KWAŚNE

SKAŁY MAGMOWE 

Skały

Główne składniki 

mineralne

Suma 

minerałów 

maficznych

(M)

Typ skały ze względu na

plutoniczne

wulkaniczne

Stopień 

nasycenia 

SiO

2

Zawartość 

SiO

2

(% wag.) 

lub alkaliów

GRA

NI

TO

IDY

Tonalit

POR

FI

RY

KWAR

CO

WE

Dacyt 

plagioklazy: albit-
oligoklaz , kwarc, 
(K-Na skalenie , 
biotyt, amfibole, 
pirokseny)

M<90%

Skały 

nasycone

Skały 

obojętne

[pośrednie]

(52-63%)

Granodio
ryt

Ryodacyt

plagioklazy: albit-
oligoklaz,  kwarc, 
K-Na skalenie 
(biotyt, amfibole, 
pirokseny)

Granit

Ryolit

kwarc, K-Na
skalenie, 
plagioklazy: albit-
oligoklaz (biotyt, 
muskowit, amfibole, 
pirokseny)

Klasyfikacja skał magmowych

W skałach kwaśnych pojawia się znaczna ilość kwarcu, który widoczny jest jednak tylko w skałach głębinowych. 
W skałach wulkanicznych kwarc wystę puje rzadko w postaci prakryształów, częściej kryje się w cieście skalnym.

Klasyfikacja skał głębinowych M< 90% wg IUGS. 

Klasyfikacja skał magmowych wylewnych M< 90 %, wg IUGS.

Tonalit (Woźniki, Dln. Śląsk).

Struktura: pełnokrystaliczna, średniokrystaliczna, hipautomorficzna. 
Tekstura: zbita, bezładna. 
Skład mineralny: podstawowymi składnikami skały są kwarc, plagioklazy, biotyt, 
podrzędnie występuje muskowit oraz K-skalenie (ortoklaz). 
Przeobrażenia: serycytyzacja plagioklazów, chlorytyzacja biotytu.

Serycytyzacja plagioklazów – zastępowanie plagioklazów przez 
drobnołuseczkową odmianę jasnej miki typu muskowitu (serycytyzacją 
objęte są plagioklazy ponieważ krystalizują pierwsze. Skalenie potasowe 
krystalizują następne w szeregu i w związku z tym nie są objęte 
procesem serycytyzacji).

Chlorytyzacja – proces tworzenia chlorytu kosztem niektórych 
minerałów maficznych: piroksenów, amfiboli, biotytu w  wyniku 
działalności roztworów hydrotermalnych. 

Granit z Michałowic (Dolny Śląsk).

Struktura: pełnokrystaliczna, porfirowata, hipautomorficzna. 
Tekstura: zbita, bezładna. 
Skład mineralny: kwarc, skalenie alkaliczne, (mikropertyt ortoklazowy), plagioklazy 
oraz biotyt. Akcesorycznie pojawia się cyrkon, apatyt, minerały rudne. 
Przeobrażenia: plagioklazy są zserycytyzowane, biotyt schlorytyzowany. 

Granodioryt

Struktura: pełnokrystaliczna, nierówno krystaliczna generalnie średniokrystaliczna. 
Tekstura: zbita, bezładna. 
Skład mineralny: plagioklazy, kwarc, biotyt oraz K- skalenie (głównie mikropertyt
ortoklazowy). 
Przeobrażenia: częściowa chlorytyzacja biotyu oraz serycytyzacja plagioklazów.

Ryolit Stara Góra

Struktura: pełnokrystaliczna, porfirowa.
Tekstura: zbita, nieuporządkowana.
Skład mineralny: prakryształy – plagioklazy o budowie pasowej,
częściowo zserycytyzowane. Kwarc typu wulkanicznego oraz biotyt.
W pobliżu biotytu widać wtrącenia minerałów grupy epidotu.
Ciasto skalne: mikrokrystaliczne – kwarc, skalenie, biotyt, serycyt.
Przeobrażenia:
serycytyzacja plgioklazów

Kwarc wulkaniczny – wysokotemperaturowy, kwarc 



. Przy obniżeniu  temperatury 

(poniżej 573

0

C) kwarc 



przechodzi 



tworząc pseudomorfozy 



po 



.

Kryształy kwarcu ulegają obtopieniu aż do form kulistych. Wokół kryształów kwarcu 

mogą tworzyć obwódki regeneracyjne złożone z „pyłków” kwarcu. 

Ryodacyt z Miękini
Struktura: pełnokrystaliczna, porfirowa.
Tekstura: fluidalna, zbita.
Skład mineralny: prakryształy – plagioklazy skarbonatyzowane*,
pseudomorfozy opacytowe** częściowe lub całkowite po biotycie,
amfibolach oraz nieliczne kryształy kwarcu wulkanicznego.
Ciasto skalne – stanowi
mikrokrystaliczna
mieszanina skaleni,
kwarcu, zopacytyzowanych
łuseczek biotytu.

*Karbonatyzacja – uwęglanowienie, proces przeobrażeniowy prowadzący
do powstania minerałów węglanowych. Ze względu na rodzaj powstałych
minerałów wyróżnia się – kalcytyzację, dolomityzację, syderytyzację.
Karbonatyzacja zachodzi od jądra, plagioklaz bogaty w cząsteczkę An
jest mniej trwały a najwięcej cząsteczki An jest w jadrze.

**Opacytyzacja - proces zastępowania minerałów ciemnych typu biotytu, hornblendy,
piroksenów, oliwinów przez nieprzeźroczyste lub ciemne przeświecające na brunatno
tlenki bądź wodorotlenki żelaza: hematyt, goethyt. Opacytyzacja zachodzi od brzegu
ziarna do środka. Proces ten zachodzi pod wpływem wysokiej temperatury i tlenu
atmosferycznego.
(Opacytyzacja 1N czarne, NX brunatne, Iddingsyt - 1N, NX – czerwonobrunatne

Dacyt biotytowy.
Struktura: holokrystaliczna, porfirowa.
Tekstura: w niewielkim stopniu zaznaczona fluidalna.
Skład mineralny: prakryształy – plagioklazy, biotyt częściowo
schlorytyzowany (biotyt posiada siatkę sagenitową – poprzerastane
igiełkami najczęściej rutylu), w obrębie biotytu widoczne kryształy apatytu
(1N wyraźny relief, pokrój zbliżony do heksagonalnego, NX izotropowy),
nieprzeźroczyste minerały rudne oraz rzadziej kwarc. Ciasto skalne –

tworzy mikrokrystaliczna mieszanina kwarcu, skaleni, łuseczek biotytu.

Biotyt został dodatkowo doprowadzony do skały w wyniku procesów
hydrotermalnych.

Smołowiec.
Struktura: szklista z nielicznymi prakryształami kwarcu i plagioklazów.
Prakryształy silne spękane – uległy procesowi protoplazy.
Protoplaza – gorące kryształy stygna i pękają). Szkliwo o charakterze
kwaśnym (bezbarwne I N; kwaśny charakter szkliwa potwierdza też
obecność kwarcu). Szkliwo posiada oznaki dewitryfikacji (odszklenia)
przejawiające się niewielka strefową anizotropią.

Dewitryfikacja (odszklenie) – proces zachodzący w szkliwie 
wulkanicznym prowadzi do zmiany szkliwa w skupienia krystaliczne o 
słabo rozwiniętych postaciach. O zapoczątkowanym procesie 
dewitryfikacji świadczy pojawienie się krystalitów (zaczątków 
kryształów). W smołowcu mamy do czynienia z zastępowaniem szkliwa 
przez krystality minerałów ilastych - tworzą się formy łukowate.