tak by się stało, odpowiedźcie

sobie sami, moi Drodzy!

Jeszcze jedna uwaga: dioda zastosowa−

na  w regulatorze  musi  być  odpowiednio
dobrana do mocy pobieranej przez odbior−
nik.  Do  zwyczajnej  żarówki  100W  wystar−
czy dioda 1A/400V. I tu pojawia się kolejne
pytanie:  przecież  napięcie  w sieci  wynosi
220VAC, dlaczego więc musimy stosować
diodę na 400V, a nie na 300V? I w tym wy−
padku  odpowiedź  na  to  pytanie  pozosta−
wiam Czytelnikom.

Problem 6
Znalazłem się kiedyś w paskudnej sytu−

acji. Uwięziony w podziemiach starego po−
niemieckiego zamku Wolfenstein musia−
łem przekazać informację do naszej centra−
li w ... Odnalazłem stare przewody telefo−
niczne, o których wiedziałem, że prowadzą
wprost do gabinetu mojego szefa i połą−
czone są tam z modemem, ale nie miałem
odpowiedniego nadajnika. Zwieranie i roz−

wieranie przewodów za pomocą jedynego
włącznika, jaki miałem do dyspozycji, nic by
nie dało, ponieważ w ten sposób przekazy−
wana  informacja  pełna  byłaby  przekłamań
wnoszonych przez wielokrotne odbicia sty−
ków.  Przełącznik,  który  miałem  pod  ręką
był  bardzo  nędznej  jakości,  tak  więc  po−
wszechnie  stosowane  i pokazane  na  rys.
2 układy  z pewnością  nie  zdałyby  egzami−
nu. Pierwszy z nich wymaga zastosowania
przełącznika 3 stykowego, a drugi jest sku−
teczny tylko przy współpracy z włącznikami
niezłej jakości.

Rozwiązanie
Na szczęście, poza Swiss Army Knife

mam  zawsze  w kieszeniach  kilka  drobiaz−
gów, w tym podstawowe elementy elekt−
roniczne.  Rozmyślania  w ponurym  lochu
Wolfenstein  zaowocowały  opracowaniem
dwóch  bardzo  prostych  i absolutnie  sku−
tecznych

układów

przeciwdziałających

skutkom odbijania styków. Pierwszy z nich
to  domowej  roboty  transoptor  wykonany
z użyciem żarówki i fototranzystora. Wyko−
rzystujemy  tu  fakt,  że  duża  bezwładność
włókna żarówki nie pozwala na przeniesie−
nie  krótkich  impulsów  generowanych
przez  drgające  styki.  Rozwiązanie  to  ma
jednak dwie wady: żarówki, nawet zasilane
napięciem  o połowę  mniejszym  od  nomi−
nalnego “lubią” się przepalać. Drugą wadą
jest  znaczny  pobór  prądu  przez  żarówkę.
Dlatego też powstał drugi układ, wykorzys−
tujący diodę LED i fotorezystor. Tym razem
korzystamy  z dużej  bezwładności  więk−
szości fotorezystorów, które podobnie jak
żarówki  nie  są  w stanie  przenosić  impul−
sów o dużej częstotliwości.

Obydwa transoptory działają znakomi−

cie,  pamiętajmy  jednak,  aby  umieścić  je
w obudowie  nie  przepuszczającej  światła.
Może  to  być  np.  kawałek  rurki  z czarnego
polistyrenu.  Wszystkie  otwory  należy  za−
kleić  i całość  dla  pewności  pomalować
czarną farbą.

Problem 7
Pewnego razu mój przenośny komputer

uległ uszkodzeniu: padł jeden z układów

scalonych.  Posiadałem  oczywiście  układ
zapasowy, ale po otwarciu komputera oka−
zało  się,  że  uszkodzona  płytka  wykonana
jest w technice SMD i wylutowanie uszko−
dzonego  układu  bez  specjalnych,  drogich
narzędzi jest praktycznie niemożliwe.

Rozwiązanie
Na szczęście dysponowałem kawałkiem

drucika o średnicy ok. O,3mm, który okazał
się jedynym narzędziem (poza lutownicą)
potrzebnym do przeprowadzenia tej pozor−
nie niemożliwej operacji. Na rysunku widać
wyraźnie, jak należy postępować, aby błys−
kawicznie wylutować układ SMD bez
uszkadzania płytki i samego układu.

Kolejność działania jest następująca:

1. Drucik (najlepiej izolowany emalią) prze−

wlekamy pod jednym rzędem nóżek kos−
tki.

2. Jeden koniec drucika “zakotwiczamy”

przylutowając go jakiegoś punktu lutow−
niczego.

3. Drugi koniec drutu zaginamy pod niej

więcej prostym kątem i podgrzewając lu−
townicą pierwszą nóżkę naciągamy (z
wyczuciem) drucik. W momencie stopie−
nie cyny drucik przejdzie pod nóżką, uno−
sząc ją do góry i oddzielając od ścieżki.

Identyczne czynności powtarza−

my dla pozostałych nóżek w rzędzie, a po
odłączeniu ostatniej od punktu lutownicze−
go zabieramy się za ich następny rząd.

Efektem naszej kilkuminutowej pracy

jest uratowanie zarówno układu scalonego
jak i płytki!

Mam nadzieję że nasza współpraca uło−

ży się znakomicie i uda mi się pomóc
w wychowaniu nowego pokolenia ludzi,
którzy z pomocą techniki i logicznego myś−
lenia potrafią poradzić sobie w każdej sytu−
acji.

Wasz MacGyver