KIEROWANIE DZIAŁANIAMI 

RATOWNICZYMI, 

ORGANIZACJA DZIAŁAŃ 

RATOWNICZO-GAŚNICZYCH 

Kierowanie działaniami 

ratowniczymi 

Kierowanie działaniami ratowniczymi 
Kierowanie  działaniami  według  rozporządzenia  prowadzone  jest 

jednoosobowo  przez  uprawnioną  osobę  odpowiednio  oznakowaną,  w 
sposób  widoczny  dla  innych  uczestników  działań  ratowniczych. 
Kierujący  działaniem  ratowniczym  (KDR),  oddziałuje  na  podległe  siły 
podmiotów  systemu  na  miejscu  zdarzenia,  zgodnie  z  przyjętymi 
procedurami  i  planami  ratowniczymi,  w  celu  wykonania  określonych 
czynności ratowniczych. 

Kierowanie, dowodzenie i 

dysponowanie sił i środków 

Kierowanie  działaniami  ratowniczymi  polega  na  odpowiednim 
kierowaniu  i  dysponowaniu  podległymi  jednostkami  –  siłami  w  celu 
wykonania  określonego  zadania,  np.:  usunięciu  zagrożenia  dla  życia 
ludzi i zwierząt oraz mienia. 
Dowodzenie  akcją  ratowniczą  -  zespół  czynności  realizowanych  przez 
dowódców wszystkich szczebli w zakresie wprowadzania sił i środków 
do  dzia­łań,  nadzorowanie  realizacji  zadań,  kontrolowanie  efektów 
prowadzonych  działań  ratowniczych,  aż  do  zakończenia  akcji 
ratowniczej. 
 
Dysponowanie  sił  i  środków  -  stawianie  w  stan  gotowości  bojowej  i 
kierowanie do działań ratow­niczych sił i środków ratowniczych. 

Proces podejmowania decyzji 

Algorytm podejmowania decyzji 

Cykl wyszukiwania rozwiązań 

Algorytm postępowania ratowniczego 

Lp.  Elementy składowe poprawnej realizacji procesu 

kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi  

1. 

Rozpoznanie pośrednie i bezpośrednie  

2. 

Wstępna ocena sytuacji ze szczególnym 
ukierunkowaniem na występujące zagrożenia dla 
ludzi 

3. 

Rozpoznanie i ocena  przesłanek służących 
postawieniu prognozy dla zastanej sytuacji zagrożenia  

4. 

Sformułowanie zamiaru taktycznego (cel do 
osiągnięcia, sposoby realizacji, kolejność działań do 
przeprowadzenia  

Lp.  Elementy składowe poprawnej realizacji procesu 

kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi  

5. 

Opracowanie i przyjęcie struktury dowodzenia  

6. 

Podział terenu akcji na odcinki bojowe 

7. 

Opracowanie zasad i ustalenie kolejności 
wprowadzania pojazdów pożarniczych  do miejsca 
prowadzonych działań 

8. 

Organizacja stanowisk bojowych  

Algorytm postępowania ratowniczego 

Algorytm postępowania ratowniczego 

Lp.  Elementy składowe poprawnej realizacji procesu 

kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi  

9. 

Określenie składu i utworzenie odwodu taktycznego  

10.  Dobór pojazdów pożarniczych i sprzętu oraz 

optymalne wykorzystanie ich walorów taktyczno-
technicznych  

11.  Zorganizowanie zaopatrzenia w środki gaśnicze (np. 

zaopatrzenie wodne)  

12.  Organizacja łączności dowodzenia i współdziałania  

Algorytm postępowania ratowniczego 

Lp.  Elementy składowe poprawnej realizacji procesu 

kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi  

13.  Dobór służb współdziałających i sposób rozdziału 

zadań dla uczestniczących w działaniach podmiotów  

14.  Powołanie sztabu akcji (sposób zorganizowania i 

skład, stopień wykorzystania)  

15.  Organizacja zabezpieczenia logistycznego działań  

16.  Dobór form działań gaśniczych (w przypadku 

pożarów) 

Algorytm postępowania ratowniczego 

Lp.  Elementy składowe poprawnej realizacji procesu 

kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi  

17.  Rozkazodawstwo (zapewnienie przepływu rozkazów, 

poleceń i meldunków) 

18.  Praca z dokumentacją operacyjną 

19.  Organizacja współpracy z organami koordynującymi  

(PA, PSK, WSKR, KCKRiOL)  

Algorytm postępowania ratowniczego 

Lp.  Elementy składowe poprawnej realizacji procesu 

kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi  

20.  Dobór procedur taktycznych i technik gaśniczych  

21.  Bieżąca ocena sytuacji i reagowanie na jej zmiany 

22.  Nadzór nad przestrzeganiem przepisów 

bezpieczeństwa i higieny pracy ratowników 

23.  Zabezpieczenie i przekazanie miejsca prowadzenia 

działań 

Kryteria brane pod uwagę przy 

organizacji działań  

ratowniczo-gaśniczych: 

Bezpieczeństwa działań 

Skuteczności działań 

Ekonomiczne 

Kryteria brane pod uwagę przy 

organizacji działań  

ratowniczo-gaśniczych: 

• Efektywność 
• Skuteczność działania 
• Korzystność 
• Ekonomiczność 
• Optymalizacja 

 

Efektywność: 

• Efektywność – pojęcie należące do 

kategorii niejednoznacznych. Termin ten 
może obejmować (wg Zieleniewskiego J.) 
w znaczeniu uniwersalnym: 

skuteczność

, 

ekonomiczność

 i jej odmiany, 

korzystność 

i 

jej odmiany. 

Efektywność → inaczej: 

„sprawność działania”.

 

 
Ocena efektywności wymaga przyjęcia kryteriów 
i przedmiotów oceny. 
Funkcje kryteriów oceny mogą spełniać 
różnorodne rodzajowo cechy: 
 

 

organizacyjne, 

 

 

rzeczowe, 

 

 

osobowe, 

 

 

finansowe, 

 

 

społeczne. 

• Przyjmowanie określonych przedmiotów i 

kryteriów oceny nie może być zbyt dowolne 
i arbitralne, a być powinni oparte na 
przesłankach metodycznych. 

W praktyce 

najłatwiejszym jest preferowanie kryterium 
końcowego wyniku finansowego

 i 

redukowanie innych, trudnych do 
skonkretyzowania kryteriów. 

Skuteczność: 

  Skuteczność działania – 

sprawność działania 

ocenianego pod względem zbliżenia się do celu, 

jaki został zamierzony

.  

   
  Działanie jest skuteczne, jeśli cel został 

osiągnięty, lub gdy został osiągnięty w 

założonym procencie lub działanie osiągnęło 

efekt umożliwiający w przyszłości osiągnięcie 
celu.  

Korzystność: 

Korzystność – 

działanie jest korzystne, jeśli w 

rzeczywistości przyniosło korzyść, tj. jeśli saldo 
zysku i strat jest netto („na plusie”) po stronie zysku.

  

Jeśli działanie spowodowało osiągnięcie 100% 
zamierzonego celu, ale spowodowało zarazem 
niezamierzone skutki ocenione negatywnie – których 
koszt przekroczył 100% cenności osiągniętego 
wyniku użytecznego, to działanie takie acz 100% 
skuteczne, oceniamy jako negatywne. 

Przykładem takiego przypadku jest ugaszenie 
pożaru przy równoczesnym działaniu niszczącym 
przez zalanie materiałów, co w efekcie może dać 
straty przewyższające wartość materiałów 
bezpośrednio uratowanych (w przypadku użycia 
niewłaściwych metod i środków gaśniczych).  

Korzystność działań ratowniczo–gaśniczych straży 
pożarnych - jako działań prostych – jest 
jednoznaczna. W przypadku pożaru można 
porównywalnie oceniać koszty działań straży 
pożarnej z ceną destrukcji pożaru na materiały i 
budowle.  

Ekonomicznośc: 

Ekonomiczność – działanie jest ekonomiczne, 
jeśli 

stosunek wyniku użytecznego do kosztu jest 

większy od jedności.

 Wynik równy jedności jest 

ekonomicznie obojętny. Miarą ekonomiczności jest 
stosunek, a nie żadna wielkość bezwzględna. 

Ekonomizacja działań wyraża się najczęściej w 
postaci alternatyw; - 

działanie do maksymalnego 

wyniku danym kosztem albo do danego wyniku 
najmniejszym kosztem

. Wynik użyteczny 

działania nie musi pozostawać w prostym 
(proporcjonalnym) związku z kosztami. Efekt 
ekonomiczny można poprawić zmianą sposobu 
działania, przy zachowaniu stałego poziomu 
kosztów. 

Optymalizacja: 

Optymalizacja – optymalizacja decyzji polega na 

wyborze takiego rozwiązania

 spośród rozwiązań 

dopuszczalnych, 

które maksymalizuje

 

(lub 

minimalizuje) funkcje celu

.