CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ
SEKRETARIAT
OŚRODEK INFORMACJI
629 - 35 - 69, 628 - 37 - 04
693 - 46 - 92, 625 - 76 - 23
UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24
00 - 503 W A R S Z A W A
TELEFAX 629 - 40 - 89
INTERNET
http://www.cbos.pl
E-mail: sekretariat@cbos.pl
P
RZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW
CBOS
W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH EMPIRYCZNYCH
JEST
DOZWOLONE
WYŁĄCZNIE
Z
PODANIEM ŹRÓDŁA
BS/4/2009
PROBLEM LIKWIDACJI SZKÓŁ
K
OMUNIKAT Z BADAŃ
WARSZAWA, STYCZEŃ
2009
W grudniowym sondażu
1
poruszyliśmy kwestię likwidacji szkół. Według Głównego
Urzędu Statystycznego od roku szkolnego 1990/1991 liczba szkół regularnie maleje – w roku
szkolnym 2007/2008 była mniejsza o 173 (tj. o 1,2%) w stosunku do poprzedniego roku,
a w porównaniu z rokiem szkolnym 2000/2001 zmniejszyła się o 2400 (tj. o 14,5%)
2
.
Z naszego badania wynika, że Polacy zauważają ten trend. Większość ankietowanych (61%)
słyszała o problemie likwidowania szkół, z utrzymaniem których samorządy sobie nie radzą.
CBOS
RYS. 1. CZY SŁYSZAŁ(A) PAN(I) O PROBLEMIE LIKWIDOWANIA SZKÓŁ, Z KTÓRYCH
UTRZYMANIEM SAMORZĄDY SOBIE NIE RADZĄ?
21%
40%
9%
29%
1%
Słyszałe(a)m i znam co najmniej
jeden taki przypadek
Słyszałe(a)m, ale nie znam
konkretnych przypadków
Nie słyszałe(a)m, ale chciał(a)bym
coś wiedzieć na ten temat
Nie słyszałe(a)m i nie
interesuje mnie to
Trudno powiedzieć
Z problemem likwidacji szkół bardziej zaznajomieni są mieszkańcy wsi niż miast.
O ile wśród ludności wsi 29% słyszało o problemie likwidacji szkół i zna co najmniej jeden
taki przypadek, o tyle w największych miastach, liczących 501 tys. i więcej mieszkańców,
odsetek ten wynosi 19%. W miastach do 20 tys. ludności oraz od 20 tys. do 100 tys.
1
Badanie „Aktualne problemy i wydarzenia” (223) zrealizowano w dniach 4–10 grudnia 2008 roku na liczącej
1011 osób reprezentatywnej próbie losowej dorosłych mieszkańców Polski.
2
Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2007/2008, Informacje i opracowania statystyczne, GUS,
Warszawa 2008, s. 36.
- 2 -
odsetek takich wskazań jest jeszcze niższy – po 17%, a w miastach liczących 101–500 tys.
mieszkańców najniższy (10%).
Jakie rozwiązanie przyjąć w sytuacji, gdy samorząd jako organ prowadzący nie radzi
sobie z utrzymaniem konkretnej szkoły? Większość badanych (68%) uważa, że prowadzenie
szkoły powinno się przekazać innemu niż samorząd organowi, np. lokalnemu stowarzyszeniu
rodziców.
CBOS
RYS. 2. CZY W SYTUACJI, GDY SAMORZĄD JAKO ORGAN PROWADZĄCY NIE RADZI SOBIE
Z UTRZYMANIEM KONKRETNEJ SZKOŁY, LEPSZYM ROZWIĄZANIEM, WEDŁUG
PANA(I) OPINII, JEST:
16%
68%
16%
likwidacja tej placówki
i rozmieszczenie uczniów
w innych okolicznych
szkołach
przekazanie prowadzenia szkoły
innemu niż samorząd organowi,
np. lokalnemu stowarzyszeniu
rodziców
Trudno powiedzieć/
odmowa odpowiedzi
Dane przedstawione na powyższym wykresie oraz w tabeli 1 wskazują, że badani są
raczej przeciwni likwidacji placówek szkolnych i rozmieszczaniu uczniów w innych
okolicznych szkołach – jest to jednoznaczne i nie zależy od tego, czy mają dzieci czy też nie.
O tym, że zamiast likwidowania szkół powinno się przekazywać ich prowadzenie innemu niż
samorząd organowi, przekonana jest większość respondentów zarówno mających dzieci
w wieku 6 lat lub starsze (75%), jak i niemających dzieci w tym wieku (66%).
Tabela 1
Czy w sytuacji, gdy samorząd jako organ prowadzący
nie radzi sobie z utrzymaniem konkretnej szkoły,
lepszym rozwiązaniem, według Pana(i) opinii, jest:
Wskazania respondentów
mających dzieci w wieku
6 lat i starsze
niemających dzieci
w wieku 6 lat i starszych
w procentach
− likwidacja tej placówki i rozmieszczenie uczniów
w innych okolicznych szkołach 16
16
− przekazanie prowadzenia szkoły innemu niż
samorząd organowi, np. lokalnemu stowarzyszeniu
rodziców 75
66
Trudno powiedzieć/odmowa odpowiedzi
9
18
Ogółem 100
100
- 3 -
Kolejne pytanie dotyczyło warunków, jakie powinny towarzyszyć przekazaniu szkoły
innemu podmiotowi niż samorząd.
Tabela 2
Czy, Pana(i) zdaniem, warunkiem
przekazania szkoły innemu niż
samorząd podmiotowi powinno być:
Zdecydo-
wanie tak
Raczej tak
Raczej nie
Zdecydo-
wanie nie
Trudno
powiedzieć/
odmowa
odpowiedzi
w procentach
− zagwarantowanie uczniom
kontynuacji bezpłatnego kształcenia 74
18
1
1
6
− zagwarantowanie uczniom
co najmniej takiej samej lub lepszej
oferty kształcenia 74
19
1
0
6
− użyczenie budynku szkoły i jej
wyposażenia nowemu organowi
na czas prowadzenia szkoły 58
27
4
0
11
− rozwiązanie umowy o pracę
ze wszystkimi nauczycielami
i zatrudnienie wybranych
nauczycieli na nowo
13
14
32
25
16
− zagwarantowanie ciągłości
finansowania szkoły z budżetu
państwa, pomimo przekazania jej
nowemu organowi prowadzącemu 48 35 4
1 12
− zagwarantowanie nauczycielom
możliwości kontynuacji zatrudnienia
w tej samej szkole
48
36
4
1
11
− sprzedanie budynku szkoły i jej
wyposażenia nowemu organowi
prowadzącemu
16 21 27 18 18
Przedstawione w tabeli 2 opinie ankietowanych są spójne. Po zsumowaniu odpowiedzi
„zdecydowanie tak” i „raczej tak” okazuje się, że aż dziewięciu na dziesięciu badanych
uważa, iż warunkiem przekazania szkoły innemu niż samorząd podmiotowi powinno być
zagwarantowanie uczniom zarówno kontynuacji bezpłatnej nauki, jak i co najmniej takiej
samej lub lepszej oferty kształcenia. Respondenci są zgodni także w kwestii użyczenia
budynku szkoły i jej wyposażenia nowemu podmiotowi oraz zagwarantowania ciągłości
finansowania szkoły z budżetu państwa (w każdym przypadku ponad 80% odpowiedzi
twierdzących). Jeśli zaś chodzi o los nauczycieli z likwidowanych szkół, ankietowani
jednoznacznie opowiadają się za ich ochroną. Zdecydowana większość (84%) jest zdania, że
nauczyciele powinni mieć zapewnioną możliwość kontynuacji zatrudnienia w tej samej
szkole, a ponad połowa (57%) – że rozwiązanie umowy o pracę ze wszystkimi nauczycielami
i zatrudnienie wybranych osób na nowo nie powinno mieć miejsca.
- 4 -
Podsumowując można powiedzieć, że społeczne opinie na temat likwidacji szkół są
raczej jednoznaczne i spójne. Większość badanych dostrzega ten problem i podziela pogląd,
iż szkoły powinny być przekazywane innym podmiotom niż samorząd, a nie likwidowane.
Obraz tego, jakie warunki powinny towarzyszyć likwidacji szkół, jest jednolity. Zarówno
uczniowie, jak i nauczyciele powinni mieć zagwarantowaną możliwość kontynuacji nauki
i pracy przynajmniej w takich samych lub lepszych warunkach.
Opracowała
Ewelina
K
UŹMICZ